Bisonekwa Bijila—Bushintuludi bwa Ntanda Mipya (Mateo

Comments

Transcription

Bisonekwa Bijila—Bushintuludi bwa Ntanda Mipya (Mateo
Bisonekwa Bijila
Bushintuludi bwa Ntanda Mipya
(Mateo-Kusokwelwa)
Dij
iba
( D i j dy a M
i
e
b
a
Dik ditelan
a
t
a
mpe ea
)
Kesalea
Tolemese
Tyila
E
F
A
Seshapodi
Sadimi
Neni
Kolezeni
Kapanama
ILE
Kesalea
Fidipai
¯ lwa
Lulu
Helemone
ABILENE
Betani?
(bukila bwa Yodano)
Pela
Ngadala
Abila?
Ngamala
Betesaida
Makadana Dijiba dya
Kana
Ngadilea
Tyibileasa
Hipo(sa)
Sefodise
Nazala
N
I S
E A
D
GA
N
Shidona
EA
P
NTANDA
MAFUKU A YESU
Dione
O
MU
ITU
D
A
K
I
Lafana
Damakasa
I
D
TA
KO
N
IT
Y
Kanata
Ngaza
Bele-sheba
Yopa
Helodiume
IDYUMEA
Hebelona
Betani
Betelema
Masada
Munonga wa Yodano
Dijiba
dya
Mwepo
(Dijiba
Difwe)
Yediko
Efelaimi
Yelusalema Betefaji
Emese
YUDEA
Dida
Adimatea
Antepadise
SAMADIA
¯ lwa Ngedizimi
Lulu
Enoni
Saika
Mushimwa
wa Yakoba
Samadia
NTANDA
M
UTUPU
TUPU
YA
YUD
A
¯ lwa Ebale
Lulu
A
L E
P E
bi7-KU
Ngelasa
E
0 km
20
ALABIA
Dishinda Dikwabo Dilungile
Ngadilea ne Yelusalema,
Dipityila mu Pelea
Dishinda Dibidilwe Dilungile
Ngadilea ne Yelusalema
Mashinda Makatampe
Bibundi bya Dekapodi
N
Filadefia
D
Bisonekwa Bijila
Bushintuludi bwa Ntanda Mipya
(Mateo-Kusokwelwa)
“INOKO
BATWE, MUNGYA MULAO WANDI, TUTENGELE MADIULU
MAPYA NE NTANDA MIPYA MWINE MUKEKALANGA BOLOKE.”
—2 Petelo 3:13.
˘ 2013
WATCH TOWER BIBLE AND TRACT SOCIETY
OF PENNSYLVANIA
100 Watchtower Drive
Patterson, NY 12563-9204
U.S.A.
Bisonekwa Bijila—Bushintuludi bwa Ntanda Mipya
(Mateo-Kusokwelwa)
BALUPWILE
PRINTED BY WATCH TOWER BIBLE AND TRACT SOCIETY
OF SOUTH AFRICA NPC
1 Robert Broom Drive East,
Rangeview, Krugersdorp, 1739, R.S.A.
Mulupulwe mutuntulu nansha kipindi mu ndimi 120.
Pa kuyuka ndimi yonso yalupwilwe’mo, tala www.jw.org.
Bungi bwa Mabuku Onso Atampilwe a
Bushintuludi bwa Ntanda Mipya:
Mabuku 208 366 928
Mutampwe mu Kweji 3, 2014
Dino dibuku ke dya kupotejapo. Kulupulwa kwadyo i umo wa mu
mingilo ya Batumoni ba Yehova ya kufundija bantu Bible
kujokoloka ntanda yonso.
New World Translation of the Christian Greek Scriptures
Kiluba (bi7-KU)
Kudi myanda imoimo ya busendwe yalemununwa mu
ano mabuku atampwa.
bi7-KU
150430
Made in Republic of South Africa
Mutampwe mu Afrika wa Kunshi
˜
NANJILO
¯
ISONEKWA Bijila byalembelwe na bukomo bwa mushipiditu wa Leza mu Kihebelu, Kialamia, ne Kingidiki. Pa kusaka’mba bantu ba “mizo yonso” bamwene mu
Kinenwa kya Leza, Bisonekwa bifwaninwe kushintululwa mu ndimi mingi. (Mateo 24:14) Mikanda
makumi abi¯
di ne isamba-ibidi tamba Mateo kutula ku Kusokwelwa
itwanga bu “Bisonekwa
bya Kingidiki bya Bwine Kidi¯
shitu” mwanda byalembelwe
dibajinji mu Kingidiki na
¯
balembi bene Kidishitu baludikilwe na mushipiditu mu
myaka katwa kabajinji K.K.
Bisonekwa Bijila—Bushintuludi bwa Ntanda Mipya
(Mateo-Kusokwelwa) byalupwilwe dibajinji mu Angele
mu 1950. I bitambe nakampata ku bilembwa bitumbe
bya
˜
Kingidiki bya ba Westcott ne Hort, bine bikwatanene na
bilembwa bya ku makasa bya kalakala bya Kingidiki. Bu¯
shintuludi bwa Ntanda Mipya i bulonde biyampe she bilembwa bya Kingidiki. Buno bushintuludi bwa mu Kiluba i butambe ku Bible wa ¯ Angele, kadi i bulonge buninge
bwa kulonda biyampe she uno Bible.
Dijina dya Leza dya pa bula, Yehova, didi’mo misunsa
237 mu bilembwa binebine bya Bisonekwa Bijila—Bushintuludi bwa Ntanda Mipya (Mateo-Kusokwelwa).
Mbwejo 1 ya uno Bible ishintulula kyodikadile’mo namino ne kulombola mafoto. Buno bushintuludi i bujokeje
dijina Yehova pa kifuko kyadyo kifwaninwe mu Bisonekwa Bijila mwanda wa kulombola mvubu ya kupandulwa
kwa dijina dya Leza ne mwanda wa bonso bete dino dijina amba bapande.—Mateo 6:9; Bene Loma 10:13.
Dijina Bushintuludi bwa Ntanda Mipya, i ditambe ku
mulao ulaile Leza ntanda mipya myoloke mwanda wa
kamweno ka bantu bonso. (2 Petelo 3:13) Bashintuludi
ba dino dibuku, basenswe Leza Mwine ulembeje Bisonekwa Bijila, bamwene amba badi na kiselwa kikatampe
ku meso Andi kya kushintulula milangwe ne binenwa
byandi monka mobikadile binebine. Tulomba’mba buno
bushintuludi bwikale bwa mvubu mikatampe ku batangi ba mutyima muyampe balonga bukomo bwa “kwikala na buyuki bwinebwine bwa bubine.”—1 Temote 2:4.
B
5
MWILONDELA MAJINA A MIKANDA
ya mu Bisonekwa bya Kingidiki
bya Bwine Kidishitu
MUKANDA
KIFUPI
PAJE
MUKANDA
KIFUPI
PAJE
Mat
7
1 Temote
˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛ 1Tm
332
Mako
˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛ Mak
59
2 Temote
Luka
˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛
˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛ 2Tm
Luk
91
Tetusa
Yoano
˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛
Yoa
147
˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛
Bil
188
˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛
Lo
241
1 Kodinda
˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛
1Ko
263
2 Kodinda
˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛
2Ko
284
˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛
Ngt
Mateo
˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛
Bilongwa
Loma
Ngalatea
˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛
342
344
Filemone
˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛
Fil
Bahebelu
˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛
Bah
345
˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛
Yak
362
367
Yakoba
299
338
Tet
1 Petelo
˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛
1Pe
2 Petelo
˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛
2Pe
373
1 Yoano
˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛
1Yo
377
Efisesa
˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛
Ef
306
Fidipai
˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛
Fid
314
2 Yoano
˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛
2Yo
383
3 Yoano
˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛
3Yo
384
˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛
Yud
385
˛˛˛˛˛˛
Kus
386
˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛˛
Kol
319
1 Tesalonika
˛˛˛˛˛˛
1Ts
324
Yude
2 Tesalonika
˛˛˛˛˛˛
2Ts
329
Kusokwelwa
Kolose
TUMITWE TWA MYANDA NE TUBOKO
Peulu pa mani mavule mu bilembwa bya buno bushintuludi
padi tumitwe twa myanda. Tuno tumitwe twa myanda i twa kukukwasha mwa kutanina bukidi nsekununi ya mu Bible.
Tuboko tubidi tubidi [[ ]] tulombola myanda mibwejibwe (binenwa byeni byobakujije) mu bilembwa bibajinjibajinji.
6
MYANDA MIYAMPE MWENDELE
MATEO
¯
¯
Mukanda wa manga ya bumi
¯
bwa Yesu Kidishitu, mwana
¯
Davida, mwana Abalahama:
¯
2 Abalahama wabutwile Izake;
¯
Izake wabutula Yakoba;
¯
Yakoba wabutula Yuda ne banababo;
¯
3 Yuda wabutula Peleze ne Zela
na Tamala;
¯
Peleze wabutula Hezelone;
¯
Hezelone wabutula Lame;
¯
4 Lame wabutula Aminadaba;
¯
Aminadaba w abutula Nashona;
¯
Nashona wabutula Salamona;
¯
5 Salamona wabutula Boaza na
Lehaba;
¯
Boaza w abutula Obeda na
Luta;
¯
Obeda wabutula Yese;
¯
6 Yese nandi wabutula Davida
mulopwe.
¯
Davida wabutwile Solomone
na mukaja Udiya;
¯
7 Solomone w abutula Lehaboma;
¯
Lehaboma wabutula Abidya;
¯
Abidya wabutula Asa;
¯
8 Asa wabutula Yehoshafata;
¯
Yehoshafata wabutula Yeholama;
¯
Yeholama wabutula Uzia;
¯
9 Uzia wabutula Yotama;
¯
Yotama wabutula Ahaza;
¯
Ahaza wabutula Hezekia;
¯
10 Hezekia wabutula Manase;
¯
Manase wabutula Amona;
¯
Amona wabutula Yoshia;
¯
11 Yoshia nandi wabutula Yekonia ne banababo mu kitatyi
kya kuselwa bu misungi ku
Babiloni.
12 Pa kupwa kuselwa bu misungi ku Babiloni, Yeko¯
nia wabutwile Shityile;
¯
Shityile wabutula Zelububele;
¯
13 Zelububele wabutula Abeuda;
¯
Abeuda wabutula Ediakimi;
¯
Ediakimi wabutula Azole;
¯
14 Azole wabutula Zadoki;
¯
Zadoki wabutula Akime;
¯
Akime wabutula Eluda;
¯
15 Eluda wabutula Eleaza;
¯
Eleaza wabutula Matana;
¯
Matana wabutula Yakoba;
¯
16 Yakoba nandi wabutula Yosefa, mulumya Madia inandya
Yesu, witwa bu Kidishitu.
17 Penepo, nkongo yonso ta¯
mba pa Abalahama kut ula ne
¯
kudi Davida yadi nkongo dikumi
´
¯
ne ina, ne tamba pa Davida kutula ne ku kuselwa bu misungi ku
´
Babiloni nkongo dikumi ne ina,
kadi tamba pa kuselwa bu misu¯
ngi ku Babiloni kutula kudi Kidi´
shitu napo nkongo dikumi ne ina.
18 Ebiya kubutulwa kwa Yesu
Kidishitu kwadi namino. Inandi Madia paadi mukwatyilwe na
¯
Yosefa, waimite dımi ku bukomo bwa mushipiditu ujila kume¯
so kwa abo kwif ıkija. 19 Inoko,
Yosefa mulumyandi, byaadi moloke ne byakadipo usaka kumufwija bumvu pa kitango kya bantu, wasakile kumulubwila kufula. 20 Ino aye pa kupwa kulangulukila’po, ponkapo mwikeulu
wa Yehova wamumwekela mu
1
7
MATEO 1:21–2:13
´
˜
Yesu wabutulwa. Babuka na nenyenye
kilotwa, kamunena’mba: “A Yo¯
sefa, mwana Davida, kokakwatwa moyo wa kuselela Madia
mukajobe kobe, mwanda kyokya kyaimite i kya ku bukomo
bwa mushipiditu ujila. 21 Usa
kubutula mwana mwana-mulume, abe ufwaninwe kumwinika bu Yesu, mwanda aye ukapandija bantu bandi ku bubi bwabo.” 22 Bino byonso na bubine
byalongekele mwanda wa kufi¯
kidija byobya byanenene Yehova
kupityila kudi mupolofeto wandi
amba: 23 “Tala! Mujike1 uke¯
mita dımi kadi ukabutula mwana mwana-mulume, uketwa dijina dya bu Emanyuele,” kushintulula ko kunena’mba, “Leza Udi
Netu.”
