İndirmek İçin Tıklayınız

Comments

Transcription

İndirmek İçin Tıklayınız
KAÐITHANE
R E H B E R Ý
KAÐITHANE BELEDÝYESÝ
2008
Bu çalýþma,
Kaðýthane Belediyesi Plan ve
Proje Müdürlüðü ile
Basýn Danýþmanlýðý’nýn ortak
ürünüdür.
Baský Yeri
Mart Matbaacýlýk Sanatlarý
Tic. ve San. Ltd. Þti.
Tel: (0212) 321 23 00
Mayýs 2008
ÝkiNokta
Biliþim Teknolojileri AÞ
Genel Müdürlük
Ýnönü Cad. Miralay Þefik Bey S 17/1
34437 Gümüþsuyu/Beyoðlu/Ýstanbul
t (212) 249 0905 f (212) 249 0634
Üretim Merkezi
Öðün Ýþ Mrk. Kasap Ýsmail S 5/2
34722 Hasanpaþa/Kadýköy/Ýstanbul
t (216) 349 0141 f (216) 337 6756
www.ikinokta.com
ISBN 975-92243-4-8
2
Merhaba,
Hazýrlandýðý günden itibaren þimdiye kadar üç baský yapan bu çalýþmamýz, sahip olduðu iþlev
ve gördüðü yoðun ilgiden dolayý karþýnýza dördüncü defa çýkýyor.
Her biri ikiþer bin adet basýlan ve hýzla tükenen Kaðýthane Rehberi, yine iki bin adet basýldý.
Ýlçenin fiziki, coðrafi ve demografik yapýsý, sosyo-ekonomik ve kültürel formasyonu hakkýnda güncellenmiþ bilgilerle yeniden düzenlenmiþ olan çalýþmamýz, yine bir baþvuru kitabý olacak.
Çalýþmalarýmýzla açýlýp düzenlenmiþ yeni sokak ve caddeler dolayýsýyla deðiþen ilçe haritasý
son haliyle rehberimizde yer alýyor.
Baþvuru telefonlarýnýn güncellenmiþ hali, geçtiðimiz yýl kurulan ve belediye hizmetlerimizi hýzlandýran çaðrý merkezimiz ile Kentli Bilgi Servisi'mize ulaþýlacak telefon numaralarý ve internet adresleri de Kaðýthane Rehberi'nde elinizin altýndaki bilgilerden olacak.
Ulaþýmdan güvenliðe, kuryelerden postacýlara kadar bir çok alanda iþlevsel olarak hizmet
gören rehberimiz, barýndýrdýðý tarihi bilgiler, görsel malzemeler, demografik ve ekonomik istatistiklerle öte yandan okullarda öðrencilere kaynak kitap olarak iþe yaramaktadýr.
Kaðýthane Rehberi, turistik zeminde; Ýstanbul ve ilçeleri hakkýnda bilgi almak, gezileri kolaylaþtýrmak ihtiyacýný karþýlamak isteyenlerin de sorularýna cevap veren bir çalýþmadýr.
Ýþlevsel niteliði, barýndýrdýðý bilgiler itibariyle kitap koleksiyoncularýnýn, sahaflarýn ve
kütüphanelerin de ilgisini çeken, raflardaki yerini hemen alan, bir süre sonra ülkenin ünlü
kitap müzayedelerine çýkmaya baþlayan bir yaný da var çalýþmamýzýn.
Kitabýn deðeri sahafta belirlenir. Kaðýthane'nin tarihi ve
sosyo-kültürel yapýsý hakkýnda ortaya çýkardýðýmýz yayýnlardan biri olan rehber çalýþmamýz da, diðer ürünlerimiz gibi
kýymetini bilenin elinde hemen deðerini buluyor. Tarihe,
bugünden bizim söylediðimiz bir söz, yaptýðýmýz bir çalýþma
olarak maloluyor.
Ürettiklerimizle bugünden yarýna seslenebiliyorsak ve bu ses
kaybolmuyorsa, bir yerel yönetici veya bir çalýþma
sahibi olarak baþarýlý bir çabanýn içinde olmuþuz
demektir.
Saygýlarýmla.
Fazlý Kýlýç
Kaðýthane Belediye Baþkaný
ÝÇÝNDEKÝLER
DOÐAL
YAPI
Ýki Kaðýthane
Konum
Yeryüzü Þekilleri
Akarsular
Jeolojik Yapý
Doðal Güzellikler
Ýklim
5
6
8
11
12
13
14
Nüfus ve Nüfusun Geliþimi
Nüfus Yoðunluðu
Nüfusun Geliþme Ýndeksi
Nüfus Artýþ Hýzý
Göç
17
19
20
21
22
Kaðýthanenin Komþu Ýlçelerle Sýnýrý 7, 8, 9 - Kaðýthane Sularý 11,12, 13
DEMOGRAFÝK
YAPI
Kaðýthane, Ýstanbul ve Türkiye’nin Nüfus Geliþimi 18 - Ýlçe Nüfusunun Geliþimi 19 - Mahallelere Göre Nüfus Daðýlýmý 20
- Kaðýthane, Ýstanbul ve Türkiye’nin Nüfus Yoðunluklarý 20 - Ýstanbul’da Seçilmiþ Ýlçeler Ýçin Nüfusun Geliþme Ýndeksi 21
- Kaðýthane, Ýsatanbul ve Türkiye’de Yýllýk Ortalama Nüfus Artýþ Hýzlarý 21 - Ýstanbul’da Seçilmiþ Ýlçeler Ýçin Yýllýk Nüfus
Artýþ Hýzlarý 22 - Nüfusun Öðrenim Durumu 23 - Yaþ Grubu ve Cinsiyete Göre Nüfus 23 - Çalýþanlarýn Faaliyet Kollarýna
Göre Daðýlýmý 24 - Faal ve Faal Olmayan Nüfus 25 - Ýktisaden Faal Nüfus 26
TARÝH
Görkemli Geçmiþ
27
Kanuni Kaðýthanesi
30
Kaðýthane Mescidi
31
Çelebi’den Öyküler
33
Öbür Çelebi’den Öyküler
34
Ýlk Köþkler
35
Bir Çöküþün Baþlangýcý
36
Saraylar Vadisi
36
Trajik Son
42
II. Sadabad Sarayý
42-43
Yeniden Yapýlaþma
45
Çaðlayan Sarayý
48
Kaðýthane’nin Tanýklýklarý
51
Görkemden Geriye Kalan
53
Sadabad’dan Son Ýzler
53
Cumhuriyet Kaðýthanesi 54-55
Þiþliden Kopuþ Süresi
56
Nedim’e Dair 28 - Osman Nuri Ergin’den Evliya Çelebi’nin Kaðýthanesi 30, 31 - Bir Ermeni Gezginden Kaðýthane 33 Kaðýthane Alemleri 34, 35, Ýmrahor Köþkü 37, 38 - Ýstanbul’un Tarihi Yapýsý 40 - Þarký 41 - Aziziye Camisi 42, 43 Poligon Kasrý 44, 45 - Gezgin Julia Pardoe’dan Kaðýthane Ýzlemleri 46 - Ahmet Rasim’in Kaðýthanesi 51 - Lale Devri
Bahçeciliðinde Batý Öykünmeciliði 52 - Geçmiþ Zaman Olur ki 56, 57 - Lale Devri ve Düzenin Yabancýlaþmasý 60
SOSYO
EKONOMÝK
YAPI
Cumhuriyet Kaðýthanesini Biçimlendiren Dinamik 61
Ticaret
63-64
Ýmalat Sanayi
64-65
Ýþyeri Büyüklükleri
66
Sanayinin Diðer Özellikleri
67
Ýstanbul’u Biçimlendiren PROST 63 - Ýstanbul’un Seçilmiþ Ýlçelerinde Kayýtlý Ýþyerleri 64 - ÝTO’ya Kayýtlý Ýþyerleri 64, 65 Ýþyerlerinin Sektörel Daðýlýmý 65 - Ýþyeri Büyüklükleri 66 - ÝSO’ya Kayýtlý Ýþyerleri 67, 68 - Ýþyeri ve Ýþçi Sayýsýnýn Sanayi
Dallarýna Göre Daðýlýmý 68
4
DOÐAL YAPI
Tarihi göletler ve adacýklar (Hasbahçe).
Ýki Kaðýthane: Tarihte iki Kaðýthane var: Ýlki, Bizans Dönemine dek uzanan ve
Osmanlý Ýmparatorluðu döneminde Saray’ýn, zaman zaman da halkýn önemli bir
mesire yeri olarak, 20. yy’ýn ortalarýna kadar varlýðýný sürdüren Kaðýthane’dir.
Ýkincisi ise Cumhuriyet döneminde, 1940’lý yýllardan baþlayarak günümüze kadar
süren, çarpýk kentleþmenin doðurduðu Kaðýthane’dir. Bu monografide ilki salt bir
tarihi mekan olarak yer alacak, ikincisi ise yaklaþýk 420 bin kiþilik nüfusuyla canlý bir
yerleþim alaný olarak tasvir edilecek, incelenecek ve irdelenecektir.
5
Kaðýthane Belediye
Baþkanlýðý binasý 2008.
Konum: Kaðýthane, Türkiye’nin en önemli kenti olan
ve yerküre üzerindeki yeriyle dünyanýn önemli noktalarýndan biri sayýlan Ýstanbul’un 39 ilçesinden biridir.
Kaðýthane, Karadeniz’i Marmara Denizi’ne birleþtiren ve
Asya ile Avrupa kýtalarýný birbirinden ayýran yeryüzünün
önemli su yollarýndan olan Ýstanbul Boðazý’nýn batýsýnda, Avrupa yakasýnda bulunmaktadýr.
Ýstanbul’un son dönem yerleþimlerinden olan
Kaðýthane ve çevresindeki mahalleler, 1987’ye kadar
Þiþli Ýlçesi’nin birer mahallesiydi. Kaðýthane 1987’de
Þiþli’den ayrýlarak ilçe yapýldý.
Kaðýthane ilçe alaný, yönetsel bakýmdan, kuzeyden
Þiþli’ye baðlý Ayazaða, güney ve güneydoðudan Þiþli
ilçe topraklarýyla çevrilidir. Ýlçe, kuzeydoðuda Beþiktaþ,
güneybatýda Beyoðlu, batý ve kuzeybatýda da Eyüp
ilçelerine komþudur.
6
Yüzölçümü
bakýmýndan
Ýstanbul’un
Adalar,
Bayrampaþa, Beyoðlu,Güngören ve Zeytinburnu’yla
birlikte en küçük yedi ilçesinden biridir. Kaðýthane ilçe
topraklarý toplam 16 km2’lik bir alan kaplamaktadýr.
Ýstanbul Boðazý’ný Boðaziçi ve Fatih Sultan Mehmet
köprüleriyle aþan otoyollardan ilki ilçenin güneyinden,
ikincisi ise kuzeyinden geçer. Bunlardan 01 (E5)
Otoyolu
güneyde Þiþli ilçesiyle sýnýr oluþturur. 02
(TEM) Otoyolu ise Kaðýthane Ýlçesi’nin kuzey kesiminde
doðu-batý doðrultusunu izler. Okmeydaný ve Hasdal
kavþaklarý arasýnda uzanan bir baþka otoyol da 01 ve
02 otoyollarýný birbirine baðlar.
1990’da 269 042 kiþilik nüfusuyla Ýstanbul nüfusunun
yüzde 3.69’unu barýndýran Kaðýthane’de, ayný yýl
km2’ye 16.815 kiþi düþmekteydi. 2007 yýlý genel nüfus
sayýmý sonuçlarýna göre nüfusu 418 229 kiþidir. Bu
nüfus sayýsýyla Ýstanbul nüfusunun yüzde 3.3’ünü oluþturan ilçede, km2’ye 26.139 kiþi düþmektedir.
Nüfus yoðunluðu bakýmýndan Kaðýthane, yalnýz Ýstanbul’un deðil, Türkiye’nin de önemli yerleþimlerinden biridir.
Kaðýthane nüfus yoðunluk deðeri bakýmýndan Fatih
(Eminönü ilçesi ile birleþmeden önce), Güngören,
Beyoðlu, Bayrampaþa ve Bahçelievler’in ardýndan altýncý
sýrada yer almaktadýr.
Kaðýthane’nin Komþu
Ýlçelerle Sýnýrlarý - A
Kaðýthane,kuzeyde
Þiþli’ye baðlý Ayazaða,
güney ve güneydoðuda
Þiþli, kuzeydoðuda
Beþiktaþ, güneybatýda
Beyoðlu, batý ve kuzeybatýda da Eyüp
ilçeleriyle komþudur.
Kaðýthane-Beþiktaþ sýnýrý
02 (TEM) Otoyolu’nun
Büyükdere Caddesi ile
kesiþtiði noktadan
baþlar. Büyükdere
Caddesi’nin Ýnönü
Caddesi’ni kestiði noktada sona erer. Buradan
Þiþli sýnýrý baþlar. ÝETT
garajýnýn batý duvarýný
takiben Dereboyu
Caddesi boyunca güneye, daha sonra güneybatýya doðru Baðýþ,
Bayýr ve Kavaklý sokaklarýyla batýya yönelir.
Hudut Sokak’la güneye
yönelen Þiþli sýnýrý bir
süre sonra Akgül
Sokak’la güneybatýya
yönelerek Çaðlayan
Kavþaðý’na varýr.
2000 - 2007 yýllarý arasýnda, ilçe nüfusu yüzde 21
oranýnda artýþ göstermiþtir. Nüfus artýþ oraný açýsýndan
Kaðýthane, Ýstanbul’un nüfusu en az artan ilçeleri
arasýnda yer almaktadýr. Nüfus artýþ oranýnýn az oluþu,
yeni yapýlaþmaya uygun, boþ alanlarýn olmayýþýnýn bir
göstergesidir. Ne var ki Kaðýthane nüfus yoðunluðu
bakýmýndan Ýstanbul’un önde gelen ilçeleri arasýndaki
yerini korumaktadýr.
7
Kaðýthane Kültür Merkezi, 2008.
Kaðýthane’nin Komþu
Ýlçelerle Sýnýrlarý - B
Çaðlayan Kavþaðý’ný
güneyde býrakarak 01 (E5)
Otoyolu’na paralel,
Darülaceze Caddesi boyunca güneybatýya yönelen
Þiþli sýnýrý, Okmeydaný
Kavþaðý’ný kuzeyde
býrakarak 01 Otoyolu’nun
Aydýncýk Sokaðý ile kesiþtiði
noktada son bulur.
Kaðýthane - Beyoðlu sýnýrý,
01 Otoyolu’nun Aydýncýk
Sokaðý’ný kestiði noktada
baþlar, Etibank Caddesi
boyunca önce kuzeye
sonra da kuzeybatýya
yönelir ve Kaðýthane
Deresi’nin Haliç’e
döküldüðü noktada son
bulur.
8
Yeryüzü Þekilleri:
Ýstanbul il alaný, Marmara
Havzasý’nýn Doðu Marmara bölümünde yer alan iki ana
peneplen arasýna sýkýþmýþ, Boðaz ve akarsu vadileri ile
parçalanmýþ bir platolar topluluðudur. Ýlde Boðaziçi ile
Haliç arasýný dolduran platoya Beyoðlu Platosu
denilmektedir. Platonun her iki yönü aþýným sonucu
önemli ölçüde taþýnmýþtýr. Bu nedenle plato yöresinde
çukurluklar ve bu çukurluklarýn birleþmesinden vadiler
oluþmuþtur. Kaðýthane Beyoðlu Platosu’nun kuzey
uzantýsýyla ayný platonun su bölümü çizgisinin batýsýnda yer almaktadýr.
Galata - Beyoðlu - Þiþli - Maslak - Büyükdere yönünde
giden büyük sýrt, Beyoðlu Platosu’nun su bölümü
çizgisini oluþturmaktadýr. Sýrtýn doðusunun sularý
Boðaziçi’ne, batýsýnýn sularý ise Kaðýthane Deresi
aracýlýðýyla Haliç’e akmaktadýr. Bu büyük sýrt ayný
zamanda, kentin bu bölümünde yollarýn yönünü de
belirlemektedir. Platonun sýrtýnda yer alan TünelTepebaþý - Taksim - Þiþli - Mecidiyeköy - Maslak Tepesi
ve Okmeydaný güzergahý, aþýným sonucu düzleþerek
bugünkü görünümünü almýþtýr.
Kaðýthane Deresi ve Sadabad mesire alaný, 2008.
Belgrad Ormaný’nýn bir bölümünün suyunu toplayan
Kaðýthane Deresi, Kemerburgaz’dan geçerek Haliç’e
dökülür. Havzasý büyük olmasýna karþýn yaz aylarýnda
suyu azalýr. Kaðýthane Deresi, Beyoðlu Platosu’nun su
bölümü çizgisinin batýsýndaki sularý toplar. Ýlçenin kabaca batý sýnýrýný oluþturan 01 (E5)’i 02(TEM)’e baðlayan
yol da bir baþka sýrtýn üzerinde uzanýr. Bu sýrt ayný
zamanda ilçe topraklarýndaki ikinci su bölümü çizgisini
oluþturur.
Sýrtýn doðusundaki sular Kaðýthane
Deresi’ne, batýsýndaki sular ise Alibeyköy Deresi
aracýlýðýyla Haliç’e akmaktadýr.
Ýstanbul il alanýnda vadi oluþumlarý son derece önemlidir. Ýl topraklarýnýn yüzde 75’i vadilerle parçalanmýþ olan
platolarla kaplýdýr. Bu vadiler Ýstanbul kentinin üzerine
oturduðu, doðal yapýyý oluþturmaktadýr. Avrupa
yakasýnda güneye çarpýlma nedeniyle su bölümü çizgisi
Karadeniz’e çok yakýn bir noktadan geçmekte, bu
nedenle de vadi geliþimleri Marmara’ya doðru olmaktadýr. Boðaz’da olduðu gibi Haliç’e de her iki taraftan bir
dizi vadi açýlmaktadýr. Bu vadi aðýnýn ortasýnda Haliç’in
devamý durumundaki iki ana vadi, Alibeyköy Deresi ile
Kaðýthane’nin Komþu
Ýlçelerle Sýnýrlarý - C
Kaðýthane-Eyüp sýnýrý,
Kaðýthane Deresi’nin
Haliç’e döküldüðü noktada
baþlar, Eski Eyüp Yolu
boyunca önce kuzeydoðuya uzanýr. Bir süre 01
ile 02 otoyollarýný birbirine
baðlayan baðlantý yolu
boyunca kuze-ye doðru
uzanan Eyüp sýnýrý, Sokullu
ve Alibey caddeleriyle kuzeye uza-nýþýný sürdürür.
Alibeyköy Caddesi’nden
baþlayarak batýya yönelen
Eyüp sýnýrý, bir süre sonra
tam kuzeye döner, 02
Otoyolu’nu keserek
Kemerburgaz’la sýnýr oluþturur ve Katýrcýlar
Deresi’ne ulaþýr. Bu noktadan baþlayarak Þiþli’nin
Ayazaða topraklarýyla sýnýr
oluþturmaya baþlar.
9
Eyüp Sultan Caddesi 2008
Kaðýthane Deresi vadileri bulunmaktadýr. Kaðýthane
Deresi Vadisi, kentsel alan içinde kalan en önemli
vadilerden biridir.
Kaðýthane’nin Ayazaða
(Þiþli) ile sýnýrý, kuzeybatýda 02 Otoyolu’na paralel
uzanan orman sýnýrý
boyunca doðuya uzanýr.
Ayazaða sýnýrý, Arabacý
Yokuþu’nun orman sýnýrýný
kestiði noktadan güneye
dönerek Cesur Sokaða,
buradan da doðuya
dönerek Ýbrahim
Karaoðlanoðlu
Caddesi’yle doðuya
uzanýþýný sürdürür ve 02
Otoyolu ile Büyükdere
Caddesi’nin kesiþtiði noktada son bulur.
10
Ýhsaniye’nin güneybatýsýndan baþlayan Kaðýthane
Vadisi, Alibeyköy Vadisi’ne paralel olarak güneydoðu
yönünde uzanýr. Tabanýný geniþletmeye baþlayan vadi,
ikinci bir akarsu kolunun açtýðý kuzeyden gelen bir baþka
vadi ile birleþerek Kemerburgaz’a varýr, doðudan güneye
geniþçe bir yay çizer ve TEM yolundan baþlayarak
Kaðýthane sýnýrlarý içine girer. Burada iyice daralan vadi
Haliç’e açýlýr.
Kaðýthane ilçe topraklarý, kuzeydoðu- güneybatý doðrultusunda uzanan Kaðýthane Deresi Vadisi’nin her iki
yamacý boyunca uzanýr. Ýlçenin batý sýnýrýný oluþturan
Beyoðlu Platosu’nun su bölümü çizgisi ilçede yükseltinin en çok olduðu yerlerden geçer. Yükselti
Okmeydaný’nda 80-100 m, Mecidiyeköy’de 100 - 120
m.dir. Daha kuzeydeki Levent-Maslak’da 130-140 m’ye
dek çýkar. Ýlçe topraklarýnda Kaðýthane Vadisi boyunca
güneybatýya inildikçe, yükselti düþer, Haliç’de sýfýrlanýr.
Aziziye Camii (Sadabad) 2008
Kaðýthane’de ortalama yükselti 30-40 m arasýnda deðiþir.
Ýlçenin en yüksek noktalarý Gültepe ve Çeliktepe mahallelerinin kurulduðu alanlardýr.
Akarsular:
Kaðýthane Ýlçesi’ndeki en önemli
akarsu, ilçeye tarihi kimliðini ve adýný veren Kaðýthane
Deresi’dir. Kaðýthane Deresi’nin antik çaðdaki adý
Barbyssos’tur. Belgrad Ormaný’ndan kaynaðýný alan
Kaðýthane Deresi, Kemerburgaz’dan geçerek Haliç’e
dökülür. Havzasý büyük ve akýþ süresi kýsadýr. Rejimi
düzensizdir. Derenin su seviyesi, kimi sonbahar ve kýþ
aylarýnda yükselir. Sellenme ve taþkýnlar, vadi tabanýndaki evlerin sular altýnda kalmasýna neden olur. Yaz
aylarýnda suyu azalýr.
Bir zamanlarýn efsane deresi Kaðýthane, sanayileþme ve
kentleþmeye paralel olarak, 1950’li yýllardan itibaren kirlenmeye baþlamýþtýr. Ýlçenin bir diðer akarsuyu da Keçi
Deresi’dir. Yahya Kemal ve Þirintepe mahallelerinin
sýnýrýný oluþturacak biçimde kuzeybatýya doðru akan
Keçi Deresi, Cendere Caddesi’ni aþarak Kaðýthane
Deresi’ne dökülür. Keçi Deresi’ne paralel akan Galata
Kaðýthane Sularý - A
Kaðýthane, sularýyla da
ünlü bir yerdi. Osmanlý
döneminde kenti
besleyen önemli su kaynaklarýndan biriydi. Kaðýt
imalathanelerinin burada
kurulmuþ olmasý raslantý
deðildir. Çünkü kaðýt üretimi bol su gerektiren bir
sanayi dalýdýr. Osman
Nuri Ergin, Mecelle-i
Umur-i Belediyye’nin 5.
Cildinde Kaðýthane’nin
sularýný ayrý bir baþlýk
halinde ele almaktadýr.
Aþaðýdaki alýntý, bu
bölümden özetlenmiþtir.
Alýntýnýn sonunda ise
Kimyager Ali Rýza Bey’in
Kaðýthane sularýnýn
kimyasal ve fiziksel özelliklerine dair tahlili yer
almaktadýr.
“Kaðýthane menabi sularý
Cendere ile Bergosköy’ü
civarýnda vaki altmýþ üç
menbadan toplanan
sulardýr. Bu sularýn cem’i
için Kaðýthane vadisindeki birçok menbalar
sedd ü bend edildiði gibi
bütün bu menabi büyük
bir hazinede kararlaþtýrýlarak cem’u iddihar
ve buradan da gayet
kuvvetli bir makine vasýtasýyla tevzi ve sarf
hazinesine sevk u tisyar
olunmaktadýr.’’
11
Kaðýthane Sularý - B
Kaðýthane Sularý’nýn
muhtelif numunelerini tahlil
etmiþ olan Kimyager Ali
Rýza Bey merhum diyor ki:
“Kaðýthane Menba Sularý
en saf sular sýnýfýna
dahildir. Bugün
Dersaadet’te kullanýlan
çeþme sularýnýn hepsine
faik olduðu gibi þehrimizde fýçýlar veya þiþeler
içinde pahalýca satýlan
menabi sularýndan bir kýsmýna da tamamiyle muadil
ve hatta bazýlarýndan daha
saf ve sýhhidir.
Bu beyan en emin þerait-i
fenniye dahilinde icra kýlýnan ve tahliattan istinbat
edilen bir hakikat-i fenniye
olduðundan azade-i þekk ü
irtiyabdýr.”
Hasbahçe 2008
12
Deresi de Cendere Caddesi’ni aþtýktan hemen sonra
Kaðýthane Deresi’ne dökülür. Her iki akarsu da sanayi ve
evsel atýklar nedeniyle aþýrý kirlenmiþ durumdadýr.
Jeolojik Yapý:
Ýstanbul il alanýný oluþturan
Marmara Havzasý’nýn Doðu Marmara Bölümü’nde, çeþitli
yaþta jeolojik oluþumlar yer almasýna karþýn, Kaðýthane
ilçe alaný 1. Zaman Devoniyen sistemine baðlýdýr. Ýlçe
alanýnýn güneyinde ise 1. Zaman Karbonifer sistemine
baðlý oluþumlar yer alýr.
Kaðýthane ilçe alanýnýn büyük bir bölümünü kaplayan
Devoniyen alanlar, baþlýca killi þist ve grovak katmanlardan oluþur. Bu katmanlar içinde yer yer andezit ve diabaz
oluþumlar göze çarpar. Kaðýthane Deresi’nin yataðý dolgu
ve alüvyonla kaplýdýr.
Tarihi kuðulu göl ve adacýðý
Doðal Güzellikler:
Ýstanbul’un tarihte kalmýþ
doðal deðerlerinin en önemlilerinden biri de, Haliç ve
yöresidir. Haliç’in Kaðýthane Deresi’yle birleþtiði nokta ve
Kaðýthane Deresi Vadisi, eski Ýstanbul’un en çok ilgi
gören mesirelerindendi. Kaðýthane yöresi, cirit oyunlarýnýn, ok atýþlarýnýn ve yarýþmalarýn düzenlendiði bir
eðlence yeriydi.
Sadabad adýyla da bilinen Kaðýthane’nin laleler, çýnar ve
kavak aðaçlarýyla süslenmiþ mesiresi, ilkbahar
mevsimiyle canlanmakta ve yapay çavlanlarla enfes bir
görünüm kazanmaktaydý.
En parlak dönemini Kanuni ve III. Ahmed zamanýnda
yaþayan bu mesire yerinde Sadabad Kasrý, Ýmrahor
Köþkü, Kaðýthane Köþkü, Koþu Köþkü, Çadýr Köþkü gibi
çok deðerli yapýlar bulunmaktaydý.
Yoðun bir doða kirlenmesiyle 1940’lý yýllarla birlikte yok
olan eski Kaðýthane Mesiresi’nden yalnýzca bazý
yapýlarýn temel kalýntýlarý günümüze ulaþabilmiþtir.
Yöredeki yapýlarýn çoðu II. Dünya Savaþý sýrasýnda çeþitli
Kaðýthane Sularý - C
Fi’l-hakika etýbba-yý meþhure
ve merufe tarafýndan: “Bir
þehrin ahval-i sýhhiyye-i
umumiyesi sarfeylediði
sularýn evsaf ve mikdarýna
tabidir” ve “Bir þehre gelen
suyun en emin miyarý o
þehirde görülecek kara hummadýr” gibi kavanýn-i sýhhiyye-i ictimaýyyeyi mu’lin
metin esaslar vaz edilmiþtir.
Kaðýthane Sularý’nýn hýn-i
isalesinde tutulan istatistiðe
nazaran Beyoðlu cihetinde ilk
senede tifo hastalýðý yüzde
on-onbeþ, ikinci senede
yüzde yirmi-yirmibeþ,
üçüncü senede yüzde elli,
dördüncü ve beþinci senelerde yüzde yetmiþ tenakus
etmiþti. Bugün ise derece-i
tenakusun daha ziyade
olmasý muhtemeldir.”
13
Tarihi göletlerin
günümüzdeki görüntüsü.
devlet kurumlarýna ait tesislerinin inþasý için yýkýlmýþ,
kalaný da çürümeye terk edilmiþtir.
Ýklim: Kaðýthane Ýlçesi’nin iklimi, Ýstanbul ikliminin
özelliklerini gösterir. Gezici hava hareketlerinin etkisi
altýnda bulunan ilçe iklimi, Akdeniz ve Karadeniz iklimleri
arasýnda bir geçiþ niteliði gösterir.
Kaðýthanede laleler
Ýstanbul il ikliminde gözlenen üç ana hava tipi Kaðýthane
Ýlçesi’nde de etkilerini gösterir. Bunlar kuzey ve güneyden sokulan hava kütleleriyle, sakin nitelikteki hava tipleridir. Bu üç hava tipi arasýnda en çok etkili olaný kuzeyden gelen hava kütleleridir.
Akdeniz ve Karadeniz iklimleri arasýnda bir geçiþ niteliði
gösterdiðinden Kaðýthane’de sýcaklýk, bu geçiþ niteliðini
yansýtan bir özellik gösterir. Kimi yýllarda ocak ve þubat
aylarý ýlýk geçerken, kimi yýllarda da sýcaklýk mevsim
normallerinin altýna düþmektedir. Kaðýthane’de yükselti,
güneye doðru inildikçe azalýr. Bu nedenle sýcaklýk Ýstanbul’un diðer ilçelerine oranla daha yüksektir. Sýcaklýk
deðerlerinin Ýstanbul ortalamalarýndan yüksek oluþunda,
Kaðýthane’nin bir vadi içinde kalmasý önemli rol oynamaktadýr.
14
Kaðýthane’de yýllýk ortalama sýcaklýk 13.80 C‘dir. Yýlýn en
sýcak ayý Aðustos, en soðuk ayý da Ocak ayýdýr.
Ortalama açýk günler sayýsý 76.3, ortalama bulutlu günler sayýsý 202.6, ortalama kapalý günler sayýsý 86.4,
ortalama yaðýþ miktarý 649.1 mm, ortalama kar yaðýþlý
günler sayýsý 7.8, ortalama sisli günler sayýsý 13.3,
ortalama dolulu günler sayýsý 0.8, ortalama kýraðýlý günler sayýsý 12.1, ortalama rüzgar hýzý 3.5 m/sn, en hýzlý
rüzgar yönü kuzey, ortalama toprak sýcaklýðý ise 15.60
C’dir.
Kýþ mevsimi süresi, Aralýk ayýndan baþlayarak Mart ayý
sonuna dek uzanan günleri kapsar. Kýþ süresi içinde
ýsýnýn sýfýrýn altýna düþtüðü günler sýnýrlýdýr. Ýlçedeki yaðýþ
rejimi, geçiþ tipi iklim özelliklerine uygundur. Yazlarý
kurak, kýþlarý bol yaðýþlý geçer. Yaz aylarýndaki yaðýþýn
azlýðý ile Akdeniz, yýl içindeki yaðýþlý günlerin çokluðu ile
de Karadeniz yaðýþ rejiminin gözlemlendiði Kaðýthane’de
yýlýn en yaðýþlý aylarý Aralýk ve Ocak, en kurak aylarý da
Temmuz ve Aðustos’tur.
Kaðýthane’de egemen rüzgar yönü, Kaðýthane Deresi
Vadisi’nin uzanýþýna uygun olarak, kuzey ve kuzeydoðudur. Bu yönlerden esen yýldýz ve poyraz soðuk ve
