Magaly Solierpa rimasqan: “Allpaqa kawsayniymi”

Comments

Transcription

Magaly Solierpa rimasqan: “Allpaqa kawsayniymi”
lliwpaq revistanchis
NOQANCHIS
Yupay 03/ Wata 02 / Qosqo 2012
Kuskan
Pachamamanchista
t’ikarichisunchis
Noqayku
runa simi
rimaqkuna
UNSAAC
suntur yachay
wasimanta
Magaly Solierpa
rimasqan:
“Allpaqa kawsayniymi”
nchis
lliwpaq revista
S
I
N
H
A
C
Q
NO
KAY REVISTA RUWAQKUNAQ QELQAN
Ruwaqkuna:
Pachamamanchispiqa tukuymi rimarinakuspa qhawarinakuspa kawsanchis,
kuskalla kawsanchis, ancha sumaqta kawsanchis. Tukuy uywakunapas yurakunapas, nishu huch’uy uywachakunapuwanpas, Apukuna, orqokuna,
mama qochakuna llapallanku allin kawsay maskhay atipaypi kanku. Noqanchis runakunaqa mayninpi qonqanchis kay hatun sumaq kawsayman iñiyninchista.
Llank’aqkuna:
Hilda Cañari Loaiza
Juan Galiano Román
Luis Nieto Degregori
César Alberto Venero Torres
Noqaykun kay lloqsimuq “Noqanchis” revistaq munayku llapanchis kusisqa,
sumaq sonqonchista churaykuspa, makinchista hap’inaykukuspa, Pachamamanchis t’ikarichinanchispaq llank’asunchis, hinallataq t’ikakunawan,
Apukunawan, mama qochakunawan kuska puririsun munanakunanchis
chaninchanakunanchis ñankunaman.
Qillqaq tupachiq
Jorge Alejandro Vargas Prado
Willakuykuna maskaqkuna,tapukuqkuna:
Ana Quispe Quispe
Jorge Alejandro Vargas Prado
Juan Galiano Román
Qillqaqkuna:
Marco Anatoni Vega Cuba
Hayson Challco Cotohuanca
Ana Quispe Quispe
Ch’uyanchaqkuna:
Hilda Cañari Loaiza
Juan Galiano Román
Edwin Cardeña Curo
Siq’ikuna, qillqakuna tupachiq:
Nico Marreros
Fotografía maskaqkuna, hurquqkuna:
Marco Anatoni Vega Cuba
Adriana Peralta
Kay “Noqanchis” revistaqa chaninchasqallataq wamaq kutillaraq yachay
sapa runasimi rimaq waynaq qelqasqanta hurqukuqtin, paymi willakun,
imaynatas qechwapi tiyaq runasimi rimaq wayna sipaskuna, hinallataq
yunka ukhupi kawsaq wayna sipaskuna UNSAAC Suntur wasipi kawsanku. Anchachus huk wayna sipaskunapas qelqamuyta munankuman, teqsimuyuntinman sonqonku ukhupi tukuy imayna yuyaychakusqanku reqsirichinapaq.
Chaymantapas, ancha reqsisqa Magaly Solier munay sipaspa rimarisqan.
Payqa allpa llank’aqmi sumaq runasimitapas allinta rimaq. Magaly Solierqa
qhepa llank’ayninkunamanta willakullantaq, Pachamamanchiswan kawsasqanmanta runasimimanta ima.
Tukuy llimp’ikunawan llimp’irikusunchis, yuyarisunchispunitaq uywakunawan,
t’ikakunawan, Apukunawan, orqokunawan, mama qochakunawan,
ch’askakunawan ima kuska sumaqta kawsaspaqa t’ikariyta atisunchismi.
Revista hawan foto hurquq:
Einar Jiménez Troncoso
Qillqa hurquq:
Servicios Gráficos JMD
C.E.C. Guaman Poma de Ayala
Kay qillqata haywarimusunkichis
Jirón Retiro 346 / Barrio Tawantinsuyu
Apartado Postal 346 / Cusco
235931 – 232602 telefono yupayniyuq
Perú suyu Biblioteca Nacionalpi 2011-07312
yupayniyuqwan depósito legal churasqa.