24 Penepo Yosefa walanguka
mu tulo, walonga monka mwamulombwedile mwikeulu wa Yehova, ne kusela waselela mukajandi kwandi. 25 Ino kasambakeninepo nandi pamo enka ne
byawabutwile mwana mwanamulume, wamwinika bu Yesu.
Yesu pa kupwa kubutulwa
mu Betelema wa mu Yudea
mu mafuku a mulopwe Heloda,
´
˜
babuka na nenyenye batambile Kutunduka baiya ku Yelusalema, 2 kebanena’mba: “Lelo i
kwepi kudi yewa wabutwilwe
mulopwe wa Bayuda? Mwanda
˜
twamwene lwandi lunenyenye
potwadi Kutunduka, netu tubaiya kumufukatyila.” 3 Pa kwivwana kino, mulopwe Heloda
mutyima wamuvutakana ne Yelusalema ense pamo nandi.
4 Penepo wakongakanya bonso
2
¯
Mat 1:231 Uno i mwana-mukaji kalele
na mwana-mulume.
8
babitobo bakulu ne basonekeji ba bantu, kaebepangula kwi¯
ne kwadi kunenwe kubutwilwa
Kidishitu. 5 Nabo bamulombola’mba: “I mu Betelema wa mu
¯
Yudea, mwanda e mokyalembelwe kupityila kudi mupolofeto
amba: 6 ‘A Betelema wa ntanda ya Yuda, na bubine abe kudipo’tu kibundi kityetye mu bambikavu ba Yuda, mwanda mobe
mukatamba yewa wa kuludika,
ukakumbanga bantu bami, ke
Isalela kadi.’ ”
7 Ponkapo Heloda waityija
´
˜
mu bufyafya boba babuka na nenyenye ne kwibepangula senene kitatyi kine kyamwekele lu˜
nenyenye. 8 Ebiya pa kwibatuma ku Betelema, webanena’mba:
¯
“Endai mukakimbe biyampe she
yao mwana mutyetye, shi mubamusokola mundyukije, amba
˜
nami nende nkamufukatyile.”
9 Abo pa kupwa kuteja mulopwe, bataluka kebenda, ino tala!
˜
lunenyenye lobamwene pobadi
Kutunduka’lwa lwebatangidila
ku meso abo kufika ne byolwaimene peulu dya pene padi mwana mutyetye’wa. 10 Abo pa ku˜
mona lunenyenye basangala bya
mwiko. 11 Penepo abo pa kutwela mu njibo bamona’mo mwana mutyetye na inandi Madia,
bapona panshi kebamufukatyila.
¯
Kadi bakutulula ne byabuleme
¯
byabo kebamutudila byabuntu,
¯
olo,1 ensense itoka ne mpakwa.
12 Inoko, byobadyumwinwe na
Leza mu kilotwa amba kebakajokela monka kudi Heloda, bajokela ku yabo ntanda dishinda dingi.
13 Abo pa kupwa kujoka, poMat 2:111 Nansha, “nsahabu.”
9
Mu Edipito. Kwipaya bana. Yoano usapula
nkapo mwikeulu wa Yehova wamwekela Yosefa mu kilotwa, kamunena’mba: “Imana, sela mwana mutyetye ne inandi unyemene
mu Edipito, ikala monka kufika ne byonkakulombola, ke-muntu Heloda kasake kukimba yao
mwana mutyetye mwanda wa
kumwipaya.” 14 Ponkapo nandi waimana ne kusela mwana
mutyetye pamo ne inandi bufuku
waenda mu Edipito, 15 nandi
waikala monka kufika ne byafwile Heloda. Kino kyafikidije kyo¯
kya kyanenene Yehova kupityila kudi mupolofeto wandi, amba:
“Naityile wami mwana kutamba
mu Edipito.”
16 Ebiya Heloda, pa kumona’mba abamukongoloka kudi ba´
˜
buk a na nenyenye, wakalabala bya mwiko, wasomanya kutukija bana bana-balume bonso ba
mu Betelema ne mu bipindi byonso bya ntanda’ya, kushilwila ku
mwana wa myaka ibidi ne ku¯
tuka, mungya kitatyi kyawaipa´
ngwile senene boba babuka na
˜
nenyenye. 17 Penepo kyafiki¯
dila kyokya kyanenenwe kupityila kudi mupolofeto Yelemia’mba: 18 “Diwi dyaivwanikilwe
mu Lama, kudila ne kuyoyokota
miyoa mikatampe; i Letyela udila bana bandi, kadi kasakilepo ne
kusengwa kwine mwanda kebakidi’kopo.”
19 Heloda pa kufwa, penepa
mwikeulu wa Yehova wamwekela Yosefa mu kilotwa mu Edipito 20 kamunena’mba: “Imana,
sela mwana mutyetye ne inandi
enda mu ntanda ya Isalela, mwanda boba badi bakimba muya
wa mwana mutyetye’ba abafu.”
MATEO 2:14–3:8
21 Ponkapo waimana ne kusela mwana mutyetye’wa pamo
ne inandi, watwela mu ntanda
ya Isalela. 22 Ino pawaivwene’mba Akeleusa ye wapingakena
shandi Heloda bu mulopwe wa
Yudea, wakwatwa moyo wa kwenda’ko. Ne kadi, pa kudyumunwa
na Leza mu kilotwa, waenda mu
ntanda ya Ngadilea, 23 wafika
kashikete mu kibundi kitelwa bu
Nazala amba kifikidile kyokya
¯
kyanenenwe kupityila kudi bapolofeto amba: “Uketwa bu mwine
Nazala.”
Mu oa mafuku’a Yoano Mubatyiji waile usapula mu ntanda mutuputupu ya Yudea,
¯
2 amba: “Mwisasei, mwanda Bu¯
lopwe bwa mulu bubafwena pabwipi.” 3 Uno’u, na bubine, ye
¯
wanenenwe kupityila kudi mupolofeto Isaya namino amba: “Teja!
Kudi muntu wela lubila mu ntanda mutuputupu amba: ‘Longololai dishinda dya Yehova! Ololai
bilayi byandi.’ ” 4 Ino uno Yoano wadi na bivwalwa bya myoya
ya ngamedia ne kikaya kya kiseba mu kifuka kyandi; kadi njie
¯
ne buki bwa mu ntanda byo byadi byakudya byandi. 5 Penepo
bantu ba mu Yelusalema ne mu
Yudea yense ne mu ntanda yonso ya kufulakufula kwa Yodano
¯
badi batutyikila kwadi, 6 nabo
badi babatyijibwa nandi mu Munonga wa Yodano, besapula bubi
bwabo pampikwa kafinda.
7 Aye pa kumona Bafadiseo ne
¯
Basadusea bavule baya ku lubatyijo, webanena’mba: “Banwe lutundu lwa bampidi, i ani le wemudyumuna kunyema bukalabale bwiya’bu? 8 Nanshi pai bipa
3
MATEO 3:9–4:11
Yesu ubatyijibwa. Matompo 3
10
¯
¯
bifikıle pa kwisasa. 9 KemwaPenepo Yesu watwalwa mu
kilangai ne kunena banwe bene
ntanda mutuputupu na muamba, ‘Tata wetu i Abalahama.’ shipiditu amba atompibwe
Mwanda nemusapwila’mba, Leza na Dyabola. 2 Aye pa kushiubwanya kulupwila Abalahama kilwa na nzala mafuku maku´
bana ku ano mabwe’a. 10 Kaso- mi ana, dyuba ne bufuku, wai¯
lwa i katulwe kala pa muji wa mi- vwana nzala. 3 Penepo, Dyatyi. Nanshi mutyi onso keupe- bola waiya kumutompa kamupo bipa bilumbuluke usa kutetwa nena’mba: “Shi wi mwana¯ Leza,
¯
ne kwelwa mu mudilo. 11 Ami nena ano mabwe alamuke
ke
shami nemubatyijanga na mema mikate.” 4 Ino aye kishima-te¯
pa mwanda wa kwisasa kwenu; ntu wamunena’mba: “I kilembwe
inoko Yewa unonda kunyuma i amba: ‘Muntu kakokejapo kwika¯
mukomo kuntabuka, onkifwani- la mumi
na mikate yonka kete
¯
nwepo nansha kuvula bikwabilo mhm, ino i na kinenwa kyonso kibyandi. Aye ye ukemubatyija na tamba mu kyakanwa kya Yehomushipiditu ujila ne na mudilo. va.’ ”
12 Lubenji1 lwandi ludi mu dika5 Penepo Dyabola wamuselela
¯
¯
¯
sa dyandi, ukatokeja to kipudi- mu kibundi kijila, wamukandija
lo kyandi kadi ukakongakanya- pa lupango lwa pangala pa tempe¯
˜
¯
nga nano mu kibıko, ino ukaso- lo 6 kamunena’mba: “Shi wi
ka mfumba fututu mu mudilo ke- mwana¯ Leza, wiele panshi, mwaubwanyapo kubulwa.”
nda i kilembwe amba: ‘Aye uka˜
13 Penepo Yesu watambile ku sonanya
bamwikeulu pa mwaNgadilea waenda ku Yodano ku- nda obe, bakakusela mu makakabatyijibwa na Yoano. 14 Ino sa abo kutyina’mba wakakukaaye wasaka kumukankaja’mba: la nansha dimo kulu ku dibwe.’ ”
“Ami ye ufwaninwe kubatyijibwa 7 Yesu wamunena’mba: “I kilenobe, ino abe koiya’ko kondi, a?” mbwe monka’mba: ‘Kufwaninwe¯
15 Kwivwana Yesu wamulo- po kutula
Yehova Leza obe pa dindolola’mba: “Pano’ko leka bidi, tompo.’ ”
mwanda i kitufwaninwe uno mu8 Kadi Dyabola wamuselela pa
¯
swelo pa kulonga kyokya kyonso
lulu lulampe bya malwa kamulokyoloke.” Ebiya nandi waleka kumbola malopwe onso a ntanda ne
mukankaja. 16 Yesu pa kupwa
ntumbo yao, 9 penepo kamukubatyijibwa, ponkapo waabunena’mba: “Nkakupa bino bintu
ka mu mema, kadi tala! madiulu
byonsololo’bi shi upone panshi ne
ashituka, wamona mushipiditu
¯
¯
kulonga kilongwa kya kuntota.”
wa Leza utuka pamo bwa nkunda
¯
10 Penepo Yesu wamunena’mba:
wiya padi. 17 Kadi, tala! Kwa¯
“Taluka papo, Satana! Mwanda i
tamba ne diwi mulu kedinena’amba: ‘Ufwaninwe kumba: “Uno’u i wami Mwana, mu- kilembwe
¯
tota Yehova Leza obe, kadi aye
swedibwe, ondoelelwe.”
kete ye ofwaninwe kwingidila
¯
mingilo ikola.’ ” 11 Ebiya DyaMat 3:121 Luno
lubenji
lw
adi
bwa
ki¯
bola wamuleka, ponkapo bamwipawa kyobadi bapepa nakyo.
4
11
Yoano wakutwe. Busapudi bwa Yesu
keulu baiya bashilula kumwingidila.