sert rüzgarlardýr. Genellikle fýrtýna biçiminde esen bu rüzgarlar, kýþýn yaðmur ve kar yaðýþlarýna neden olmakta,
yazýn da serinletici etki yapmaktadýr. Yýl içindeki esme
sayýlarý 1400’ dür.
Bitki Örtüsü:
Kentsel alan içinde kalan
Kaðýthane’de bitki örtüsü çok az yerde görülür.
Kaðýthane Deresi’nin Haliç’e yakýn yerlerinde büyük
aðaçlar bulunur. Bu aðaçlar, sanki geçmiþ Kaðýthane
günlerine özlem duymaktadýr. Bir zamanlar dünyanýn en
güzel köþelerinden biri olan Kaðýthane mesiresinden
geriye kalan ve gölgeleriyle insanlara huzur veren, iþte
bu aðaçlardýr. Kemerburgaz’a dek uzanan dereboyu
yakýn zamana kadar sebze bahçeleriyle doluydu.
Buralarda çiçek ekimi de önemli bir yer tutardý.
Kaðýthane Vadisi’nin güney yamaçlarýnda ve düz alanlarda kurulan seralarda mevsimlik çiçekler yetiþtirilirdi.
Günümüzde Kaðýthane’nin ana yerleþim alanlarý içinde
Anýt aðaç, Sadabad
2008
15
Kaðýthane Futbol Sahasý kalmýþ olan Çaðlayan, Gültepe ve Çeliktepe mahalleleri,
Hasbahçe 2008.
50 yýl öncesine kadar fundalýklar, dutluklar, sebze ve
çiçek bahçeleriyle kaplýydý.
Mevsim çiçekleri ile
Kaðýthane’de çevre
düzenlemesi örneði
2008.
16
DEMOGRAFÝK YAPI
Bir 23 Nisan Ziyareti, 2008.
Nüfus ve Nüfusun Geliþimi: Kâðýthane, 1955'e kadar nüfusu 5 binin
altýnda olan küçük bir köydü. 1954 yýlýnda Beyoðlu'ndan ayrýlarak ilçe olan Þiþli'nin
Merkez Bucaðý'na baðlandý. Uzun süre köy statüsünü korudu. Kâðýthane'nin geliþimi,
yöredeki sanayi kuruluþlarýnýn çevresinde gecekondu mahallelerinin oluþmasý ile
baþladý. Öte yandan, 1950'li yýllarda Ýstanbul'da baþlatýlan imar çalýþmalarý sýrasýnda
evleri ve arsalarý istimlâk edilenlerden bir bölümüne de, Kâðýthane Köyü'ne ait
arazilerden yer verildi. Bu uygulama, vadi yamaçlarýnýn gecekondularla dolmasýna
neden oldu.
Nüfus artýþý, özellikle 1960'lý yýllarla birlikte büyük bir ivme kazandý. Bu da, baþta inþaat
sektörü olmak üzere, temel ihtiyaç mallarýnýn pazarlamasýna yönelik ticari etkinlikleri
canlandýrdý. Köy içindeki çarþý geliþti. Çarþý çevresinde çok katlý apartmanlar yükseldi. Hýzla büyüyen Kâðýthane'de belediye kurulmasý da, bu döneme rastlar.
17
Kaðýthane’nin asýl geliþimi, dere vadisinin sýrtlarýnda
hemen hepsi de tepe olarak adlandýrýlan gecekondu
mahallelerinin kurulmasýyla gerçekleþti. Çeliktepe,
Gültepe, Þirintepe, Harmantepe, Örnektepe, Çaðlayan,
Yahya Kemal ve Hürriyet gibi mahalleler, kýsa zamanda
gecekonduyla apartman arasýnda, adlandýrýlmasý
oldukça güç konutlarla doldu. Kaðýthane ve çevresindeki mahalleler 1987’ye deðin Þiþli Ýlçesi’ne baðlý köy
statüsünü korudu. Kaðýthane, 1987’de Þiþli’den
ayrýlarak ilçe yapýldý.
Kaðýthane’de km2’ye
düþen kiþi sayýsý, her
dönemde Ýstanbul
genelinin çok üzerinde
olmuþtur.
Kâðýthane ilçesi nüfus varlýðý bakýmýndan Ýstanbul'un
önemli ilçeleri arasýnda yer alýr. 1997'de 314 795 kiþilik
nüfusuyla, Ýstanbul il nüfusunun yüzde 3.4'ünü
barýndýran Kaðýthane, bu nüfus varlýðýyla, Ýstanbul'un 9.
kalabalýk ilçesiydi. 2007'de yapýlan Adrese Dayalý Nüfus
Sayýmý sonuçlarýna göre, nüfusu 418 229'dur. Buna
göre Kâðýthane, Ýstanbul il nüfusunun yüzde 3.32'dir.
Aradan geçen on yýl içinde Kâðýthane, nüfus varlýðý
bakýmýndan Ýstanbul'un 13. ilçesi konumuna
gerilemiþtir.
Kâðýthane'nin nüfus varlýðý bakýmýndan önemini sergilemek için, onu Türkiye ölçeðinde il ve kent nüfuslarýyla
karþýlaþtýrmamýz yeterlidir. 2007'deki Adrese Dayalý
Nüfus Sayýmý verilerine göre, Kâðýthane il olsaydý, illerin
Kaðýthane, Ýstanbul ve Türkiye’nin
Nüfus Geliþimi
18
Yýl
Kaðýthane
Ýstanbul
Türkiye
1970
1975
1980
1985
1990
1997
2000
2007
145 427
207 448
222 977
257 884
269 042
314 795
345 239
418 229
3 019 032
3 904 588
4 741 890
5 842 985
7 195 743
9 244 856
10 018 735
12 573 836
35 605 176
40 347 719
44 736 957
50 664 458
56 473 035
62 610 252
67 803 927
70 586 256
Daha yeþil bir Kaðýthane’ye doðru.
nüfus büyüklüklerine göre sýralamasýnda 45. sýrada yer
alýrdý. Bu sonuca göre Kâðýthane, Türkiye'nin 36 ilinden
daha kalabalýk bir yerleþimdir. Kaðýthane böylesi bir
sýralamada, örneðin, Artvin, Erzincan, Nevþehir ve
Karabük'ün önünde yer almaktadýr.
Ýlçe merkezlerinin nüfus büyüklükleri sýralanýþýnda ise,
Kaðýthane Türkiye sýralamasýnda 39. sýrada yer almaktadýr (2007 Adrese Dayalý Nüfus Sayýmý). Yine ayný
nüfus sayýmýna göre Kaðýthane'nin, Türkiye'nin 51 il
merkezinden daha kalabalýk olduðu anlaþýlmaktadýr. Bir
baþka deyiþle, Kaðýthane eðer il merkezi olsaydý,
Türkiye'nin 30. büyük il merkezi olurdu. Buna göre
Kaðýthane, 2007'de nüfus büyüklüðü bakýmýndan 2
Ordu, 2 Niðde, 2 Kýrýkkale, 4 Burdur, 4 Yozgat, 8 Sinop
ve 10 Artvin'e eþ deðerdir.
Nüfus Yoðunluðu: Kaðýthane’nin nüfus varlýðýnýn önemine iliþkin bir baþka gösterge de ilçe, Ýstanbul ve ülke nüfus yoðunluklarýnýn karþýlýklý durumudur.
Kaðýthane’de km2’ye düþen kiþi sayýsý, her dönemde
Kaðýthane Ýlçe
Nüfusunun Geliþimi*
Yýl
1955
1960
1965
1970
1975
1980
1985
1990
1997
2000
2007
Nüfus
3 084
22 818
56 157
145 427
207 448
222 977
257 884
269 042
314 795
345 239
418 229
* 1990 öncesi nüfus
deðerleri Þiþli Ýlçesi nüfus
verilerinden derlenmiþtir.
Bu derleme için, Kaðýthane
Ýlçesi’nin günümüzdeki
mahalleleri esas alýnmýþtýr.
19
Ýstanbul genelinin çok üzerinde olmuþtur.
Kaðýthane, Ýstanbul'un en yoðun 6. ilçesidir. Nüfus
yoðunluðu bakýmýndan Fatih, Güngören, Beyoðlu,
Bayrampaþa ve Bahçelievler'i izlemektedir. 2007'de
ilçenin nüfus yoðunluðu km2'ye 29 873 kiþidir. Bu
Ýstanbul nüfus yoðunluðunun (km2'ye 2419 kiþi) 12.3,
Türkiye nüfus yoðunluðunun (km2'ye 92 kiþi) 324
katýdýr.
Bir yol çalýþmasý 2008
Ýstanbul nüfusunun geliþmesi, ilçelerin büyüklükleri,
yoðunluklarý ve geliþme hýzlarý arasýnda tam bir paralellik olmadýðý görülmektedir. 2007 yýlý verilerine göre,
nüfus büyüklüðü bakýmýndan Kâðýthane, 13. sýrada,
nüfus yoðunluðu bakýmýndan 6. sýrada yer almaktadýr.
Nüfusun Geliþme Ýndeksi: Nüfusun geliþmesi bakýmýndan sýralama bütünüyle deðiþiktir. 1970-2007
arasýnda en önemli büyüme, nüfusu bu dönemde
Kaðýthane’nin Mahallelere Göre
60 katýna yaklaþan Baðcýlar ile 26 katýna yakNüfus Daðýlýmý
laþan Büyükçekmece'de gerçekleþmiþtir. Ayný
Mahalle
2000
2007
dönemde Kadýköy’ün nüfusu 3, Bakýrköy’ün
nüfusu 1.3 katýna çýkmýþ; Fatih ve Beyoðlu’nun
Çaðlayan
20 425 23 575
nüfusunda artýþ olmamýþ, Eminönü’nün nüfusu
Çeliktepe
28 600 34 115
Emniyet Ev. 7 768
9 148
da yarý yarýya azalmýþtýr. Kaðýthane’nin nüfusu ise
Gültepe
12 627 14 828
1970-2000 arasýnda ancak 2.4 kat artmýþtýr.
Gürsel
Hamidiye
Harmantepe
Hürriyet
M.Akif Ersoy
Merkez
Nurtepe
Ortabayýr
Sanayi
Seyrantepe
Þirintepe
Talatpaþa
Telsizler
Y. Kemal
Yeþilce
20
22 527
24 286
18 568
17 587
10 688
18 218
14 705
20 904
28 419
15 406
17 010
28 959
10 268
16 028
9 214
27 509
32 056
22 291
21 230
12 736
23 047
18 723
25 386
34 960
19 435
21 679
34 391
12 705
18 762
11 653
Kaðýthane, Ýstanbul ve Türkiye’nin
Nüfus Yoðunluklarý (kiþi/km2)
Yýl
Kaðýthane Ýstanbul Türkiye
1970
1975
1980
1985
1990
1997
2000
2007
9 090
12 965
13 935
16 118
16 815
19 675
24 660
29 873
528
684
830
1 022
1 280
1 586
1 928
2 419
45
52
58
65
73
81
88
92
Ýstanbul’da Seçilmiþ Ýlçeler Ýçin
Nüfusun Geliþme Ýndeksi (1970 = 100)
Ýlçeler
1970 1980
1985
1990
Baðcýlar
Bakýrköy
Beyoðlu
Eminönü
Fatih
Kaðýthane
Kadýköy
Büyükçekmece
380
134
102
90
121
143
150
143
1 763
163
109
68
119
177
239
398
3 142 5 016 5 999
191
194 132
101
103 102
61
48
41
111
103
97
185
216 271
268
293 274
975 2 248 2620
980
147
99
68
114
153
194
245
1997 2000
Nüfus Artýþ Hýzý: Yýllýk ortalama nüfus artýþ hýzlarý
bakýmýndan Ýstanbul'un seçilmiþ ilçelerinde tümüyle
deðiþik bir sýralama görülmektedir. 1997-2007 döneminde, yýllýk ortalama nüfus artýþ hýzý en büyük deðerde
gerçekleþen ilçe, binde 98.84’le Büyükçekmece olmuþtur.
Nüfus artýþ hýzý Sultanbeyli’de binde 75.82, Baðcýlar’da
binde 64.66, Pendik’te binde 66.22 oranýnda gerçekleþirken, Kaðýthane’de bu oran binde 24.93 olmuþtur. Bu
artýþ oraný ile Kaðýthane, orta sýralarda yer bulmuþtur.
Kaðýthane okçuluk
müsabakalarýndan.
Kaðýthane'de, 1955-2007 yýllarý arasýnda, sayým dönemlerinde gerçekleþen yýllýk ortalama nüfus artýþ hýzlarý,
ilçedeki nüfus deðiþiminin deðiþik evrelerini ortaya koymaktadýr. Kaðýthane'nin nüfusu 1955-1970 yýllarý arasýnda, 15 yýl gibi kýsa bir zaman dilimi içinde, olaðanüstü bir
Kaðýthane, Ýstanbul ve Türkiye’de Yýllýk
Ortalama Nüfus Artýþ Hýzlarý (Binde)
Yýllar
Kaðýthane Ýstanbul Türkiye
1970-1975
1975-1980
1980-1985
1985-1990
1990-1997
1997-2000
2000-2008
71. 0
14. 4
29. 1
8. 5
22. 4
24. 9
-
51. 4
38. 9
41. 8
44. 8
33. 6
33. 1
25.2
25. 0
20. 7
24. 9
21. 7
14. 7
18. 3
12.1
21
Ýstanbul’da Seçilmiþ
Ýlçeler Ýçin Yýllýk
Nüfus Artýþ Hýzlarý
(1990-2000)
Ýlçeler
Artýþ Hýzý
(Binde)
Büyükçekmece
Sultanbeyli
Pendik
Avcýlar
Baðcýlar
Kaðýthane
Üsküdar
Fatih
Bakýrköy
98.84
75.82
66.22
61.39
64.66
24.93
22.43
-13.63
-36.98
Sadabad Evleri, 2008.
22
hýzla büyümüþtür. Nüfus artýþ hýzý, 1970'li yýllardan
itibaren azalmaya baþlamýþ, 1970-2007 döneminde iniþli
çýkýþlý bir grafik çizmiþtir. Nüfus artýþ hýzýnýn en düþük
olduðu dönem, 1985-1990 dönemidir. Kaðýthane’nin
nüfus artýþ hýzý, 1975’e kadar Ýstanbul ortalamasýnýn çok
üzerinde gerçekleþmiþ, izleyen yýllarda ise gerisinde
kalmýþtýr.
Göç:
Ýstanbul, her zaman iç göç hareketlerinin
yöneldiði en önemli kent olmuþtur. Ýstanbul’a yönelik
yoðun göç hareketi, nüfusun yerleþme biçimini çarpýcý bir
biçimde etkilemiþtir. Göç yoluyla gelen nüfus, yerleþme
alanlarýný geniþletmiþ ve metropoliten bir bölge haline
gelen ilde, eski kentsel merkezlere eklemlenen yeni
kentsel alanlar ve gecekondu bölgeleri oluþturmuþtur.
Özellikle 1950’li yýllarla birlikte baþlayan ve ardý arkasý
kesilmeyen göç dalgalarýna baðlý olarak Ýstanbul’a yýðýlan
nüfus kentsel alana, yani ilçe merkezlerine sýðamaz olunca, sonradan gelenler kýrsal alana yayýlmýþ ve kent
merkezini çepeçevre sarmýþtýr. Bu yayýlma baþlýca iki
biçimde gerçekleþmiþtir. Bir yandan eski yerleþme birimleri büyürken, öbür yandan da bütünüyle yeni yerleþme
merkezleri oluþmuþtur. Yeni yerleþme birimleri, doðal
olarak boþ alanlarý bulunan ilçelerde kurulmuþtur.
Bu kentleþme biçimi ve buna baðlý olarak geliþen nüfus
hareketi, Kaðýthane’nin küçük bir köy iken kýsa zamanda
bir kente dönüþmesini açýklamaktadýr. Kaðýthane yerleþmesinin 1955’le birlikte hýzla büyümesinin ana nedeni,
Ýstanbul genelinde yaþanan göçtür. Bu yýllarda Þiþli, yeni
yerleþme birimlerinin kurulmasýna olanak saðlayan boþ
alanlarý bulunan ve Ýstanbul’a yönelen göçü emen bir ilçe
olmuþtur. Kaðýthane, göçlerin yarattýðý ve geliþtirdiði
önemli yerleþme merkezlerinden biridir.
Bilimsel araþtýrmalar ve çeþitli zamanlarda yapýlan anket
çalýþmalarý, Kaðýthane ilçesinin göç olgusuyla olan ilgisini
ve boyutunu açýkça ortaya koymaktadýr. Örneðin daha
1970 yýlýnda Þiþli’de (Kaðýthane dahil) 30 ilkokulda
Kaðýthane’de Nüfusun
Öðrenim Durumu (2000)
Öðrenim Durumu
Nüfus
Okuma yazma bilen 283 695
Okuma yazma
bilmeyen
22 032
Okul bitiren
222 783
Ýlkokul
131 894
Ýlköðretim mezunu
8 014
Orta ve dengi
27 029
Lise ve dengi
43 071
Yüksek okul
12 775
Bilinmeyen
62
Okul Bitirmeyen
60 850
Kaðýthane’de Yaþ Grubu ve
Cinsiyete Göre Nüfus (2007)
Yaþ Grubu
00 - 04
05 - 09
10 - 14
15 - 19
20 - 24
25 - 29
30 - 34
35 - 39
40 - 44
45 - 49
50 - 54
55 - 59
60 - 64
65 - 69
70 - 74
75 - 79
80 - 84
85 -89
90+
Toplam
Erkek
Kadýn
Toplam
17185
18299
18269
17739
17915
24105
21772
19189
16509
12690
9618
6291
3982
3009
2343
1586
736
214
217
211 668
16331
17606
16968
16140
19155
23227
20887
17582
15148
11389
9044
6535
4625
3993
2890
2570
1440
476
555
206 561
33516
35905
35237
33879
37070
47332
42659
36771
31657
24079
18662
12826
8607
7002
5233
4156
2176
690
772
418 229
Tarihi Kaðýthane
demiryolu
turlarýndan biri.
23
yaklaþýk 2500 öðrenci arasýnda gerçekleþtirilen bir anket
çalýþmasýna göre, Þiþli nüfusunun yalnýzca yüzde 15’inin
Ýstanbul doðumlulardan, geri kalanýn ise Ýstanbul’a göçle
gelenlerden oluþtuðunu ortaya koymuþtur. Göç veren en
önemli iller ise Sivas, Erzincan, Ordu, Giresun,
Kastamonu, Trabzon, Gümüþhane ve Erzurum’dur.
Faal Nüfus:
2007 Adrese Dayalý Nüfus Sayýmý
sonuçlarýna göre, Kaðýthane ilçesindeki faal nüfus (+12
yaþ) 348 808'dir. Bunun içinde 15-29 yaþ grubu, yüzde
33 gibi önemli bir oraný oluþturmaktadýr.
2007 nüfus sayýmýnýn sonucuna göre, Kaðýthane
ilçesinde iktisaden faal nüfus (son hafta içinde çalýþan ve
iþle ilgisi süren nüfus), 135.010’dur. Ýktisaden faal
nüfusun, ilçenin toplam nüfusu içindeki payý ise (genel
katýlma oraný) Ýstanbul ve ülke ortalamasýnýn gerisindedir.
Bu pay 2000 verilerine göre Kaðýthane için binde 378,
Ýstanbul için binde 499, Türkiye için ise binde 550’dir.
Genel katýlma oraný, uzun yýllar hem Ýstanbul, hem de ülke
Kaðýthane Ýlçesi’nde Çalýþanlarýn
Faaliyet Kollarýna Göre Daðýlýmý (2000)
Faaliyet
Kuðulu göl,
Hasbahçe 2008
24
Tarým dýþý çalýþanlar ve
ulaþým mak. kullananlar
Hizmet iþlerinde çalýþanlar
Satýþ ve ticaret personeli
Ýdari personel ve benzeri
çalýþanlar
Teknik elemanlar, serbest
meslek sahipleri
Müteþebbisler, yöneticiler
Tarým kesiminde çalýþanlar
Ýþ arayanlar ve bilinmeyenler
Genel Toplam
Çalýþan Sayýsý
56985
17568
13881
15361
9936
2016
352
125
116224
ortalamasýnýn çok gerisinde seyretmiþtir.
Kaðýthane’de faal nüfus ve katýlma oranýnýn geliþimi
üzerindeki en önemli etken, göç olgusu olmuþtur. Göç
hareketleri, 1960’larýn ortalarýna dek, daha çok iþ bulma
ve çalýþma amacýyla gelen aile reisinin bireysel göçü
biçiminde gerçekleþmiþ, bu nedenle de faal nüfus bu
göçle sýnýrlý kalmýþtýr. 1960 sonrasýnda ise göçün niteliði
deðiþmiþ ve giderek önceden yerleþime gelmiþ olan aile
reisinin, ailesinin göçüne dönüþmüþtür.
Faal Nüfusun Daðýlýmý: Kaðýthane’deki faal
nüfusun iþ kollarýna göre daðýlýmý, Ýstanbul’un sanayiye
baðlý olarak geliþmiþ son dönem yerleþmelerindeki faal
nüfus yapýsýna uyar. Faal nüfusun önemli bir kýsmý
sanayi ve ulaþým kesiminde çalýþmakta, bu oran 2000
verilerine göre yüzde 48’dir. Faal nüfusun yüzde 15’i
hizmet sektöründe çalýþýrken, ticaret kesimindeki faal
nüfus oraný yüzde 12’dir.
Faal nüfusun geri kalan bölümünün daðýlýmý ise þöyledir:
Ýdari personel ve benzeri alanlarda çalýþanlar yüzde 13,
Baþak Konutlarý
parkýndan bir köþe
Fotoðraf: Murat Narinç
Kaðýthane’de Faal ve Faal
Olmayan Nüfus
(2000)
Nüfusun Bileþimi
Ýktisaden faal nüfus
Çalýþan ve iþle
ilgisi sürenler
Ýþ arayanlar
Ýktisaden faal
olmayan nüfus
Emekli
Ev Kadýný
Öðrenci
Diðer
Toplam
Nüfus
135 010
115 954
19 056
133 003
16 564
80 024
29 362
7 053
268 013
25
Kaðýthane Belediyesi
Sosyal Tesisleri (Nurtepe)
bilim adamý, teknik elemanlar ve serbest meslek sahipleri,
müteþebbisler ve yöneticiler, tarým kesiminde çalýþanlar,
iþsiz ve iþ arayanlarýn oraný ise yüzde 12’sini oluþturmaktadýr.
Kaðýthane’de Ýktisaden Faal Nüfus (2000)
26
Yaþ Grubu
Erkek
12 - 14
15 - 19
20 - 24
25 - 29
30 - 34
35 - 39
40 - 44
45 - 49
50 - 54
55 - 59
69 - 64
65 +
Bilinmeyen
Toplam
9 540
9 893
8 215
21 737
17 572
4 869
11 192
7 956
5 354
3 811
2 836
4 968
38
137 481
Kadýn
Toplam
8 583
16 586
20 112
19 814
15 563
13 311
9 926
7 323
5 508
4 018
3 481
6 265
42
130 532
18 123
34 479
38 327
41 051
33 135
28 180
21 118
15 279
10 862
7 829
6 317
11 233
80
268 013
TARÝH
II. Abdülhamid Süvari Karakolu
Kaðýthane 2008
Görkemli Geçmiþ:
Kaðýthane’nin görkemli bir tarihi vardýr. Bu tarih,
Osmanlý Ýmparatorluðu’nun hemen hemen bütün dönemlerini kapsar.
Kaðýthane’de, ayný zamanda Osmanlý Ýmparatorluðu’nun batýlýlaþma yolunda attýðý
adýmlarýn izleri vardýr.
Kaðýthane’nin tarihi, Ýstanbul’un tarihi kadar eskidir. Haliç, özellikle Kaðýthane Deresi
ve çevresi, Bizans döneminden baþlayarak Ýstanbul’un önemli coðrafyalarýndan biri
olmuþtur. Kaðýthane’nin adý, daima Haliç’le birlikte anýlmýþtýr.
27
Nedim’e Dair
Mevsimin tam lale zamaný
Geçtim bir akþam Sadabat’tan
Koltuðumda Nedim divaný.
Sorma ne kalmýþ o hayattan?
Ne def-i gam eyliyen þarap,
Ne mesti-naz... Sadabat harap.
Sadabat deðil, Kaðýthane;
Çingenenin fal baktýðý yer;
Lale devri ancak efsane.
Koca Nedim? N’oldu o günler?
Dilde lezzet bunca mýsraýn
Söylemiyor nerde mezarýn.
Cahit Sýtký Tarancý
Doðancýlar Köprüsü, 1905.
28
Bizanslý Dionisos’un naklettiði bir söylenceye göre,
bugünkü Ýstanbul’un ilk çekirdeði olan Byzantion kurulmadan önce, Haliç üzerindeki ilk yerleþme, bugünkü
adlarýyla Alibey ve Kaðýthane derelerinin Haliç’e
döküldüðü yerde, Semystra Altarý yanýnda kurulmuþtur.
Kaynaklar, Bizanslý Dionisos’un naklettiði söylentiyi
doðrulamaktadýr. Ýstanbul surlarýnýn yakýn çevresinde
kurulan köylerden biri olan Kaðýthane’nin tarihi çok
eskilere dayanýr. Eyüp’den Bahariye yoluyla gidildiðinde
karþýlaþýlan ilk akarsu bugünkü adýyla Alibeyköy
Deresi’dir. Derenin kuzeyindeki Alibeyköy yerleþmesi
tümüyle Osmanlýlar tarafýndan kurulmuþtur. Alibey ve
Kaðýthane derelerinin birleþtiði noktadaki Semystra
Altarý’nýn yanýbaþýndaki yerleþme, yani bugünkü adýyla
Silahtaraða Ýstanbul’un çok eski yerleþmelerinden biridir.
Buradan Kaðýthane Deresi izlendiðinde, bir Bizans yerleþmesi olan Pissa’ya, yani daha sonraki adýyla
Kaðýthane’ye varýlýr. Semystranýn Bizans Dönemi’ndeki
adý ise Drepanikon’du.
Kaðýthane’nin tarih sahnesine çýkýþý ilk kez 626 yýlýna
rastlar. Bu tarihte, Avarlar’ýn Ýstanbul’u kuþatmasý
sýrasýnda Avar haný daha çok Slav kavimlerinden oluþan
birliklerini Kaðýthane’de konuþlandýrmýþ, Kaðýthane
Deresi’nin Halic’e döküldüðü yerde kayýklardan kurulu
bir hücum filosu oluþturmuþtu. Ýstanbul’u savunan
Patricius Bonus, Avar hakanýnýn bu planýný öðrenince ani
bir baskýnla bu filoyu yok etmiþti.
Bazý tarih kaynaklarýnda buradaki kaðýt imalathanesinin
oldukça eskilere dayandýðý, Ýstanbul’un fethi sýrasýnda
bir kaðýt deðirmeninin var olduðu ve bu deðirmenin II.
Bayezid dönemine kadar çalýþtýðý yazýlýdýr. Evliya Çelebi
17. yy’da Kaðýthane’de harap durumda bir kaðýthanenin
bulunduðunu yazmaktadýr. Osmanlý Ýmparatorluðu
döneminde bölge, kuytu ve gözlerden uzak olmasý
nedeniyle askeri amaçlarla da kullanýlmýþtýr.
Kaðýthane dekovili. 1915
III. Ahmet Çeþmesi
(Çeþme-i Nûr). 2006
Öte yandan, Ýstanbul’un fethinden sonra Saray’ýn ve
Ýstanbul halkýnýn gereksinimi olan sebze ve sütün bir
bölümü Kaðýthane’deki aðýl ve bostanlardan saðlanmýþtýr.
Haliç’in sona erdiði noktada Haliç’e dökülen Kaðýthane
29
Kaðýthane Hasbahçe
güreþleri.
1995
Fotoðraf: Hüseyin Irmak
Osman Nuri Ergin’den
Evliya Çelebi’nin
Kaðýthanesi - A
Ýstanbul Belediyesi’nin tarihini yazan Osman Nuri
Ergin Mecelle-i Umur-i
Belediyye’nin 2. Cildinde
Evliya Çelebi’nin tanýklýðýna
baþvurur:
“Evliya Çelebi eserinin bir
kýsmýnda kuyumcularýn
yirmi yýlda bir on gün on
gece teferrüc eylediklerini
yazdýðý halde Kaðýthane
mesiresini tarif ederken
eski ifadesini nakz ederek
kýrk senede bir yirmi gün
tenezzüh ve teferrüc
eylediklerini söylüyor ve
þu izahatý veri-yor:
Bu Kaðýdhane çemenzarýnda kýrk senede bir
zer-geran esnafý cem’ olup
kanun-i kadým-i Süleyman
Han üzere yirmi gün sohbet ederler. Al-i Osman
diyarýnýn bütün kuyumcularý bu teferrüce yardým
ederler. Üç yüz kese
masarýf olur. On iki bin
kadar mezahib güna- gün
halife ve post-niþinleri bir
cemiyet-i kübra teþkil
ederler.
30
Deresi’nin iki yaný, o zamanlar geniþ çayýrlarla kaplýydý.
Saray ve beylik hayvanlarý baharda burada çayýra çýkarlardý. II. Bayezid zamanýnda Kaðýthane bölgesinde
Saray’a ait ahýrlar, askeri kýþlalar vardý. Her baharda,
beylik hayvanlar çayýra çýkarýlýnca burada emir-i ahur’lar
ve arpa emirleri padiþaha ziyafet verirlerdi. Emir-i Ahur
ya da Ýmrahor Köþkü diye anýlan kasýr, bu amaçla da kullanýlmýþtýr.
Kanuni Kaðýthanesi: Kanuni Sultan Süleyman
Kaðýthane Mesiresi’ni görünce çok beðenmiþ, avlanmak
ve dinlenmek için sýk sýk buraya gelmeye baþlamýþ, II.
Bayezid döneminde yapýlmýþ olan baruthaneyi kagir
olarak yeniletmiþtir. Kaðýthane, suyunun bol oluþu
nedeniyle, Kanuni ile birlikte hem bir mesire ve toplantý
yeri, hem de o döneme göre bir sanayi bölgesi oldu.
Kaðýthane ilk kez Kanuni zamanýnda hassa bahçeleri kapsamýna alýndý.
Çeþitli tarih kaynaklarýnda, Kanuni döneminde buradaki
baruthanede, Cebehane Ocaðý’na mensup 200 nefer ile
bir barutçubaþý ve barutçu kethüdasýnýn bulunduðunu,
her biri 10 kantar çeken 100 adet tunç havan ve
Kaðýthane Deresi’nin üzerindeki büyük dolaplar tarafýndan döndürülen garip görünüþlü dev çarklar olduðunu,
yine çok büyük havanlarda 40-50 okkalýk demirlerle
barut dövüldüðünü, imalat sýrasýnda gök gürültüsünü
andýran sesler duyulduðunu yazmaktadýr.
XV. yüzyýldan baþlayarak doðal güzellikleriyle, korularýyla ünlenen Kaðýthane, çok sevilen bir eðlence yeri haline
gelmiþ ve bu özelliðini yüzyýllarca korumuþtur. XVII.
yüzyýlýn ünlü þairi Nefi’nin aþaðýdaki beyti, Kaðýthane’nin