Cusco, Perú
Enero killa - 2012
2
5
Kay ukhupi tarinki:
i
Noqayku runa sim
rimaqkuna
Revistanchiswanmi
8
“Noqanchis”
wayna sipaskuna
12 Maga“AlyllpSoaqliea rpkaawsrimayasniyqamin:”
amamanchista
14 Kuskan Pacht’ik
arichisunchis
17Kuska takisunchis
paypas rumasimita rimanmi
Noqayku
runa simi
rimaqkuna
UNSAAC suntur
yachay wasimanta
Qelqaq: Hayson Challco Cotohuanca
(UNSAAC yachay wasimanta yachay sapaq)
Suntur wasipi yachashayku
Ruddy Chipayo Villegas,
Antropologiata yachashan,
payqa Apurimacmanta hamun.
Noqayku runasimi rimaqkuna, UNSAAC (Universidad Nacional de San
Antonio Abad del Cusco) nisqa suntur wasipi yachashayku, llapan carrera profesionalkunapi, noqaykun
llapan larukunamanta hamuyku: Canasmanta, Canchismanta, Chumbivilcasmanta, Quispicanchimanta,
Acomayomanta, Espinarmanta ima.
Hinallataq yunkamanta wayqenchiskuna hamullankutaq, paykunaqa huk simikunataya rimanku: Machiguengata, Kakinteta, Yin Yanita,
Ashaninkata, Wachipaireta ima; paykunaqa sinchi asichikuqmi kanku,
kusisqallan purinku.
Canchismanta yachaqkunan
askhallaña kanku, ichaqa huch’uy
t’aqakunallapin purinku. Chumbivilcas wayqenchiskunataq kuskalla
sumaqta parlarinku, runasimipipas
mana manchakuspa.
Sinchi askha yachaqkuna kay
Suntur wasipi runasiminchista rimanku,
ichaqa manan khunpankunawanqa rimarinkuchu, manchakunku,
wakinkunaqa p’enqakunku, rikusunpas hina uray cuadropi iskay
waranqa huk pachak chunka soqtayuqmi runasimita rimaspa haykurqanku semestre 2010-II nisqapi.
Virginia Sutta:
“Sonqoypin runa simita apashani”
N
oqaq sutiymi Virginia Sutta, Tinta
llaqtamanta hamuni. Noqapaq
qheswa rimay yuyarichiwan hatun
hamayt’akunata, yachayninkunata.
Chaymanta, sinchita kusikuni. Sinchi valorniyuqmi, imanaqtin, noqan Biologiata estudian, chaypitaq askha yurakunaq sutinkuna
qheswa simipi, kaykunahina: kiswar, t’ankar
kiska, alqo kiska, ñukch’u, llawlli, roq’e, llawlli
kiska, p’ata kiska, ch’illka, ch’irich’iri, yawar
ch’onqa, manka p’aki, michimichi. Chaymi
allinta yanapawan, sonqoypipunin runa simita apani.
Noqapaqqa
allinpunin
qheswa
simi rimay, ¿imanaqtin?, chaywan noqa
yanapayta runamasiykunata atini. Sapa
p’unchay k’ikllukunapi runasimi rimaqkunawan tupani, paykuna mana reqsisqa llaqtankumanta hamunku, mana castellano
simita rimaspa, k’ikllukunapi chinkasqa purinku, paykunata yanapaspan kusisqa kani,
imanaqtin, mamaypas taytaypas, runa simita rimanku, noqapas kaqllatataq yanapanankuta munayman.
Virginia Sutta Biologiata yachashan.
Sicuani llaqtamanta hamun
Alex Cusiyunca:
“Runa simita munaychatan uyarikun”
Y
achaytan tukuy sunquywan munani, aswanta runa masinchiskunata
reqsinaypaq. Noqa Antropologiata yachaspan runa simita rimanay,
llaqtakunaq kawsayninta rikurinaypaq,
mosqhoyninkunata reqsirinaypaq. Noqa
estudiante kayniypin, kamachikuqkunata
mañarikuyma, kay suntur wasipi runasiminchista iskay semestrepi yachachichunku:
quechua I, quechua II. Mana facultadllaypichu, llapan suntur wasi ukhupin runasiminchisqa phuturinan, imaynachus ñawpaq
watakunapi karqan hina. Imaynachus noqaykuqa llaqtanchisrayku kaypi tarikuyku,
abogaduña, doctorña kaspapas, runasimi
rimaqkunataqa manan sumaqwanchu rimapayanku, t’aqarparinkun; chaymi umalliqkunata waqyarikuni, usqhayman runa
simita currícula nisqaman churachunku.