12 Aye byawaivwene amba
Yoano wakutwe, waenda ku Ngadilea. 13 Kadi, pa kupwa kutaluka ku Nazala, waiya kashikete
mu Kapanama ku dijiba, mu bipindi bya ntanda ya Zebuluna ne
ya Nafatale, 14 amba kino kifi¯
kidije kyokya kyanenenwe kupityila kudi mupolofeto Isaya,
amba: 15 “A ntanda ya Zebuluna ne ntanda ya Nafatale, ku
dishinda dya dijiba, bobwa bukila bwa Yodano, Ngadilea wa
mizo! 16 Bantu bekele mu fu¯
kutu abamone kitokeji kikatampe, ne boba bekele mu ntanda
¯
˜
ya mujinininya wa lufu, kitokeji
¯
kyebamunikıle.” 17 Tamba penepa, Yesu washilwile kusapula
¯
ne kunena’mba: “Mwisasei, mwa¯
nda Bulopwe bwa mulu bubafwena pabwipi.”
18 Paadi wenda ukunkuja Dijiba dya Ngadilea, wamona ba
mwana na mwanabo babidi, Shimona witwa bu Petelo ne mwanabo Andele, bata bwanda mu
dijiba, mwanda badi babiluwe ba
lui. 19 Penepo webanena’mba:
“Iyai munonde, nkemwalamunanga kemudi biluwe bya bantu.”
20 Ponkapo bashiya manda kebamulonda. 21 Aye pa kutaluka’po kaenda, wamona ba mwana na mwanabo bakwabo babidi,
¯
Yakoba mwana Zebede ne Yoano
mwanabo, mu bwato ne shabo Zebede, babanga makonde abo, penepa webeta. 22 Ponkapo nabo
bashiya bwato ne shabo mwine
kebamulonda.
23 Kupwa waendele konsokonso mu Ngadilea monso, ufundija
MATEO 4:12–5:10
mu mashinankonka abo ne kusapula myanda miyampe ya Bulopwe, undapa misongo ya miswelo yonso ne bulema bwa miswelo yonso mu bantu. 24 Kadi ne
myanda yandi yasambakene mu
Shidea monso; penepo bamuletela bonso badi bevwene bibi, badi
bamweshibwa malwa na misongo
ne masusu palapala, badi bakwatwe na bandemona ne ba bijilangoa ne ba bulebe, nandi webakomeja. 25 Penepa bibumbo bikata byamulonda bitamba ku
Ngadilea ne ku Dekapodi ne ku
Yelusalema ne ku Yudea ne bobwa bukila bwa Yodano.
Aye pa kumona bibumbo, wa¯
kanda ku lulu, pa kupwa kushikata, bandi bana ba bwanga
baiya kwadi. 2 Penepo waasama mu kyakanwa kaebafundija,
amba:
¯
3 “Ba katokwe i boba bayukile amba bafwaninwe kwifunda
myanda ya Leza, mwanda Bulo¯
pwe bwa mulu i bwabo.
¯
4 “Ba katokwe i boba badila
˜
madilo, mwanda bakasenwanga.
¯
5 “Ba katokwe i ba ngikadila italala, mwanda bakapyananga
ntanda.
¯
6 “Ba katokwe i boba badi na
nzala ne kyumwa kya boloke,
mwanda bakekutyijibwanga.
¯
7 “Ba katokwe i ba lusa, mwanda bakafwilwa lusa.
¯
8 “Ba katokwe i ba mutyima
¯
¯
utoka to, mwanda bakamonanga
Leza.
¯
9 “Ba katokwe i boba baleta
ndoe, mwanda baketwa bu bana
ba Leza.
¯
10 “Ba katokwe i boba bapangwapangwa pa mwanda wa
5
MATEO 5:11-26
¯
Kitokeji kya ino ntanda. Kupwija myanda
boloke, mwanda Bulopwe bwa
¯
mulu i bwabo.
¯
11 “Mwi ba katokwe shi bantu bemufutulula ne kwimupangapanga ne kwimunenena bintu
bibibibi bya bubela bya miswelo yonso pa mwanda wa amiwa.
12 Sepelelai ne kutombojoka
nsangaji, mwanda mpalo yenu i
¯
mikatampe mulu, ke-pantu e mo¯
nka mobadi bapangilapangila ne
¯
bapolofeto bemubadikidile.
13 “Banwe mwi mwepo wa
pano pa ntanda, ino shi mwepo
ujimije bukomo bwao, lelo butobaji bwao bukajokejibwa namani?
Keukidipo na kaji ku kintu nansha kimo, ino ke wa kwela panja
ne kunyantwa’o na bantu.
¯
14 “Banwe mwi kitokeji kya
ino ntanda. Kibundi kekikoke¯
japo kufibwa shi kidi pa lulu.
15 Bantu pobakijanga kinanu,
¯
kebekitulangapo munshi mwa ki¯
¯
lala, ino bekitulanga pa kitulwabinanu, nakyo kekimunikila bonso ba mu njibo. 16 Banwe
¯
nenu mo monka, lekai kitokeji kyenu kimunikile bantu, amba
bamone mingilo yenu milumbulu¯
ke ne kutumbija Shenu udi mulu.
17 “Kemwakilangai amba naidile konakanya Bijila nansha Bapolofeto, mhm. Ami nkiidilepo
konakanya, ino naidile kufikidija, 18 mwanda i bine nemulombola’mba i kinengele’ko diulu
ne ntanda kupita, ino kadisomo
kamo katyutyutyutyu nansha
kapindi ka disomo ka mu Bijila kekakapitepo poso bintu byonso bifikidile. 19 Nanshi, yense utyumuna mbila imo mu ino
mityetyetyetye kafundija ne bantu kulongela monka, uketwa bu
12
mutyetyetyetye mu myanda ita¯
la Bulopwe bwa mulu. Ino yewa
yense ulonga’yo ne kufundija’yo,
uno uketwa bu mukatampe mu
¯
myanda itala Bulopwe bwa mulu.
20 Mwanda nemulombola’mba
shi boloke bwenu kebuvudilepo
kupita bobwa bwa basonekeji ne
Bafadiseo, nabya kemukatwelapo nansha dimo mu Bulopwe bwa
¯
mulu.
¯
21 “Mwaivwene mokyanenenwe ku boba ba pa kala’mba: ‘Ko˜
˜
kepayanana, ino yewa wipayanana ukasambanga mu kidye kya
butyibi.’ 22 Inoko, ami nemunena’mba yewa ense ukalabelakalabela mwanabo ukasambanga mu kidye kya butyibi, kadi
yewa ense unena mwanabo kishima kya mutonko mubimubi ukasambanga mu Kidye Kikatampe,
ne kadi ense unena’mba, ‘Abe kivila kya bituputupu!’ ufwaninwe
kwelwa mu Ngehena1 ya mudilo.
23 “Ebiya, shi uleta kyabu¯
ntu kyobe ku kisokelo ino penepa ubavuluka’mba mwanenu udi
nobe mwanda, 24 shiya kyabuntu kyobe’nka penepa ku meso a
¯
kisokelo, taluka wende. Dibajinji
kapwane bidi na mwanenu, kupwa shi ubajoka, lambula kyabuntu kyobe.
¯
25 “Pelakana kupwija myanda
na yewa ukusambila mu kidye
pomukidi nandi mwishinda kutyina’mba yewa ukusambila’wa
wakakufikija kudi mutyibi, mutyibi nandi kudi mwingidi wa kidye, ne kwela waelwa mu kifungo. 26 Nakulombola kadi
amba: Bine kukatambe’mopo poMat 5:221 Tala Mbwejo 9.
13
Makoji, dilubu, kutyipa. Sanswai balwana
so’nka ne byofuta kakityele ka
mfulo ka mvubu mityetye.
¯
27 “Mwaivwene mokyanenenwe amba: ‘Kokalonga makoji.’ 28 Ino ami nemunena’mba ense utala mwana-muka¯
ji so enka ne byamwivwanina
kilokoloko wapu kala kulonga
nandi makoji mu mutyima wandi. 29 Nanshi shi diso dyobe
dya lundyo dikukukajanga, nankyo bongotola’dyo ne kwela’dyo
kulampe nobe. Mwanda i biyampe’ko ujimije kya ku ngitu kimo
kupita’ko umbidi obe onso kwelwa mu Ngehena. 30 Kadi, shi
kuboko kobe kwa lundyo kukukukajanga, keta’ko ne kwela’ko
kulampe nobe. Mwanda i biyampe’ko ujimije kya ku ngitu kimo
kupita’ko umbidi obe onso kwenda mu Ngehena.
¯
31 “Ne kadi, ky anenenwe
amba: ‘Yewa ulubula mukajandi, amupe mukanda wa dilubu.’
32 Ino ami nemunena’mba yewa
ense ulubula wandi mukaji shi
ke’nkapo pa mwanda wa buseke¯
se, wamutula mu kyaka kya makoji, kadi yewa usonga mwanamukaji mulubulwe walonga makoji.
33 “Mwaivwene monka mo¯
kyanenenwe ku boba ba pa kala’mba, ‘Kokatyipa ne kulonga byotyipile mpika, ino ufwaninwe
kufikidija mpiko yobe kudi Yehova.’ 34 Ino ami nemunena’mba: Kokakolwa kutyipa’mba ne
¯
mulu, mwanda i lupona lwa Leza;
35 nansha’mba ne panshi, mwa¯
nda i kitulo kya maulu andi; nansha’mba ne Yelusalema, mwanda i kibundi kya Mulopwe mukata. 36 Nansha kutyipa ne
MATEO 5:27-47
mutwe obe kwine mpika, mwanda kukokejapo kwalamuna lu¯
nywene lobe ke lutoka nansha
¯
luf ıta. 37 Ino kinenwa kyenu
‘en-en’ kishintulule amba en-en,
wenu ‘aa’ nandi aa, mwanda kya
kutentekela pa bino kitambanga
kudi yewa umbi.
¯
38 “Mwaivwene mokyanenenwe amba: ‘Diso ku diso ne dino
ku dino.’ 39 Ino ami nemune¯
na’mba: Kokıkoka na yewa umbi,
ino yewa yense ukukupila lupi ku
kutama kwa lundyo, mwalamwine ne kukwabo kwine. 40 Kadi
shi muntu usaka kwenda nobe
ku kidye ne kukuyata kivwalwa kyobe kya munda, mulekele ne kivwalwa kya pangala
kine, 41 kadi shi muntu wa lupusa wakuningila umwingidile mu kilometele kimo, nankyo
enda nandi makilometele abidi.
´
42 Pa yewa ukulomba, kadi kokasuminwa yewa usaka kukwapula.
¯
43 “Mwaivwene mokyanenenwe amba: ‘Sanswa mukwenu,
shikwa walwana nobe.’ 44 Ino
ami nemunena’mba: Sanswai
nyeke balwana nenu ne kulombelela boba bemupangapanga,
45 amba mwikale bana ba Shenu
¯
udi mulu, mwanda aye utambijanga dyuba dyandi ku babi ne
ku bayampe kadi unokejanga
mvula ku boloke ne ku bakondame bene. 46 Mwanda shi musenswe boba bemusenswe, le mpalo
yenu i yepi? Mwene ye mulongelanga ne basonkeji ba musonko,
a? 47 Kadi shi mwimunanga
enka banabenu, le i kintu’ka kitulumukwa kyomwalonga? Mwene ye mulongelanga ne bantu
MATEO 5:48–6:18
¯
Kupana byabuntu. Milombelo ya Kimfwa
ba mizo, a? 48 Ikalai nanshi
babwaninine, monka mwikadile
¯
Shenu wa mulu mubwaninine.
“Dyumukai kutyina mwakalombola boloke bwenu ku
meso a bantu mwanda wa bemumone; nankyo kemukapalwapo mpalo nansha imo na Shenu
¯
udi mulu. 2 O mwanda mwine
¯
shi koenda kukapana byabuntu
bya ku lusa, kokayukanya’kyo
kala ku bantu,1 na mulongelanga
banzazangi pa mashinankonka
ne mu bipito mwanda wa kutumbijibwa na bantu. I bine nemulombola’mba: Abapu kala kutambula mpalo yabo yonso. 3 Inoko
¯
abewa, shi kokapana byabuntu
bya ku lusa, kuboko kobe kwa lunkuso kekwakayuka kyokya kilonga kuboko kwa lundyo,
4 amba byabuntu byobe bya ku
¯
lusa bipanwe kufula. Penepo Shobe nandi umwenanga kufula ukakupala mpalo.