17. yüzyýldaki kimliðini sergilemektedir:
Mahþer olmuþ sahn-i Kaðýthane dünya bundadýr
Cennete dönmüþ güzellerle temaþa bundadýr.
Kaðýthane Daye Hatun Mescidi: Kanuni
Kaðýthane’sinden günümüze ulaþabilmiþ tek yapý
Kaðýthane Mescidi’dir. Sadabad Caddesi ile Cami Arkasý
Sokaðý arasýnda yer alan bu mescid, Daye Hatun Mescidi
diye de anýlýr. Kanuni Sultan Süleyman’ýn oðlu Þehzade
Mehmed’in sütannesi Daye Hatun yaptýrmýþtýr. Yapýnýn
kitabesi 1544 tarihlidir.
Osman Nuri Ergin’den
Evliya Çelebi’nin
Kaðýthanesi - B
Bizzat padiþah-ý Al-i
Osman dahi sera-perde-i
Süleymanisini kurup
geldikte kuyumcu-baþýya
on iki keselik bir hediye
vermek kanun-i Süleyman
Handýr. Süleyman Han
þehzadeliði aleminde
Trabzon þehrinde Rum
“Kostantin”e þagird olup
zer-ger olmuþtu. Onun için
hengam-ý hilafetinde Saka
Çeþmesi kurbünde
kuyumcular karhanesini
bina ettirmiþtir.
Kuyumcular halifelerinden
ibtida on iki müstaid halife
padiþah-ý azimü’þ-þanýn
sonra þeyhülislamýn sonra
sair vüzera-i izamýn dest-i
þeriflerini püs ederler.
Sonra ser-zer-geranýn ve
þeyhinin ve nakibinin ve
daha bazý pirlerin sýrasýyla
ellerini öperler. Sonra
kuyumcubaþý cevahirle
murassa’ biþ tahta, divit,
raht, kýlýç ve gaddare misillü hedayalarý bergah-ý
sultaniye takdim eder.
Elhasýl bu Kaðýdhane
vadisinde beþ altý bin
hayme ve hargah kurulup
orasý bu yirmi gün
esnasýnda adam deryasý
kesilir. Sarraçlar esnafý
dahi bunlar gibi yirmi
senede bir teferrüc ederler.”
Cirit, 150 yýl sonra yeniden
Kaðýthane’de. 1998
Fotoðraf: Kadir Uður Varlý
31
Kaðýthane - Karadeniz
Dekovil Hattý, 1916.
Kaðýthane treni
Ayvadbendi’nde, 1916.
32
Mescidi kuþatan avluda, tuvaletler, abdest musluklarý,
dükkanlar ve dernek binasý vardýr. Yapýya camekanla
kapatýlmýþ, dikdörtgen planlý son cemaat yerinden girilir.
Son cemaat yerinin güney duvarýnýn ortasýnda, yarým
daire þeklinde küçük bir mihrap, bunun saðýnda ve solunda da harime giriþ kapýlarý bulunur. Harimin güney
duvarýnda yer alan mermer mihrabýn niþi yedi köþelidir.
Mihrabýn saðýnda ve solunda, altta ve üstte toplam dört
pencere açýlmýþtýr. Doðu cephede altta iki, üstte üç, batýda ise altta bir, üstte iki pencere bulunmaktadýr.
Müezzin mahfili ortada, kadýnlar mahfilinin tam altýnda
bulunmaktadýr. Vaaz kürsüsü ve minberi ahþaptýr. Hünkar
mahfilinin ahþap çerçevesinde bitkisel ve geometrik
þekiller yer alýr. Önceleri meþruta olarak kullanýlan bölüm,
daha sonra kadýnlar mahfiline ve son cemaat yerine
eklenerek geniþletilmiþtir. Harim ve kadýnlar mahfili ahþap
tavanlýdýr. Yapýda süsleme görülmez. Yapýnýn alt kýsmý dýþtan çepeçevre mermer kaplanmýþtýr. Batý tarafýnda hazire
ve minare bulunur. Yuvarlak gövdeli minaresi tek þerefelidir. Yapý, kýrma çatý ile örtülmüþtür.
Bir Ermeni Gezginden
Kaðýthane
Osmanlý dönemi kadýnlarý Kaðýthane gezisinde...
Çelebi’den Öyküler: Evliya Çelebi, aklý olanýn
baruthane çevresindeki manzarayý uzaktan seyredeceðini, daha sonra ise Kaðýthane Tekkesi’ne gidip can sohbeti
edebileceðini yazmaktadýr. Çelebi, bu tekkede oturma
odalarý, 70 ocaklý mutfak, kiler, 20 dükkan, 1 fýrýn, 1
kahvehane, 1 su kuyusu ve 1 caminin olduðunu, arzu
eden yabancýnýn burada 5 gece kalabileceðini belirtmektedir.
Kanuni döneminde, Kaðýthane vadisi kuyumcularýn,
saraçlarýn vb. esnafýn eðlenip görüþmek için toplandýklarý,
çayýrlarda 5-6 bin çadýrýn kurulduðu, þehzadelerin sünnet
düðünlerinin bir bölümünün yapýldýðý yer olarak bilinir.
Evliya Çelebi, Kaðýthane Mesiresi’nin salt Osmanlý’da
deðil, Asya ve Afrikalý tüccar ve gezginler arasýnda da çok
revaçta olduðunu, Levent Çiftliði deresinden gelen ve
sabuna bile ihtiyaç olmadan iki suda çamaþýrlarý
temizleyen bir suyu bulunduðunu, bazý Hintli tüccarlarýn
mallarýný bu derede yýkadýklarýný, derenin iki yanýnýn çýnar,
kavak, söðüt aðaçlarýyla dolu olduðunu, tatil günlerinde
Ýstanbul tarihini yazan
Ermeni gezgin Eremya
Çelebi Kömürcüyan,
yaþadýðý dönemle ilgili çok
önemli tanýklýklarda
bulunur. Ýstanbul’un her
köþesine dair bilgi veren
Kömürcüyan Kaðýthane’yi
de bir iki fýrça darbesiyle
þöyle resmeder:
“Denizin müntehasýný
arkamýzda býrakalým ve
kayýðýmýzý ileriye sevkederek Kaðýthane’ye girelim.
Daðlardan buraya tatlý
sular akar. Vaktiyle burada
kaðýt imal edilirdi fakat
masrafý çýkarýlamamýþtýr.
Bu mevkiye verilmiþ olan
Kaðýthane adý ise bugüne
kadar kalmýþtýr. Beylik
barut burada dövülür ve
ihtiyaca göre tevzi edilir.
Burada bulunan beylik
mandalara mahsus
mandýradan Saray’ýn
yoðurdu ve sütü temin
edilir. Çayýn kenarýnda çok
büyük aðaçlar ve deðirmenler vardýr. Bir zamanlar, halk buraya eðlenmeðe
gelirdi; fakat þimdi, diðer
mesirelerde olduðu gibi
buraya da gezip tozmak
yasak edilmiþtir. Halk bu
yasaktan dolayý çok
müteesir olmuþtur.
Kaðýthane’de padiþaha
mahsus güzel Vidos
bahçesi, Alibey ve Küçük
köy ile çiftlik ve mandýralar
vardýr.
33
Kaðýthane Alemleri - A
Kaðýthane bir padiþahlar
mekaný olduðu kadar
halkýn da mekaný olmuþtur.
Kaðýthane, çeþitli
eðlencelere sahne olan bir
mesire haline geldiði
1600’lü yýllarýn baþýndan
20. yy’ýn ortalarýna kadar
bu özelliðini korumuþtur.
Ne var ki, Kaðýthane
Mesiresi ve eðlencelerinin
her sýnýfýn raðbet gösterdiði bir özelliðe kavuþmasý
asýl II. Abdülhamid dönemine rastlar. Bu dönemde,
bilhassa Harbiye, Harbiye
Zadegan Sýnýfý, Kuleli Ýdadisi, Bahriye Mektebi,
Týbbýye-i Þahane, Mekteb-i
Sultani öðrencilerine her
yaz baþýnda Kaðýthane’de
dönemin padiþahý II.
Abdülhamid tarafýndan
kuzu ziyafeti ve-rilirdi.
Uður Göktaþ, Kaðýthane
alemlerinin eski halk
takvimine göre kasým
ayýnýn baþýna kadar
sürdüðünü, mart dokuzu
fýrtýnasý savulduktan sonra
mesirenin ka-labalýklaþmaya baþladýðýný, nisan
ayýnda civcivlendiðini,
Hýdrellezde ise mahþere
dönüþtüðünü yazmaktadýr.
Kaðýthane cirit
oyunlarýndan, 2006.
Fotoðraf: Murat Narinç
34
binlerce Ýstanbullu’nun kayýklarla gelip eðlendiklerini yazmaktadýr. Yine Çelebi’ye göre 17. yy’ýn baþlarýnda
Kaðýthane’de 200 kadar baðlý bahçeli ev, 20 kadar
dükkan, 1 hamam bulunmaktaydý.
Öbür Çelebi’den Öyküler:
Eremya Çelebi
Kömürcüyan ise Ýstanbul Tarihi adlý eserinde Kaðýthane’de
beylik barut dövüldüðünü, beylik mandýradan Saray’ýn süt
ve yoðurdunun saðlandýðýný, derenin kenarýnda büyük
aðaçlar ve deðirmenler olduðunu, halkýn bir zamanlar
buraya eðlenmeye geldiðini, þimdi ise diðer mesirelerde
olduðu gibi burada gezip tozmanýn yasaklandýðýný, halkýn
bundan olumsuz etkilendiðini, ancak kesesi para dolu
zenginlerin buradaki bahçelerde zevk ve sefa içinde
yaþayabileceklerini, padiþahýn kýþýn burada büyük avlar
düzenlediðini ve yörenin padiþahýn özel av alaný olduðunu
yazmaktadýr.
Kaðýthane’nin Osmanlý Sarayý’nýn bir av, eðlence ve spor
oyunlarý merkezi oluþu, 16. yy’ýn sonlarýna rastlar. Özellik-
Kaðýthane okçuluk
müsabakalarý 100 yýl sonra
yeniden baþladý. 1996
Fotoðraf: Hüseyin Irmak
Kaðýthane Alemleri - B
le Okmeydaný’nýn Kaðýthane’ye bakan sýrtlarýnda ve vadi
tabanýnda okçuluk ve cirit sporlarý için özel alanlar oluþturulmuþtur.
Kaðýthane, Ýstanbul, hatta tüm Osmanlý tarihine geçecek
özelliklerini 18.yy’ýn baþlarýnda kazanmýþtýr. Ýstanbul’un en
büyük mesirelerinden olan Kaðýthane, birkaç yüz yýl
boyunca padiþahlarýn, Ýstanbul halkýnýn yabancý elçi ve
gezginlerin ilgisini çekmiþtir.
Ýlk Köþkler:
Osmanlý döneminde Kaðýthane’de
yapýlan ilk köþk 16.yy sonlarýna tarihlenmektedir. Mesire
ile özel olarak ilgilenen padiþah, I. Süleyman (Kanuni)
olmuþtur. Mesireye günü birlik geldiði zamanlar, ahþap bir
köþk olan Ýmrahor Kasrý’nda dinlenirdi.
Evliya Çelebi 17.yy’da Kaðýthane Mesiresi’nden ‘Lalezar’
adýyla söz eder. Bu da, daha o yýllarda bile yörenin
lalesinin ününü gösterir. Evliya Çelebi bu mesire yerini
betimlerken þöyle yazmaktadýr: “Derenin iki tarafýný çýnar,
kavak ve söðüt aðaçlarý gölgelendirmekte ve süslemektedir; mesireye gelen nice bin Ýstanbul dilberi soyunurlar,
gülpembe badem misali güzel vücutlarýna ibriþim peþtimaller sarýp dereye girerlerdi.”
Kaðýthane’ye gidiþ, kara ve
deniz yoluyla olurdu.
Karayoluyla gitmek
isteyenler, Eyüp - Bahariye
yolunu izlerlerdi. Deniz
yoluyla gidenler ise sandallara, mavnalara dolarak
hareket ederlerdi.
Gezmeye gelenlerin çoðu
yemeklerini bir gün önceden hazýrlarlardý. Kuzu
söðüþü, zeytinyaðlý yaprak
dolmasý, sütlü irmik helvasý en çok sevilen
yemeklerdendi. Yemiþçiler,
su muhallebicileri, dondurmacýlar baðýrýp çaðýrýr,
gezginci çalgýcýlar etrafta
dolaþarak Sulukuleli çingenelere eþlik ederlerdi.
Köçek oynatmak,
hokkabaz seyretmek, basit
eðlencelerdendi. Erkeklerin
piyasa yapmasý da
Kaðýthane’ye gelmenin
baþlýca nedeniydi. Kadýnlar
en çok salýncakta sallanmayý severlerdi. Gösteriþi
seven bazý zenginler,
önünü ardýný görmeden
tozu dumana katarak faytonla gezerlerdi. 1861’de
yayýmlanan bir nizamnamede Kaðýthane gibi
mesirelerde edep ve terbiye dýþýna çýkýlmamasý
emredilmiþtir.
35
IV. Murat, Kaðýthane’de bir bahçeyle içindeki kasrý
Emirgüneoðlu Yusuf Paþa’ya vermiþti. Padiþah buradaki
bahçeye sýk sýk gelir, gözde arkadaþý ile sohbet eder,
eðlenirdi. Bahçe, Emirgüneoðlu Yusuf Paþa’nýn idamýndan sonra padiþah haslarý arasýna girmiþtir.
Bir Çöküþün Baþlangýcý: Kaðýthane, 18.yy.
baþlarýna kadar kapsamlý bir düzenleme görmemiþtir.
Bölgenin önem kazanmasý Lale Devri olarak da bilinen III.
Ahmet’in saltanat yýllarýna rastlar. Bunda, 28 Çelebi
Mehmet’in 1720-21’de yaptýðý Fransa gezisinden sonra
III. Ahmet’e sunduðu gezi raporunun etkisi büyük olmuþtur. 28 Çelebi Mehmet, Fransýz saray yaþamý ve
mimarisinden çok etkilenmiþ, gezi raporunda özellikle
Moudon, Versailles, Marly ve Trianon saray ve þatolarýna
geniþ yer vermiþtir. III. Ahmet kendisine sunulan rapordan
çok etkilenmiþ ve Kaðýthane’de yepyeni bir yapýlaþmanýn
baþlatýlmasýný istemiþtir. Vadideki ilk düzenlemeler, bundan iki yýl önce baþlatýlmýþ, Alibey deresi üzerine üç yeni
havuz ve görkemli bir bahçe yapýlmýþtýr. Asýl yapýlaþma
ise, Fransa gezisinin zihinlerde yarattýðý batý öykünmeciliðinin etkisiyle 1721-22’de gerçekleþtirilmiþtir.
Batýya öykünürken mekan olarak Kaðýthane’nin
seçilmesinin baþlýca nedenleri Kaðýthane Deresi nedeniyle
su saðlanmasýnýn daha kolay olmasý, Topkapý Sarayý’na
yakýnlýk, ulaþýmda Haliç’in büyük kolaylýk saðlamasý, spor
karþýlaþmalarý ve mesire için yeterli büyüklükte alanlarýn
bulunmasýdýr.
Saraylar Vadisi: 18. yy’dan baþlayarak Osmanlý
saray çevresinin en büyük toplu yerleþimlerinden birine
tanýklýk eden Kaðýthane Deresi Vadisi, bu özelliðini 19.
yy’ýn sonlarýna kadar sürdürmüþtür.
Kaðýthane’deki yapýlaþma birkaç döneme ayrýlabilir: Ýlk
dönem 1720-30 yýllarý arasýný kapsar ve Lale Devri olarak
adlandýrýlýr. Dönemin simgesi olan I. Sadabad Sarayý bu
36
Mir-i Ahur Kasrý, 1905
dönemde yapýlmýþtýr. Saray, I. Mahmut döneminde ciddi
bir onarým görerek yenilenmiþtir. Ýkinci dönem II. Mahmud
zamanýna rastlar (1809-1814). Bu dönemde birincisi
tamamen yýktýrýlarak II. Sadabad Sarayý yapýlmýþtýr. Son
yapýlaþma dönemi , Abdülaziz’in saltanatý dönemine rastlar(1861-1862). III. Sadabad Sarayý harap hale gelen ikinci saray tamamen yýktýrýlarak yapýlmýþtýr.
III. Ahmet dönemindeki mimarisine uygun olarak
I. Mahmut döneminde yenilenen ve Sadabad Sarayý diye
anýlan yapý, II. Mahmut dönemine kadar Ýstanbul’a gelmiþ
olan Avrupalýlarýn en çok ilgilerini çeken yapýlardan biridir.
Bu gezginler içinde 1790 yýllarýnda Ýstanbul’u gezen ve
izlenimlerini Türkiye Seyahatnamesi adlý eserinde anlatan
Oliver’in ayrý bir yeri vardýr:
“Buradan ahþap bir köprüden geçmek suretiyle padiþahýn
sarayýna gidilir. Zarif ve zevkli bir þekilde yapýlmýþ olan bu
sarayýn biraz ilerisinde, dere, yolundan çevrilerek geniþ bir
alana alýnmýþtýr. Kanalda toplanan sular, hususi þekilde
yapýlmýþ mermer merdivenlerden þelaleler halinde
düþerek aþaðýya dökülür ve muntelif havuzlar teþkil ettikten sonra yine eski dere yataðýna iner. Avrupa’nýn en nefis
Ýmrahor Köþkü - B
Kaðýthane’de Sadabad
Mesiresi’nde yer alan biniþ
köþklerinden olan Ýmrahor
Köþkü, son olarak
Abdülaziz zamanýnda
yeniden inþa edilmiþtir.
Mir-i Ahur Köþkü diye de
anýlan bu köþkten
günümüze hiç bir iz
kalmamýþtýr.
Araþtýrmacý M. Baha
Tanman’a göre, Ýmrahor
Köþkü, dýþ görünümü ve
ayrýntýlarý bakýmýndan
Abdülaziz döneminde
moda olan, Orta Avrupa
þaleleri tarzýnda yapýlmýþ,
iç tasarýmýnda ise geleneksel, merkezi sofalý plan tipi
uygulanmýþtýr.
Ýki katlý bir ahþap yapý olan
köþkün, ayný plana sahip
zemin ile üst katlarýn
merkezinde , dört eyvanlý
þemanýn türevi olan haç
biçiminde sofalarý vardýr.
37
Ýmrahor Köþkü - B
Zemin katta dört cephenin
de ekseninde, çift kollu
mermer merdivenlerle ve
sahanlýklarla donatýlmýþ
birer giriþ bulunmakta, bu
giriþlerden üçü merkezi
sofanýn kollarýna baðlanan
sofalara, biri de üst kata
ulaþtýran merdivenin
sahanlýðýna açýlmaktadýr.
Kaðýthane Deresi’ne
bakan ana giriþin üzerine,
ince ahþap dikmelere oturan bir balkon yerleþtirilmiþ, yan cephelerde
çýkýntý teþkil eden giriþ
sofalarýnýn köþeleri kavislerle yumuþatýlmýþtýr.
Eðimli ve geniþ sacaklý bir
çatýnýn altýna alýnmýþ olan
köþkün cephelerinde
dikdörtgen açýklýklý
pencereler sýralanýr.
Ýmrahor Köþkü, yüzyýlýn
baþýndan kalan
fotoðraflarýn hemen
hemen tümünde
görülmektedir.
Menderesler yaparak akan
Kaðýthane Deresi’nin
hemen kýyýsýnda yer alan
köþk çoðu fotoðrafta
Sünnet Köprüsü ile ayný
karede görülmektedir.
Sadabad’daki diðer
yapýlar gibi Ýmrahor Köþkü
de tarihte çok ender
görülen bir vandalizmle
tahrip edilmiþ, 1935’te
tümüyle yýkýlmýþtýr.
1895’lerde Çaðlayan Sarayý
parklarý arasýnda yeralmaya layýk olan bu yerleri fevkalade
güzel aðaçlar gölgelendirmektedir.”
I. Sadabad Sarayý Gudenus Planlarý, II. Sadabad Sarayý
ise 18. yy’ýn ikinci yarýsýnda yapýlmýþ olan gravürler
sayesinde ayrýntýlý olarak gün ýþýðýna çýkmaktadýr. Bu
gravürlerden edinilen bilgilere göre, saray mermer
havuzun hemen kenarýna inþa edilmiþtir. Havuza paralel
olarak uzanan bölüm, tek sýra dikdörtgen percerelerle
aydýnlanmaktadýr. Ýki uçta, birer cumba bulunmaktadýr.
Saray, ön tarafta taþ duvar, arkada ve sol tarafta ahþap
bir çitle çevrilidir. Yapýnýn üzeri kiremit bir çatýyla örtülüdür.
Sarayýn yanýndaki kare yapý, Kasr-ý Neþat’týr. Bu yapýnýn
arkasýnda iki kademe halinde kaskadlý küçük þelaleler yer
almaktadýr. Ýlk þelalenin üzerinde Sýrat Köprüsü adý verilen
bir yürüyüþ yolu bulunmaktadýr.
Mermer havuzun sonundaki küçük kameriyenin arkasýnda
38
Çaðlayan-ý Salis adý verilen ikinci set yer almaktadýr. Küçük
kanallarla bu kaskadlara gelen sular, Çaðlayan-ý Salis’in
altýnda mermer havuza akmaktadýr. Sarayýn önündeki
havuzda üç küçük þadýrvan bulunmaktadýr. Kasr-ý Neþat’ýn
önüne, sularý ejder baþlý fýskiyelerden akan bir þadýrvan
yerleþtirilmiþtir.
Küçük Zabit Mektebi
olarak ta bilinen Atiye
Sultan Sarayý harabeleri
restarasyonu 2008
Çadýr Köþkü’nün temelleri,
2005.
39
Ýstanbul’un Tarihi Yapýsý
Prof. Doðan KUBAN
Ýstanbul üzerine çeþitli eserler yazmýþ
olan Doðan Kuban, özellikle “Ýstanbul’un Tarihi Yapýsý” eserinde, kentin
geliþimini genel çizgeleriyle betimlemekte, bu arada Kaðýtha-ne’yi de bu
tarihi geliþimin içine oturtmaktadýr:
“Üçüncü Ahmet devri bugün ancak çok
soluk hatýralarýný görebildiðimiz bir
Ýstanbul yaratmýþtýr. Ýmparatorluk nisbi
bir sulh devresine girmiþti. Osmanlý
dünyasýna batýyla þimdiye kadar
olmayan bir ozmozun havasý hakim
olmaða baþlýyordu. Gerçekte batýyla
iliþkiler sadece Osmanlýlar için deðil,
fakat daha doðuda Ýranlýlar için de bu
devirde artmýþtýr. Batýda 14. ve 15.
Louis devirleriyle doðuda Safavi
saltanatýnýn haþmetli mimari ve þehircilik uygulamalarýnýn aþaðý yukarý eþ
zamanlý bir örneðini Ýstanbul’da Lale
Devri’nde buluyoruz. Yüzyýlýn bu ilk
çey-reðinde büyük imar hareketi
Kaðýthane’de Saadabad kompleksinin
temelinin atýlmasýyla baþlýyordu.
Kaðýthane
Deresi’nin
mecrasý
deðiþtirilmiþ ve Haliç’in doðu yakasýnda Baruthaneye kadar uzanan mermer
rýhtýmlar yapýlmýþ ve bu yeni suni kanal
etrafýna bahçeler, havuzlar, küçük
köprüler arasýnda kasýrlar yerleþtirilmiþtir. Ayný çevreye diðer devlet
büyüklerinin yaptýklarý köþk ve kasýrlarýn batýya Bahariye sýrtlarýna kadar
çýktýðýný A. Refik belirtiyor. Alibeyköyü
40
yakýnýnda baþka bir kasr-ý hümayun,
Hüsrevabad vardý. Haliç’in iki yakasýnda da Saray mensuplarýna ve diðer
devlet erkanýna ait baþka köþkler inþa
edilmiþti.
Yüzyýlýn diðer iki karakteristik
geliþmesinin de þehir tarihi ve
fizyonomisi açýsýndan önemi büyüktür.
Bunlarýn birisi Lale devrinden itibaren
Türk bahçesine, belgelerden edinilen
izlenime
göre,
Fransýz
saray
bahçelerinden esinlenen bir mimari
düzen fikrinin girmesidir. Þüphesiz
Ýslam uygarlýðýnda, bölgenin iklim
koþullarýnýn da etkisi altýnda, suyun
hakim rol oynadýðý büyük bahçe fikri
batýdan önce vardý. Osmanlý devrinin ilk
zamanlarýndan itibaren Ýstanbul çevresine yayýlan büyük has bahçelerin varlýðý bir gerçekti. Fakat Saadabad’ta
olduðu gibi, büyük su kanallarý, bunlarýn iki tarafýný birbirine baðlayan
köprüler, bunlar arasýna serpiþtirilmiþ
kasýrlarla
yabacý
seyyahlara
Fontainebleau veya Marly’yi hatýrlatan
bahçe fikrinin Ýstanbul’a Lale Devri’nde
girdiði anlaþýlýyor. Üzüntüyle belirtmek
gerekir ki bu bahçelerin de en ufak bir
izi kalmamýþtýr. Bunun sebebi bahçeleri
süsleyen yapýlarýn az ömürlü malzemeden yapýlmýþ olmasýdýr.
Osmanlý Diyarýnda Avrupa: Ýstanbul’a gelen gezginlerin
hemen hepsi Kaðýthane’yi ve Sadabad Sarayý’ný ziyaret
etmiþtir. Kaðýthane’nin, Osmanlý’nýn Batýlý mimari
anlayýþlara yakýn ilk yerleþimi olduðu bütün Avrupalýlar
tarafýndan bilinmektedir.
Kaðýthane’deki Sadabad kompleksinin temeli Kaðýthane
Deresi’nin yataðýnýn temizlenmesiyle atýlmýþtýr. Nevþehirli
Damat Ýbrahim Paþa gözetiminde, köyden
Humbarahane’ye kadar olan bin yüz metrelik alan düz bir
kanal açýlmýþ, Kuleli bahçesinden getirilen mermerlerle
döþenmiþtir. Derenin önüne setler ve kaskadlar yapýlarak
küçük þelaleler oluþturulmuþtur.
Þarký
Virdi mihr-i tal’atin
gülzara fer
Hep açýldý gonca-i
nevresteler
Söylesün Leyla kulun da
güfteler
Kasr-ý Kaðadhanede
eyle safa
Leyla Haným
Kanallardan gelen sular bu þelale ve kaskadlardan
geçerek mermer havuzlarda toplanmýþtýr.
Kaðýthane Deresi’nin düzenlenmesi bittikten sonra yapým
çalýþmalarý baþlatýlmýþ, derenin kýyýlarý boyunca çok kýsa
zamanda yüzün üzerinde ahþap köþk inþa edilmiþtir. Bu
köþklerin içinde Sadabad ve Kasr-ý Neþat adlý köþkler ön
plana çýkmýþtýr.
Bir Osmanlý kartpostalýnda
Kaðýthane Mesiresi
41
Aziziye (Çaðlayan)
Camisi - A
Çeþitli dönemlerde yapýlan
onarýmlarla ve bazen de
yeniden inþa edilerek
günümüze ulaþabilmiþ
olan ender eserlerden
biridir. Kaðýthane Deresi
kýyýsýnda, yer alan bu
cami, Çaðlayan ya da
Sadabad Camisi adýyla da
bilinir. Araþtýrmacý Selçuk
Batur, Abdülaziz döneminde yeniden inþa edilen
Aziziye Camisi’nin mimari
özelliklerini þöyle betimlemektedir:
“Sadabad Camisi’nin
yerinde ilk cami Lale
Devri’nde, 1722’de inþa
edilmiþtir. Bu yapý daha
sonra, III. Selim ve II.
Mahmud dönemlerinde iki
kez onarým görmüþ, son
olarak da Abdülaziz
tarafýndan 1862’de
yeniden yaptýrýlmýþtýr.
Günümüze kalan yapý
budur. Mimarý Sarkis
Balyan, birçok yapýda
olduðu gibi, Sadabad
Camisi’ni de büyük bir
olasýlýkla kardeþi Agop
Balyan ile birlikte tasarlamýþ ve inþa etmiþtir.
Ana hatlarýyla simetrik bir
düzenlemeye sahip olan
yapýnýn kütlesi harim
bölümün kuzeyinde yer
alan hünkar mahlifi ve
konut bölümleri ile batý
cephesindeki minareden
oluþmaktadýr.
Harim bölümünün üzeri
kubbe ile örtülüdür.Öteki
bölümlerin üzerinde
kýrma çatý vardýr.
42
Kaðýthane deresi
Trajik Son: Kaðýthane’nin bu ilk görkemli dönemi
1730’da patlayan Patrona Halil Ayaklanmasý’yla kapanmýþtýr. Ýsyancýlar Kaðýthane’deki köþklerin yýkýlmasýný
istemiþ, Ne var ki, tahta geçen I. Mahmud binalarýn
tümüyle tahribine izin vermemiþtir. Padiþah, köþklerin
yakýlmalarýný yasaklamýþ, sahipleri eliyle yenilenmeleri
olanaðýný saðlayacak biçimde yýktýrmýþtýr. Böylece,
Sadabad’ýn 173 köþkü 3 gün içinde hemen hemen
ortadan kalkmýþtýr.
Kaðýthane, kýsa süren bir durgunluðun ardýndan yeniden
canlanmýþ,1743’te Kaðýthane’nin, özellikle Sadabad’ýn
onarýlmasýna giriþilmiþ, köþklerin tümü yenilenmese de
Kaðýthane, padiþahýn yabancý elçileri kabul ettiði, çadýrlarýn kurulduðu, eðlencelerin düzenlendiði bir yer olmayý
sürdürmüþtür.
II. Sadabad Sarayý: 19. yy’ýn Kaðýthane’sinin en önemli yapýsý, II. Sadabad Sarayý’dýr. Ýlkinin yerine
yapýlan II. Sadabad Sarayý, II. Mahmut döneminin en
güzel saraylarýndan biridir. Bu dönemde Ýstanbul’a gelmiþ
olan gezginlerin hemen hepsi sarayý görmüþlerdir. Bu
gezginlenden Charles Pertusier, 1820’de yayýnlanan gezi
notlarýnda yapýmý yeni biten saraydan þöyle söz etmektedir: “Son oniki aydýr II. Mahmut tarafýndan yenilenip
deðiþtiriliyordu. Padiþaha ait köþklerin en güzellerinden