Tukunaypaqtaq niriyman runasimipin yachayqa tarikun.
Alex Cusiyuncaqa, Antropologiatan yachashan. Sicuani
llaqtamanta hamun, manan runasimita rimanchu.
“Munaychatan uyarikun runasimiqa”,
nispan castellano simipi niwan
NOQANCHIS / 3
1
Mirko Huahuachampi:
“Qanchis runa”
N
oqa Maranganí llaqtapi paqarikurqani, kimsa watañan UNSAAC suntur wasipi yachashani.
Noqaq llaqtayqa karupiraqmi tarikun, chaypin kusisqapuni tiyarani colegiota tukunaykama. Huk p’unchaytaq llaqtaymanta lloqsimuni, tukaqmi kayta munarqani,
qenata, guitarrata, zampoñatawanmi tukani, ichaqa hatun raymikunallapin tukaq masiykunawan puriyku, runakuna kusichiq, noqapas qollqeyuq kutimuni.
Suntur wasiman haykuspaymi, llapan laru runa hamuqkunawan tupani, paykunan mana llaqtankuta munakunkuchu,
manataq yuyariytapas munallankutaqchu,
qonqapunkun.
Noqaqa munayman llapan qosqorunakuna runa siminchista rimanankuta, imaynachus Inkakuna sumaq kawsayninta, hinallataq hatun ruminkunawan ruwasqankuta,
yachayninkuta, llank’ayninkuta saqeriwanchis.
Mirko Huahua Champi Contabilidadta yachashan.
Maranganí llaqtamanta hamun
3
2
2010-II semestrepi
haykuqkuna
paykunan rimanku:
Qechwa simita: 2116
Aymara simita: 22
Amazónico simita: 16
Wak simi rimaqkuna: 247
Kastilla simi rimaqkuna: 2768
Llapan suntur wasiman
haykuqkuna: 5219
Kay willakuyqa Centro de computomanta hurqusqa
4 / NOQANCHIS
1/ Violeta Mamani Tapia Derechota yachashan.
San Pablo – Canchismanta hamun. Nahon Huamán Huamán Educaciónta yachashan, payqa
VRAEmanta hamun.
2/ Elena Huillca Marquezwan (Acomayomanta),
Judith Milagroswan (Espinarmanta) paykuna
Turismota yachashanku.
3/ Yunka larumanta hamuq wayqe
pananchiskuna.
reqsinakusunchis
Revistanchiswanmi
Fotografía hurquqkuna: Marco Anatoni Vega Cuba, Adriana Peralta
1
2
1/ Sapatukuna ruwanapaq
yuyay tupachiq Diego Colán,
Juan Ederlin Huarancca, Flor
Quispe ima Cusco Always in
Fashionpi tarikunku.
2/ Brigit Condori UNSAACpi
sumaq mikhunakunata
mikhushan.
3/ Kristian Huallpamayta
mañakusharan Noqanchista
makinpiña kunanqa.
3
4
6
5
7
4/ Juan Fernández helicopterupi phalayta
munan.
5/ Willakuq mana atipana supaq, Percy Hurtado
kusisqa futukunata horqoshan.
6/ Maritza Saco Lamotta, Erika Condor, Andrea
Alejandra Reyes p’acha qhawarichiq Lima
llaqtayuq munay sipaskuna kusisqa ñawinchispaq
sayashanku.
7/ P’acha ruwanapaq yuyay tupachiq Virginia
García mamanpuwan.
8/ Ñawpaq “Noqanchis” wayna Juan Ederlin
Huarancca Ancho kusisqa tarikun.
6 / NOQANCHIS
8
9
9/ Jhonny Jordánmi, Anthony
Jordan wawachantin Santu
Rantikuypi kashanku.
10/ Susan ancha kusisqa
Noqanchis revistata rikuchishan.
11/ Cenaida Cutida Quispe
q’oñi q’oñi sumaq asikuyninwan
kusirichiwanchis.
12/ Juan José Castillo Chani
San Antonio Abad universidadpi
kashan.
13/ Uya munaychaman
t’ikraq Juan Bambarán, Miguel
Bambarán ima Cusco Always in
Fashionpi tarikunku.