5 “Kadi, kyaba kyomulombela, kemwakikalai bwa banzazangi, mwanda abo baswile kulombela bwimwa mu mashinankonka ne mu mansanka a mashinda
makatampe amba bantu bebamone. I bine nemulombola’mba:
Abapu kala kutambula mpalo
yabo yonso. 6 Inoko abewa, shi
kolombela, katwele mu kyumba
kyobe kya kufula, ebiya pa kupwa kushita ku kibelo, kolombela kudi Shobe udi kufula. Penepo Shobe umwenanga kufula
ukakupala mpalo. 7 Ino polombela, kokanena bintu bimo byonka wadi’mo kodi’mo, na mulongelanga bantu ba mizo, ke-bantu
6
Mat 6:21 Pa bute pa bute, “kokabadikila kuvumija kimpungidi.”
14
˜
abo balananga’mba bakevwanwa
pa mwanda wa binenwa bingibingi byobanena. 8 Nanshi kemwakikalai pamo bwa abo, mwanda Shenu Leza uyukile bine byomusakilwa ne banwe bene kemwamulombele’byo.
9 “Nanshi, banwe mufwaninwe kulombela namino:
¯
“ ‘Tata wetu wa mulu, dijina
dyobe dipandulwe. 10 Bulopwe bobe bwiye. Kiswa-mutyima
kyobe kilongeke, pamo na mo¯
mwa mulu, ne pano pa ntanda
pene. 11 Witupe bidibwa1 byetu bya dyalelo, 12 witulekele
mapu etu, monka motulekelanga
netu boba betwapwile. 13 Kadi
koketutweja mu kutompibwa,
ino witunyongolole kudi yewa
umbi.’
14 “Mwanda shi mulekela ba¯
ntu bilubo byabo, Shenu wa mulu
nandi ukemulekela; 15 ino shi
kemulekelapo bantu bilubo byabo, ne Shenu nandi kakemulekelapo bilubo byenu.
16 “Kitatyi kyomushikilwa na
nzala, lekai kwimwekeja bya bulanda pamo bwa banzazangi,
mwanda bashintanga mapala abo
mwa kumwekela ku bantu amba
bashikilwanga na nzala. I bine nemulombola’mba: Abapu kala kutambula mpalo yabo yonso.
17 Inoko abewa, kitatyi kyoshi¯
kilwa na nzala, wifukanye mani
ku mutwe obe oye ne mu meso
18 amba umweke bu ushikilwanga na nzala kudi Shobe udi kufula, ke ku bantupo. Penepo Shobe umwenanga kufula ukakupala
mpalo.
Mat 6:111 Pa bute pa bute, “mukate.”
15
¯
Byabuleme. Bamfumu 2. Kimbai Bulopwe
¯
¯
19 “Lekai kwibıkila byabule¯
me pano pa ntanda, padi bıshi ne
nkutu bya kwibidya ne bangivi
ba kutwela baiba. 20 Ino mwi¯
¯
bıkilei byabuleme byenu momwa
¯
¯
mulu, mokebidibwapo na bıshi
ne nkutu, kadi kemutwelapo bangivi baiba. 21 Mwanda kokwa
¯
kudi kyabuleme kyobe, ne mutyima obe mwine ukekala konka.
22 “Kinanu kya umbidi i diso.
¯
Ebiya shi diso dyobe i ditukanye,
¯
umbidi obe onso ukekala na kitokeji. 23 Ino shi diso dyobe i dibi,
umbidi obe onso ukekala fututu.
¯
Shi kitokeji kidi modi i fukutu bi¯
nebine, nankyo yayo i fukutu bwı!
24 “I kutupu ubwanya kwingidila bamfumwandi babidi
bu umpika, nabya ukashikwa’ko
umo wasanswa’ko mukwabo nansha kadi ukalamata umo ne ku¯
peleka mukwabo. Kemukokejapo
kwingila bu bapika ba Leza koku
kadi bapika ba Bupeta.
25 “Pa kino nemunena’mba:
Lekai kukambakanya mityima
pa mwanda wa myuya yenu amba
tukadya bika nansha’mba tukatoma bika nansha pa mwanda
wa imbidi yenu amba tukavwala bika. Lelo muya keutabukilepo
byakudya’ni, ne umbidi nao kutabuka bivwalwa’ni, a? 26 Talai
¯
senene toni twa mulu; ketukusangapo nkunwa nansha kwangula
¯
¯
ne kubıka mu bibıko kwine mpi¯
ka. Inoko, Shenu wa mulu witudishanga. Le banwe kemudipo na
mvubu kwitupita’ni, a? 27 I ani
le pomudi’po ukokeja kubweja
¯
bula bwa kuboko kumo ku bumi
bwandi pa mwanda wa kukambakanya mutyima? 28 Ne kadi,
pa mwanda wa bivwalwa, kyo-
MATEO 6:19–7:4
mukambakenya mityima i kika?
˜
Boilai neni ku maluba a mu ntanda moataminanga; keaputumangapo na mingilo, nansha kujinga kwine mpika; 29 ino nemulombola’mba nansha ke Solomone mwine mu ntumbo yandi
¯
yonso kavwelepo bya kufwaninwa pamo na diluba dimo dya mu
ao. 30 Penepo shi Leza uvwika
namino munamuna ya mu ntanda, idi’ko dyalelo kesha yaelwa mu mudilo, abulwepo kutabuka kwimuvwika, banwe ba
lwitabijo lutyetye? 31 Nanshi,
kemwakikambakanyai mityima
nansha dimo amba, ‘Le tusa kudya bika?’ nansha’mba, ‘Le tusa
kutoma bika?’ nansha’mba, ‘Le
tusa kuvwala bika le?’ 32 Mwanda bino byonso’bi i bintu bipenenekanga nabyo mizo. Shenu wa
¯
mulu uyukile amba musakilwa
bino bintu byonso.
33 “Nanshi kimbai bidi nyeke
Bulopwe ne boloke bwandi, ebiya bino bikwabo byonso bikemutentekelwa’ko. 34 O mwanda,
kemwakikambakanyai mityima
nansha dimo mwanda wa dya kesha, ke-pantu dya kesha dikekala na makambakano adyo. Difuku ne difuku didi na bibi byadyo.
“Lekai kutyibila ba mambo
kutyina’mba nenu mwakatyibilwa mambo, 2 mwanda butyibi bomutyibila bakwenu nenu
mukatyibilwa’bo, kadi kipimo
kyomupimina bakwenu nenu bakemupimina’kyo. 3 Le penepo,
i kika kyotadila kayombo mu diso
dya mwanenu ino kuta mutyima
ku mulamba mu diso dyobe mpika? 4 Ne kadi le ukokeja namani kunena mwanenu amba, ‘Leka
7
MATEO 7:5-25
Kakibelo katyetye. “Mfumwami, Mfumwami”
nkutalule kayombo kadi mu diso
dyobe,’ inoko abe mwine na mulamba mu diso dyobe? 5 Abe nzazangi! Talula bidi mulamba udi
mu diso dyobe, penepa komone
biyampe mwa kutalwila kayombo kadi mu diso dya mwanenu.
6 “Kemukipai bambwa kintu
kijila, mhm, nansha kwela malungo ku bangulube, kutyina’mba
bakatyimpatyimpa’o na maulu,
kupwa bemwalamukile kebemusasamuna.
7 “Lombai’nka kulomba, nabya mukapebwa; kimbai’nka kukimba, nabya mukamona; kokolai’nka kukokola nabya mukashitwilwa. 8 Mwanda ense
ulomba utambulanga, kadi ense
ukimba umonanga, kadi ne ense
ukokola nandi ukashitwilwa.
9 Na bubine, le i muntu’ka momudi’mo, shi wandi mwana wamulombe mukate, aye amupe’ko
dibwe? 10 Nansha kadi shi wamulombe mwita wa lui, le ukamupa nyoka’ni, a? 11 Penepo, shi
banwe’ko, nansha byomudi babi,
muyukile kupa benu bana byabu¯
ntu biyampe, le Shenu udi mulu
¯
papo ke pepi, mwene ukapana bintu biyampe ku boba bamulomba!
12 “Nanshi bintu byonso byomusaka bantu bemulongele, banwe nenu mufwaninwe kwibalongela’byo. Na bubine, e momushintulwila Bijila ne Bapolofeto.
13 “Twelelai pa kakibelo katyetye; mwanda dishinda ditwala ku konakanibwa i dikatampe
kadi didi pululu, ne benda’mo
bene i bavule; 14 inoko kakibelo i katyetye ne dishinda ditwala
¯
ku bumi nadyo i dityinye, ne ba
kwidisokola bene i batyetye.
16
15 “Dyumukai bapolofeto ba
¯
bubela baya komudi mu bivwa¯
lwa bya mikoko, ino munda mwabo i bampumpi ba ludyo. 16 Mu¯
kebayukila ku bipa byabo. Kasha
¯
˜
bantu kebapangapo mananza ku
miba nansha kwapa bikuyu ku
bapimbye, mwene i amo? 17 Ne
mutyi onso muyampe nao mo monka, upanga bipa bilumbuluke,
ino mutyi onso mubole upanga
bipa bikobakane. 18 Mutyi muyampe keukokejapo kupa bipa bikobakane; ne mutyi mubole nao
keukokejapo kupa bipa bilumbuluke. 19 Mutyi onso keupepo
bipa bilumbuluke utetwanga ne
kwelwa mu mudilo. 20 Nanshi
na bubine, i ku bipa byabo komukayukila bano bantu.
21 “Ke ensepo wa kunena ami
amba: ‘Mfumwami, Mfumwami,’
¯
ukatwela mu Bulopwe bwa mulu,
poso yewa ulonga kiswa-mutyi¯
ma kya Tata udi mulu. 22 Bavule bakanena mu dyodya difuku
amba: ‘Mfumwetu, Mfumwetu, le
ketwadipo tunena bupolofeto mu
dijina dyobe, tupanga bandemona mu dijina dyobe ne kulonga
bilongwa bya bukomo mu dijina
dyobe?’ 23 Ino ami nami nkebalombola’mba: Nkimuyukilepo
nansha dimo! Ntalukei papo, banwe ba kujilula bijila!
24 “Nanshi, muntu ense wivwana bino binenwa byami
ne kwibilonga ukadingakanibwa
pamo na muntu mudyumuke, wa¯
ubakile njibo yandi pa mwala wa
dibwe. 25 Penepo mvula wanokele ne dilobe dyaiya, kivula nakyo kyatetuka kekiteme ku njibo, inoko ayo kupona mpika,
mwanda kyalwilo kyayo kyadi pa
17
Wa makopo wakoma. Lolo muko wa Petelo
mwala wa dibwe. 26 Pakwabo
kadi, muntu ense wivwana bino
binenwa byami ne kwibilonga
mpika ukadingakanibwa pamo
¯
na muntu mwendalale, waubakile njibo yandi pa musenga.
27 Penepo mvula wanokele ne
dilobe dyaiya, kivula nakyo kyatetuka kekikupila ku njibo, nayo
ne kupona yapona, kadi kinya
kyoyaponene kyadi kikatampe
bya malwa.”
28 Ebiya, Yesu pa kupwa kunena bino binenwa, ponkapo bibumbo kebitendela mufundijijo
wandi, 29 mwanda wadi wibafundija pamo bwa muntu wa lupusa, ke pamopo bwa basonekeji
babo.
¯
Aye pa kupwa kut uka ku
¯
lulu, bibumbo bikatampe byamulonda. 2 Kadi tala! wa makopo umo waiya, kamufukatyila,
ne kunena’mba: “A Mfumwami,
¯
shi usakile, nankyo nt okeje.”
3 Ebiya nandi waolola kuboko,
wamutenga, kanena’mba: “Nsa¯
¯
kile. Toka to.” Ponka na ponka
¯
wat okejibwa, ne makopo andi
¯
amupwa pwe. 4 Penepo Yesu
wamunena’mba: “Tala, kokasapwila muntu nansha umo, ino
enda, kelombole kudi kitobo, ne
¯
¯
kutula kyabuntu kyatungile Mosesa, mwanda wa bukamoni kobadi.”