biridir. Sarayýn önünde ve ortasýnda harikulede formlarýyla geçmiþin ustalýðýný kanýtlayan iki vazonun yer aldýðý
mermer bir havuz bulunmaktadýr. Bunlarý, herbiri fiskiyeli
olan dört kuðu baþý kompoze ediyor. Havuzun çevresi, bir
dizi çaðla-yanla sarýlmýþ ve burada, çeþitli yüksekliklerde
yerleþtirilmiþ deniz kabuklarý bulunuyor.”
Bir diðer gezgin, Edward Raczynski, “1814’te Ýstanbul
ve Çanakkale’ye Seyahat” adlý eserinde sarayý þöyle
anlatmaktadýr: “Dýþ avlunun bir kenarý boyunca uzanan
geniþ bir kanal bir kaç havuza su götürüyor. Þadýrvan,
Aziziye (Çaðlayan)
Camisi - B
Yapýnýn iki ana bölümü
arasýnda hiçbir arkitektonik
iliþki kurulmamýþ, adeta
baðýmsýz gibi duran iki
kütlenin birbirine yapýþtýrýlmasýyla yetinilmiþtir.
Sadabad Camisi’nin
minare kaidesi ile
gövdesinin yüzeyleri
sývasýzdýr, bunlar küçük
kesme taþlardan
yapýlmýþtýr. Bu minare,
biçimleniþi ve taþýdýðý
dekoratif öðeler yönünden
Mecidiyeköy Camisi’nin
minaresinin bir tekrarýdýr.
Sadabad Camisi’nde dýþ
yüzeylerin biçimleniþi
yönün-den üzerinde durulmasý gereken tek yer
harim bölü-münün yüzeyleridir.
Hünkar mahfili ve konut
bölümlerinin tamamý,
(1950’lerde) son derece
bilgisiz bir onarýmdan
geçmiþtir.”
Aziziye (Sadabad - Çaðlayan)
Camii 2008
43
Poligon Kasrý - A
II.Abdülhamid döneminde
Kaðýthane Çayýrý’nýn
Haliç’e uzanan bölümünde
inþa edilen, küçük bir
kasýrdý. Batý’dan satýn alýnan yeni tüfeklerin denemesinin yapýldýðý poligon
alanýnda padiþah için
yapýlmýþtý.
Kaðýthane’den Sütlüce’ye
dere boyunca uzanan
yolun sol tarafýnda bulunan kasrýn hemen önündeki poligon 1917’de Ýttihatçý
Yakub Cemil’in kurþuna
dizilerek idam edildiði yer
olmasý bakýmýndana da
tarihe geçmiþtir.
Kaðýthane’deki sayýsýz tarihi yapý gibi Poligon Kasrý
da, tarih bilincinden yoksun yöneticilerin akýlalmaz
uygulamasýyla, 1956’da
gazhane binasýna yer
saðlamak üzere yýktýrýlmýþ
hiçbir izi kalmayacak
biçimde ortadan
kaldýrýlmýþtýr.
yaldýzlý bronzdan yapýlmýþ olup oyma resimler, süslü
püslü yazýlar ve her türlü aðaç, yaprak motifleriyle süslenmiþ. Biraz ilerde satranç tahtasý þeklinde mermerle örtülü
ayný kanal, on ya da on bir ayak yükseklikten düþen bir
þelale meydana getiriyor.”
O dönemden günümüze ulaþan gravürler, en az gezginlerin aktardýklarý bilgiler kadar aydýnlatýcýdýr. Bu gravürlere
göre, ana saray binasý, L planlýdýr. Tek ve iki katlý bölümlerden oluþmaktadýr. Havuza paralel tek katlý bölüm
haremdir. Yapýnýn temel duvarlarý taþtýr. Cephe üzerinde,
korint baþlýklý dörder sütun tarafýndan taþýnan dört adet
çýkma bulunmaktadýr. Öndeki elips biçimindeki çýkma
Valide Sultan’a aittir. Sarayýn havuzu dik olarak kesen
kanadý selamlýk bölümüdür. Selamlýðýn tek katlý olan sol
ucunda bir teras, iki katlý olan sað tarafýnda iki cumba yer
almaktadýr.
II. Mahmut Sadabad Sarayý’nda kýsa bir süre yaþamýþtýr.
Saray, Sultanýn terketmesiyle, kendi haline býrakýlmýþtýr.
1830’larda Kaðýthane’yi gezen Marchebeus adlý gezgin,
gezi notlarýnda Sadabad’taki köþk ve çaðlayanlarýn bakýmsýz ve harap durumda olmalarýndan dolayý üzüldüðünü
Poligon Sarayý (Tablo: Ýstanbul Resim Heykel Müzesi, 19. y.y sonu)
44
Poligon Kasrý - B
1895’lerde Kaðýthane Köyü
belirtmektedir. Gezgin Gautier’in gezi not-larýndan, sarayýn
1850’lerde harabe haline geldiði anlaþýlmaktadýr: “Hemen
hemen hiç oturulmadýðý ve tamir görmediði için bozuluyor ve bir yýkýntý olmaya baþlýyor. Göl çamurla doluyor, birbirinden ayrýlan taþlardan sular sýzýyor.”
Yeniden Yapýlaþma: Sadabad, 18. yy. sonlarýnda harap bir duruma gelmiþtir. III. Selim buradan çok
hoþlanýnca, Kaðýthane 1809’da onarýlarak yeniden
yapýlanmýþtýr.. Ancak bu giriþim geniþ çaplý olmamýþ,
sýnýrlý kalmýþtýr. III. Selim döneminde Kaðýthane, bir yandan mesireeski ününe ve güzelliðine kavuþurken ayný
zamanda yeniçerilerin belli günlerde talim yaptýklarý bir
alan haline getirilmiþtir. Kaðýthane’de ayrýca bir kaðýt
imalathanesi kurulmuþtur. Kaðýt üretiminin baþýna getirilen
Rusçuklu Mehmed Emin Behiç Efendi kaðýthaneyi iþletebilmek için büyük harcamalar yapmýþ, ancak, kýsa süre
Semavi Eyice, kasrýn batý
mimari üslusunda U harfi
biçiminde tek katlý olarak
inþa edildiðini, ortada
geniþ bir sofanýn, iki yanda
ise, üstleri kule halinde
yükselen birer kanat
bulunduðunu belirtmektedir.
Orta sofa, padiþahýn
atýþlarý izlemesi için
düþünülmüþ,bu nedenle
de zengin biçimde kalem
iþi nakýþlarla bezenmiþti.
Yanlardaki kanatlar ise,
kýsa süre kullanýlan dinlenme mekanlarýydý.
Poligon Kasrý’nýn önünde
yer alan Poligon Çeþmesi,
Türk neoklasik mimari
üslubundaydý. Tepesinde
soðan biçiminde küçük bir
kubbesi olan çeþme de
kasrýn akibetine uðramýþ,
kubbesi ve iki konsola
dayanan saçaðý yok
edilmiþtir. Bugün kalýntýsý
mevcuttur.
45
Gezgin Julia Pardoe’dan
Kaðýthane Ýzlenimleri
Yüzyýllar boyunca mistik doðunun bir simgesi olan
Ýstanbul, çok sayýda gezgine esin kaynaðý olmuþ,
seyahatnamelerde önemli bir yer tut-muþtur. Biz
bugün Ýstanbul’un tarihini daha çok bu seyahatnamelerden öðreniyoruz. Örneðin, 18. yüzyýl Ýstanbul’undan önemli tanýklýklar sunan Miss Julia
Pardoe bu gezginlerden biridir. Pardoe’nin akýcý ve
sýcak anlatýmýyla bize aktardýðý Kaðýthane’yi tüm
ayrýntýlarýyla öðrenme imkaný buluyoruz:
“Ýstanbul’a yakýn en güzel yerin Kaðýthane olduðu,
kuþku duyulmaz bir gerçektir. Avrupalýlar, buraya,
“tatlý sular vadisi” derler. Bu ad, þairane olduðu gibi,
buraya yakýþýyor da.
Birgün, Kaðýthane’ye hayran olan birkaç dostumla
orada buluþmuþtuk. O günün tadýný hiç unutamam.
Sanki güneþin dünyayý en çok aydýnlattýðý bir
zamandý. Bundan birkaç gün önce rahatsýzlýk geçirmiþtim. Bu yüzden ata binecek gücüm yoktu.
Bundan ötürü, bir arabaya binerek, onun yumuþak
yastýklarýnýn arasýna rahatça yerleþtim. Yanýmdan at
üstünde hýzla geçen sevinçli ve saðlýklý
arkadaþlarýmý görünce, onlara katýlamadýðýma
üzüldüm ve yavaþ yavaþ araba ile vadiye doðru
ilerledim.
Tepeyi inince, saray avlusundan birkaç arabanýn
çýktýðýný ve saray bahçesiyle, Kaðýthane çayýrýný
ayýran derenin karþý yanýnda ilerlediðini gördüm. O
sýrada atlý bir muhafýz, arabamý durdurdu. Ancak o
yoldan Avrupalýnýn geçmesini yasaklayan bir
buyruk olmadýðý için, bir dakika sonra izin verdi.
Buraya girmesi yasaklanan insanlar yalnýz Rumlar,
Ermeniler ve Musevilerdi. Bunun için bana, sadece
Padiþah ailesi geçinceye kadar arabamý durdurmamý söyledi. Hiçbir þey demeden durdum.
Derenin geniþliði pek az olduðu için, bu seçkin kiþileri olduðu gibi görebildim.
Her biri, bir seyisçe yetiþtirilmiþ dört güzel atýn çektiði açýk bir arabada, Padiþah’ýn iki küçük oðlu ile,
46
saray cücesi ve sarayýn Arap baþaðasý vardý. Daha
bebek olan þehzade çok sevimli bir çocuktu. Pýrýl
pýrýl gözleri ve pembe pembe yanaklarý vardý. Sanki
bir köylü çocuðu denecek kadar gürbüzdü. Bunun
arkasýndan, dört öküz arabasý geçti. Bu arabadaki
yüzleri yaþmaklý kadýnlardan biri, Mihrimah Sultan,
ötekiler de annesiyle kýz kardeþle-rinden birisiydi.
Genç kadýnlarýn bazýlarý son derece güzeldi.
Yüzlerine pek ustalýkla taktýklarý yaþmaklar, o kadar
inceydi ki, her birini yüzünü ayrý ayrý tanýmlayabilirim. Böyleyken, bu genel olarak görülen giyiniþ tarzý
deðildir. Çünkü saray halký, biraz kalabalýk olan yerlerde, öteki Türk kadýnlarýndan daha kapalý gezerler.
Ayrýca bir baþka zaman, Padiþah’ýn odalýklarýndan
birisini görmüþtüm. Bu kadýn, kirpiklerine kadar
yüzünün her yanýný örtmüþ, gözlerini de ince bir
bürümcükle kapatmýþtý.
Biz sarayýn önünde dururken, iki (altý çift kürekli)
kayýk, sarayýn rýhtýmýna doðru ilerledi. Kýsa bir süre
sonra, içinde Halil Paþa’nýn eþi Saliha Sultan
gözüktü. Yanýnda beþ altý kadar halayýk, bunu iki
katý kadar da beyaz cariye ve kucaðýnda sevimli
Þehzade’yi tutan baþ dadý vardý. Bu çocuðun doðumu nedeniyle Sultan Mahmut, görülmemiþ bir
cömertlikte bulunmuþtu.
Padiþah’ýn bazý gözde paþalarý ile ok atmada
olduðunu anlayýnca, kendisini bir kez görmeye
karar verdik. Bunun üzerine, aramýzdan bir iki kiþi
ayrýldý. Biz de piknik yerinde biraz dolaþtýktan
sonra, oklarýný hedefe doðru fýrlatan okçularýn
bulunduðu yere geldik.
Vadinin üzerinden geçen kalýn bir bulut yýðýný birkaç
damla dolu yaðdýrmýþtý. Bunlar, yapraklarýn üzerine
sesle ve aðýrlýk yaparak düþüyorlardý. Bu sýrada
Padiþah, saray görevlilerinden birinin, kutsal varlýðý
üzerine tuttuðu kýrmýzý bir þemsiye altýnda oturuyordu. Gözde paþalar, binanýn yüzü boyunca, sýra
sýra ayakta duruyorlardý. Birçok uþak da, oklarý
Kaðýthane sefasý
Tablo: Atatürk Kitaplýðý
toplamak için çevreye daðýlmýþlardý.
güzelliðinin ve yüzünün en parlak döneminde bird-
Korkusuzluðu ile çok gurur duyan Sultan
Mahmut’un en büyük tutkusu ok atmaktý. Bu tutku
o duruma gelmiþtir ki, tam Askeri Lise’nin arkasýna
düþen tepelerin geniþ bir bölümü üzerinde, þuraya
buraya, üzer-lerine garip oymalar yapýlmýþ ve özenti ile yazýlar yazýlmýþ birtakým süslü niþan taþlarý
diktirmiþtir. Bu taþlar, kendisinin bu tepe-lerin en
yüksek yerinden oklar atýp da isabet ettirdiði noktalar varsayýlan yerlere dikilmiþlerdir. Varsayýlan diyorum, çünkü kendisinin bu tutkusu herkesçe
bilindiðin-den atýlan oklarý toplamak ve isabet noktasýný ölçmekle görevli olan saray oðlanlarý, oku
kimse görmeden usulca yerden alarak yirmi otuz
adým ilerledikten sonra bulmuþ gibi yaparlar.
Böylelikle Padiþah; peri masallarýndaki Prens
Aimwell gibi ok atmýþ olur ve Padiþah’a bu oklarý
geri götüren bu kurnaz oðlanlar, daha dürüst
adamlarýn eline geçmeyen bol bahþiþ ve armaðanlar alýrlar.
enbire ölmüþ. Padiþah, bu güzel odalýðýnýn
Okçularýn toplandýðý yerin biraz solunda; yaþlý
söðüt aðacýnýn gölgesi altýnda bir tümsek vardýr.
Bunun bir yanýndan bir mezar taþý yükselmiþtir.
Burasý, Padiþah’ýn odalýðýnýn mezarýdýr. Gençliðinin,
ölümüne o kadar üzülmüþ ki, tam iki yýl bu yüzden
Kaðýthane Saray’ýna gelmemiþ. Bu mezarlýk,
selamlýk pencere-lerinden gözükür ve söðüt dallarý
arasýnda inildeyen rüzgar sesi, selamlýðýn yaldýzlý
salonlarýnda oturanlarýn kulaklarýna kadar gelir.
Sultan Mahmut’un bu odalýk için duyduðu acýlý
anlarda ona bir þiir yazdýðýný duydum. Bunu ele
geçirmek için çok uðraþtým, ancak baþaramadým.
Araba ile gezintimizi sürdürdüðümüz zaman içinde,
bir ressama konu olabilecek grup grup toplanmýþ
bir çok insana rastla-dýk. Hepsi sevinç içinde
eðleniyorlardý. Güneþ ýþýklarýyla pýrýl pýrýl parlayan
nehirde, kayýklar gelip gidiyorlardý. Ulu aðaçlar,
geniþ dallarýný çayýrýn üzerine uzatmýþlardý. Rüzgar,
sevinçli sesler getiriyordu. Bulup, geçip gitmiþti.
Güneþ de, ýþýklarýný tepelerin üzerine yaymýþtý. Uzun
ve güneþli bir yaz gününün, Kaðýthane’den baþka,
dünyanýn hiçbir yerinde, daha güzel geçirilebileceðini sanmýyorum.”
47
Koþu Köþkü (IRCICA arþivi)
Ýmrahor Kasrý ve Sünnet
Köprüsü
sonra kaðýthane kapatýlmýþtýr.
Kaðýthane’deki üçüncü önemli yapýlaþma II. Mahmud
döneminde gerçekleþtirilmiþtir. Kirkor Amira Balyan o
sýralarda harap durumda olan Karaðaç Sarayý’ný yýktýrmýþ,
buradan elde ettiði malzemeyle Sadabad Sarayý’ný yeni
baþtan inþa etmiþtir. Ne var ki bu sarayýn da ömrü fazla
uzun sürmemiþ, 1862-63’de Mimar Sarkis ve Agop
Balyan tarafýndan üçüncü bir saray inþa edilmiþtir.
Sadabad’a sýk sýk gelen II. Mahmud, yalnýz Sadabad
Sarayý’ný deðil, Kaðýthane’deki diðer kasýrlarý, havuzlarý,
çaðlayanlarý, cami ve çeþmeleri onartmýþ, yeniden
döþetip süsletmiþtir.
Çaðlayan Sarayý: III. Sadabad Sarayý olarak da
anýlan Çaðlayan Sarayý , Kaðýthane’de yapýlmýþ olan sultan saraylarýn sonuncusudur. Abdülaziz tarafýndan 18621863’de mimar Agop ve Sarkis Balyan kardeþlere yaptýrýlmýþtýr.
Günümüze ulaþamayan Çaðlayan Kasrý, burada daha
önce inþa edilmiþ saraylar ve köþkleri gibi, Kaðýthane
48
Deresi’nin iki tarafý rýhtýmlý düz bir kanala dönüþtüðü noktadaydý. Derenin sularý, kasrýn önünde, kanalýn içinde inþa
edilmiþ iki bent üzerinden akarak çaðlayanlar oluþturur,
kasrýn duvarlarýný yalayan bir havuz içinde toplanýr ve
oradan da kanal içine akýtýlýrdý.
Araþtýrmacý Tülay Artan, Çaðlayan Kasrý’nýn planýnýn daha
önce burada bulunan yapýnýn benzeri olduðunu belirtmekte, kasrýn büyük ve görkemli bir görünüme sahip
olduðunu yazmaktadýr. Ýki katlý olan ahþap kasýr, bir
kanadý kanal üstüne, diðer kanadý park tarafýna yerleþen
bir L biçimindeydi. Ýki kanadýn birleþtiði köþede valide sultan dairesi yer alýyordu. Kanala bakan cephe harem
bölümüydü. Bir ucunda valide sultan dairesinin bir
bölümü, diðer ucunda kalfalar dairesi bulunuyordu.
Kanala bakan cephede barok konsollara oturtularak su
üstüne taþan yalnýzca dört çýkma bulunuyordu.
Bahçeye bakan kanatta selamlýk dairesi vardý. Bir
köþesinde valide sultan dairesinin diðer bölümü bulunuyordu; hemen yanýnda da mabeyin ve hünkar daireleri
sýralanýyordu. Cephe düzeni simetrikti.
II. Abdülhamid döneminde onarýlan Çaðlayan Kasrý,
Atiye Sultan Sarayý
49
Çadýr (Perdeli) Köþkü
(Tablo: Mehmet Kangýr)
1943’e kadar ayakta kalmýþtýr. Bu tarihte, sökülerek
malzemesi saða sola daðýtýlmýþtýr. 1953’de yerinde
Ýstihkam Mektebi inþa edilmiþtir.
Çadýr Köþkü:
Kaðýthane Sivil Posta
Damgasý / Ankara PTT
Müzesi (Damga posta
iþlemlerinde hiç
kullanýlamamýþtýr)
50
Kaðýthane Deresi kýyýsýnda daha
önceki tarihlerde yapýlmýþ olan ve 1809-1816 yýllarý
arasýnda yeniden inþa edilen köþk, günümüze ulaþmayan
yapýlardandýr. Köþk, diðer tarihi yapýlar gibi kaderine
terkedilmiþ ve 1930’lu yýllarýn sonlarýnda bir çýnar
devrilmesi sonucu yýkýlmýþtýr. Tarih araþtýrmacýsý Semavi
Eyice, köþkün tarihini þöyle özetlemektedir: Ýlk Sadabad
Sarayý yapýldýðýnda, 1723’de sarayýn önünde Kasr-ý
Neþad olarak adlandýrýlan küçük ve zarif bir kameriye
bulunuyordu. II. Mahmud, yerine bir yenisini yapmak
üzere Sadabad Sarayý’ný ve Kasr-ý Neþad’ý yýktýrmýþtýr.1809-1816’da Çaðlayan Kasrý yapýlýrken Kasr-ý
Neþad’ýn bulunduðu yerde de zarif bir köþk inþa edilmiþ
ve bu köþk genellikle Çadýr Köþkü olarak anýlmýþtýr.
Köþk, batý mimarisi ve süsleme sanatýndan esinlenerek
yapýlmýþtýr. Ne var ki, Osmanlý gelenek ve yaþam tarzý bu
esinle uyumlaþtýrýlmýþtýr. Eyice’nin eski fotoðraflar ve o
dönemde yapýlmýþ krokilerden edindiði bilgilere göre
köþk, mermer kaplý bir döþemenin üzerinde yer alýyordu
ve hafifçe kavisli üç çýkýntýya sahipti. Geniþ saçaklý çatýyý
yirmi barok baþlýklý sütun taþýyordu. Çatýnýn dýþý kurþun
kaplýydý, içinde ise ahþap bir kubbe bulunuyordu.
Kubbenin tam altýnda fýskiyeli mermer bir havuz bulunuyordu. Köþkün etrafýný çevreleyen mermer korkuluklarýn iç
kýsmýnda ise sedirler yer alýyordu.
Çadýr Köþkü 20. yy’ýn baþlarýndan itibaren bakýmsýz
kalmýþ, kaderine terkedilmiþtir. Köþk, 1930’lu yýllarýn sonlarýnda yakýnýnda bulunan bir aðacýn yýkýlmasýyla tahrip
olmuþ, Ýstihkam Yedek Subay Okulu’nun yapýmý sýrasýnda da tamamen ortadan kalkmýþtýr.
Kaðýthane’nin Tanýklýklarý: Kaðýthane bazý
siyasal ve askeri etkinliklerle Osmanlý tarihinde anýlmýþtýr.
III. Mustafa döneminde, Baron de Tott tarafýndan kurulan
sürat topçularý için Kaðýthane’de bir kýþla yaptýrýlmýþtýr.
1783’de I. Abdülhamid zamanýnda Humbaracý ocaðý için
bir talimhane düzenlenmiþtir. III. Selim, Fransýz politikasýný
benimseyince, müttefikleri olan Ýngiltere ve Rusya elçilerinin haberdar olmamasý için, Fransýz elçisi Sebastiani’yi
Kaðýthane Kasrý’nda kabul etmiþtir.
II.Mahmut Dönemi’nde, sadrazam Alemdar Mustafa Paþa
yenileþme konusunda gerek Anadolu gerek Rumeli
ayanýný ikna etmek için, 1808’de Kaðýthane’de Çaðlayan
Saray’ýnda görüþmüþtür. Ayanýn Sened-i Ýttifak’ý kabul
etmesi üzerine, II.Mahmut her birine ayrý ayrý iltifat etmiþtir.
1860’da Kuleli Vakasý haber alýnýnca telaþa düþen
Abdülmecid, Harem aðalarýnýn bir kýsmýný Kaðýthane’ye,
bir kýsmýný da Göksu’ya göndererek araba ve kayýk
gezisinde olan Saraylýlarý alelacele toplamýþtýr.
Ahmet Rasim’in
Kaðýthanesi
Ahmet Rasim 19. yy.
sonu Kaðýthane’sindeki
eðlence ve gezintileri
betimlerken alaycý bir dil
kullanýr: “Þýk, kýyak olursa bayýlýrým. Aman !!! O
ne býyýk! O ne fes? O ne
taranmýþ saç? O ne traþlý
yüz? Hele þu gelen faytona bakýn. O ne tatlý
bakýþ? Aman! O gidiþ?
Dokuz numara kalýp ha!
Gerçekten þýk!!! Dikkat
ediyor musunuz? Ne o?
Gözünüz mü kamaþtý?
Bir þey deðil. Aynasý, býyýk
süpürgesi, cep taraðý, fýss
diye öten lavanta tulumbasý, arka cepte gizli potin
bezi, kapak altýnda da
süpürgesi, hele kravatý...
Mutlaka Pigmalion’dan
almýþtýr. Kostümü Alemþah’ýn, pardesüsü terzi
Blat’ýn kumaþý Avrupa’nýn,
ne cici, ne þýk, ne minyon çehre!”
Ahmet Rasim’in alaycý
dilinden kadýnlar da paylarýný alýrlar: “Boyu posu
yerinde! Hatta araba minderi üstüne evden bir minder daha koymuþ oturmuþ
da yine baþý tavana ermiyor. Belli! Yaþmaktan
görülen ön taraf zülüfleri
takma. Kývýr kývýr titrek, iki
yanýndan iliþik, pýrlanta
iðneli, havalý renk hotoza
ne dersiniz? Ne kadar þýk
bir baþ!”
51
Lale Devri Bahçeciliðinde
Batý Öykünmeciliði
Gönül Aslanoðlu EVYAPAN
Gönül Aslanoðlu Evyapan, “Tarih Ýçinde
Formel Bahçenin Geliþimi ve Türk
Bahçesindeki Etkileri” adlý eserinde Türk
bahçeciliðindeki batý öykünmeciliðinin örneklerini verirken bunu Lale Devri’nden baþlatmaktadýr:
“Türk bahçeciliði küçük ölçülü bahçe-lerde
kimliðini koruyagelirken yöneticilere ve diðer
varlýklý kiþilere ait çoðunlukla daha geniþ
ölçülerdeki bahçelerde giderek batý etkisi altýna girmiþtir.
Özellikle Ýstanbul, çaðýn baþkenti olduðundan,
elçiler, gezginler yoluyla batýyla iliþkisinin sýklýðý ve yöneticilerin de burada toplanmýþ
bulunmalarý nedeniyle bahçe düzenlenmesinde batýdan en çok etkilenen kent
olmuþtur.
Ýstanbul içi ve çevresi, padiþah, haným sultan
ve devlet erkanýna ait saray, konak ve yalý
bahçelerinin bir kýsmý eski benliklerinden
ayrýlarak yeni düzenlere bürün-müþlerdir.
Diðer konularda olduðu gibi, bahçe
düzeninde de batýya açýlmada, batýlý ustalara,
52
mimar ve bahçevanlara baþvurulmuþ, onlarýn
bilgi ve hünerlerinden yararlanýlmýþtýr.
Böylece bir yanda mevcut bahçeler yeni
düzenlemelerle þekil deðiþtirirken, öte yandan
da yeni kurulanlar bu deðiþik kurallarla
yapýlmýþtýr.
Daha ta 1720’lerde 28 Çelebi Mehmed Efendi
Paris’e gittiðinde gördüðü Versailles ve
Marlyle Roi saray ve bahçelerinden etkilenmiþ, dönüþünde bunlarý padiþaha övmüþ,
padiþah da benzer nitelikte bir saraylar topluluðu yaptýrmak istemiþtir. Damadý Sadrazam
Nevþehirli Ýbrahim Paþa’nýn da etkisiyle
1722’de Kaðýthane Deresi yanýnda Sadabad
Kasrý’ni inþa etmiþtir. Saray’ýn biraz aþaðýsýnda iki çayýn kýyýsýnda devlet ileri gelenleri de
60 kadar yazlýk köþk ve çeþme yaptýrmýþtýr.
Konumlama bakýmýndan batý kaynaðýna benzemekteyse de, gerek yaþam çevresi gerekse
suyun son derece hassas kullanýmý hala Türk
özelliklerini yansýtmaktaydý.”
Görkemden Geriye Kalan:
Kaðýthane’nin
görkemli tarihinin sona ermesi Ýkinci Dünya Savaþý yýllarýna rastlar. II. Abdülhamit döneminde de gözde saray
binalarýnýn yer aldýðý Sadabad, çevresinde bulunan çeþitli
dönemlere ait yapýlarla birlikte 1940-1945 yýllarý arasýnda
tümüyle yýktýrýlmýþtýr. Kaðýthane Deresi’nin týkanmasýyla
bütün vadiyi su basýnca, 1956’da Sadabad’dan kalmýþ
son mermer kaskad çanaklarý da sökülmüþ, böylece bir
zamanlarýn görkeminden geriye bir-iki çeþme ile hasbahçenin birkaç aðacý kalmýþtýr.
Sadabad’dan Son Ýzler: Faik Yaltýrýk,
Sadabad’dan günümüze kalan izleri betimlerken, sanki
tarihten bir esinti getirmektedir: “Bugün Kaðýthane ilçe
merkezinden Alibeyköyü’ne doðru, Eyüp Sultan Caddesi
boyunca Sünnet Köprüsü’ne kadar dere kenarýna dikilmiþ,
kovuklaþmýþ çýnarlar ve diþbudaklar, kurumakla kurumamak arasýnda yaþam savaþý vermektedirler.
Diþbudaklardan, çevresi 6 m, boyu 30-35 m’ye ulaþmýþ
anýtsal nitelikte olanlar vardýr. Burada tespiti yapýlan iki
ilginç aðaç türü Amerikan bataklýk servisi (Taxodium dis-
II. Mahmud’un yaptýðý top
atýþý anýsýna dikilen niþan
taþýndan geriye kalan
Fotoðraf 2004
Çadýr Köþkü (Perdeli Köþk)
Fotoðraf : IRCICA Arþivi
53
Çadýr köþkü ve Çaðlayan
(Sadabad) Sarayý
Çaðlayan Sarayý
1943
54
tichum) ve Kuzey Ýran orijinli karaaðaçlarýn yakýn akrabasý
zelkovadýr (Zelkova carpinifolia). Her iki tür de, Ýstanbul
parklarýnda ender rastlanan aðaç türleridir. Bataklýk servilerinden 4 aðaç (göðüs yüksekliðindeki çevreleri sýrasýyla
290, 285, 268 ve 265 cm’dir) ve zelkovalardan da 2
aðaç (göðüs yüksekliðindeki çevreleri 285 ve 277 cm’dir)
oldukça saðlýklýdýr ve 200-250 yaþýnda olduklarý tahmin
edilmektedir. Bunlar, Kaðýthane’nin en bayýndýr ve beðenilen bir mesire yeri olduðu günlerde Avrupa fidanlýklarýndan getirilerek dikilen yüzlerce egzotik aðaç fidanlarýndan
bugüne ulaþabilenler olmalýdýr.”
Cumhuriyet Kaðýthanesi:
Ýstanbul’un nüfusu, Cumhuriyet Dönemi’nde Türkiye genelini çok aþan
bir geliþme göstermiþtir. Ancak bu geliþme, il nüfusunun
kendi öz geliþme dinamiðinin ürünü deðildir. Ülke genelini