10
11
12
13
noqanchis waynasipaskuna
Hawa llaqtapiraq,
hatun llaqtapiraq allin
kawsayninchista maskaspa
ch’ulla sonqolla
puririsunchis
Erika Juan Juliowan Chincherospas sispallanpi sumaq uchukunata
mikhurqanku. T’ikakunawan kuska tusurqanku, takirqanku. Chaymantataq Qosqo llaqtaman k’ikllunkunapi puririkuq rinku. Munay kusisqa
kayninkuwan kusirichiqninchis iskaynin musuq “Noqanchis” wayna
sipasmanta aschatawan yacharirqusunchis.
8 / NOQANCHIS
S
S
utiymi Erika Valer Bárcena. Noqaqa
universidadpi yachayta tukurquniña,
chaypi Arqueologiata yachani,
supay kusisqan yachasqaywan kashani,
aswantaraqqa kay inkakunaq llaqtanpi
yachasqaywan.
Noqaqa Qosqomantan kani,
kaypi uywasqan kani, taytaywan
mamitaywanqa Apurimaqmantan kanku.
Taytayqa manan runasimita rimanayta
munarqanchu, mamayñataq ichaqa
mana kasurqanchu, paka pakachallapi
yachachiwarqan. Kunanqa mayta
rispaypas runa masiykunawan mana
manchakuspa rimakuyta atini, paykunapas
mana mancharikuspa misk’illataña
rimapayawanku. Aylluykunawan kaspaqa
Apurimaq takichakunatapas qhaswakunin.
Kay revistapaq futukuna
hurquchikunaykupaqqa Qosqo
llaqtamantan Chincheros llaqtaman riyku,
chaypin asiykukuspa Juliowan, Einarwan
Hanawan llank’amuyku. Manan ancha
sasachu kasqa, noqaqa ñakarikunaypaq
yuyaychakurqani. Chaymantaqa
Qosqomanñataq kutimuyku, chaypipas
runaq chawpinkunapi futuyachikuyku.
“Noqanchis” sutiyuq ñawinchana
qelqa, Centro Guaman Pomaq horqusqan
supaytapuni kusirqachiwan, chaymantaqa
kutipayaykuni nispa “Chayraq runasimita
sut’in chaninchayninta qoshanku”.
Mamaypa runasimi yachachiwasqanmanta
yuyarispa aswantaraq kusikuni, Qosqopi
tiyasqaymantapuwan ima.
utiymi Juan Julio Bautista Challco.
Noqan Tinta llaqtamanta kani.
Noqan Instituto Superior Túpac
Amarupi estudiashani, Tinta llaqtapi,
Administración de empresas carrera
profesionalpi. Qheswa siminchisqa misk’in,
aman chinkachisunchischu. Ñawpaq
inkanchiskunaq rimayninmi. Taytaypas,
mamaypas qheswatan rimanku.
Machulakunapis ima munaytan rimakunku,
tumakunku. Takinkipas sapa chakrata
ruwaspa: “Tarpukamuni, tarpukamuni,
mayupatanta orqo k’uchukama”, nispa
takinku. Pachamamanchismanpas
Apunchiskunamanpas munayta
haywarikunku.
Qheswa siminchispi allin
yachaykuna kashan, llapa Perú suyun
qheswa siminchistaqa rimanan, imaynata
Túpac Amarupas rimarqan, allin kawsayta
maskarispa, qespiytapuni munaspa
qaparirqan. Noqaqa wasiypin runasimita
yacharqani, machulachaywan. Paymi
qheswa simipi cuentokunata willawarqan,
chaymantataqmi yachay wasipi
hamawt’akuna yachachiwallarankutaq.
Anchatan kusikuni, chay qhepamantaqmi
rimayta, qelqayta yachachiwarqan. Machulaymi harawikunatapis
yachachiwarqan. Machulaypas taytaypas
mamaypas qheswa siminchis rimaytaqa.
Centro Guaman Poma de Ayalata
anchata añanchakuni, huk oportunidadta
qowasqanmanta. Noqaqa chaywanqa
kusisqa tarikurqani, asikuspa, “ha, ha, ha”
nispa purikurqani. Haqay Chincheros laduta
fotuta horqowanankupaq pusawarqanku,
chayaspataqmi Apunchiskunata
Pachamamanchista napaykuni, huk
ratu qonqorikuspa, allin kusisqan chay
wichaypiqa tarikurqani, revistapi lloqsisaq,
nispa. Wasiyta yuyarini, Tinta p’achaywan
churakuspa, allin qharihina Túpac Amaruq
kallpanwan, yuyayninwan puririspa. Uspalay,
ch’ulla sonqolla, ch’ulla yuyaylla puririsun.