5 Aye pa kutwela mu Kapanama, mudyavita umo waiya kwadi, kamuzenze 6 amba: “A Mfu¯
mwami, mwingidi wami uladikilwe mu njibo, ubela bulebe,
wasusuka bya malwa.” 7 Nandi wamunena’mba: “Ponsa
kwenda’ko, nsa kukamukome-
8
MATEO 7:26–8:16
ja.” 8 Mudyavita wamutentulula kanena’mba: “A Mfumwami,
ami nkifwaninwepo amba abewa utwele mu yami njibo, ino
abe nena’tu kishima ne mwingidi wami usa kubeluka. 9 Mwanda shami ngidi na bampityile lupusa, ino kadi nami ngidi na basola munshi mwami, shi
nanena yeu amba, ‘Enda!’ waenda, yewa nandi amba, ‘Iya!’ waiya, nansha umpika’mba, ‘Longa kyoki!’ nandi walonga’kyo.”
10 Yesu pa kwivwana kino, watendela kanena boba badi bamulonda’mba: “Nemusapwila binebine amba: Nkyamwene mu Isalela muntu wa lwitabijo lukatampe
namino. 11 Ino nemulombola’mba bavule batamba kutundu¯
ka ne kushika, bakaya ne kushikata ku meza pamo na Abalahama ne Izake ne Yakoba mu Bu¯
lopwe bwa mulu; 12 inoko bana
ba Bulopwe bakelwa mu mfindi
panja. Mo mobakadila madilo ne
kwishenkenya meno.” 13 Penepo Yesu wanena mudyavita’mba: “Enda. Kikulongelwe monka mwikadile lwitabijo lobe.”
Ebiya mwingidi wakoma enka
mu kine kitatyi’kya.
14 Kadi Yesu pa kwiya ku njibo ya Petelo, wamona inandi
¯
muko ulele, mukabwe ngitu na
misongo. 15 Penepa Yesu wamutenga ku kuboko, ebiya ngitu
¯
yadi mikabe’ya yamutuka, nandi
walanguka washilula kumwingi¯
dila. 16 Ino kyolwa pa koloba,
bamuletela bantu bavule bakwatwe na bandemona; nandi wapanga mishipiditu na kishima’tu,
ne kubelula bonso badi babela,
MATEO 8:17–9:5
Watalaja kivula. Bandemona mu bangulube
¯
17 amba kifikidile kyokya kyanenwe kupityila kudi mupolofeto
´
Isaya’mba: “Waselele mba yetu
ne kutekuna misongo yetu.”
18 Yesu paamwene kibumbo
˜
kibamujokoloka, wasonanya bende bobwa bukila. 19 Penepo
musonekeji umo waiya kamunena’mba: “A Mufundiji, nkakulonda konso kowakasaka
kwenda.” 20 Ino Yesu wamunena’mba: “Mikenge idi na mi¯
kembo, toni twa mulu nato tudi
¯
na manswa, ino Mwana muntu
¯
kadipo na pa kusamina mutwe.”
¯
21 Ebiya mwan a bwanga mukwabo kamunena’mba: “A Mfu˜
¯
mwami, ndeke bidi nende nkajıke tata.” 22 Yesu wamunena’mba: “Abe nonde’tu, leka bafwe
¯
bajıke bafwe babo.”
23 Byobiya aye pa kwikila mu
bwato, bandi bana ba bwanga
bamulonda. 24 Ino tala! kivula kikatampe kyatetuka pa dijiba, ne mantanki keasake kuyuja
¯
bwato; ino aye’ko wadi ulele tulo.
25 Nabo baiya kwadi kebamulangula’mba: “A Mfumwetu, witupandije, tubafu!” 26 Ino aye kaebanena’mba: “I kika kyomuzakela, banwe ba lwitabijo lutyetye?” Penepo waimana, wafunina
kivula ne dijiba, ebiya kwatalala’¯
tu nya. 27 Ponkapo bantu batendela kebanena’mba: “Le uno i
muntu wa muswelo’ka? Enka ne
¯
kivula ne dijiba dine bimukokela.”
28 Paafikile bobwa bukila, mu
ntanda ya bene Ngadala, kwamusambakene bantu babidi bakwatwe na bandemona batamba
mu bibundu, bakalabale bya malwa, kadi i kutupu muntu wadi
18
na bukankamane bwa kupita mu
dyodya dishinda. 29 Kadi tala!
˜
baela nanji amba: “Le tudi nobe
¯
mwanda’ka, abe Mwana Leza? Le
ubaiya kuno kwitumwesha malwa ne kitatyi kitungwe kine kekyabwene?” 30 Ino dya kulampe nabo, kwadi luombe lwa bangulube bangi badi badya.
31 Byobiya bandemona bashilula kumuzenza’mba: “Shi ubetupanga, nankyo witutume tukatwele mu lolwa luombe lwa bangulube.” 32 Nandi webanena’mba:
“Endai!” Nabo batamba, baenda
kukatwela mu bangulube, ponkapo luombe lonso lwanyemena ku nenekelo ya lupongo, lweela mu dijiba, ne kufwa lwafwa
mema. 33 Penepo balami ba bangulube banyema, bakatwela mu
kibundi, kebasapula myanda yonso, ne ya bantu bakwatwe na bandemona’ya. 34 Kadi tala! kibundi kyonso kyatetuka kukasambakana Yesu, abo pa kumu¯
mona, bamwisashila ataluke mu
yabo ntanda.
Byobiya, wakanda mu bwato
watyibulula kaenda mu kyabo kibundi. 2 Kabidi tala! ba¯
mulet ele muntu umo ubela
¯
bulebe ulele pa kakitanda. Yesu
pa kumona lwitabijo lwabo, wanena wa bulebe’wa’mba: “Kankamana, a Mwana! Bubi bobe bubakulekelwa.” 3 Kadi tala! basonekeji bamo badi kebanena
abo bene amba: “Uno mukwetu’u utukanga Leza.” 4 Yesu
nandi, pa kuyuka milangwe yabo,
kanena’mba: “I kika kyomulangila bintu bibibibi mu mityi¯
ma yenu? 5 Kimfwa, le kipela
kutabuka i kyepi, le i kunena’-
9
19
Wita Mateo. Milondo. Mwana-mukaji wakoma
mba, ‘Bubi bobe bubakulekelwa’ni,’ i kunena’mba, ‘Imana wende’? 6 Inoko, pa kusaka mu¯
yuke amba Mwana muntu udi
na lupusa pano pa ntanda lwa
kulekela bantu bubi—” penepo
wanena wa bulebe amba: “Imana,
tekuna kakitanda kobe, wende
kobe.” 7 Nandi waimana kaenda kwandi. 8 Bibumbo pa kumona kino, byakwatwa moyo kebitumbija Leza, mwine wapele bantu luno lupusa.
9 Kabidi, paadi upita dya kulampe, Yesu wamona muntu umo
witwa dya bu Mateo ushikete pa
njibo ya musonko, wamunena’mba: “Ikala mulondi wami.” Ponkapo nandi waimana kamulonda. 10 Kupwa, Yesu paadi
kashikete ku meza mu njibo, tala! basonkeji ba musonko
ne babipya-mambo bavule baiya
kebashikete pamo nandi ne bandi bana ba bwanga. 11 Ino pa
kumona nabya Bafadiseo kebanena bandi bana ba bwanga’mba: “Mwanda waka le mufundiji wenu udyanga na basonkeji
ba musonko ne babipya-mambo?”
12 Aye pa kwibevwana, wanena’mba: “Bantu bakomo kebadi˜
po kyobasakila munanga, poso
boba babela. 13 Shi ke pano,
endai mukayuke mushintulwila kino: ‘Nsakanga lusa ke kitapwapo, aa.’ Mwanda naidile kwita babipya-mambo, ke bolokepo,
aa.”
14 Penepa bana ba bwanga ba
Yoano baiya kwadi kebamwipangula’mba: “Mwanda waka
batwe ne Bafadiseo tushikilwanga na nzala ino bobe bana
MATEO 9:6-22
ba bwanga kushikilwa na nzala
mpikila?” 15 Pa kino, Yesu webanena’mba: “Balunda na muso˜ ˜
nanani kebadipo ne kyobadidila madilo kine pobakidi na mu˜ ˜
sonanani, ke amopo? Ino mafu¯
ku ak aya’ko pakebatalulwa
˜ ˜
musonanani, penepa kebakashikilwa na nzala. 16 I kutupu welanga kilaka kya kisandi kipya
ku kivwalwa kikulu kya pangala, mwanda bukomo bwakyo bukekitukumuna pa kivwalwa ne
kipunzu nakyo kikabaila’ko bibi
kutabuka. 17 Kadi bantu kebelangapo vinyu mipya mu milondo
ya biseba mikulu. Shi beyele’mo
nankyo milondo ya biseba ikasabika, vinyu nayo yamwangika ne
milondo mine yaoneka. Ino bantu
belanga vinyu mipya mu milondo
ya biseba mipya, nabya byonso bibidi bikalamibwa.”
18 Paadi wibalombola bino bintu, tala! muledi umo wamufwena kamufukatyila’mba: “Panenwa pano wami mwana mwanamukaji ye uno wafu; nanshi iya’po ukamutenteke kuboko nandi
¯
ekale mumi monka.”
19 Penepo Yesu waimana, kamulonda; ne bandi bana ba bwanga bene pamo. 20 Kadi tala!
mwana-mukaji umo ubela muyeye wa mashi ke myaka dikumi ne ibidi waiya kunyuma
wamutenga ku manyamvwa a
kivwalwa kyandi kya pangala,
21 mwanda wadi unena’nka kunena munda mwandi amba:
“Shi ntenge’tu ku kivwalwa kyandi kya pangala nsa kukoma.”
22 Ebiya Yesu wavundamuka,
aye pa kumumona, kanena’mba:
MATEO 9:23–10:4
Kansongwakaji kabasanguka. Batumibwa
“Kankamana, a Mwanami! Lwitabijo lobe lubakukomeja.” Pa kitatyi kyonka’kya mwana-mukaji’wa wakoma.
23 Ebiya, kitatyi kyaafikile
mu njibo ya muledi’wa wamona
bantu bela nshiba1 ne kibumbo
kya bantu balenga lunwa mu kavutakanya, 24 Yesu wanena’mba: “Talukai’po bidi, mwanda
kano kansongwakaji kekafwile¯
po, aa, kalele.” Penepo kebamusepa bya kibengo. 25 Kibumbo
pa kulupulwa panja, watwela ne
kwikakwata ku kuboko, ebiya
kansongwakaji nako kaimana.
26 Bine, uno mwanda wasambakene konsokonso mu yoya ntanda.
27 Yesu paadi upita dya kulampe, bampofu babidi kebamulonda bela mbila’mba: “Witu¯
fwile’ko lusa, a Mwan a Davida.” 28 Aye pa kupwa kutwela
mu njibo, bampofu baiya kwadi, Yesu nandi webepangula’mba: “Le mwitabije amba nkokeja kulonga kino?” Nabo bamulondolola’mba: “En-en, Mfumwetu.” 29 Penepo watenga meso
abo, kanena’mba: “Kilongeke monka mwendele lwitabijo lwenu.”
30 Ebiya meso abo amona. Kadi,
Yesu webadyumuna wibakoma’mba: “Talai, muntu nansha umo
kakiyuka kino.” 31 Ino abo, pa
kupwa kutamba panja, basambakanya mwanda wandi mu yoya
ntanda yonso.
32 Ebiya abo pa kutaluka, tala!
¯
bamuletela kam ama umo mukwatwe na ndemona, 33 kadi
¯
ndemona pa kupangwa, kamaMat 9:231 Nansha, “misolo, minenge.”
20
ma kaesambe. Byobiya, bibumbo
byatendela kebinena’mba: “Ka¯
sha kintu kidi namino kekyamwekele mu Isalela.” 34 Ino
Bafadiseo kebanena’mba: “I mulopwe wa bandemona wapanga
nandi bandemona.”