çok aþan bu geliþme, büyük ölçüde ilin aldýðý göç
olgusuna dayanýr.
Türkiye, yüksek nüfus artýþ hýzýna koþut önemli bir iç göç
olgusunun yaþandýðý bir ülkedir. Ýstanbul, iç göç hareketlerinin yöneldiði en önemli ildir. Ýstanbul, sayý ve oran
olarak en büyük göçü çeken merkez olma niteliðini korumaktadýr.
Ýkinci Sadabad Sarayý,
1839.
Ýstanbul’a yönelik yoðun göç hareketi, il nüfusunun yerleþme biçimini çarpýcý bir biçimde etkilemiþtir. Göç yoluy- Cedvel-i Sim Çaðlayanlarý
la gelen nüfus, yerleþme alanlarýný geniþletmiþ ve metro- 1905
politen bir bölge haline gelen ilde, eski kentsel merkezlere
eklemlenen yeni kentsel alanlar ve gecekondu bölgeleri
oluþturmuþtur. Kaðýthane, Ýstanbul’un bu biçimde
geliþerek, bir kent niteliði kazanan yerleþmelerinden biridir.
Özellikle 1950’lerden sonra ardý arkasý kesilmeyen
göç dalgalarýna baðlý olarak Ýstanbul’a yýðýlan nüfus,
kentsel alana sýðamaz olunca, sonradan gelenler kýrsal alana yayýlmýþ ve kent merkezini çepeçevre sarmýþtýr. Bu yayýlma iki biçimde gerçekleþmiþtir: Bir
55
Geçmiþ Zaman Olur ki-A
Server R. Ýskit’in, “Tarih
Konuþuyor” adlý dergide
yeralan “Haliç ve
Kaðýthane’ye Dair” yazýsý
tarih bilincinden yoksun
yönetimlere yoðun bir
serzeniþtir:
“Kaðýthane, Üçüncü Ahmet
zamanýndaki muhteþem
mahmurluðunu Patrona
Ýsyanýna kurban verdikten
sonra, kendine zor gelmiþ,
fakat o ihtiþamý toplu halde
bir araya getirememiþti.
Üçüncü Selim ile Ýkinci
Mahmud oralarý tekrar onarmaya uðraþmýþlar ve hatta
Tanzimat devri ricali de orasý
ile meþgul olmuþlardý.
Mesela, derenin iç sahilinin
iki tarafýndaki rýhtýmý Fuat
Paþa yaptýrmýþ, Sultan Aziz
de Kaðýthane köprüsü
civarýndaki çaðlayan ve
kasrý ile hayli ilgilenmiþtir.
Kasrýn önünde ve geniþ bir
sahada kademe mermerden
yapýlan bu Çaðlayan’da
suyun deliklerden gür gür
akýþý, akýllara durgunluk
verirdi.
56
Hareket Ordusu Kaðýthane Kampý
1909
yandan eski yerleþme birimleri (köyler) büyürken,
öbür yandan da bütünüyle yeni yerleþme merkezleri
oluþmuþtur. Yeni yerleþme birimleri, doðal olarak boþ
alaný bulunan ilçelerde kurulmuþtur.
Kýrsal nüfusu hýzla artan Þiþli, yeni yerleþme birimlerinin
kurulmasýna elveriþli Kaðýthane ve Ayazaða gibi boþ alanlarý bulunan ilçelerden biridir.
Þiþli’den Kopuþ Süreci:
Ýstanbul metropolünün Merkezi Ýþ Alanlarý olan Eminönü,
Beyoðlu, Fatih, Þiþli ve Beþiktaþ ilçeleri ayný zamanda metropolün en yoðun yerleþme alanlarýdýr.
Merkezi Ýþ Alanlarý’nýn zaman içinde Þiþli Ýlçesi içlerine doðru yayýlmasý, Bomonti, Haliç ve Kaðýthane
yörelerindeki sanayinin Büyükdere Caddesi’nin
kuzey kesimine doðru ilerlemesi ve Ayazaða sanayi
bölgesinin oluþmasý, ilçe nüfusunun özellikle 1970’li
yýllarda hýzla artýþýna neden olmuþtur.
Geçmiþ Zaman Olur ki - B
1911 yýlýna ait Kaðýthane haritasý
Önce iþ olanaklarýna baðlý olarak Kaðýthane Deresi’ne
bakan yamaçlarda düþük gelir gruplarýnýn yerleþtiði
mahalleler geliþmiþtir. Bu kesimde geliþen en büyük
yerleþme Kaðýthane’dir. 1963’te baðýmsýz belediye
haline gelen Kaðýthane’nin nüfusu l970’den l980’e on
yýlda yüzde 75 oranýnda artmýþtýr.
Prost Planý’nýn uygulanmaya baþlamasý Kaðýthane için
dönüm noktasý olmuþtur. 1937’de yapýlan bu plan ve
1950’den sonra gerçekleþtirilen öbür kentsel çalýþmalar
Haliç kýyýlarýný aðýr ve orta sanayi kuruluþlarýna açmýþtýr.
1950’de hazýrlanan sanayi planý ile Haliç kýyýlarýnýn
Atatürk Köprüsü kuzeyinden Kaðýthane ve Alibeyköy
derelerine dek olan kesiminde örgütlü sanayi alanlarý planlandý. 1955’de yapýlan ek planla Levent’te de yeni sanayi
Beyaz köpükleri, güneþten
aldýðý ýþýklarla renklenir,
muhteþem kasrýn ve asýrlar
görmüþ aðaçlarýn gölgesinde ve derin sakinlik
içindeki sesi, nefis melodiler çýkarýrdý.
Ben elli yýl kadar evvel
görüp, tesiri ile kendimden
geçtiðim bu çaðlayaný
ömrüm boyunca unutmadým
ve unutamam.
Birinci Cihan Harbinde, Þark
Cephesinden döndüðüm
vakit, ilk sorduðum yerlerin
baþýnda bu çaðlayan vardý.
Ne yazýk ki, aldýðým cevap
fena idi, tahrib edilmiþti.
Þimdi el kadar mermeri bile
kalmamýþ, yerine fabrikalar
kurulmuþ.
Ne oldu bize, ne oldu
Kaðýthane’ye ve Haliç’e? Bu
kýymet bilmemezlik çok
acý!”
57
Sünnet Köprüsü
alanlarý oluþturuldu. Buralarýn sanayiye açýldýðýnýn ilan
edilmesiyle birlikte, bu alanlarýn çevresinde yer alan denetimsiz ve düþük deðerli araziler de spekülatörlerce kullanýma açýldý. Böylece Kaðýthane plan dýþý geliþmeye baþladý.
Kaðýthane ile Büyükdere Caddesi arasýndaki alan, yoðunluk kazanýrken Kaðýthane Vadisi’ne inen yamaçlar
üzerinde 1955-1960 arasýnda Gültepe, Kuþtepe,
Çaðlayan, Hürriyet gibi mahalleler kuruldu.
Kaðýthane Köyü çevresinde fabrika ve imalathaneler
kurulduktan sonra yörenin çehresi tümüyle deðiþti ve yöre
mesire yeri olma özelliðini tümüyle yitirdi. Eskiden içinde
balýklarýn yaþadýðý, çevresine hayat veren Kaðýthane
Deresi’nin sularý, fabrikalar çalýþmaya baþladýktan sonra
kapkara akmaya baþladý.
1960’lara deðin Ýstanbul Belediyesi 14 þube halinde
kentin tümüne yakýn bir kýsmýný kapsýyordu. Kent nüfusunun hýzlý artýþý ve özellikle, sanayinin yerleþik alan dýþýna
yayýlmaya baþlamasýyla, kentsel yerleþime açýlan alan
merkez belediye sýnýrlarýný hýzla aþtý. Yerleþme eðilim-
58
lerinin merkez belediye alaný dýþýna kaymasýyla yeni
belediyeleþme olgusu da hýz kazanmýþtýr. 1960-1970
arasýnda kurulan 15 belediyeden biri de 1963’te kurulan
Kaðýthane Belediyesi’dir.
Kentsel geliþmenin getirdiði bu çok parçalý yönetim yapýsý,
1980’den sonra yeniden düzenlenerek, yerel yönetimlerin
sayýsý azaltýlmýþtýr. 1960-1978 arasýnda kurulan çevre
belediyelerden 25’i Sýkýyönetim Komu-tanlýðý’nca merkez
belediyeye baðlandý. Kendisine baðlanan belediyeler ile
birlikte, merkez belediyenin þube sayýsý 14’ten 23’e çýktý.
Kaðýthane Belediyesi de merkez belediyenin þubelerinden
biri oldu.
1950’lerde Türkiye’nin, sosyo-ekonomik yapýsýnda
ortaya çýkmaya baþlayan dönüþüm süreci, Ýstanbul’u
önemli oranda etkilemiþ, Ýstanbul, metropoliten bir merkez
olma sürecine bu yýllarda girmiþtir. Zaten Ýstanbul’da da
gecekondu mahalleleri 1950’lerde kurulmaya baþlanmýþ,
ilk geliþen mahalleler 1951’de kurulan Kaðýthane ve
1952’de kurulan Taþlýtarla gecekondularýdýr.
Balýk serisi kartpostallarýnda
Ýmrahor Kasrý.
59
Lale Devri ve Düzenin Yabancýlaþmasý
Ýdris KÜÇÜKÖMER
Osmanlý ve Türkiye tarihine aykýrý ve özgün
yaklaþýmýyla bilinen Ýdris Küçükömer, Lale
Devri’ni deðerlendirdiði satýrlarýnda bu özgünlüðünü sürdürür ve dönemi ana hatlarýyla
batýlýlaþma hareketinin baþladýðý bir dönem
olarak niteler:
“Osmanlý Ýmparatorluðu’nda 18. yüzyýl baþýna
gelince, Batýnýn üstünlüðü kabul ediliyor ve bir
kapýkulu ya da bürokrat olarak Damat Ýbrahim
Paþa’nýn temsil ettiði bir ‘yenilik’, daha
doðrusu batýlaþma hareketi baþlýyordu.
Yeniçerilere ve onlarla içiçe olan lonca esnafýna göre bu yenilik küfür sayýlacaktý. Bu yeniliðin iki özelliði vardý:
Batýyý tanýyarak oradaki gibi yaþamaya özenmek. Nedim’in þiirlerinde anlattýðý biçimde
yaþamak. Bu görünüþü ile dönemin ismi ‘Lale
Devri’dir. Lale’li hayatý, sarayla bürokratlar birlikte yaþamýþtý. Bürokrat, Lale Devri’nde,
aþaðýdan bireyci bir geliþme olmaksýzýn, sanki
Osmanlý Rönesansý’ný getiriyordu. Ýbrahim
Müteferrika’nýn matbaa kuruþu bu
dönemdedir. Oysa Batýda Rönesans, belli bir
ekonomik ve sýnýfsal geliþme ile birlikte
gelmiþti. Rönesans’ta hümanizma akýmý
içinde bireyci bir görüþ geliþiyordu.
Osmanlý imalat sanaii Batýda olduðu gibi bir
geliþme gösterememiþti. Devlet hemen 18.
yüzyýl baþýnda sanaii tesisleri (batýdakilere
Ýmrahor (III.
Murad) Çeþmesi
mermer aynasý
(Fotoðraf:
Hüseyin Irmak)
60
benzer fabrikalar) kurmak ve muattal vaziyette
duran madenleri iþletmek istemiþti. Bu
devletçilik hareketi, asýl Lale Devri’nde
yürütülmek istenmiþ, sanayii korumak
isteðiyle birlikte ele alýnmýþtý (Benzer hareket
Ruslarda da ayný çaðda baþlamýþtý). Kurulan
fabrikalar, bir karlýlýk hesabý içinde kurulmadýklarýndan ve Batýnýn da bu geliþmeyi durdurucu
bazý karþý tedbirleri sebebinden iyi gitmemiþti.
Lale Devri, masrafçý yaþantýsý ile Ýstanbul
halkýna (esnafý, yeniçerisi v.s.) onun deðerler
sistemine ters düþmüþtür. Öte yandan
sanayileþme hareketi, istihdam edici bir
fonksiyona sahip olsa dahi, yeniçeri-esnaf
çýkarlarýna karþý düþmüþtür. Yani esnafýn, ya
da mevcut iþ-yerlerinin iþlerine sekte vurucu
nitelikteydi.
Ýþte yukarýki iki özellikle birlikte, Patrona Halil
Patlamasý’na sebep olmuþtu. Ýsyan, hem
Lale’li yaþantýyý ortadan kaldýrmýþ ve hem de
sanayileþme hareketini daðýtmýþtý. Yine tekrar
edelim ki, temeldeki asýl sebep, üretim güçleri
yeterli þekilde geniþleyemezken eski güçlerin
de karþýsýna çýkýlmasýydý.”
SOSYO-EKONOMÝK YAPI
Hasbahçe ve Nurtepe Park Alaný
2008
Cumhuriyet Kaðýthanesi’ni Biçimlendiren Dinamik:
1950’lerden itibaren Sadabad Kaðýthanesi kesin olarak tarihe karýþýyor, o dönemden
kalan yapýlar yerle bir ediliyordu. Kaðýthane’de yeni bir dönem baþlýyordu. Eþsiz
doðal güzellikleri, yerini baca dumanýna ve simsiyah akan atýk sulara terkediyordu.
Artýk, Sanayi Kaðýthanesi kuruluyordu.
Kaðýthane, uzun yýllar sosyo - ekonomik bakýmdan Ýstanbul’un en ‘büyük’ ilçelerinden
Þiþli’nin bir mahallesi olarak kaldý. 1963’te baðýmsýz bir belediyeye kavuþmasýna
karþýn, yönetsel açýdan Þiþli’ye baðlýlýðýný korudu. Kaðýthane’nin ayrý bir ilçeye
dönüþmesi 1987 yýlýnda gerçekleþti.
61
Kaðýthane’den bir köþe.
2008
Kaðýthane’de bir dönemin kapanarak yepyeni bir dönemin baþlamasý, yörenin bir sanayi alanýna dönüþmesi,
Prost Planý’nýn uygulamaya baþlamasýyla gerçekleþti.
1937’de yapýlan bu plan ve 1950’den sonraki öbür
kentsel çalýþmalar Haliç kýyýlarýný aðýr ve orta sanayi
kuruluþlarýna açmýþtýr. 1950’de hazýrlanan sanayi planý
ile Haliç kýyýlarýnýn Atatürk Köprüsü kuzeyinden
Kaðýthane ve Alibeyköy derelerine dek olan kesiminde
organize sanayi alanlarý planlandý. 1955’te yapýlan ek
planla Levent’te de yeni sanayi alanlarý oluþturuldu.
Merkezi Ýþ Alanlarý’nýn zaman içinde Þiþli Ýlçesi’ne
doðru yayýlmasý, Bomonti, Haliç ve Kaðýthane
yörelerindeki sanayinin Büyükdere Caddesi’nin kuzey
kesimine doðru ilerlemesine yol açmýþ, bu da,
Kaðýthane’nin kýsa sürede sanayiye dayalý bir kent kimliðine bürünmesine neden olmuþtur.
Hasbahçe’den bir
görünüm.
2008
62
Kaðýthane’nin Þiþli’den ayrýlarak ayrý bir ilçe yapýldýðý
1987 yýlý verilerine göre, Þiþli ilçesindeki sanayinin
coðrafi daðýlýmýnda Kaðýthane’nin önemli sayýda sanayi
kuruluþu barýndýrdýðý görülmektedir. O yýl Þiþli’deki
toplam 866 sanayi kuruluþundan 79’u Kaðýthane’de,
40’ý Çaðlayan’da, 24’ü Hürriyet Mahallesi’nde, 5’i
Çeliktepe’de, 5’i Gürsel Mahallesi’nde ve 4’ü
Gültepe’deydi. Buna göre, 1987’de Þiþli’deki sanayi
kuruluþlarýnýn yaklaþýk yüzde 20’si Kaðýthane’de yer
almaktaydý.
Kaðýthane’nin Ekonomideki Önemi:
DÝE’nin Ýstanbul’un ilçeleri için yapmýþ olduðu bir çalýþmaya göre, Kaðýthane’nin Ýstanbul ili GSYÝH (Gayrisafi
Yurt Ýçi Hasýla) içindeki payý yüzde 2.46’dýr. 1996 yýlý
gerçekleþmelerine göre Kaðýthane Ýlçesi’nde üretilen
GSYÝH 77.3 trilyon TL’dir. Bu deðerle Kaðýthane’nin
Türkiye’deki payý ise yüzde 0.52’dir. Buna göre,
Türkiye’de bir yýl içinde üretilen her 1000 TL’lik
GSYÝH’nýn 5.2 TL’si, Ýstanbul’da üretilen her 1000 TL’lik
GSYÝH’nýn ise 24,6 TL’si Kaðýthane’de gerçekleþmiþtir.
Kaðýthane, GSYÝH bakýmýndan Ýstanbul’un önemli
ilçeleri arasýnda görülmemekle birlikte, Türkiye
genelinde ortalamanýn çok üstünde bir yere sahiptir.
Kaðýthane, salt fiziki yapýsýyla deðil, ekonomik, toplumsal ve kültürel bakýmlardan da tam anlamýyla kentsel bir
nitelik kazanmýþtýr. Bu nedenle uzun yýllar Ýstanbul’un
hemen yanýbaþýnda kenti besleyen kýrsal alanlardan biri
olan Kaðýthane, bu özelliðini kýsa sürede yitirmiþ, Ýstanbul metropoliten alanýna ilk eklemlenen odaklardan biri
olmuþtur.
Fatih’in Ýstanbul’u fethinden sonra 18.yy’a kadar
Saray’ýn ve Ýstanbul halkýnýn sebze, süt ve süt ürünü
gereksinimini karþýlayan Kaðýthane ve çevresi bu özelliðini 1950’li yýllara kadar sürdürmüþtür. Kaðýthane
Deresi boyu, Çaðlayan, Çeliktepe, Gültepe,
Harmantepe, Þirintepe,Yeþiltepe ve Telsizler sýnýrlý da
olsa tarýmsal etkinliðin 1950’li yýllardan sonra da
sürdüðü yerlerdi. 1950’lere kadar küçük bir köy olan
Kaðýthane ve Kaðýthane Deresi Vadisi, bir zamanlar
sebzeliklerle doluydu.
Ticaret: Kaðýthane, ekonominin bütün alanlarýnda
olduðu gibi ticaret alanýnda da uzun yýllar Ýstanbul’un
önde gelen ilçeleri arasýnda yer alan Þiþli’nin bir
mahallesi olarak kaldý. Ýlçenin ticari yapýsý, Þiþli’nin
ticari yaþamýna baðlý olarak þekillendi ve geliþti.
Ýstanbul’u
Biçimlendiren Plan:
PROST
Ýstanbul’u bir kent olarak
biçimlendiren en önemli
planlama çalýþmalarýndan
biri de Henri Prost’un
kendi adýyla anýlan
planýdýr. Bu plan Ýstanbul’u olduðu kadar belki
de ondan daha da çok
Kaðýthane’yi biçimlendirmiþtir. Daha doðru
bir deyimle çaðdaþ
Kaðýthane’yi Prost Planý
yaratmýþtýr. Bu planýn
dayandýðý temel ilkelerden Kaðýthane’yi doðrudan ilgilendiren olanýný
plandan aynen aktarýyoruz:
“Bütün bu esaslardan
baþka ve bütün bunlarýn
üstünde dikkat edilecek
bir nokta var: Ýstanbul’un
her bakýmdan ayrý ayrý
kýymeti haiz olan bütün
hususiyetlerini muhafaza
etmek, hatta bunlarýn
inkiþafýna meydan býrakmak lazýmdýr. Bütün tarihi
Türk eserlerini
kýymetlendirmek ve
Boðaziçi, Haliç,
Kaðýthane, Çamlýca,
Kurbaðalýdere, Adalar
gibi mevkileri hususiyetlerin icaplarýna göre ayrý
þekil ve ihtiyaçlarý göz
önünde tutarak tanzim
eylemek, umumiyet
itibariyle Ýstanbul’un
siluetini muhafaza etmek
gerekmektedir.”
63
Kaðýthane’de ÝTO’ya
Kayýtlý Ýþyerleri - A (2008)
Meslek
Grubu
Ýþyeri
Sayýsý
Ýnþaatçýlar
889
Hazýr giyim
592
Mobilya-Ahþap
473
Filmcilik, reklamcýlýk 373
Bakkaliye
359
Mensucat
317
Þehiriçi insan taþým. 305
Madeni eþya
269
Elektrik aletleri
259
Makine ve ekipman 256
Kitap,matbaa,kart. kutu 241
Otel, lokanta
219
Nakliye, kargo
213
Elektrik aletleri
210
Bilgisayar, kýrtasiye
201
Plastik ve kauçuk
177
Kimyevi madde,boya 144
Otomobil yedek parça 141
Sýhhi ve ýsý tesisatý 124
Alkollü,alkolsüz içkiler 119
Nalburiye
112
Sigorta þirketleri
101
Bilumum müteahhitler 93
Kamyon,otom.,lastik 92
Mali müþavirler
85
Orman ürünleri
83
Ekmek fabrikalarý
83
Bankalar
80
Turizm acenteleri
67
Demir ve çelik üretici 64
Sanayi mamulleri
62
Cam
62
Araç bakým servisleri 60
Mermer ve maden
60
Özel eðitim kurumlarý 58
Özel saðlýk kuruluþlarý 49
Kuyumculuk
48
Petrol arama
45
Hediyelik eþya
43
Kozmetik
42
Tuhafiye hýrdavatý
40
64
Kaðýthane, tarihi geliþmenin doðal bir sonucu olarak
Merkezi Ýþ Alanlarý kapsamýna girmiþ olan Þiþli’nin
önemli yerleþim odaklarý arasýnda yer aldý. Bir anlamda
da, Þiþli’nin Merkezi Ýþ Alanlarý kapsamýna girmesinde
etkili oldu.
Ýstanbul Ticaret Odasý’nýn 2008 verilerine göre
Kaðýthane’deki ticari iþyeri sayýsý (ÝTO’ya kayýtlý)
8.157’dir. ÝTO verilerine göre, iþyeri sayýsý bakýmýndan
önem kazanan baþlýca ticaret gruplarý ise þöyledir:
Ýnþaatçýlar (889), hazýr giyim (592), mobilya ve ahþap
eþya (473), filmcilik ve reklamcýlýk (373), bakkaliye
(359), mensucat (317), þehiriçi insan taþýmacýlýðý
(305), madeni eþya (269), elektrik aletleri (259),
makine ve ekipman (256).
Ýmalat Sanayi: Kaðýthane’de kurulu imalat
sanayiinin birleþimini sergileyen göstergelerden en
önemlisi, iþyeri sayýsýnýn sektörel daðýlýmýdýr. Ýþyeri
sayýsýnda dokuma - giyim sanayi dalý ilk sýrayý almaktadýr. Buna göre, Kaðýthane’de kurulu her 100 imalat
sanayi iþyerinden 43’ü dokuma - giyim ve deri ürünleri
dalýnda faaliyetini sürdürmektedir.
Ýstanbul’un Seçilmiþ Ýlçelerinde GSYÝH
(1996, Trilyon TL)
Ýlçe
Bakýrköy
Beþiktaþ
Eminönü
Fatih
Kadýköy
Kaðýthane
Kartal
Maltepe
Þiþli
Tuzla
Z. Burnu
Ýstanbul
Türkiye’deki Ýldeki
GSYÝH
Payý (%)
272. 1
132, 9
205. 8
133. 8
262. 4
77. 3
110. 4
44.7
282.1
20. 5
157. 1
3. 140. 0
1. 84
0. 90
1. 39
0. 91
1. 78
0. 52
0. 75
0. 30
1. 91
0. 14
1. 06
21. 26
Payý (%)
8. 66
4. 23
6. 55
4. 26
8. 36
2. 46
3. 52
1. 42
8. 98
0. 65
5. 00
100. 00
Ýkinci ve üçüncü sýrayý sýrasýyla metal eþya ve ana
kimya dallarý almaktadýr. Kaðýthane’de kurulu her 100
sanayi iþyerinden 23’ü metal eþya, 17’si ise ana kimya
dalýndadýr.
Ýþyerlerinin Sektörel Daðýlýmý (1998)
Sanayi Dalý
Ýþyeri
Sayýsý
Oraný(%)
Gýda, içki, tütün
19
Dokuma, giyim, deri 227
Orman ürünü, mobilya 12
Kaðýt ve ürünü, basým 14
Ana kimya, petrol ürün 92
Taþa topraða dayalý san. 15
Ana metal
22
Metal eþya
124
Diðerleri
5
Toplam
530
3.6
42.8
2.3
2.6
17.4
2.8
4.2
23.4
0.9
100.0
Kaðýthane’de ÝTO’ya Kayýtlý
Ýþyerleri - B (2008)
Meslek Grubu Ýþyeri Sayýsý
Kooperatifler
40
Odum, kömür
38
Aktariye,kuru yemiþ 37
Demir hýrdavat
13
Trikotaj
37
Demir hýrdavat
35
Týbbi aletler
35
Kaðýt
34
Ayakkabý imalat,satýþ
29
Boyahane, temizleyici
29
Ev tekstili
29
Emlak müþavirleri
27
Ham ve mamul deri
26
Et mamulleri
26
Kasaplar, tavukçular 25
Örme
25
Yað, peynir, yoðurt
22
Fotoðrafhaneler
22
Halý, kilim
21
Bilumum iplik
21
Lpg satýþ
21
Diðerleri(*)
268
Toplam
8.157
(*)20’den az olan meslek
gruplarý.
Caddeleþtirilen Ferman Sokak. 2008
65
Çocuklara çevre bilinci
eðitimi
Kaðýthane’de Ýþyeri
Büyüklükleri (2008)
Ýþçi
Sayýsý
Ýþyeri
Sayýsý
5-9
10-19
20- 49
50- 97
100-200
206-599
600 +
Toplam
43
184
174
62
33
16
6
518
Toplam
Ýþçi
304
2 426
5 631
4 213
4 349
4 895
8 245
30 063
Ýþyeri Büyüklükleri:
Kaðýthane’de kurulu
imalat sanayiinin yapýsýný ortaya koyan göstergelerden
biri de iþyeri büyüklüklerinin daðýlýmýdýr. 2008 yýlý verilerine göre, Kaðýthane’de kurulu 518 iþyerinden ancak
55’inde iþçi sayýsý 100’ün üzerindedir. Ýþçi sayýsý 10 99 aralýðýndaki iþyeri sayýsý 420 ve iþçi sayýsý 10’dan az
iþyeri sayýsý ise 43’tür. Buna göre Kaðýthane’de her 100
iþyerinden 81’i orta büyüklükte, 11’i büyük, geri kalan
8’i de küçük iþyeridir.
Kaðýthane’de orta büyüklükte iþyerlerinde (10-99)
çalýþan toplam iþçi sayýsý 12.270, büyük iþyerlerinde
(100 ve daha çok) çalýþan toplam iþçi sayýsý ise
17.489’dur. Bir baþka deyiþle, iþçilerin yüzde 58’i
büyük, yüzde 40’ý orta ve geri kalan yüzde 2’si küçük
iþyerlerinde çalýþmaktadýr. Bu sonuca göre,
Kaðýthane’de kurulu imalat sanayiinin büyük iþyerlerine
dayandýðý söylenebilir.
Kaðýthane’deki büyük iþyerlerinin (100’den çok iþçinin
66
çalýþtýðý) dokuma ve giyim sektöründe toplandýðý
görülmektedir. Ýlçedeki 57 büyük firmadan 22’si bu
sektörde faaliyet göstermekte ve bu firmalarda toplam
5.253 iþçi çalýþmaktadýr. Bu sanayi dalýný 11’er firmayla ana kimya ve metal eþya dallarý izlemektedir. Bu dallarda çalýþan iþçi sayýsý ise sýrasýyla 2.807 ve
3.323’dür.
Kaðýthane’de kurulu imalat sanayiinde dokuma - giyim,
ana kimya ve metal eþya sanayi dallarý, yaratýlan katma
deðer büyüklükleri bakýmýndan ilk üç sýrayý oluþturmaktadýr. Bu sanayi dallarý ayný zamanda kurulu motor gücü
ve sermaye yatýrýmý bakýmýndan da ilk üç sýrayý almaktadýr.
Sanayinin Diðer Özellikleri: Ýlçelere göre
iþgücü net yoðunluðuna bakýldýðýnda, Kaðýthane’nin
100-250 arasý yoðunlukla Ýstanbul genelindeki ortalama yoðunluk deðerine özdeþ olduðu anlaþýlmaktadýr.
Ýlçelere göre alan-iþgücü oranlarýna bakýldýðýnda ise
Kaðýthane’de kiþi baþýna düþen alanýn 50-75 m2
olduðu anlaþýlmaktadýr.
Desantralize olmasý gereken sanayi alanlarýnýn ilçelere
göre daðýlýmýna bakýldýðýnda hektar alan baþýna 5
iþyeriyle Kaðýthane’nin Ýstanbul’un az desantralize
edilecek ilçeler arasýnda yer aldýðý görülmektedir.
Kaðýthane, Ýstanbul’un 2. dereceden donatý ihtiyacý
hisseden alanlarý arasýnda yer almaktadýr.
Kaðýthane arazisinin kullaným açýsýndan daðýlýmý
þöyledir: 1994’de arazinin yüzde 45’i konut, yüzde 21’i
sanayi, hizmet ve kamusal kullanýmlý,yüzde 21’i ormanpark, geri kalan yüzde 13’ü de boþ alandýr. Bu veriler
Ýstanbul genelinde ise sýrasýyla yüzde 35, 27, 17 ve
21’dir.
Kaðýthane’de ÝSO’ya
Kayýtlý Ýþyerleri - A
(2008)
Sanayi Grubu Ýþyeri Sayýsý
Akümülatör ve pil imali
Ayakkabi imali
Bakýr imali
Boya-reçine imali
Dar dokuma imali
Deri iþleme
Elektrik üretimi
Elektrikli ev aletleri
Emprime ve flokaj iþleri
Film,dizgi ve kliþecilik
Kontrplak ve suni tahta
Maden istihracý
Mermer imali
Metal kaplamacýlýðý
Örgü kumaþ ve konfek.
Pamuklu dokuma imali
Petrol ürünleri
Sair nebati dokular imali
kimyasal madde imal
Süt ve yað imali
Tekerlek lastiði imali
Alkollü ve alkolsüz
içecekler imali
Bakalit-melamin imali
Cam üzerine tezyinat
Çikolata ve þeker imali
Çorap imali
Deri mamulleri imali
Elektrik motoru imali
Mamul dokuma imali
Ýplik bükümcülüðü
Kaðýt imali
Taþýyýcý makineler imali
Kýymetli metaller imali
Konservecilik
Kürek, kova,pres imali
El aletleri ve kalýp imali
Radyo,teyp,imali
Sabun,temizleyici imali
Sac mobilya imali
Dondurulmuþ gýda
Suni deri imali
Plastik mamuller imali
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
67
Kaðýthane’de ÝSO’ya
Kayýtlý Ýþyerleri - B
(2008)
Sanayi Grubu Ýþyeri Sayýsý
Yünlü dokuma imali