Amataq runapura allin kawsayta maskaspa
rawinarqukusunchu, chaymi tukuy
kallpawan Apunchiskunaman qaparina, ¡Apu Kunturkunka!, ¡Apu Kimsachata!, ¡Apu
Machupikchu!
¡Rikch’ariy runa! ¡Rikch’ariy llaqta!
¡Qheswa siminchis kawsachun!
Fotokuna hurquq: Einar Jiménez Troncoso
Tukuy imaymana allichay qhawariq: Hanna Orellana Grajeda
Erikaq p’achankuna: Chhachu
Uya munaychaman t’ikray: Spacio Vital
NOQANCHIS / 11
paypas runasimita rimanmi
Magaly
Solier:
“Allpaqa
kawsayniymi”
Qelqaq: Jorge Alejandro Vargas Prado
Ch’uyanchaq: Hilda Cañari Loaiza
Fotografía horqoq: Raúl Lino Villanueva
(Citaray producciones)
M
agaly Solier Ayacucho
llaqtapi
paqarirqani,
payqa manan llalliykuna
huñuyninpiqa
sayk’unraqchu. 24 watallayuqraq
huk diskuta horqon, runasimipi,
Qechwa warmikunaq kawsayninmanta, aswantaqa chay ñawpaq
watakuna llaqtanpi awqanakuy,
maqanakuy kawsaymanta, kunan
2012 watapitaq huk diskutawan
horqoyta yuyaychakushan. Kay sipasqa 8 ancha allin ruwasqa, tukuy
runaq qhawasqan pelikulakunapi
rikhurimun (teqsimuyuntinpi llalliq
peliculakunapi), 4 pelikulakuna
hawa suyukunapi ruwasqa kashan.
Magaly Solierpaqa pelikulakunapi
ancha allin llank’ayninmi, yachayninmi tukuy teqsimuyuntinpa ancha
reqsichisqan. Ichaqa, hinaña llalliykuna atipaq, tukuy runaq ancha
reqsisqan kashan chaypas, manan
sumaq ancha munakuq sonqonqa
pitapas sayk’uchinmanchu.
Ancha munakuywanpunin llapanchis qhawarinchis. Astawan tesqimuyuntinpi ancha riqsisqa Perú
suyu llaqtayuq sipaspa kawsaynintareqsirisunchis.
Pisillatapas Huantapi kawsayniykimanta willariwayku, chakrata llank’akushallankichu?
Allpaqa kawsayniymi, ñuqaqa irqi kasqaymantapachan allpa llamk’aq kani, hinallapunin wañunaykamapas kakusaq. Kunanqa
pisillata ruwachkani, llamk’anaywan sinchita karu llaqtakunata purispay, ichaqa mana
llamk’anay kaptinqa utqaylla wasiyman
ruranaykuna astawan yachaq kutirqanpunipacha, riki, allpayman, uywaykunawan,
tarpusqay chakrakunaman, wayraman,
mamayman, tukuy aylluyman. Lima llaqtaq nisyu qaparqachay kawsayninmanta
ayqikamuni.
Imataq qampaq runasimiri?
Llaqtaywan kuska kawsay. Ñuqaqa mamaywan taytaywan hatun mamitaywan
ima runasimita yacharqani, paykunan runasimillata rimakuqku, ñuqataq runasimipi
imanisqankutapas yachayta munaq kani,
chayhinatan pisi pisimanta, ichaqa anchata yachayta munaspa yachakurqani. Chaytaqa manan yachay wasipiqa yachachisunkikuchu, chaypas pantaymi kachkan.
Runasimi rimasqayrayku warmikunawanpas,
tukuy mana español simi rimaqkunawanpas
rimayta atini.
Imaninkin Perú suyupi imaynan runa simi kashan?, Imaninkin suyunchispi llapa runakunaq huk simikuna rimasqankumanta kamachikuykuna hunt’akunchu?