35 Yesu nandi washilula kupita mu bibundi byonso bikatampe
ne bityetye, ufundija mu mashinankonka abo ne kusapula myanda miyampe ya Bulopwe koku
ubelula misongo ya miswelo yonso ne bulema bwa miswelo yonso. 36 Aye pa kumona bibumbo bya bantu, webakwatyilwa
lusa mwanda badi basusulwa1
¯
ne kukusankanibwa bwa mikoko
yampikwa mukumbi. 37 Ebiya wanena bandi bana ba bwanga’mba: “Bine, mwangulo i mukatampe, ino bengidi i batyetye. 38 O mwanda, abijai Mwi¯
ne mwangulo atume bengidi mu
mwangulo wandi.”
Penepo waita bandi bana
ba bwanga dikumi ne babidi webapa lupusa pa mishipiditu
ya disubi, mwanda wa kwiipanga
ne kubelula misongo ya miswelo
yonso ne bulema bwa miswelo yonso.
2 Majina a batumibwa dikumi
ne babidi i ano: Dibajinji, Shimona, witwa ne bu Petelo, ne Andele
¯
mwanabo; ne Yakoba mwana Zebede ne Yoano mwanabo; 3 Fidipa ne Balatelemi; Tomase ne
Mateo musonkeji wa musonko;
¯
Yakoba mwana Afesa, ne Tadeusa; 4 Shimona mwine Kanane;1
10
Mat 9:361 Pa bute pa bute, “bapobolwa
bikoba ne kutapwa bilonda.” 10:41 Ko
kunena’mba, “Mupyasakane.”
21
Bulombodi mwa kusapwila. Mukashikibwa
ne Yudasa Isakadiota, wamwabile mwenda mafuku.
5 Yesu watumine bano dikumi ne babidi, webakoma namino’mba: “Kemwakyendai mu dishinda dya ba mizo, nansha kutwela mu kibundi kya bene Samadia mwine, 6 ino endai enka
¯
ku mikoko mijimine ya njibo ya
Isalela. 7 Pomwenda, sapulai
¯
amba: ‘Bulopwe bwa mulu bubafwena pabwipi.’ 8 Komejai ba¯
bela, sangulai bafwe, tokejai ba
makopo, pangai bandemona. Mu¯
batambula ku bitupu, nenu panai ku bitupu. 9 Kemwakaselai
olo1 nansha ndalama nansha mukuba mu tufuko twenu twa lupeto, 10 nansha mufuko wa mpao
ya mu lwendo, nansha bivwalwa
bibidi, nansha bikwabilo nansha
mukombo mwine, mwanda mwingidi ufwaninwe kupebwa byakudya byandi.
11 “Mu kibundi kyonso kikatampe nansha kityetye momutwela, kimbai’mo yewa mufwaninwe
ne kushikata konka enka ne byomukataluka. 12 Kitatyi kyomutwela mu njibo, imunai ba mu
njibo. 13 Shi njibo’ya i mifwaninwe, nankyo ndoe yomweisakila
ikale ponka, ino shi ke mifwaninwepo, nabya ndoe yenu ijokele
komudi. 14 Konso kekwimutambulapo muntu nansha kwivwana binenwa byenu, nabya pa kutamba mu yayo njibo nansha mu
¯
kyakyo kibundi, kukulai luvumbi
lwa ku mayo enu. 15 I bine nemulombola’mba: Mu Difuku dya
¯
¯
Butyibi, kikekala kipela kuminina ku ntanda ya Sodoma ne Ngomola kutabuka kyakyo kibundi.
Mat 10:91 Nansha, “nsahabu.”
MATEO 10:5-25
16 “Talai! Nemutume pamo
¯
bwa mikoko umbukata mwa bampumpi; o mwanda, ikalai bakosoke pamo bwa banyoka ino bampikwa mambo pamo bwa bankunda. 17 Dyumukai bantu,
mwanda bakemufikija ku bidye
bya kwenu kadi bakemukupila
nsonde mu mashinankonka abo.
18 Pakwabo kadi, bakemutwala ku bambikavu ne balopwe pa
mwanda wa amiwa, mwanda wa
bukamoni kobadi ne ku mizo.
19 Inoko, shi abemufikija’ko, kemwakikambakanyai mityima pa
muswelo omukanena nansha pa
byomukanena, mwanda bya kunena bikemupebwa pa kine kitatyi’kya, 20 ke-bantu bakanena ke banwepo bonka kete,
mhm, ino i mushipiditu wa Shenu unenena momudi. 21 Ne
kadi, mwanabo ukafikija mwanabo ku lufu, shamuntu nandi wandi mwana, ne bana nabo bakatombokela bambutwile ne kwibepaija. 22 Kadi mukashikibwa na
bantu bonso pa mwanda wa diji¯
na dyami, ino yewa uminina ne
ku mfulo kwine ye aye ukapanda.
23 Shi abemupangapanga mu kibundi kimo, nyemenai mu kikwabo, mwanda i bine nemulombola’mba: Kemukapupo kujokoloka
bibundi byonso bya Isalela aye
¯
Mwana muntu kufika mpika.
¯
24 “Mwana bwanga katabukilepo mufundiji wandi, nansha
umpika kutabuka mfumwandi.
¯
25 I biyampe’ko mwan a bwanga ekale bwa mufundiji wandi, ne umpika nandi bwa mfumwandi. Shi bantu betanga mwi¯
n e njibo bu Belezebuba, le
ba mu yandi njibo papo ke pepi?
MATEO 10:26–11:4
˜
Nkalanani mu bisaka. Yoano wipangula
22
26 Nanshi kemwakibatyinai,
mwanda i kutupu kintu nansha
¯
¯
kimo kiputwe kekikaputulwapo
nansha kifibwe kekikayukibwapo. 27 Kyokya kyonemulombola mu fukutu, nenai’kyo mu
mwinya, kyokya kyomwivwa¯
na mu mısongwe nakyo sapulai’kyo peulu pa mobo. 28 Kadi kemwakityinai boba bepaya umbidi
ino kebakokejapo kwipaya muya;
ino, tyinai yewa ukokeja konakanya muya ne umbidi mwine mu
Ngehena.1 29 Lelo kebapotejangapo misolwe ibidi ku kityele
kimo kya mvubu mityetye’ni, a?
Inoko, i kutupu nansha umo uponanga panshi pampikwa Shenu
kuyuka. 30 Ino, enka ne nywene mine ya ku mutwe wenu i
mibalwe yonso. 31 Nanshi ke¯
mwakityinai: Mudi na buleme kutabuka misolwe mingi.
32 “O mwanda, muntu ense
witabija ku meso a bantu amba
udi nami umbumo, nami nketabi¯
ja ku meso a Tata udi mulu amba
ndi nandi umbumo, 33 ino
yewa ense untuna ku meso a bantu, nami nkamutuna ku meso
¯
a Tata udi mulu. 34 Kemwa¯
kilangai amba naile kutula ndoe
¯
pano pa ntanda; nkyailepo kutula ndoe, ino i kipete. 35 Mwa¯
˜
nda naile kutula nkalanani, pa
bukata bwa mwana-mulume na
shandi ne mwana mwana-mukaji na inandi kadi ne mukaji musonge nandi na inandi muko.
36 Na bubine, balwana na muntu bakekalanga bantu ba mu
njibo yandi. 37 Yewa usenswe
shandi nansha inandi kisanso ki-
katampe kuntabuka kamfwaninwepo ami, kadi yewa usenswe mwana mwana-mulume nansha mwana mwana-mukaji
bininge kuntabuka kamfwaninwepo ami. 38 Kadi yewa ense
ketabijapo mutyi wandi wa masusu ne kunonda kamfwaninwepo ami. 39 Yewa umona muya1
wandi ukeujimija, ino yewa ujimija muya wandi pa mwanda wa
amiwa ukeumona.
40 “Yewa wa kwimutambula
nankyo wauntambula ne ami,
kadi yewa untambula nabya watambula ne yewa untumine mwine. 41 Yewa utambula mupolofeto mwanda i mupolofeto ukapalwa mpalo ya bu mupolofeto, kadi
yewa utambula moloke mwanda
i moloke ukapalwa mpalo ya bu
moloke. 42 Ne kadi yewa ense
upa umo wa mu bano batyetyetyetye nkopo umo wa mema ata¯
lala mwanda i mwana bwanga,
nemulombola na bubine amba:
Kakajimijapo mpalo yandi nansha dimo.”
Ebiya, Yesu pa kupwa
kupa bandi bana ba bwanga dikumi ne babidi bulombodi, wataluka kakafundija ne kusapula mu bibundi byabo.
2 Ino Yoano, pa kwivwana mu
kifungo mingilo ya Kidishitu, watumine bandi bana ba bwanga
3 kukamwipangula’mba: “Lelo
abe ye Aye wa Kwiya’ni nansha
tufwaninwe kutengela’ko ungi?”
4 Ebiya Yesu webatentulula’mba: “Endai, kasapwilei Yoano
byomwaivwana ne byomwamo-
Mat 10:281 Tala Mbwejo 9.
¯
Mat 10:391 Nansha, “bumi.”
11
23
Yesu utendela Yoano. Abo bonso abatopekwa
MATEO 11:5-23
na’bi: 5 Bampofu pano kebamone, basunkuta kebanange, ba
¯
makopo abatokejibwa, ba bitwi
nabo kebevwana, ne bafwe nabo
abasangulwa, kadi balanda nabo
abasapwilwa myanda miyampe,
¯
6 wa katokwe i yewa wa kubulwa kutana mondi kintu kya kukukaja.”
7 Abo bakyenda, Yesu washilula kulombola bibumbo myanda
ya Yoano amba: “Lelo i kika kyomwaendele kukamona mu ntanda mutuputupu? Le i dibungu
ditenkena na kivula? 8 Le penepo i kika kyomwaendele kukatala? Lelo i muntu uvwele bivwalwa binekena? Mwene boba bavwele bivwalwa binekena bekalanga mu mobo a balopwe.
9 Penepo nanshi, kine kyomwa¯
endele i kika le? Le i kukatala mupolofeto? Bine, nemulombola’mba, i kupita ne mupolofeto mwine. 10 Uno’u ye mwi¯
¯
ne myanda y alembelwe amba:
‘Tala! natume ami mwine mukendi wami ku meso obe, ukakulongolwela dishinda kumeso!’
11 I bine nemulombola’mba: Ku
boba babutwilwe na bana-bakaji, kekwamwekele mukatampe
nansha umo wa kutabuka Yoano Mubatyiji, ino yewa mutye¯
tye mu Bulopwe bwa mulu umutabukile bukatampe. 12 Ino tamba mu mafuku a Yoano Mubatyiji kufika ne pano, Bulopwe
¯
bwa mulu i kitungo kielela’ko bantu kufikila’po, kadi boba beelela’ko na kininga bafikilanga’po.1 13 Mwanda bonso, ne Ba¯
polofeto ne Bijila, banenene bu-
polofeto kufika ne kudi Yoano,
14 kadi shi musaka kwitabija’¯
kyo: Aye ye ‘Ediya mwine wadi
unenwe kwiya.’ 15 Yewa wa
matwi evwane.
16 “Le nsa kudingakanya luno
lukongo pamo na ani? Ludi pamo
bwa bana batyetye bashikete mu
mansoko bela bakwabo bobakaya nabo mabila, 17 amba: ‘Twadi twimwidila lushiba,1 ino banwe kuja mpika; twadi tuyoyokota miyoa, ino banwe kwiyaya bya bulanda mpika.’ 18 Mo
monka, Yoano waile kudya ne
kutoma mpika, ino bantu kebamunena’mba, ‘Udi na ndemona’;
¯
19 Mwan a muntu waile udya
utoma, kadi bantu kebanena’mba, ‘Talai! Muntu wa mudyopolo, utomatoma vinyu, mulunda wa basonkeji ba musonko ne
babipya-mambo.’ Nansha nankyo, tunangu tubingijibwanga
na mingilo yato.”