Aydýnlatma ürünleri imali
Blue jeans imali
Spor giyim imali
Yapý malzemeleri imali
Erkek iç çamaþýrý imali
Klima imali
Sinema, fotoðraf labo.
Teneke kutu imali
Cam ve cam eþya imali
Çocuk hazýr giyim imali
Elektrik malzemeleri imali
Karton mamulleri imali
Metal mutfak malz.imali
Telefon,telsiz,anten imali
Tül, perde imali
Kauçuk mamulleri imali
Ürün ve malzemeleri imali
Döküm
Elektrik tesisat malz.imali
Hýrdavat imali
Kaðýt mamulleri imali
Itriyat imali
Konfeksiyon ürünleri imali
Bobin teli ve bobinaj imali
Kumaþ boyama
Kimyevi maddeler imali
Un ve unlu mamuller imali
Ziraat ve inþaat makine
Termoplastik mamuller
Tv,video,video cihazlarý
Çelik konstrük.,
Pompa, kompresör imali
Plastik mamuller imali
Týbbi müstahzarat imali
Alüminyum mamuller
Öðütülmüþ gýda maddeleri
Yan sanayii ürünleri imali
Trikotaj imali
Enjeksiyon mamulleri imali
Mobilya ve doðrama imali
Erkek hazýr giyim imali
Matbaalar
Tiþört konfek. mamul imali
Kadýn iç-dýþ hazýr giyim
68
2
3
3
3
3
3
3
3
3
4
4
4
4
4
4
4
5
5
5
5
5
5
6
6
6
6
6
6
7
7
7
8
8
9
9
12
13
16
18
19
25
28
31
38
79
Kaðýthane’de konut dokusu daðýlýmý 1994 verilerine
göre þöyledir: Yüzde 1’i düzenli, yüzde 17’si düzensiz,
yüzde 16’sý toplu konut, kooperatif ve site, yüzde 66’sý
ise gecekondudur.
Ýþçi ve Ýþyeri Sayýsýnýn
Sanayi Dallarýna Göre Daðýlýmý
(1998)
Sanayi
Dalý
Ýþyeri
Sayýsý
Gýda, içki,tütün
8
Dokuma, giyim, deri
22
Orman ürünü, mobilya
Kaðýt ve ürünü, basým
2
Ana kimya, petrol ürün.
11
Taþa topraða dayalý san.
Ana metal
3
Metal eþya
11
Diðerleri
Toplam
57
(* )100’den çok iþçi çalýþtýran iþyerleri
Ýþçi
Sayýsý
1 363
5 253
238
2 807
440
3 323
13 424
Konut teknisyenliði eðitimi programý, 2005.
(AB, Ýþkur, Hizmet-Ýþ, Kaðýthane Belediyesi ortak projesi)
HÝZMET REHBERÝ
HÝZMET REHBERÝ
KAÐITHANE
BELEDÝYE BAÞKANLIÐI
Baþkanlýk
Baþkan Yardýmcýsý
Baþkan Yardýmcýsý
Baþkan Yardýmcýsý
Baþkan Yardýmcýsý
Çaðrý Merkezi
294 20 50
295 68 22
295 68 23
295 68 24
295 68 33
444 23 00
69
BELEDÝYE
BOZUK GIDA
TELEFON
REHBERÝ
Çaðrý Merkezi
Santral
Yazý Ýþleri Müdürlüðü
Fen Ýþleri Müdürlüðü
Ýmar ve Þehircilik Müdürlüðü
Teftiþ Kurulu Müdürlüðü
Temizlik Ýþleri Müdürlüðü
Zabýta Müdürlüðü
Hukuk Ýþleri Müdürlüðü
Mali Hizmetler Müdürlüðü
Özel Kalem Müdürlüðü
Strateji Geliþtirme Müdürlüðü
Ýnsan Kaynaklarý ve Eðt. Md.
Ruhsat ve Denetim Md.
Emlak Ýstimlak Müdürlüðü
Destek Hizmetleri Müdürlüðü
Saðlýk Ýþleri Müdürlüðü
Kültür ve Sosyal Ýþler Md.
Plan ve Proje Müdürlüðü
444 23 00
295 68 00
321 09 53
295 68 28
295 54 79
321 09 61
295 57 67
295 68 15
295 68 35
295 68 26
294 20 50-51
295 68 46
321 09 50
295 68 39
295 68 18
295 26 29
295 46 91
295 68 29
295 68 19
KAMU
KURUMLARI
Kaymakam
294 07 54-55
Askerlik Þube Baþkaný
221 15 83
Belediye Baþkaný
294 20 50-51
Emniyet Müdürü
295 28 30
Kaðýthane Müftüsü
321 91 21
Kaymakam Yazý Ýþleri Md.
294 07 54
Nüfus Müdürü
321 08 96-97
Özel Ýdare Müdürü
321 51 72
Sivil Savunma Müdürü
291 17 18
Sosyal Yar.Day Vakfý Müdürü 294 07 15
Mal Müdürü
294 07 57
Milli Eðitim Müdürü
294 02 81
Tapu Sicil Müdürü
295 53 80
Saðlýk Grup Baþkaný
295 32 15-16
PTT Müdürü
294 15 66
BEDAÞ Çaðlayan Ýþletme Md.
224 22 17
Çeliktepe Kütüphane Þef. V.
325 65 65
T.C. Zir. Bnk Kaðýthane Þb. Md. 294 04 52
70
Zararlý ve bozuk gýda maddesi ile saðlýða
uygunluðundan kuþkulandýðýnýz gýda maddelerini satan iþyerleri için Kaðýthane
Belediyesi Saðlýk Ýþleri Müdürlüðü’ne bizzat
baþvurarak ya da dilekçe ve telefonla
þikayetlerinizi bildirebilirsiniz.
Gýda maddesi analizi yaptýrmak için de
Saðlýk Ýþleri Müdürlüðü’ne dilekçeyle ya da
sözlü olarak örnek gýda maddesiyle birlikte
baþvurabilirsiniz.
Büyük Þehir Saðlýk Ýþleri Müdürlüðü
Týbbiye Cad. No: 7 (ÝGDAÞ binasý içi)
Selimiye - Üsküdar
Tel: 0 (216) 495 73 50
Kaðýthane Saðlýk Ýþleri Müdürlüðü
Tel: 295 46 91-295 50 06
CENAZE
Cenaze iþlemleri Büyük Þehir Belediyesi’ne
baðlý olan Mezarlýklar Müdürlüðü’nce
yürütülmektedir. Cenaze kaldýrma iþlemi:
a) Ölüm Olayý Normal Nedenlerle Evde
Meydana Gelmiþ ise: Ölüye ait nüfus
kaðýdý aslý, aslý yoksa nüfus kayýt örneði ile
Kaðýthane Belediyesi Saðlýk Ýþleri
Müdürlüðüne müracaat edilir. Saðlýk Ýþleri
Müdürlüðünde gerekli kayýt iþlemleri gerçekleþtirildikten sonra Belediye tabibi, cenazeyi
tespit ve muayene etmek amacýyla
cenazenin bulunduðu mahale gider.
Cenazeye ait anormal ve þüpheli bir durumun tespit edilmemesi halinde gömme izin
kaðýdý düzenlenerek vefat edene elden teslim edilir.
b) Ölüm Olayý Normal Nedenlerle
Hastanede Meydana gelmiþ ise :
Hastanenin düzenleyeceði Gömme Ýzin
Kaðýdý alýnýr.
c) Adli Týp Morgunda bulunan cenazeler
için yapýlacak iþlemler: Adli Týp Kurumunun
düzenleyeceði Gömme Ýzin Kaðýdý alýnýr.
d) Yurt dýþýndan gelen cenazeler için:
Havalimaný doktorunun düzenleyeceði defin
raporu alýnýr.
Gömme izin kaðýdý alýndýktan sonra ikamet
edilen en yakýn Mezarlýklar Müdürlüðüne
(Büyükþehir Belediyesine baðlý) müracaat
edilir. Cenaze iþleri þefliði tarafýndan müsait
olan mezarlýktan mezar yeri tahsisi yapýlýr.
Cenaze yakýný vatandaþlarýmýzýn istekleri
doðrultusunda cenazenin evden, hastaneden,
havalimanýndan alýnmasý, cami veya
Büyükþehir Belediyesi gasilhanelerine
nakledilmesi, cenazenin yýkanmasý, kefenlenmesi, tabuta konmasý, cenaze aracýna konmasý, istenilen camiye nakledilmesi, camide
cenaze namazýnýn kýlýnmasý, cenazenin camiden mezarlýða nakledilmesi, mezar yerinin
usulüne uygun þekilde kazýlmasý ve hazýrlanmasý, mezar lahitli ise lahit kapaklarýnýn açýlmasý, cenazenin mezara indirilmesi, lahit
kapaðýnýn konmasý ile cenaze defni anýndaki
tüm dini vecibeler ve hizmetler (mezar yeri
bedeli hariç) Büyükþehir Belediyesince ve
ücretsiz olarak yerine getirilmektedir.
Kaðýthane Ýlçesinin baðlý bulunduðu
Beyoðlu Cenaze Ýþleri Þefliði’nin:
Adresi: Büyükdere Cad. Zincirlikuyu mezarlýk
alaný giriþi Þiþli-ÝSTANBUL
Santral Tel: 0212 272 13 73 (3 Hat)
0212 211 66 00
Þeflik Tel:
0212 211 51 62
EVLENME
Evlenme iþlemleri, Belediye’nin Ev-lendirme
Memurluðu’nca yürütülür. Ýþlemlerin
Kaðýthane Evlendirme Memurluðu’nca
yürütülebilmesi için, kadýn veya erkeðin
Kaðýthane’de ikamet ediyor olmasý gerekmektedir. Evlilik iþlemleri için Belediyenin
Evlendirme Memurluðuna baþvurulmalýdýr.
Belediye Evlendirme Mem.
321 40 44
Evlilik Ýþlemi Ýçin Gerekli Belgeler:
• Çifte ait ikametgah senetleri
• Nüfus Müdürlüðünden nüfus kayýt
örneði
• Kadýn ve erkeðin her birinin
6'þar fotoðrafý
• Evlenecek çift müracaata birlikte
gelmek zorundadýr.
• Saðlýk raporu
• Kimlik asýllarý ve fotokopileri
ZABITA
Fahiþ fiyatla satýþ yapan iþ yerleri
Belediye’nin Zabýta Müdürlüðü’ne bildirilebilir.
Bildirim, doðrudan baþvuru biçimindedir.
Fahiþ fiyatla mal satanlarýn veya hizmet
verenlerin disiplin altýna alýnmasý için
mücadele etmek bir yurttaþlýk görevidir.
RUHSAT
Kaðýthane Belediye Baþkanlýðý’nda inþaat yapým
ruhsat iþlemleri Ýmar ve Þehircilik Müdürlüðü
Plan ve Proje Müdürlüðü, Fen Ýþleri Müdürlüðü,
Ruhsat ve Denetim Müdürlüðü koordinasyonu
ile gerçekleþmektedir.
71
Ýnþaat ruhsatý almak için yapýlmasý gereken
iþlemler
Ýmar Durumu Belgesi Almak Ýçin:
• Tapu
• Koordinatlý Plan örneði (Çap)
• Aplikasyon Krokisi
• Dilekçe
ile Ýmar ve Þehircilik Müdürlüðü’ne müracaat
edilir.
Ýnþaat Ýstikamet Rölevesi Kot Kesit Almak Ýçin:
• Tapu
• Ýmar durumu
• Aplikasyon Krokisi
• Koordinatlý Plan örneði (Çap)
• Dilekçe
ile Plan ve Proje Müdürlüðü’ne müracaat
edilir.
Yol Projesinin Tasdiki Ýçin:
• Ýmar durumu
• Tapu
• Yol kanal projesi
• Dilekçe
ile Fen Ýþleri Müdürlüðü’ne müracaat edilir.
Ýnþaat Projesi Tasdiki ve Ruhsatý Ýçin:
• Ýmar durumu
• Ýnþaat istikamet rölevesi, kot kesit
• Tapu
• Tastikli yol kanal projesi
• Tastikli makine, elektrik tesisat projeleri
• Trafo belgesi
• Mimari ve statik projeler (Sýðýnak, itfaiye, iski,
fen iþleri 23. madde iliþik kesme)
• Zemin etüdü
• TUS belgesi
• Yapý denetim sözleþmesi
72
Temel ruhsatý verilmeden önce inþaat sahibi
4708 sayýlý yapý denetim yasasý uyarýnca kurulmasý olan yapý denetim þirketlerinden birisi ile
yapý denetim hizmet sözleþmesi imzalayacaktýr.
Bu sözleþmeye istinaden sorumlu yapý denetim
þirketi denetleyeceði yer ile ilgili Bayýndýrlýk ve
Ýskan Bakanlýðý Yapý Denetim Komisyonu
Baþkanlýðýndan o yapýya ait Y.Ý.B.F (Yapýya Ýliþkin
Bilgi Formu) düzenleyerek Kaðýthane Belediyesi
Ýmar ve Þehircilik Müdürlüðüne müraacat edecektir.
Ruhsat için gerekli harçlarýn yatýrýldýðýna dair
makbuzlar varsa otopark bedelinin ödendiðinin
belgesi sorumlu teknik elemanlarýn ve müteahhittin belgeleri ve ruhsatlarý imzalamalarý neticesinde temel ruhsatý verilir.
Baþlanan inþaatlarda gerekli kontroller yapýldýktan
sonra ve gerekli standartlara uygun imalatlarýn
yapýldýðýnýn belgelenmesi durumunda sýrasýyla
toprak, zemin aplikasyonu, temel, bodrum, su
basmasý, kat ve çatý vizeleri imzalanarak onaylanýr.
Tüm vizeler yapýlýrken ayný zamanda yapý denetim bedeline ait hakediþler ödenir.
Bina Yýkým Ruhsatý:
Herhangi bir nedenle binasýný, yýkmak isteyenlere
bina yýkým ruhsatý verilir. Bunun için istenen belgeler;
• Yýkýlacak binanýn boþ olduðuna dair belge
(muhtarlýktan)
• Elektrik, su ve doðalgazýnýn kesildiðine dair
yazýlar (ilgili idareden)
• Emlak borcunun olmadýðýna dair yazý
• Birden fazla hissedar olmasý durumunda
noter tasdiki hissedar muvafakatý
• Yýkýlmaya engel herhangi bir imar problemi
nin olmadýðýný gösteren belge (imar durumu)
Ýþ bitirme belgesi:
Tasdikli projesine uygun olarak inþaat faaliyeti
biten inþaatlara iþ bitirme belgesi verilir.
Ýþyeri Açma Ruhsatý:
Tesis izninin alýmýndan sonra sýra Açma
Ruhsatýnýn alýmýna gelmiþtir. Bunun için bir
dilekçe ve aþaðýdaki belgelerle yine ayný yere,
Ýktisat ve Küþat Müdürlüðü’ne baþvurulur.
Tesis izni için istenen belgeler ve tesis izni:
• Makine Yerleþim Projesi ve Motor
Beyannamesi
• Noter onaylý Sorumlu Teknik Müdür
Sözleþmesi
• Noter onaylý Saðlýk Personel Sözleþmesi
• Kaðýthane Belediyesi’nden alýnacak olan
Ýskan Belgesi.
Gerekli olan belgelerin asýllarý yada noter onaylý
suretleri 3’er nüsha olarak düzenlenecektir.
Dilekçe ve Baþvuru Formu’nda ad ve imza olacak ve ayrýca imza yetkisi belgesi eklenecektir.
Ýkinci - Üçüncü Sýnýf Gayri Sýhhi Müessese
Ruhsatý:
Ýkinci ya da üçüncü sýnýf gayri sýhhi müessese
ruhsatý için doðrudan Kaðýthane Belediyesi Ýktisat ve Küþat Müdürlüðü’ne baþvurulmalýdýr.
Ýkinci ya da üçüncü sýnýf gayri sýhhi bir müessese açmak için önce “Ýþyeri Açma Formu”
doldurmanýz ve bu forma aþaðýdaki belgeleri
iliþtirmeniz gerekmektedir.
Baþvuruda özel kiþi bulunuyorsa:
• Dilekçe
• Ýkametgah Senedi
• Nüfus Sureti
• Mal sahibi iseniz Tapu ve Ýskan Belgesi;
kiracý þirket ise noterden onaylý Kira Kontratý
• Matbu Ýþyeri Beyannamesi
Baþvuruda tüzel kiþi bulunuyorsa:
• Dilekçe
• Ticari Sicil Gazetesi
• Ýmza sirküleri
• Þirket mal sahibi ise Tapu ve Ýskan Belgesi;
þirket kiracý ise noterden onaylý Kira Kontratý
• Matbu iþyerleri beyannamesi,
• Büyükþehir raporu,
• Ýtfaiye harcý
• Anonim ve limited þirketler için Mesul
Müdürlük Belgesi
• Veraset yoluyla intikal halinde veraset ilamý
ve noter den onaylý muvafakat.
ÝSKAN
Binanýn bitiminden sonra iskan belgesi almak
için Kaðýthane Belediyesi Ýmar ve Þehircilik
Müdürlüðü’ne aþaðýdaki belge-lerle baþvurulur.
• Onaylý proje
• Temel Üstü Ruhsatý
• Isý yalýtým, makine ve elektrik yönünden
uygunluk belgesi
Uygun bulunan projeler kontrol edilerek Ýmar
ve Þehircilik Müdürlüðü’nce iskan raporu
hazýrlanýr. Harçlarý yatýrýlarak iskan belgesi
ilgilisine verilir.
73
SU ve KANALÝZASYON
Kaðýthane ilçemizdeki su ve kanalizasyon
hizmetleri Ý.S.K.Ý’nin Bölge Þefliði’nce
yürütülmektedir.
ÝSKÝ Teknik Bölge Þefliði:
Merkez: 588 38 00
Kaðýthane: 294 04 55 - 56
Su Baðlatmak için Gerekli Olan Belgeler:
• Dilekçe
• Konutlar için Tapu Senedi
• Yeminli Bürolarýn Ýmar Affý
formu ya da Tapu yerine geçmek
üzere gecekondular için verilen
Muhtarlýk Belgesi,
• Kiracýlar için kira kontratý
• Ýnþaatçýlar için Tapu Senedi
• Temel Tezkeresi.
Su mukavelesini devretmek veya yeni
taþýndýðýnýz bir yerin su mukavelesini devralmak için;
• Dilekçe
• Mal sahibi iseniz tapu senedi
• Kiracý iseniz kira kontratý
• Ýkametgah senedi ile
ÝSKÝ Teknik Þefliði’ne müracaat ediniz.
PARK ve BAHÇELER
Tehlike yaratabilecek aðaçlar baþta olmak
üzere park ve korularla ilgili her türlü istek ve
baþvurular için Kaðýthane Belediyesi Temizlik
Ýþleri Müdürlüðü’ne baþvurabilirsiniz.
Temizlik Ýþleri Müdürlüðü : 294 20 62
SAÐLIK OCAKLARI
Gültepe Saðlýk Ocaðý
Gürsel Saðlýk Ocaðý
Hamidiye Saðlýk Ocaðý
Hürriyet Saðlýk Ocaðý
Kaðýthane Mrk. Saðlýk Ocaðý
74
270 89 55
295 28 82
295 96 96
219 74 42
295 32 16
Nurtepe Saðlýk Ocaðý
Ortabayýr Saðlýk Ocaðý
Sanayi Saðlýk Ocaðý
Seyrantepe Saðlýk Ocaðý
Talatpaþa Saðlýk Ocaðý
Zübeyde Güleser Saðlýk Ocaðý
Gültepe AÇS/AP Merkezi
70. Yýl Cumhuriyet Okmeydaný
AÇS/AP Eðitim Merkezi
Örnektepe AÇS/AP Merkezi
294 21 45
283 85 83
284 65 00
325 42 69
220 81 18
220 73 11
264 57 52
221 77 06
320 54 64
VETERÝNERLÝK
HÝZMETLERÝ
Saðlýk Ýþleri Müdürlüðü Veteriner Hizmetleri
Servisince yürütülen bu hizmet çerçevesinde;
a) Her türlü evcil hayvanýn aþý (kuduz, karma
vs), bakým, teþhis ve tedavileri(Röntgen ve
laboratuar tetkikleri istemeyen) yapýlmaktadýr.
b) Ýlçemiz genelinde baþýboþ hayvan þikayetleri deðerlendirilmektedir.
c) Sahipsiz hayvanlar toplanmakta, aþýlanýp
kýsýrlaþtýrýldýktan sonra alýndýklarý ortama
tekrar býrakýlmaktadýr.
d) Kapalý alan her türlü haþere, böcek ve fare
ilaçlamasý ücret karþýlýðý yapýlmaktadýr.
e) Ýstekli vatandaþlarýmýza sahipsiz hayvanlardan sahiplendirme iþlemi yapýlmaktadýr.
Ýrtibat Telefonlarý: 295 46 91-295 50 06
Þüpheli Isýrýk Olaylarýnda Ne Yapýlmalýdýr?
Þüpheli, sahipsiz ve aþýsýz köpek ýsýrmasý
veya kedi týrmalamasý olaylarýnda ilk yapýlmasý gereken ýsýran veya týrmalayan kedi ve
köpeði yakalayýp baðlý tutmak ve ýsýrýlan bölgeyi bol sabunlu suyla yýkamaktýr. Akabinde
baðlý tutulan köpek Belediye ekiplerine haber
verilmek suretiyle teslim edilmeli, ýsýrýlan þahsýn kuduz aþýsýnýn yapýlmasý amacýyla kuduz
aþýsý uygulanan hastanelere en kýsa sürede
götürülmelidir. Hastaneler;
1. Haseki Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi
2. Þiþli Etfal Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi
3. Haydarpaþa Numune Eðitim ve Araþtýrma
Hastanesi
4. Kartal Dr. Lütfi Kýrdar Eðitim ve Araþtýrma
Hastanesi
5. Beykoz Devlet Hastanesi
6. Þile Devlet Hastanesi
7. Ýstinye Devlet Hastanesi
8. Prof. Dr. Necmi Ayanoðlu Silivri Devlet
Hastanesi
9. Çatalca Devlet Hastanesi
10. Tacirler Eðitim Vakfý Sultanbeyli Devlet
Hastanesi
11. Büyükçekmece Devlet Hastanesi
12. Ümraniye Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi
13. Sultançiftliði Lütfiye Nuri Burak Devlet
Hastanesi
Kuduz aþýsý ÜCRETSÝZ olup, 24 saat boyunca hergün yukarýda belirtilen hastanelerde
uygulanmaktadýr.
Konuyla ilgili þikayetler için;
0212 511 89 18 / 428-414-413 no’lu telefonlar aranabilir.
ÇÖP TOPLAMA
GÜNLERÝ
Ýlçemizin tüm mahallerinde hergün çöpler
toplanmaktadýr.
Merkez mahallesi, Nurtepe, Hamidiye,
Seyrantepe ve Yeþilce mahallerinde çöpler gece
toplanýrken, diðer mahallelerimizde gündüz
toplanmaktadýr.
Bu hizmetler dýþýnda tamirat ve tadilat atýklarýnýz,
Çaðrý merkezlerimizi veya 294 20 62 no’lu telefonumuzu aradýðýnýz takdirde düþük bir ücret
karþýlýðýnda toplanmaktadýr.
Ayrýca evinde yatarak tedavi olan tüm hastalarýmýzýn tedavileri esnansýnda oluþan týbbi atýklarý
ve her türlü eski ev eþyalarý kullanýlabilir olsun
veya olmasýn ücretsiz olarak evlerinden alýnabilir.
Bunun için Çaðrý merkezlerimizi veya 294 20 62
no’lu telefonumuzu aramanýz yeterlidir.
POLÝS
YANGIN ve PATLAMA
Yangýn veya patlama, su baskýný, bina
çökmesi, binada ve asansörde mahsur
kalma, denizden kurtarma, kuyuya düþme
bildirimleri için derhal telefon ediniz. Günün
her saatinde 110 No’lu telefonu çevirerek
ihbarýn;
• Yeri
• Açýk adresi
• Yayýlma derecesi
• Tehlike derecesi
• Biliniyorsa çýkýþ nedenini bildiriniz.
Ýtfaiye ile ilgili her türlü dilek ve þikayetlerinizi; 294 02 07 no.lu telefonu arayarak
ya da Ýtfaiye Müdürlüðü’ne doðrudan
doðruya dilekçeyle bildirebilirsiniz.
Polis çaðýrmanýzý gerektiren her olayda ve
durumda günün her saatinde hizmetinizde
bulunan þu telefonlara baþvurabilirsiniz.
Polis Ýmdat:
155
Alo Trafik :
154
Ayrýca Kaðýthane Emniyet Müdürlüðü ile
karakollarýna telefonla bildirimde bulunabilirsiniz.
Ýlçe Emniyet Müdürlüðü
295 28 28-31
Çaðlayan Polis Merkezi Amirliði
Hürriyet Mah. Taþocaðý Cad. No: 2
234 50 50
Örnektepe Polis Merkezi Amirliði
Örnektepe Mah. Etibank Cad. No: 4
220 93 04
75
Gültepe Polis Merkezi Amirliði
Gültepe Mah. Talatpaþa Cad. No: 161
264 21 18
Sanayi Polis Merkezi Amirliði
Sultan Selim Cad. Aydýnlar Sok. No: 7/A
283 70 00
ULAÞIM
Ý.E.T.T GENEL MÜDÜRLÜÐÜ
Ýstiklal Cad. Metro Han,
Tünel/Beyoðlu
245 07 20
Ý.E.T.T TAÞITLAR DAÝRE BAÞKANLIÐI
Ý.E.T.T Gar Binasý, Perþembe Pazarý/Karaköy
251 21 80
Ý.E.T.T PASO ÞEFLÝÐÝ
251 21 80
Ý.E.T.T. BULUNMUÞ EÞYA
251 21 80
Ý.E.T.T MAVÝ KART DÜZENLEME
251 21 80 (6 Hat)
DEVLET DEMÝR YOLLARI
Haydarpaþa Danýþma (216)
Sirkeci Danýþma
Haydarpaþa Bilet
(216)
336 04 75
527 00 50
336 44 70
DENÝZ YOLLARI
Bilet Rezervasyon
Deniz Nakliyat
Þehir Hatlarý Danýþma
Deniz Otobüsü Danýþma
249 92 22
251 50 00
249 16 95
516 12 12
HAVA YOLLARI
Rezervasyon
663 63 63
76
YOL
Kaðýthane ilçesindeki cadde ve sokaklarla ilgili
yol bozukluklarý ve diðer sorunlarýnýz için
baþvurabileceðiniz merci:
Kaðýthane Belediyesi
Fen Ýþleri Müdürlüðü
295 68 28
Otoban, ana cadde, alan, bulvarlardaki bozukluklar ve diðer sorunlar ise Büyükþehir
Belediyesi Yol Bakým Müdürlüðü’ne yapýlabilir.
Yol Bakým Ýstanbul Þefliði
Edirne Cd. Mezarlýk Yaný
Edirnekapý
576 69 30
SEMT PAZARLARI
Pazartesi: Çeliktepe, Gürsel, Havuzlar, Hamidiye
Salý: Hürriyet, Þirintepe
Çarþamba: Çaðlayan, Nurtepe
Perþembe: Sanayi Mahallesi
Cuma: Gültepe, Sular Ýdaresi, Talatpaþa
Cumartesi: Çaðlayan Dere Pazarý, Emniyet Evleri
Pazar: Merkez Mahallesi, Yahyakemal,
Seyrantepe, Talatpaþa
DOÐAL GAZ
Konut veya iþyerinizde doðalgaz kullan-mak
istediðinizde öncelikle ÝGDAÞ’a abone olmanýz
gerekmektedir. Doðalgaz iþi yapan mühendislik
bürolarýyla anlaþarak çizdireceðiniz projeyi
ÝGDAÞ’a onaylattýktan sonra, doðalgaz tesisatý
mühendisiniz tarafýndan uygulanacak, uygulama bittikten sonra gaz kullaným sözleþmesinin
imzalanmasýyla doðalgaza kavuþacaksýnýz.
Alo ÝGDAÞ (Acil)
187
Alo ÝGDAÞ (Bilgi Ýçin)
614 33 33
ÝLK YARDIM
AMBULANS
HASTANELER
Acýbadem Carousel Hastanesi
Akça Hastanesi
Aksoy Hastanesi
Alibeyköy Hastanesi
Alman Hastanesi
Arnavutköy Hastanesi
Ataköy Hastanesi
Avrasya Hastanesi
Bakýrköy Devlet Hastanesi
Bakýrköy Ruh ve Sinir Hast.Hst.
Bakýrköy SSK Doðumevi
Bakýrköy Sümerbank Hst.
Balýklý Rum Hastanesi
Baltalimaný Kemik Hastanesi
Bayrampaþa Göz Hastanesi
Belediye Darülaceze Hst.
Beyoðlu Eðitim ve Araþt.Hst.
Cerrahpaþa Týp Fakültesi Hst.
Çapa Týp Fakültesi Klinik
Deri ve Tenasül Hastanesi
Esnaf Hastanesi
Eyüp SSK Hastanesi
Haseki Hastanesi
Ýstinye Devlet Hastanesi
ÝÜ Cerrahpaþa Týp Fak.Hst.
ÝÜ Ýstanbul Týp Fak. Hst.
Kan Bankasý
Kasýmpaþa Deniz Hastanesi
Kýzýlay Çapa Kan Merkezi
Kuduz Hastanesi
Lepra Hastanesi
Okmeydaný SSK Hastanesi
Saðmalcýlar Devlet Hastanesi
Samatya SSK Hastanesi
Süleymaniye Doðumevi
Þiþli Etfal Hastanesi
Þiþli SSK Hastanesi
Taksim Devlet Hastanesi
Tepebaþý Vatan Hastanesi
Türk Böbrek Vakfý
Türk Kalp Vakfý
Türk Kanser Araþtýrma D.
Vakýf Gureba Hastanesi
Yedikule Göðüs Cerrahisi
414 44 44
534 11 11
274 88 90
627 10 80
293 21 50
597 08 30
653 93 00
665 50 50
543 93 71
543 65 65
543 62 70
571 08 91
664 21 90
277 49 04
612 79 20
220 10 20
251 59 00
588 48 00
534 00 00
517 74 51
514 17 04
581 01 40
529 44 00
277 49 12
588 48 00
534 00 00
533 68 54
235 85 00
534 69 73
522 90 33
572 61 22
221 77 77
567 67 74
588 44 00
520 97 35
231 22 09
232 06 06
252 43 00
254 99 57
507 99 50
212 07 07
250 46 81
534 69 00
664 17 00
Hýzýr Servis, ilkyardým ve ambulansa en kýsa
yoldan ulaþmak için 112 numaralý telefonuna
baþvuralabilir.
Acil saðlýk olaylarýnda Kaðýthane’deki SSK ve
özel hastane, dispanser ve saðlýk ocakla-rýna
da baþvurulabilir.
ECZANELER
Aksoy Eczanesi
Gümüþhane C 52 Sanayi
Alev Eczanesi
28 Nisan C 15/B
Alp Eczanesi
Ýnönü C 10 Çeliktepe
Arý Eczanesi
Çaðlayandere Fevzi Çakmak C 2
Ateþ Eczanesi
Gökhan S 3
Barýþ Eczanesi
Vatan C 93
Baþak Eczanesi
Ardýç S 9/B
Bertan Eczanesi
Cemil Bengü C 90/A
Bilgi Eczanesi
Sultan Selim C 102
Birdal Eczanesi
Karaman S 9/A
Burak Eczanesi
Aslangazi C 30/C
Cem Eczanesi
Sinanpaþa C 34
Çaðlayan Eczanesi
Vatan C 59
Çelebi Eczanesi
Çelebi C Yurtbey S 51
Çeliktepe Eczanesi
Ýnönü C 61 Çeliktepe
279 02 29
222 11 12
269 87 27
224 69 47
295 07 85
224 83 17
321 48 46
291 25 76
264 33 18
635 01 55
210 07 77