Español runakunap chayamusqankumantapacha kasqallan kachkan: Pakallapi rimay,
ichaqa manan khaytukuy kawsayniyuq simikunata pakakunmanchu. Qaynakunalla
Puno llaqtapi Ordenanza Regional 017 yupayniyuq kamachikuy lluqsimun, chay kamachikuymi aymara simipas runasimipas rimakunanpaq sayapakuqnin kachkan, Puno
llaqtakunapi tukuy imaymana hukhina kawsayniyuq runakuna kasqankurayku chhayna kamachikuykuna lluqsimun. Chhayna
kamachikuykunap kayninqa siminchikkuna ñawpaqman puririchiymi, ichaqa Puno
llaqtayuq runakunaqa kallpachasqapuni
kanku, chaypas kimsa simita rimanku, paykunaqa mana pantay kawsayninku sayapakuqtaq llamk’aysapataq kanku. Nilla-
manta rimanqa, Pachamamanchik imaymana q’opakunawan mana qhillichaspa
sumaqta qhawarinamanta rimanqa. Manan “Warmi” hina kasqan tukayniyuqchu
kanqa. Hukhina kawsaymantan riman, manan “Warmimanqa” rikch’akunmanchu.
Hukhina takiykunan, hukhina sunquyuqmi
kanqa. Ichaqa riqsiy atiypunin qichwa takiyninchikkunaqa kanqa, kallpayuqpunin
kanqa, kunanqa astawan yacharimuchkani
takiykunamanta, tukaykunamanta, yachachkani.
Mayqen takiykunan reqsisqayki? Runasimipi
takiqkunata munapakunkichu?
Tukuy takiqkunata, tukaqkunata uyarini, astawan yachanaypaq, llapanta uyarini, regetonta ichaqa mana uyarinichu. Llapan
takiyninkuwan kawsay yanapakuq artistakunatan munapakuni, runasimi kaptinpas wak
simikunapi kaptinpas.
Mayqen kaq mosqhoyniykitan taripayta munanki?
Sipaschahinaqa, ñan huk musquyniyta
hunt’arquniña:
takiyniykunawan
diskuyuq kay, ichaqa yacharichkaniñan sapa
p’unchaw musquyniyuq kaymi allin, sapa
Ñuqaqa irqi kasqaymantapachan allpa llamk’aq kani,
hinallapunin wañunaykamapas kakusaq.
sunmantaq, kunanqa ñan willarikuykuna
televisionpipas wayra wasikunapipas runasimipi kachkanña, anchachus mana utqay
tukurukuqllachu kanman nitaq achka qhatunankuraykullachu kanman, manachuhina.
Imaynacha kay mosoq disko kanqa? Runasimipichu kanqa? Imamantan rimanqa?
”Warmi“ hinachu qhawarinallankupaq kanqa? ”Warmi” hina kasqallan tukayniyuqchu
kanqa?
Musuq takiykunaqa yaqa tukusqañan kachkan, allicharinallapaqmi mana pacha
aypakuchkanchu, aswantaqa grabanapaq
pacha aypakunan kachkan… Nisyutan wak
llaqtakunata rini. Arí, runasimipin kanqa, Pachamamanta, kawsayninchik qhawarina-
p’unchawtaq chaninta hunt’ana, manan
hayk’aqpas hanaqpachamanta chayamunantachu suyakuna. Kachkanraqmi musquyniykuna ichaqa manan willasqaykichu.
Imaniwaqmi “Noqanchis” revista ñawinchaqkunata?
Chaninmi, manan imaniytapas atiykichikmanchu, aswanpas kusi kawsayninkuta
hark’apakuchunku, yuyaywantaq sasachayninku atipayta yachachunku, manan
ima sasachaypas kanchu mana atipay
atiyqa. Kusi kawsayta maskaychik, ichaqa
mana wak runakunap sumaq kawsayninkuta qulluchikpa. Imaykichikpas kaptinqa quyunakuychik, mayninpiqa huk yuyayllan
wakinkunata yanapanman, huk yuyaychalla, chaychalla.
NOQANCHIS / 13
reqsinakusunchis
Kuska Pachamamanchista
t’ikarichisunchis
Fotografía horqoq: Marco Anatoni Vega Cuba
1
1/ Irma Puma Huañac tabanero asnuchantin.
2/ Guadalupe Cuba Huamaníqa llaqtanchispi hatun
wasikunaq perqakusqanta utiraq qhawashan.
3/ Hipolito Percca kusisqa Santu rantikuypi
qhatukushan.
3
2
4
5
7
6
4/ Diana Quispewan Luis Torreswanmi sumaq q’apashaq
aycha q’aspata munachiwashanchis.