20 Penepo washilula kutopeka bibundi byaalongele’mo bilongwa bingi bya bukomo, mwa¯
nda kebesashilepo: 21 “Malwa
obe, Kolezeni! Malwa obe, Betesaida! mwanda shi bilongwa bya
¯
bukomo byalongwa mwenu byalongelwe mu Tyila ne mu Shido¯ ¯
na, longa besashile kala mu bi¯
vwalwa bya mas aka ne mu
buto. 22 O mwanda nemulombola’mba: Mu Difuku dya Bu¯
¯
tyibi, kikekala kipela kuminina
kudi Tyila ne Shidona kutabuka
komudi. 23 Abe nobe Kapanama, le bimweka’mba ukazunzu¯
¯
lwa kufika ne mulu’ni? Ukatuka
Mat 11:121 Pa bute pa bute, “bebukwatanga.”
Mat 11:171 Nansha, “musolo, munenge.”
MATEO 11:24–12:14
Lupungu lwa Yesu. Mfumwandya Sabato
kufika ne mu Kibundu1 mwanda
shi bilongwa bya bukomo byalo¯
ngwa mobe byalongelwe mu So¯
doma, longa ukidi’ko ne didi kulu
dino. 24 O mwanda nemulombola’mba: Mu Difuku dya Bu¯
¯
tyibi, kikekala kipela kuminina
ku ntanda ya Sodoma kutabuka
kodi.”
25 Ponkapo Yesu kishima-tentu kanena’mba: “Nakutendela
ku meso a bonso, a Tata, Mfumu
wa diulu ne ntanda, mwanda ubafi bino bintu ku ba tunangu ne
bafunde ino ubasokwela’byo twana tutyetye. 26 Bine, abe Tata,
mwanda kulonga namino o muswelo oloelelwe. 27 Bintu byonso i bimpebwe na Tata, ne i kutupu uyukile Mwana senene poso’nka Tata; kadi i kutupu uyukile Tata senene poso’nka Mwana
ne ense obasaka kusokwela’ye
kudi Mwana. 28 Iyai kondi banwe baputuma na mingilo ne
¯
¯
bal emenenwe, nami nkemut uja. 29 Selai lupungu lwami ne
˜
kuboila neni kondi, mwanda ndi
na ngikadila italala ne mutyima wa kwityepeja, kadi muka¯
mona kutuja kwa myuya yenu.
30 Mwanda lupungu lwami i luyampe, ne kiselwa kyami nakyo i
¯
kipela.”
Mu kine kitatyi’kya, Yesu
wadi upita mu madimi a
˜
nano mu dya Sabato. Bandi bana
ba bwanga baivwana nzala, bashi˜
lula kupulula bisampo bya nano
kebadi. 2 Bafadiseo pa kumona nabya, bamunena’mba: “Tala!
Bobe bana ba bwanga abalonga
kintu kijidikwe kulonga mu dya
24
Sabato.” 3 Nandi webanena’¯
mba: “Lelo kemwatangile byalo¯
ngele Davida kitatyi kyebakwe¯
te nzala aye ne bantu baadi nabo?
¯
4 Mwawatwelele mu njibo ya
¯
Leza wadya mikate milombolwe
¯
kudi Leza, mintu yadi mimujidikwe kudya, aye nansha boba ba¯
adi nabo bene, poso enka babitobo kete? 5 Ne kadi le kemwatangile mu Bijila’mba mu mafuku a Sabato babitobo mu tempelo
¯
keb adipo bamona Sabato bu
ikola, ino abo ne kupya mambo
mpika? 6 Ino ami nemulombola’mba kintu kitabukile tempelo bukata kidi pano. 7 Inoko,
shi mwaivwanije mushintulwila kino amba, ‘Nsakanga lusa ke
kitapwapo, aa,’ longa kemuponejepo bantu ba kubulwa mambo.
¯
8 Mwanda Mwana muntu e Mfumwandya Sabato.”
9 Pa kupwa kutaluka’po, waenda mu shinankonka yabo,
10 kadi tala! mwana-mulume wa
¯
kuboko kumu au! Penepo kebamwipangula’mba, “Lelo ke kijilapo kubelula muntu mu dya Sabato?” mwanda wa bamone pa kumusambidila. 11 Nandi webanena’mba: “Le kudi muntu wa
¯
mukoko umo’tu momudi’mo, shi
uponene mu kina dya Sabato,
kasapo kwiukwata wewabula’mo? 12 Penepo, muntu utabu¯
¯
kile mukoko buleme papo ke pepi!
Nanshi ke kijilapo kulonga kintu kilumbuluke mu dya Sabato.” 13 Ebiya wanena mwanamulume’wa’mba: “Olola kuboko.” Nandi waolola’ko, ne kukoma kwakoma enka na kukwabo.
14 Ino Bafadiseo baenda kebaka˜
Mat 11:231 Pa bute pa bute: “Hadese.” mukadila neni mwanda wa ba-
12
25
Njibo milalulule. Bubi kebulekelwapo
mwipaye. 15 Yesu pa kuyuka
kino, wataluka’po. Bavule nabo
bamulonda, nandi webabelula bonso, 16 ino webanena wibakoma’mba kebakamuyukanya ku
bantu, 17 amba kifikidile kyo¯
kya kyanenenwe kupityila kudi
¯
mupolofeto Isaya, wanene amba:
18 “Tala! Mwingidi wami onatongele, muswedibwe wami,
¯
muya wami umuloelelwe! Nkatula mushipiditu wami padi, kadi
¯
ukalombola patoka mwikadile
boloke ku mizo. 19 Kakepotomejapo na bantu, nansha kwela
lubila; kadi i kutupu nansha umo
ukevwana diwi dyandi mu mashinda makatampe. 20 I kutupu
dibungu dityumuke dyakatyumwininina, nansha lukamba lwa
kinanu lufituka mwishi lwakabudidila enka ne byafikija boloke ku
kunekenya. 21 Bine, mizo ikakulupilanga mu dijina dyandi.”
22 Kupwa bamuletela muntu
mukwatwe na ndemona, mpofu
¯
kadi kamama, nandi wamubelu¯
la, ponkapo kamama’wa kanena
ne kumona kamone. 23 Ebiya,
bibumbo byonso byaana kebiipangula’mba: “Le uno’u abulwe kwi¯
kala Mwana Davida?” 24 Bafadiseo pa kwivwana kino kebanena’mba: “Uno mukwetu’u ka˜
panangapo bandemona bitupu, i
na bukomo bwa Belezebuba, mulopwe wa bandemona.” 25 Aye
pa kuyuka milangwe yabo, webanena’mba: “Bulopwe bo-bonso
bwa kwilalulula abo bwine busadikanga, kadi kibundi nansha njibo yo-yonso ya kwilalulula ayo
mine keikemanapo. 26 Mo monka, shi Satana upanga Satana,
nankyo welalulula aye mwine; le
MATEO 12:15-35
penepo bulopwe bwandi bukemana namani? 27 Pakwabo kadi,
˜
shi mpananga bandemona na bukomo bwa Belezebuba, le pene˜
po benu bana abo bebapananga na
bukomo bwa ani? O mwanda bakekala batyibi benu. 28 Ino shi
˜
mpananga bandemona na bukomo bwa mushipiditu wa Leza, nankyo bine Bulopwe bwa Leza bubemupeta. 29 Nansha kadi, le
muntu ubwanya namani kutwela
mu njibo ya nkomokomo ne kusela bintu byandi? Poso abadikile
bidi kukuta nkomokomo’wa, pe¯
nepo katuta bidi mu yandi njibo.
30 Yewa kadipo ku wami mutamba i walwana nami, kadi yewa
kakongakanyapo pamo nami usalakanyanga.
31 “Pa kino nemulombola’mba: Bubi ne mutonko wa miswelo yonso ukalekelwa bantu, ino
mutonko wa kutuka mushipiditu
keukalekelwapo. 32 Kimfwa,
¯
yewa ense unenena Mwana muntu bibi, ukalekelwa, ino yewa
ense unenena mushipiditu ujila bibi, kakalekelwapo, mhm, nansha mu ino ngikadilo ya bintu
¯
nansha mu yoya ikaya’ko mine.
33 “Banwe mukokeja kulumbulula mutyi ne bipa byao bine
byalumbuluka, nansha kuboleja mutyi ne bipa byao bine byabola. Mwanda mutyi uyukenanga ku bipa byao. 34 A lutundu
lwa bampidi, le mukokeja namani
kunena bintu biyampe banwe’ko
babi? Mwanda kyakanwa kinenanga byobya biyudile ku mutyima.
35 Muntu muyampe ulupulanga
¯
bintu biyampe mu kibıko kyandi
kiyampe, ino muntu mubi nandi
¯
ulupulanga bintu bibi mu kibıko
MATEO 12:36–13:5
Kiyukeno kya Yona. Banababo na Yesu
kyandi kibi. 36 Nemulombola’mba binenwa byonso bya bituputupu binena bantu bakeshintulwilanga’byo mu Difuku dya Butyibi, 37 mwanda i pa binenwa
byobe pokabingijibwa, kadi i pa
binenwa byobe pokaponejibwa.”
38 Penepo, basonekeji ne Bafadiseo bamo pa kumulondolola, kebanena’mba: “A mufundiji,
tusaka tumone kiyukeno kodi.”
39 Ino aye webatentulula’mba:
“Lukongo lubi kadi lwa makoji
lusakanga nyeke kiyukeno, ino i
kutupu kiyukeno kyolukapebwa
poso’nka kiyukeno kya mupolofeto Yona. 40 Mwanda mo¯
nka mwaikadile Yona mu difu
dya mushipa mukatampe mafuku asatu dyuba ne bufuku, ne
¯
Mwan a muntu nandi ukekala
munda mwa nshi mafuku asatu
dyuba ne bufuku. 41 Bantu ba
Nineva bakemana mu butyibi na
luno lukongo kadi bakelupone¯ ¯
ja mwanda besashile pa kusapwilwa na Yona, ino tala! kintu kitabukile Yona kidi pano. 42 Mulopwe mukaji wa kunshi ukemana mu butyibi na luno lukongo
¯
kadi ukeluponeja mwanda watambile ku mfulo ya ntanda kwiya
kwivwana tunangu twa Solomone, ino tala! kintu kitabukile Solomone kidi pano.
43 “Shi mushipiditu wa disubi ubatambe mu muntu, upitanga mu ntanda yampikwa mema
¯
ukimba pa kukokolokwa, ino kutana’po mpika. 44 Kupwa keunena’mba, ‘Nsa kujokela mu
njibo yami monavilukile’mwa,’
ao pa kufika, ubatana mu njibo mwampikwa muntu ino muko¯
mbe to kadi mulongolole senene.
26
45 Penepo ubaenda, ubakasela
mishipiditu mikwabo isamba-ibidi mibi kwiutabuka, kadi ayo pa
kupwa kutwela munda, yashikata’mo, ebiya ngikadila ya mfulo
ya muntu’wa yabipa kutabuka ne
imbajinji mine. E mokikekadila
ne ku luno lukongo lubi.”
46 Paadi ukisamba na bibumbo, amba atale! inandi ne banababo baiya kebemene panja, bakimba kwisamba nandi. 47 Penepo muntu umo wamunena’mba:
“Tala! Inobe ne banabenu aba bemene panja, bakimba kwisamba
nobe.” 48 Nandi pa kulondolola, wanena yewa wadi umulombola’mba: “Lelo mama i ani,
¯
ne banabetu i bani?” 49 Ebiya waolola kuboko kafunka bandi bana ba bwanga, kanena’mba:
“Tala! Mama ne banabetu aba
kebo! 50 Mwanda yewa ense
ulonga kiswa-mutyima kya Tata
¯
udi mulu, ye mwanetu mwanamulume, ye mwanetu mwanamukaji, ye mama.”
Mu dine difuku’dya, Yesu
watalukile ku njibo, wakashikata dya ku dijiba, 2 penepo bibumbo bikata byamungwila, ebiya nandi waenda kukekila mu bwato kashikete, ne kibumbo kyonso kyaimana ku nkula.