224 61 76
232 32 81
220 41 44
269 45 92
77
Çiloðlu Eczanesi
Dr. Cemil Bengü C 65/A
Doðu Eczanesi
Vatan C 42
Deniz Eczanesi
Etibank C 26/A
Eda Eczanesi
Akar S 26
Eðitim Eczanesi
Yurt S 34
Emre Eczanesi
Vatan C 84
Ergül Eczanesi
Sadabad C 18/C
Ersan Eczanesi
Talatpaþa C 296
Girne Eczanesi
Girne C 35/B
Gönül Eczanesi
Girne C 15/B
Gürsel Eczanesi
28 Nisan C33
Halk Eczanesi
Sokullu C 49/A
Lokman Eczanesi
Kaðýthane C 90
Meral Eczanesi
Vatan C Fýrýn S 2/C
Neþe Eczanesi
Hasdal C 37
Nur Eczanesi
Dereyolu Aslangazi C 9
Nurtepe Eczanesi
Çilekli C 52/B
Onur Þifa Eczanesi
Birgül S 28/2
Ortaç Eczanesi
Vatan C 56
Örnek Eczanesi
Etibank C Sarý Konutlar S 5
Özlem Eczanesi
Taþocaðý C Okul S 2/B
Öz-Þen Murat Eczanesi
Cemil Bengü C 68
Pýnar Eczanesi
Sadabad C 11/A
Sadabad Eczanesi
Sadabad C 40
78
224 23 08
224 68 68
320 34 40
224 40 55
230 60 04
230 61 35
294 03 76
264 15 60
321 16 96
294 87 50
221 76 65
321 05 15
222 42 17
224 03 28
294 86 36
221 39 16
294 40 21
294 99 68
241 75 14
210 97 11
225 32 89
224 25 76
294 04 21
295 15 41
Safa Eczanesi
Dr. Cemil Bengü C 71/B
Sever Eczanesi
Keskingil C 2/C
Þebnem Eczanesi
Kemerburgaz C106
Tokaloðlu Eczanesi
Fulya S 18/A
Tuba Eczanesi
Þevketpaþa C 12/A
Vatan Eczanesi
Vatan C 94
Yeni Iþýk Eczanesi
Osmanpaþa C 31/B
Yüksel Eczanesi
Baþaran C 6
231 81 63
222 51 00
294 78 57
221 77 29
220 37 57
241 21 80
294 75 66
224 63 81
OKULLAR YURTLAR ve
KURSLAR
ÝLKÖÐRETÝM OKULLARI
Ahmet Çuhadaroðlu Ýlköðretim Okulu
Hürriyet M Parlak S 11
224 33 66
Ali Fuat Cebesoy Ýlköðretim Okulu
Kemerburgaz C 1
321 28 41
Arýcýlar Ýlköðretim Okulu
Hamidiye M Arýcýlar Semt
321 17 17
Aþýk Veysel Ýlköðretim Okulu
Nurtepe M Taþocaðý S 1
294 24 71
Atatürk Ýlköðretim Okulu
Seyrantepe M Can S 2
325 94 94
Cemil Meriç Ýlköðretim Okulu
Anadolu C Okul S 1
321 07 07
Cengizhan Ýlköðretim Okulu
Çeliktepe M
Fatih Sultan Mehmet C 46
325 66 70
Cevdet Samikoðlu Ýlköðretim Okulu
Gürsel M Darülaceze C 38
210 12 12
Cumhuriyet Ýlköðretim Okulu
Telsizler M Talatpaþa C
Lise S
278 23 03
Çaðdaþ Yaþam Ferit Aysan Ýlköðretim Okulu
Merkez M Topkara S 2
295 88 88
Çaðlayan Ýlköðretim Okulu
Çaðlayan M K.Hane C 151
247 00 93
Çeliktepe Ýlköðretim Okulu
Çeliktepe M Ulubatlý C 32
264 09 19
Fýndýklý Ýlköðretim Okulu
Talatpaþa M Aslangazi C 4
320 22 22
Gazi Osmanbey Ýlköðretim Okulu
Gürsel M Iþýklar S 7
320 65 71
Gültepe Ýlköðretim Okulu
Gültepe M Talatpaþa C
284 56 80
Günebakan Ýlköðretim Okulu
Talatpaþa M Öztoprak S 1
220 38 40
Gürsel Ýlköðretim Okulu
Gürsel M Eski Beþiktaþ S 1
220 59 64
Hacý Ethem Üktem Ýlköðretim Okulu
Nusret Tepe M Sokulu C 15
295 22 24
Hamidiye Ýlköðretim Okulu
Hamidiye M Akþemsettin S 3
321 94 94
Harmantepe Ýlköðretim Okulu
Harmantepe M Apdi Ýpekçi C 5
325 71 00
Hasbahçe Ýlköðretim Okulu
Gürsel M Niþane C
320 94 95
Hasdal Ýlköðretim Okulu
Hamidiye M Tarçýn S 10
321 49 91
Ýmece Ýlköðretim Okulu
Hamidiye M Hasdal C 39
294 77 27
Kaðýthane Merkez Ýlköðretim Okulu
Merkez M Tabya C 24
321 13 42
Kemal Halil Tanýr Ýlköðretim Okulu
Seyrantepe M Okul S 36
264 23 12
Kocatepe Ýlköðretim Okulu
Telsizler M Hudut S
264 76 28
Mehmet Rýfat Yalman Ýlköðretim Okulu
Sanayi M Beyazdere S 1
283 23 56
Metehan Ýlköðretim Okulu
Þirintepe M Zafer c Okul S 1
270 16 06
Namýk Kemal Ýlköðretim Okulu
Talatpaþa M Darülaceze C 40
221 37 38
Osman Faruk Verimer Ýlköðretim Okulu
Çeliktepe M Ýnönü C 66
264 02 91
Osman Tevfik Yalman Ýlköðretim Okulu
Talatpaþa M Aydoðan C 28
220 30 95
Önder Ýlköðretim Okulu
Hürriyet M Okul S 1
219 70 77
Örnektepe Ýlköðretim Okulu
Örnektepe M Etibank C 114
Profilo Barýþ Etüt ve Beslenme
Sanayi M Turan C Uygar S 2
220 90 43
280 79 79
Rafet Angýl Ýlköðretim Okulu
Hürriyet M Saðlam S 24
296 09 29
Þehit Adem Yavuz Ýlköðretim Okulu
Þirintepe M Gümüþhane C 110
264 23 62
Seyrantepe Ýlköðretim Okulu
Seyrantepe M Ýbrahimkaraoðlanoðlu C
151
278 88 35
Þair Yahya Kemal Ýlköðretim Okulu
Yahya Kemal M Bakkal S 1
280 36 77
Týnaztepe Ýlköðretim Okulu
Harmantepe Mahallesi
Çelenk S 25
281 49 49
Ticaret Odasý Ýlköðretim Okulu
Emniyet Evler M Yeniçeri S 3
264 23 10
Tülin Manço Ýlköðretim Okulu
M.Akif Ersoy M Darülaceze C
250 50 48
Vasfi Çobanoðlu Ýlköðretim Okulu
Çaðlayan M Bahtiyar S 36
296 01 48
Yaþardoðu Ýlköðretim Okulu
Sanayi M Sultan Selim C 46
270 32 24
Zafer Ýlköðretim Okulu
Ortabayýr M Gürhan S 11
264 08 82
Ziþan Alkoç Ýlköðretim Okulu
Yahya Kemal M Talatpaþa C
Akýncý S 1
264 13 77
Ziyapaþa Ýlköðretim Okulu
Hürriyet M Eðitim S 1
247 05 37
Zuhal Ýlköðretim Okulu
Çaðlayan M Zuhal S 25
296 97 98
LÝSELER
Cengizhan Lisesi
Bayram M Sultan Mehmet C 45
283 52 73
Doktor Sadýk Ahmet Lisesi
Seyrantepe M Eflak S 2
270 59 12
Gültepe Lisesi
Telsizler M Balkon S 4
264 15 64
ÝTO Anadolu Ticaret Meslek Lisesi
Halýcýoðlu C Þark Kahvesi Dur.
253 85 85
Kaðýthane Ticaret Meslek Lisesi
Mehmet Akif Ersoy M
256 08 18
Kaðýthane Anadolu Lisesi
Hamidiye M
Fatih Sultan Mehmet C
321 95 00
Kaðýthane Anadolu Ýmam Hatip Lisesi
Sanayi M Gümüþhane C 1
268 08 22
79
Kaðýthane Lisesi
Merkez M Çobançeþme C
Lise S 8
295 73 21
Kaðýthane Ekrem Cevahir Ç.P Lisesi
Hamidiye M Girne C Park S 4
295 96 20
Gültepe Endüstri Meslek Lisesi
Talatpaþa C Hudut S 4
283 27 74
Profilo Anadolu Teknik Lise
Cendere C 8
224 77 69
Vali Hayri Kozakçýoðlu Tic. Mes. Lis
Cendere C Efe S 2
295 07 78
ÖZEL OKULLAR
Özel Sadabad Ýlköðretim Okulu
Merkez M Yol S 10
321 20 04
Özel Sadabad Lisesi
Merkez M Yol S 10
321 20 00
ÖZEL KURSLAR
Aday M.T.S.K.
Sanayi M 4.Levent
269 77 76
Arýmar M.T.S.K.
Vatan C19 Çaðlayan
233 07 33
Çaðlayan M.T.S.K.
Vatan C 73
246 28 26
Ýlkeller M.T.S.K.
Çeliktepe
279 49 19
Kaðýthane M.T.S.K.
Merkez M Sadabat C 17/3
294 06 43
Karadeniz M.T.S.K.
Talatpaþa C Gültepe
280 03 65
Onurlar M.T.S.K.
S.Selim C Sanayi M
280 47 16
Özöncü M.T.S.K.
S.Selim C Sanayi M 60 K3
283 31 68
Test M.T.S.K.
Sanayi M 4.Levent
264 73 94
Üçay M.T.S.K.
Bacadibi-Gültepe
282 46 81
Özel Üçay Öð.Etüd Eðt. Merkezi
Bacadibi-Gültepe
282 46 81
YURTLAR
ORTA ÖÐRETÝM
Gültepe Erkek Öðrenci Yurdu
Telsizler M Belediye C 3
Gültepe
Okmeydaný Erkek Öðrenci Yurdu
Gürsel M Kuzulu S 8
Okmeydaný
80
Sadabad Erkek Öðrenci Yurdu
Ayazma Yolu 32
YÜKSEK ÖÐRETÝM
Kýrklar Erkek Öðrenci Yurdu
Talatpaþa C 21 Gültepe
Erkul Öðrenci Yurdu
S.Selim C Sanayi M 184
294 52 93
280 39 95
264 42 97
MAHALLE
MUHTARLARI
Çaðlayan Muhtarlýðý
Çeliktepe Muhtarlýðý
Emniyet Evleri Muhtarlýðý
Gültepe Muhtarlýðý
Gürsel Muhtarlýðý
Hamidiye Muhtarlýðý
Harmantepe Muhtarlýðý
Hürriyet Muhtarlýðý
M.Akif Ersoy Muhtarlýðý
Merkez Mah. Muhtarlýðý
Nurtepe Muhtarlýðý
Ortabayýr Muhtarlýðý
Sanayi Muhtarlýðý
Seyrantepe Muhtarlýðý
Þirintepe Muhtarlýðý
Talatpaþa Muhtarlýðý
Telsizler Muhtarlýðý
Yahya Kemal Muhtarlýðý
Yeþilce Muhtarlýðý
247 68 09
284 74 54
284 73 74
279 85 95
220 59 42
321 12 12
280 56 22
219 69 69
320 34 59
295 09 28
321 24 49
270 90 03
280 89 76
283 21 73
278 85 20
222 27 64
279 71 67
269 99 47
279 35 85
SÝVÝL TOPLUM KURULUÞLARI ve MEDYA
YÖRESEL DERNEKLER
269 15 86
220 23 96
AKKÖY KÖYÜ KALK. VE SOS. YAR. DER.
324 30 70
ALUCRA ÝLÇ. ARMUTLU KÖYÜ SOS. YAR.
DER.
224 12 96
AMASYA ÝLÝ GÖYLÜCEK ÝLÇESÝ TENCÝRLÝ
GAFARLI VE BAÞPINAR KÖYÜ DER.
279 12 72
AMASYA ÝLÝ GÖYNÜCEK ÇEVRE KÖY. SOS.
YARD. VE DAY. DER.
221 79 03
AMASYA ÝLÝ GÖYNÜCEK ÇEVRE KÖY. SOS.
YARD. VE DAY. DER.
221 79 03
AMASYA ÝLÝ TAÞOVA ÝLÇ,BORABAY KÖYÜ
YARD.DERNEÐÝ
2314320
ARDAHAN ÝLÝ ÇATALDER KÖYÜ SOS.
YARD. VE DAY. DER.
324 35 75
ARDAHAN ÝLÝ ÇEYÝLLÝ KÖYÜ KÜLTÜR VE
YAR. DER.
3255343
ARDAHAN ÝLÝ DEÐÝRMENLÝ KÖYÜ DER.
321 13 30
ARDAHAN KÜLTÜR VE DAY. DER.
324 08 00
AÞKALE ÇATAL BAYIR KÖYÜ YAR. KALK.
VE DAY. DER.
294 59 32
BAYBURT BAYRAMPAÞA KÖYÜ
KOR.YAÞ.VE KÜLTÜR DER.
280 70 70
BAYBURT ÇAYIRYOLU K KALK. VE
DAYANIÞMA DER.
224 63 28
BAYBURT DEMÝRÖZÜ GÜNEÞLÝ KÖYÜ
YARD. VE KÜL. DER. K.HANE ÞB.
282 38 21
BAYBURT ÝLÝ MRK. ÝLÇ. AÞAÐI DÝKMETAÞ
KÖYÜ KÜL. VE YAR. DER.
283 21 17
BAYBURT ÝLÝ MRK. ÝLÇ. BALKAYMAK KÖYÜ
SOS. YAR.VE DAY. DER.
2835853
BÝTLÝS ÝLÝ ARIDAÐ KÖYÜ SOS. YARD. VE
DAY. DER.
264 46 48
BÝTLÝS ÝLÝ MERKEZ ÝLÇESÝ AÞAÐI YULAK
KÖYÜ SOS. YARD. VE DAY. DER.
294 80 11
BÝTLÝS ORTAKAPI KÖYÜ GÜZ. KALK. VE
YARD. DER.
324 38 68
BOSTAN DERE KÖYÜ YAR. VE DAY. DER.
210 56 95 BOYABAT HAMZALI KÖYÜ
KALK. DAY. VE YAR. DER.
270 88 97
BOYABAT ÝLÇ. AKYÖRÜK KÖYÜ GÜZ. VE
KALK. DER.
284 54 64
BOYKAR BOYABAT KARGI SOS. YAR. DAY.
DER.
295 61 37
ÇAMOLUK KÖROGLU KÖYÜ SOS.YAR. VE
GÜZ DER.
283 16 80
ÇANKIRI ATKARACALAR KÜKÜRT KÖYÜ
SOS. YARD. DER.
237 00 82
ÇAYYAKA KÖYÜ KALKINDIRMA DERNEÐÝ
224 40 18
DÝVRÝÐÝ ÝLÇ. MADENLÝ KÖYÜ KALK. GÜZ.
VE YAR. DER.
222 47 58
E.CAN ÝLÝ REFAHÝYE ÝLÇ.GÜMÜÞAKAR
BUC. KOÇKAYA KÖ. DAY. VE YAR. DER.
221 56 69
ERZÝNCAN ÝLÝ REFAHÝYE ÝLÇESÝ PINARYOLU KÖY DERNEÐÝ
220 54 03
ERZÝNCAN OTLUKBELÝ ÝLÇE.
KÜL.YARD.DERN.
3240083
ERZÝNCAN REFAHÝYE KUZULU KÖYÜ SOS.
YAR. DER.
2338174
ERZURUM AÞKALE GÜMÜÞ SEREN KÖYÜ
KÜLTÜR YAR. DER.
321 27 09
BAYBURT ORUÇBEYLÝ KÖY DERNEÐÝ
281 54 90
ERZURUMLULAR KÜLTÜR VE DAY. DER.
2786772
BAYBURT ÞAÝR ZÝHNÝ KÜLTÜR VE YAR.
DER.
270 79 24
G.HANE AKPINAR KÖYÜNÜ KALK. SOS.
YARD. DER. K.HANE ÞUBESÝ
270 60 28
BÝTLÝS GENÇLÝK DERNEÐÝ
282 60 57
GÝRESUN DERLÝ TAÞLICA KÖYÜ YAR. DAY.
KÜL. HÝZ. DER.
280 86 80
81
GÖLCÜK KÖYÜ SOS. YAR. VE KALK. DER.
268 70 77
GÖRELE BEYAZIT KÖYÜ GÜZ.YAR. VE
KÜLTÜR DER.
220 70 37
GÜMÜÞHANE ÝLÝ SALYAZI KASABASI
KÜLTÜR VE SOS. YARD. DER. 220 91 08
GÜMÜÞHANE ÝLÝ SÜNGÜBAYIR KÖYÜ SOS.
YAR. DER.
282 51 10
GÜMÜÞHANE ÝLÝ TAMZI KÖYÜ YARD. VE
DAY. DERNEÐÝ
2333137
GÜMÜÞHANE ÝLÝ YAYLADERE KÖYÜ KALK.
VE DAYANIÞMA DER.
280 20 07
GÜMÜÞHANE KILIÇÖREN KÖYÜ GÜZ. KALK.
DER.
281 73 95
GÜMÜÞHANE MERKEZ ERDEMLER KÖYÜ
SOS. YARD. VE KÜLTÜR DER.
2701522
GÜMÜÞHANE MERKEZ GEÇÝT KÖYÜ YAÞ.
VE KALK. DER.
283 78 15
GÜMÜÞHANE ÖZKÜRTÜN BELDESÝ SÜME
MAH. KALK. DER.
220 21 57
GÜMÜÞHANE SÜLE KÖYÜ DERNEÐÝ
270 53 12
GÜNE BAKAN MRK. MAH. KÖYÜ GÜZ. VE
KALK. DER.
279 95 95
ÝSTANBUL GÜMÜÞHANELÝLER DERNEÐÝ
220 90 73
ÝSTANBUL GÜMÜÞHANELÝLER DERNEÐÝ
324 82 40
K.HANE EYÜP TUNCELÝLER YARD. VE
KÜLTÜR DER.
321 55 00
K.HANE KARADENÝZLÝLER KÜLTÜR VE DAY.
DER.
324 64 77
K.HANE MH. SOS. DAY. VE KÜLTÜR EDÝNME
DER.
2226573
K.HANE SÝNOPLULAR KÜLTÜR TURÝZM DAY.
VE KALK. DER.
294 06 19
KAÐITHANE ÝLÇ SOS YARD KALK VE
KÜLTÜR HÝZ DER
325 02 34
82
KARACAHÝSAR KÖYÜ YAR. VE DAY. DER.
2806688
KARS ÝLÝ ÇEVRE KÖYÜ YARDIMLAÞMA VE
DAYANIÞMA DER.
295 12 36
KAS-DER KASTAMONULULAR DAY. DER.
K.HANE ÞB.
220 34 93
KASTAMONU AZDAVAY AKCAÇAM KÖYÜ
KALK. VE YAR. DER.
295 48 23
KASTAMONU BOZ.KUTLUCA KÖYÜ
MER.MH.KALK.DER.
222 67 83
KASTAMONU BOZKURT DAY. DER.
222 98 98 KASTAMONU BOZKURT YAÞARLI KÖYÜ YARD. VE DAY. DER.
235 57 74
KASTAMONU ÝLÝ AZDAVAY ÝLÇESÝ SAMANCI KÖYÜ SOS. YARD. DAY .DER.
284 36 74
KASTAMONU ÝLÝ BOZKURT ÝLÇ. KOCAÇAM
KÖYÜ KALK. VE YARD. DER. 2100469
KASTAMONU ÝLÝ BOZKURT ÝLÇ.ULU KÖYÜ
YAR. VE DAY. DER.
222 95 37
KASTAMONU ÝLÝ BOZKURT ÝLÇESÝ KEÞLÝK
KÖYÜ YARD. VE DAY. DER.
210 40 17
KASTAMONU ÝLÝ BOZKURT ÝLÇESÝ KEÞLÝK
KÖYÜ YARD. VE DAY. DER.
210 40 17
KASTAMONU ÝLÝ CÝDE ÝLÇ. ALAYAZI KÖYÜ
GÜZ. VE KALK. DER.
295 69 47
KASTAMONU ÝLÝ PINARBAÞI ÝLÇESÝ
KARAFASIL KÖYÜ YARD. DER.
222 82 69
KASTAMONU PINARBAÞI ÝLÇ. VE ÇEVRE
KÖYLERÝ YAR. DER.
222 82 69
KASTASMONU ÝLÝ BOZKURT ÝLÇESÝ
KOÞMAPINAR KÖYÜ KÜL. YARD.DER.
320 52 37
KOYULHÝSAR AYDINLAR KÖYÜ GÜZ. YAR.
VE KÜLTÜR DERNEÐÝ
225 58 61
KÖSE GÖKÇE KÖYÜ KALKINDIRMA
SOS.YAR.DER.
281 16 00
KÖSE ÖRENÞAR KÖYÜ YAR. DER.
280 15 75
KURÞUNLU KÖPRÜLÜ KÖYÜ SOS. YAR. VE
DAY. DER.
278 71 92
MESUDÝYE ÝLÇ. YAÐMURLAR KÖYÜ
280 55 50
NEVÞEHÝR ÝLÝ AVANOZ ÝLÇ.ALTINPINAR
KÖYÜ SOS.YAR.VE DAY.DER. 281 69 66
OCAK KÖYÜ KÜLTÜR VE DAYANIÞMA DER.
240 61 18
ORDU IÞIKLI KÖYÜ SOS. DAY. VE KÜLTÜR
DER.
222 8174
ORDU ÝLÝ AKKUÞ ÝLÇESÝ YARD. DERNEÐÝ
KAÐITHANE ÞUBESÝ
294 86 51
ORDU ÝLÝ MESUDÝYE ÝLÇESÝ ALAN KÖYÜ
KALK. DER.
221 42 88
ORDU ÝLÝ PERÞEMBE ÝLÇESÝ BEKÝRLÝ KÖYÜ
SOS. YAR. VE DAY. DERNEÐÝ 219 04 62
ORDU MESUDÝYE ÇALTEPE KÖYÜ
KALK.DAY.DER.
320 31 28
OTLUKBELÝ KÜLTÜR VE YAR. DER.
324 00 83
ÖZ KARADENÝZLÝLER SOS. KÜLTÜREL DAY.
DER.
294 66 66
REFAHÝYE ALTKÖYÜ GÜZ. VE YAR. DER.
224 12 86
REFAHÝYE ÝLÇ. OLGUNLAR KÖYÜ KALK. VE
GÜZ. DER.
222 28 67
RUMELÝ TÜRKLERÝ KÜLTÜR VE DAYANIÞMA
DERNEÐÝ
294 11 99
SAMSUN ÝLÝ TERME ÝLÇ. EREN KÖY
KÜLTÜREL KALK. VE DAY. DER. 222 08 49
SAMSUN ÝLÝ TERMR ÝLÇ. ÇEVRE KÖYLERÝ
YAR. DER.
294 74 94
SAMSUN SALI PAZARI AVUT KÖYÜ SOS.
KALK. DAY. DER.
321 65 65
SARAY KÖYÜ YAR. VE KÜLTÜR DER.
283 89 41
SÝÝRT MERKEZ BAÐTEPE MH. KALK. VE
YARD. DER.
270 44 00
SÝNOP ÝLÝ AYANCIK TÜRKELÝ ÝLÇ.GÜZEL
KENT VE Ç.KÖY. SOS.YARD.DAY.DER.
279 23 57
SÝNOP ÝLÝ BOYABAT ÝLÇESÝ GAZÝ DERE
KÖYÜ KÜL. DAY. KALK. VE YARD. DER.
270 08 56
SÝNOP ÝLÝ TÜRKELÝ GÜNDOÐDU KÖYÜ
YARD. DAY. VE KÜLTÜR DER. 278 81 95
SÝNOP ÝLÝ TÜRKERÝ ÝLÇESÝ TAÞGÜNEY
KÖYÜ KALK. VE YARD. DER. 280 42 36
SÝNOP ÝLÝ TÜRKÝLÝ ÝLÇ.HACI KÖYÜ YAR. VE
DAY. DER.
284 97 55
SÝNOP TÜRKELÝ IÞIKLI KÖYÜ YAR. VE DAY.
DER.
280 46 85
SÝNOPLU SANAYÝCÝ VE ÝÞ ADAMLARI DER.
269 54 17
SÝVAS DOÐANÞAR YEÞÝLÇUKUR KÖYÜ
YARD. DAY DER.
280 03 02
SÝVAS GÖL OVA AKÇATAÞ KÖYÜ KALK. VE
YAÞ. DER.
511 85 67
SÝVAS HAFÝK CELALLI NAHÝYESÝ SOS.
Y.DAYAN.D.
320 87 72
SÝVAS HAFÝK SOFULAR KÖYÜ ÝMAR ETME
DAY. KÜLTÜR HÝZMETLERÝ DER. 270 89 00
SÝVAS ÝLÝ DOÐANÞAR ÝLÇ. BEÞAÐAÇ KÖYÜ
KALK. VE KÜLTÜR DER.
295 65 98
SÝVAS ÝLÝ K.HÝSAR ÝLÇ. AKSEKÝ KÖYÜ
SOÐANLI MAH. YAÞ. DAY. DER. 280 50 79
SÝVAS ÝLÝ KANGAL ÝLÇESÝ KABAKÇEVLÝÐÝ
KÖYÜ KÜLTÜR VE DAY. DER. 283 41 86
SÝVAS ÝLÝ S.ÞEHRÝ ÝLÇ. Y.AKÖREN KÖYÜ
KALK. VE KOR. DER.
222 67 19
SÝVAS ÝLÝ ZARA ÝLÇESÝ KAYABAÞI KÖYÜ
YARDIMLAÞMA VE KÜLTÜR DERNEÐÝ
268 61 50
SÝVAS ÝLÝ ZARA ÝLÇESÝ TUZLAGÖZÜ KÖYÜ
YARD. DAY. GÜZ. VE KÜLTÜR. DER.
222 38 38
83
SÝVAS K.HÝSAR YALNIZTEPE KÖYÜ
KAL.GÜZ. DER.
284 99 09
SÝVAS KANGAL MISIRÖREN KÖYÜ SOS.
YARD. VE KALK. KÜL.DER.
224 85 08
SÝVAS KOYULHÝSAR AKSEKÝ KÖYÜ
DÜZPELÝT MAH. SOS. YARD. VE DAY. DER.
2810164
SÝVAS KOYULHÝSAR DÜZPELÝT MAH.
DERNEÐÝ
2810164
SÝVAS KOYULHÝSAR ORTASEKÝ KÖYÜ
KORUMA DER.
295 10 35
SÝVAS KOYULHÝSAR.BOYALI K.KALK. KORUMA DER.
321 05 90
SÝVAS ZARA AKDEDE KÖYÜ SOS. YAR. VE
DAY. DER.
320 34 99
SÝVAS ZARA AÞAÐIMESCÝT KÖYÜ VE
MEZRAALARI SOS. YARD. KALK. DER.
283 66 87
SÝVAS ZARA DERBENTLÝLER KÖYÜ KÜLTÜR
DAY. YARD. DER.
210 88 88
SÝVAS ZARA KIZIK KÖYÜ DERNEÐÝ
283 44 26
SUÞEHRÝ AÞAÐI AKÖREN KÖYÜ KALK. VE
DAY. VE YAR. DER.
219 28 47
ÞEBÝNKARAHÝSAR ALÝÞAR KÖYÜ YARD. VE
KALK. DER.
210 92 00
ÞENPAZAR SOS. YARD. KÜLTÜR VE SPOR
DER.
279 73 99
TEKÝRDAÐ SARAY KÜÇÜK YONCALI KÖYÜ
DERN.
270 86 83
TOKAT ÝLÝ PAZAR ÝLÇ. ÜZÜ ÖREN KASABASI
SOS. YAR. DER.
2919729
TOKAT REÞADÝYE YASYAÐ KÖYÜ DER.
224 81 47
TRABZON ÝLÝ SÜRMENE ÝLÇ.OYLUM KÖYÜ
SEYMENLER MAH. KALK. DER. 2797811
TRABZON MAÇKA GALYANLILAR KÖYÜ
KAL. SOS. YARD. VE DAY. DERNEÐÝ
270 60 30
84
UZUNYOL AYBASAN EDELER VE ÇEVRE
KÖYLERÝ GÜZ VE KAL. DER.
280 45 73
YAKAKENT ASMAPINAR KÖYÜ KÜLTÜR VE
YARD. DERNEÐÝ
324 57 72
YUKARIKALE KÖYÜ KÜLTÜR VE SOS. DAY.
DER.
210 98 16
OKUL DERNEKLERÝ
EKREM CEVAHÝR ÇOK PROGRAMLI LÝSESÝ
OKUL VE ÖÐR. KORUMA DER. 295 96 20
OKMEYDANI ÖGR. YAR. DER.
220 15 51
SADABAT EÐÝTÝM KURUMLARI
321 20 00
VALÝ HAYRÝ KOZAKÇIOÐLU TÝC. MESLEK
LÝSESÝ ÖÐR. KORUMA DERNEÐÝ
295 07 78
ESNAF DERNEKLERÝ
AKÜMÜLATÖR SANAYÝCÝLERÝ DER.
332 24 44
BEYOÐLU SANAYÝCÝ VE ÝÞ ADAMLARI DER.
234 98 84
GÜLTEPE ESNAFLARI YARD. DER.
282 97 50
ÝST. EMNÝYET MD. MUH. ELK. SÝS. KURMA
ÝÞL. GELÝÞTÝRME VE YAÞ. DER. 295 22 00
ÝST. OTOMOBÝLCÝLER ESNAF ODASI
283 65 42
ÝST. OTOPARK VE DOLMUÞ DURAKLARI
YÖNETÝCÝLERÝ ESNAF ODASI
283 65 42
ÝST. ÞÖFÖRLER ESNAF ODASI
283 65 42
ÝSTANBUL PAZARCILAR DERN.
294 03 51
K.HANE ESNAF VE ÝÞ ADAMLARI DAY.
DER.
271 45 81
K.HANE ÝLÇ. EMN. MÜD. POL. KAR.
BÝNALARINI YAP. YAÞ VE KORUMA DER.
295 22 00
K.HANE MÝNÝBÜS ÝÞL. VE ÞÖFÖRLERÝ YAR.
DER.
221 65 06
KAÐITHANE BAKKALLAR ODASI
295 03 10
KAÐITHANE BERBERLER ODASI
271 15 48
KAÐITHANE BÝRLEÞÝK ESNAF VE
SANATKARLAR ODASI
295 03 75
KAÐITHANE KAMYON KAMYONET MÝNÝBÜS
OTOMOBÝL ÞÖFÖRLER ODASI 282 85 78
KOBÝDER-KÜÇÜK VE ORTA BÜYÜKLÜKTEKÝ
ÝÞLETMELER
233 15 60
TÜRK SERAMÝK DER.
294 50 70
SPOR DERNEKLERÝ
ABÝDE-Ý HÜRRÝYET SPOR KULÜBÜ DER.
221 43 85
BAYBURT SPOR KULUBÜ DER.
279 77 16
BOÐAZÝÇÝ SOROPTÝMÝST KLUBÜ DER.
260 63 44
ÇAÐLAYAN GENÇLER BÝRLÝGÝ SPOR
KULÜBÜ DER.
224 63 67
ÇATALZEYTÝN SPOR KULÜBÜ
221 87 55
ÇELÝKTEPE ÜMÝT SPOR KULÜBÜ DER.
282 95 90
ÇELÝKTEPE WADO RYU ÝHTÝSAS KULÜBÜ
DER.
270 63 17
GÜLTEPE FÝDAN WADO-RYU KARATE DER.
279 03 85
GÜLTEPE SPOR KULÜBÜ DER.
281 86 10
GÜRSEL SPOR KULÜBÜ DER.
220 41 87
HARMANTEPE SPOR KULÜBÜ DER.
283 70 84
HÜRRÝYET EÐÝTÝM SPOR KULÜBÜ DER.
231 08 13
HÜRRÝYET GÜCÜ SPOR KULÜBÜ DER.
224 22 35
JUDO SPORLARI KULÜBÜ DER. GÜLTEPE
ÞB.
270 60 13
K.HANE SADABAD SPOR KLUBÜ DER.
321 02 09
KAÐITHANE SPOR KLÜBÜ DER.
294 02 06
KARATE-DO HAKEMLERÝ DER.
264 63 02
KÜREK SPORUNU GÜÇLENDÝRME DER.
278 20 77
LEVENT SOROPTÝMÝST KULÜBÜ DER.
258 72 63
N.TEPE SPOR KULÜBÜ DER.
295 92 94
NURTEPE GÜNEY YILDIZ SPOR KULÜBÜ
DER.
294 79 87
ORTABAYIR GÜCÜ SPOR DER.
279 87 19
ÖRNEKTEPE SPOR KULÜBÜ DER.
221 87 31
ÖZ TELSÝZLER SPOR KULÜBÜ DER.
279 81 07
SANAYÝ ALPEREN SPOR KULÜBÜ DER.
284 83 90
ÞÝRÝNTEPE SPOR KULÜBÜ DER.
279 40 52
ÞÝÞLÝ SOROPTÝMÝST KULÜBÜ DER.
245 49 87
TALATPAÞA SPOR KULÜBÜ DER.
220 34 20
TERASEVLER SPOR KULÜBÜ
210 37 37
TÜM WADO-RYU KARATE
ORGANÝZASYONU DER.
264 63 02
TÜRKÝYE SOROPTÝMÝST KLUPLERÝ FED.
283 66 36
CAMÝ DERNEKLERÝ
BALKAN TÜRKLERÝ CAMÝÝ YAÞ. DER.
221 81 70
85
BAÞ.KON, ÝMAM GAZALÝ CAMÝ DERNEÐÝ
295 97 45
BÝLALÝ HABEÞ CAMÝÝ KURAN KURSU YAPT.
VE YAÞ. DER.
220 98 05
ÇAÐLAN VAKFI
224 55 51
ÇELÝKTEPE ÝMAMI AZAM SEFA CAMÝÝ YAP.
VE YAÞ. DER.
269 85 35
DUTLUK CAMÝÝ YAP. VE YAÞ. DER.
280 46 21
EMNÝYET CAMÝÝ KURAN KURSU YAPT. VE
YAÞ. DER.
278 57 69
GÜRSEL MH.SEVÝLEN SK. AKÞEMSETTÝN
C.YAP.YAÞ.D.
220 88 34
H.TEPE MERK.CAM.KURAN KURSU
YAP.YAÞ. DER.
268 38 80
HACI HATÝCE D.CAM.K.KURSU YAPT. VE
YAÞ. DER.
220 34 84
HARMANTEPE CEMRE CAMÝÝ YAPT. VE
KALK. DER.
28147 40
HAZRETÝ ALÝ CAMÝÝ YAP. VE ONARMA DER.
220 32 59
HUZUR CAMÝÝ YAPTIRMA VE YAÞT DER
210 59 63
HÜRRÝYET MH Y.EMRE CAMÝÝ YAP. VE YAÞ.
DER.
224 80 03
HZ. EBUBEKÝR CAMÝÝ YAPT. VE YAÞ. DER.
32140 21
HZ.ALÝ CAMÝÝ YAPTIRMA YAÞATMA DER.
32196 49
ÝHRAMI ZADE CAMÝÝ YAP. VE YAÞ. DER.
264 22 82
K.HANE A. KAYA TALB. YURDU KURS VE
OKL. TALEBELERÝNE YAR. DER.
295 45 20
K.HANE ARICILAR YEÞÝL CAMÝÝ YAP. VE YAÞ.
DER.
294 72 16
K.HANE GÜLTEPE MER.CAMÝÝ YAPMA
YAÞATMA DER.
269 41 38
K.HANE HÜRRÝYET MH.TAÞOCAÐI C.ÝNÞA
VE KOR.DER.
225 88 11
86
K.HANE NÝÞANTAÞLAR CA.YAP.YAÞATMA
DER.
294 26 49
K.HANE SÜLEYMANÝYE CAMÝÝ YAPT. VE
YAÞATMA DER.
32168 16
K.HANE Þ.TEPE MH. MER.CAM. YAPT.
ONARMA YAÞ.DER.
278 84 75
KAÐITHANE SADABAD EÐÝT. KÜLTÜR DER.
294 52 93
LALE CAMÝÝ YAPTIRMA VE YAÞ. DER.
270 07 50
M.FEVZÝ ÇAKMAK CAMÝÝ YAPT.ÝDARE
ETTÝRME DER.
224 37 94
MEHMET EFENDÝ CAMÝÝ YAPTIRMA VE
YAÞATMA DER
321 37 48
MESCÝDÝ NUR CAMÝÝ KURAN KURSU YAPT.
VE YAÞATMA DER.
295 71 15
MRK. MAH. EMEKEVLER CAMÝÝ YAP. YAÞ.
DER.
295 50 32
NURTEPE UHUT CAMÝÝ YAPT. VE YAÞATMA
DER.
294 71 36
OKMEYDANI TAÞOCAGI
A.HATÝPOÐ.C.YAP.YAÞ. DER.
221 07 16
ORTABAYIR Ç.TEPE AYDINLAR
CA.YAP.YAÞ.DER
278 12 58
SANAYÝ MAH.MERKEZ CAMÝ K.KURSU
YAP.YAÞ.DER.
279 42 64
SEMERKANT CAMÝ YAP.YAÞ.DERNEÐÝ
294 06 15
SEYRANTEPE BARBAROS CAMÝÝ YAR VE
ÝDAME ET DER
324 60 01
ÞÝRÝNTEPE MEVLANA CAMÝÝ YAP. VE
YAÞATMA DER.
280 03 38
ULU CAMÝÝ VE KURAN KURSU YAPT. VE
YAÞATMA DER.
294 87 27
Y.KEMAL MH.TANRIÖVER
C.YAP.YAÞ.ONAR.GÜZ.DER.
295 75 75
YEÞÝLCE MH.HALÝLÜRRAHMAN
CA.YAP.ONARMA DER.
278 42 93
YUNUS EMRE CAMÝÝ DERNEÐÝ
219 04 46
SOSYAL AMAÇLI DERNEKLER
ÇELÝKTEPE SOS. YARD. DAY. DER.
279 09 24
ÇELÝKTEPE SOS. YARD. DAY. DER.
282 29 17
EVRENSEL YARD. DAY. DER.
270 76 23
GÜRSEL MAH. SOS. YARD. VE GÜZ DER.
220 00 41
GÜRSEL MH. KALK. DAY. VE YARD. DER.
220 12 04
HACIBEKTAÞI VELÝ KÜLT. VE TAN. DERNEÐÝ
KAÐITHANE ÞUBESÝ
296 17 93
HAMÝDÝYE MAH. SOSY. KÜLT, DAY. DERNEÐÝ
295 71 05
HUBYAR SULTAN KÜLTÜR VE TANITMA DER.
321 18 18
ÝETT ÇALIÞANLARI VE TRAFÝK KAZALARINI
ÖNLEME EÐÝTÝM YARD. DER.3N.ÞB.
282 16 29
ÝST. BÜYÜKÞEHÝR BEL. Ý.E.T.T. GENEL MD.
VE ÇEVRE BEL. DER. ÞÝÞLÝ ÞB.
269 74 05
ÝST. GÜZEL SANATLARI TASAVVUF MUSÝKÝSÝ
VE FOLKLORUNU SEVENLR DER.
221 60 99
K.HANE ÝLÇ. SANAYÝ SAÐLIK OCAÐI YAP. VE
YAÞ. DER.
284 64 00
K.HANE ÝLÇ. TELSÝZLER MAH.TERAS
KANATLI HAYVANLARI KORUMA VE YAÞ.
281 70 52
K.HANE ÝMC SOS.YARD. DAY. VE KÜLTÜR
DER.
278 68 72
K.HANE MUHTARLAR DER.
284 74 54
K.HANE SAÐLIK OCAKLARINI GEL. VE
ÇEVRE SAÐLIK HÝZ.DER.
270 89 55
KAÐITHANE FOLKLOR ARAÞ GENÇ.SPOR
DER.
294 91 58
NURTEPE MH. YARD. VE DAY DER.
294 61 14
ORTABAYIR TURÝZM GÜZ. DER.
234 52 30
SÝVÝL SAVUNMA MENSUPLARI SOS. YARD.
DER.
321 28 19
SUSAM GÜVERCÝN SEVENLER VE
YETÝÞTÝRENLER DER.
321 17 94
THK K.HANE ÞUBESÝ
234 52 30
TÜRKÝYE FÝKÝR KÜLTÜR DER
325 80 65
TÜRKÝYE KIZILAY DER. K.HANE ÞB.
3216837
UMUT ÇOCUKLARI DERNEÐÝ
295 06 18
YENÝ OLUÞUM DERNEÐÝ
325 71 81
87