5/ Enzo Fernández Baca Hermozan runasimipi plazapi
takiykurqan.
6/ Victor Jarawan Victor Mamaniwanmi niño Jesuspa
paqarimuyninpaq k’arpa uywachakunata qhatushanku.
7/ Fredy Cusihuamánmi hanaqpachamanta
napaykamuwanchis.
NOQANCHIS / 15
8
10
9
8/ Osmar Paucar Pintuwan Rubén Villacorta
Cardozowan yachay wasi llank’aykunata ruwashanku.
9/ Fiorella Gamarran Yurisa Francowan uyanta
pintachikusharqan.
10/ Silverio Quispe Mayta llank’ana ruwasqan allin
lloqsinanpaq qhawapayashan.
11/ Diego Flores Cabezan bola hayt’ana kanchapi
supayta qaparqachayushan.
11
16 / NOQANCHIS
Munaychaman t’ikrakunapaq,
makipas chakipas allichachikunapaq, uya munaychaman tukuchinapaq, sumaq
ñaqch’achikunapaq, chukcha
k’utuchikunapaq, tukuy imaymana kasarakuq warmikunaq
allichachikunankupaq, kurku
qhaquchikunapaq
Maypi tarikun: Cultura k’ikllupi, N-7 yupayniyuqpi, iskay ñiqin patapi (Manuel Prado paraderuq sispachallanpi)
779293 – 973255356 – 984 614858 yupayniyuq telefunukunata waqyakuwaq
kuska takisun
Taki: SUMAQ PAPATA PUQUCHISUN
Takiqkuna: Luzmila Carpio
Pachamamatan yapuni
Puquyniykiwan uywawayku
Imaykuwan hunt’aspaykun
Wiñay munakuyninkuwan
Tukuy sunqun hark’asqayku (Kutiy)
Pachamamita anchatapuni munakuyku! (Rimasqa)
Imaymana papitata
Saqanpayata, imillata
Iñipiyata, sanitawan
Tukuy sunqu tarpuykusun
Qillwaqunta hurqarisun
Ima papitatataq tarpuykusunri! (Warmiq rimasqan)
Sulimana papitata (Qhariq rimasqan)
Sani papitatawan
Uchuchuwa papitata (Warmiq rimasqan)
Musuq puka llikllanchispi
p’aqumachista q’impirisun
Maquntuwan pukllarisun
Sumaq kulli aqhanchiswan
Pachamama ch’allaykusun (Kutiy)
Juancho… chayna qinata aqhatawan hurqumuy
Maymi maquntu mama
Kayqa, kayqa,
Kaywan, kaywan
Sumaqta ch’allaykusun Pachamamaman (Rimaspa)
Llallawanchispi kanchasun
Serpentina misturakunawan
Kusisqa ch’allaykurisun
Tukuy kuskanchasqapuni
Allin kawsay mañarisun
Llallawapi kanchaykusun phallchiriykitawan
Alfenikiwan qhallaykusun (Rimasqa)
Sumaq kulli aqhanchiswan ch’allaykurisun (Rimasqa)
Taki: PITAQMI KANI?
Takiqkuna: Uchpa
Pitaqmi kanki?
Pin kanki?
Yachawaqchá, mana yachankichu?
Pitaqmi kani?
Pin kani?
Yachankichu?, mana yachankichu?
Wakcha warma, ama yachaychu
Yachaptiykiña waqamunki
Wakcha warma, ama yachaychu
Yachaptiyki waqamunki
Yachaptiyki, qantan niyki papay
Ichus qanmanta
Icha kawsayniyki, wawqiy!
Huk manyarunqa
Taki: K’IRI BLUES
Takiq: Nacho Choque
K’iri, k’iri bluesnillay, bluesnillayayaku
Sonqoyqa, sonqoyqa yawarta phullpun
Wayrapas, parapas, chiripas…
Paykunalla yanapawanku
Khuyapayawanku
Tapukuni sichus wañuyman, sichus
wañuchiyman
Qanrayku, qanrayku imataraq mana
ruwaymanchu
Cheqniypas, p’enqaypas, pasayapunku,
Chinkayapunku, qanrayku.
“NOQANCHIS”
¿Runasimita
yachankichu?
revistapaq
qelqayta munawaqchu?
Noqaykuwan rimanakuy, astawan
yachayta munaspaqa
[email protected]
e-mailman qelqamuwayku

Similar documents