Similar documents

Zazaca`nın tarihsel gelişimi

Zazaca`nın tarihsel gelişimi ile akraba olup olmadýðý konusunda fazla bir bilgimiz yok. Daha öte kuzeyde, Med Ülkesi’nde Medce konuþulmuþ olmalý. Bu dil, bahsettiðimiz gibi, Med Ýmparatorluðu’nun dili idi ve Medler Ýran Ýmpara...

More information

R. - ?SMEK - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi

R. - ?SMEK - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi Yaprak ortasýndaki kalýn damarý çizmek ve fýrça ile iþlemek ayrý bir maharet iþidir. Makbul olan bir defada kalýndan inceye eðrilikler ve çýkýntýlar oluþturmadan bu kalýn damarý fýrça ile çekebilme...

More information

Dönüyor - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi

Dönüyor - İSMEK - İstanbul Büyükşehir Belediyesi çok önemli bir yeri vardýr. Anadolu’da bu sanatýn izleri takip edildiðinde cam sanatýnýn, mimari ile yakýn baðlarý olduðu görülür, renkli camlar en güzel eserlerde ustalýkla kullanýlmýþtýr. Ayrýca ...

More information

İSMEK dünya çapında örnek alınan bir halk üniversitesi haline geldi

İSMEK dünya çapında örnek alınan bir halk üniversitesi haline geldi Dünya çapýnda örnek alýnan ve adeta bir halk üniversitesi haline gelen ÝSMEK’te Ýstanbullular, mesleki ve teknik eðitimlerin yaný sýra sanatla da iç içe olmaktadýr. Özellikle el sanatlarý alanýndak...

More information

__,____ There Are

__,____ There Are bette ki Ýstanbul’da gözlenebilen bazý koþullar diðer kentlerde de bulunabilir. Türkiye’de önemli ölçekte göç alan þehirler vardýr ve bu þehirlerde de yeni tür yoksulluk bulunabilmekte, dolayýsýyla...

More information