3 Penepa webasapwila bintu bivule mu byelekejo, amba: “Talai!
Mukushi umo wakakushile nkunwa, 4 kadi paadi ukusa, nkunwa imo yaponena kufula kwa dishinda, ino toni twaiya twadya’yo. 5 Mikwabo yaponena mu
nshi ya mabwe, mwampikwa biloba bingi, ponka na ponka yamena mwanda kepadipo biloba
13
27
MATEO 13:6-24
¯
16 “Inoko meso enu i a katokwe mwanda abandilanga, ne
matwi enu mene mwanda evwananga. 17 Mwanda nemulombola bine amba: Bapolofeto ne
¯
bantu boloke bavule basakile kumona bintu byomumona’bi ino
¯
kebamwene’byopo, ne kwivwana
¯
bintu byomwivwana’bi ino kebaivwene’byopo.
18 “Pano banwe tejai kyelekejo kya muntu wakushile nkunwa.
19 Shi muntu waivwana mwanda wa Bulopwe inoko kwivwanija buluji bwao mpika, umbi wiyanga wasompola kyokya kyakushilwe mu mutyima wandi;
ino’i yo yoya yakushilwe kufula kwa dishinda. 20 Ino yoya
yakushilwe mu nshi ya mabwe,
i yewa wivwana mwanda ponka
na ponka waitabija’o na nsangaji. 21 Ino kadipo na miji munda mwandi o mwanda wendelelanga kitatyi kityetye, penepo byamalwa nansha kupangwapangwa pangala pa uno mwanda
pa kutamba, ponka na ponka wakukala. 22 Yoya yakushilwe
mu miba nayo, i yewa wivwana
mwanda, inoko makambakano a
ino ngikadilo ya bintu ne kyongo
kya byabupeta byatyinya mwanda, penepo nandi wabulwa kupa
bipa. 23 Yoya yakushilwe mu
nshi milumbuluke, i yewa wivwana mwanda waivwanija ne buluji
bwao, na bubine upanga bipa ne
kwivudija, imo katwa, mikwabo
makumi asamba, ingi nayo makumi asatu.”
24 Webapele kyelekejo kikwa¯
bo, amba: “Bulopwe bwa mulu
budi pamo na muntu wakushile
nkunwa milumbuluke mu budimi
Kinenena Yesu mu byelekejo. Mukushi
bingi. 6 Ino dyuba pa kukanda
¯
yatema, kadi mwanda keyadipo
na miji, yafumba. 7 Ingi nayo
yaponene mu miba, miba nayo
pa kutama yeityinya. 8 Ino mikwabo nayo yaponene pa nshi milumbuluke, yashilula kupa bipa,
imo katwa, mikwabo makumi
asamba, ingi nayo makumi asatu.
9 Yewa wa matwi evwane.”
10 Penepo bana ba bwanga baiya kebamunena’mba: “Mwanda
waka wibasapwila mu byelekejo?” 11 Nandi webalondolola’mba: “Banwe i kimupebwe kwivwanija bifibwe bikola bya Bulo¯
pwe bwa mulu, ino boba bantu kekibapelwepo. 12 Mwanda yewa
ense udi na kintu, ukapebwa ne
bikwabo kadi ukamona bingibingi, ino yewa ense kadipo na kintu, ne kyadi nakyo kine kikamuyatwa. 13 O mwanda mwine nebasapwila mu byelekejo,
mwanda kutala batalanga, ino
batala bitupu, ne kwivwana nako
bevwananga, ino bevwana bitupu; nansha kwivwanija buluji
bwabyo mpika. 14 Kadi kobadi
e kufikidila bupolofeto bwa Isaya bunena’mba: ‘Kwivwana, mukevwana ino kwivwanija buluji
bwabyo nansha dimo mpika, ne
kutala, mukatala, ino kumona
nansha dimo mpika. 15 Mwa¯
nda mutyima wa bano bantu ulemanga, kadi baivwene na matwi
abo ino kwitaba mpika, ne kadi
¯
baputyile meso abo, kutyina bakamona nansha dimo na meso
abo ne kwivwana na matwi abo
nansha kwivwanija buluji bwa¯
byo na mityima yabo amba balamuke penepa nami nebabelule.’
MATEO 13:25-44
Biyombo bityani. Luze lwa mutade, kiyujo
¯
bwandi. 25 Abo bantu bakilele,
walwana nandi waiya, wakusa
nkunwa ya biyombo bityani mu
˜
nano kupwa wataluka. 26 Mi˜
sele ya nano pa kumena ne kupa
miseke, biyombo bityani nabyo
byamweka. 27 Kwivwana ba¯
pika ba mwine njibo baiya kebamunena’mba, ‘A mfumwetu,
mwene wakushile nkunwa milumbuluke mu budimi bobe? Penepo mubaikala namani biyombo
bityani?’ 28 Nandi webanena’mba, ‘I muntu umo, walwana, walonga kyakyo.’ Nabo bamunena’mba, ‘Le usaka nanshi twende tukebikonge?’ 29 Nandi amba,
‘Aa; kutyina’mba pa kukonga biyombo bityani, mwakatukwina’˜
ko ne nano mine kumo. 30 Lekai byonso bitamine pamo kufika
ne ku mwangulo, ebiya pa kitatyi
kya mwangulo, nkalombola bangudi amba: Kongai bidi biyombo
¯
bityani ne kwibikuta bıta muke¯
bisoke; kupwa endai mukakonga˜
¯
kanye nano mu kibıko kyami.’ ”
31 Webapele kyelekejo kikwa¯
bo, amba: “Bulopwe bwa mulu
budi pamo bwa luze lwa mutade, lwayete muntu wakelukuna
mu budimi bwandi. 32 Alo, na
bubine, i lutyetye bininge kutabuka nkunwa yonso, ino shi lubatama, ke kimuna kikatampe kutabuka byonso kadi lwalamukanga
¯
ke mutyi, ne byoni bya mulu ke¯
bıya kwikala ku misambo yao.”
33 Webalombola kyelekejo ki¯
kwabo amba: “Bulopwe bwa mulu
budi pamo na kiyujo, kyayete
mwana-mukaji wekifya mu bipimo bikatampe bisatu bya bukula enka ne byatatukile mukama
onso mutuntulu.”
28
34 Bino byonso’bi Yesu wadi
usapwila’byo bibumbo na byelekejo. Bine, kadipo wisamba nabo
pampikwa kyelekejo, 35 amba
¯
kifikidile kyokya kyanenenwe
¯
kupityila kudi mupolofeto wane¯
nene amba: “Nkasama kyakanwa
kyami na byelekejo; nkasapula
¯
˜
bintu byafilwe tamba ku nanjilo.”
36 Kupwa, aye pa kutalula bibumbo, wakatwela mu njibo. Penepo bana bandi ba bwanga baiya
kwadi kebamunena’mba: “Witushintulwile’po kyelekejo kya biyombo bityani bya mu budimi.”
37 Nandi webalondolola’mba:
“Mukushi wa nkunwa milumbu¯
luke i Mwana muntu; 38 budimi i ino ntanda. Nkunwa milumbuluke nayo i bana ba Bulopwe,
ino biyombo bityani i bana ba
yewa umbi, 39 kadi walwana
wakushile’byo i Dyabola. Mwangulo i mvuyo ya ngikadilo ya bintu, ne bangudi nabo i bamwikeulu. 40 Nanshi, monka mukongelwanga biyombo bityani
¯
ne kusokwa’byo mu mudilo, ne
ku mvuyo ya ngikadilo ya bintu
nako kikekalanga’nka nabya.
¯
41 Mwana muntu ukatuma bamwikeulu bandi, bakakongela panja pa Bulopwe bwandi bintu
byonso bikukaja ne bantu bajilula bijila, 42 penepo bakebela mu nkelwa ya mudilo. Mo mobakadila madilo ne kwishenkenya meno. 43 Mu kine kitatyi’¯
˜
kya boloke bakenenya to pamo
bwa dyuba mu Bulopwe bwa Shabo. Yewa wa matwi evwane.
¯
44 “Bulopwe bwa mulu budi
¯
pamo bwa kyabuleme kifibwe mu
budimi, kyatene muntu nandi
wekifya, kadi pa mwanda wa nsa-
29
¯
Dilungo dileme, bukonde. Masobo a Heloda
ngaji yaadi nayo, waenda kukapoteja bintu byonso byaadi nabyo
wapota bobwa budimi.
¯
45 “Kadi Bulopwe bwa mulu
budi pamo bwa nsunga wendakana ukimba malungo malumbuluke. 46 Aye pa kusokola dilu¯
ngo dimo dya buleme nakampata,
waenda kukapoteja bukidi bonka
bintu byonso byaadi nabyo wedipota.
¯
47 “Kadi Bulopwe bwa mulu
budi pamo na bukonde bwa nkokwa bute pa dijiba, bukongakanya mwita wa miswelo ne miswe¯
lo. 48 Abo pa kuyula ba, bebukokela ku nkula, ebiya bashikata
kebakonge mwita muyampe beomeka mu bintu, ino wampikwa
kufwaninwa bewela kulampe.
49 E mobikekadila ne ku mvuyo ya ngikadilo ya bintu: Bamwikeulu bakatamba ne kusansanya
babi mu boloke 50 penepo bakebela mu nkelwa ya mudilo. Mo
mobakadila madilo ne kwishenkenya meno.
51 “Lelo mubaivwanija buluji
bwa bino byonso?” Nabo bamulondolola’mba: “En-en.” 52 Ebiya
webanena’mba: “Byobidi nankyo,
mufundiji ense wa bantu shi wafundijibwa myanda ya Bulopwe
¯
bwa mulu, udi pamo bwa muntu,
¯
¯
mwine njibo, ulupula mu kibıko
¯
kyandi kya byabuleme bintu bipya ne bikulu.”
53 Penepo, Yesu pa kupwa
bino byelekejo, wataluka’po.
54 Aye pa kufika mu yabo ntanda, washilula kwibafundija mu
shinankonka yabo, nabo batendela kebeipangula’mba: “Le uno
muntu wamwene tuno tunangu
ne bino bilongwa bya bukomo
MATEO 13:45–14:8
kwepi? 55 Le uno’u ke ayepo
¯
mwana sendwe wa mbao? Mwene inandi witwanga bu Madia ne
banababo bana-balume i ba Yakoba, Yosefa, Shimona ne Yudasa? 56 Ne banababo bana-bakaji nabo mwene tudi nabo bonso
muno? Le penepo uno muntu wamwene bino bintu byonso kwepi?” 57 Penepo bashilula kukukala pa mwanda wandi. Ino Yesu
¯
webanena’mba: “Mupolofeto ule¯
mekwanga konso, ino kalemekwangapo’nka mu ntanda yabo
ne mu njibo yandi aye mwine.”
58 Penepo kalongele’mopo bilongwa bivule bya bukomo mwanda kebadipo na lwitabijo.
Pa kine kitatyi’kyo Heloda, muledi wa ntanda, waivwana myanda ya Yesu 2 penepo wanena bengidi bandi amba:
“Uno’u i Yoano Mubatyiji. Wasanguka mu lufu, o mwanda mwine ulonga bilongwa bya bukomo.”
3 Ke-pantu Heloda wakwete Yoano wamukuta ne kumwela mu
kifungo pa mwanda wa Helodyasa, mukaja mwanabo Fidipa.
4 Mwanda Yoano wadi umunena’mba: “I kijila abe kumuyata bu mukaji.” 5 Inoko, nansha
byaadi usaka kumwipaya, wadi
utyina kibumbo mwanda badi
bamumwene amba i mupolofeto.
6 Ino mu difuku dya kuvuluka
¯
kubutulwa kwa Heloda, mwana
Helodyasa mwana-mukaji waja
kadi wasangaja Heloda bininge
7 nandi walaa ne kutyipa mutyipo amba kyonso kyakalomba
kikamupebwa. 8 Penepo aye
˜
pa kusonanibwa na inandi, wa¯
nena’mba: “Bampe pano pa nsani mutwe wa Yoano Mubatyiji.”
14
MATEO 14:9-31
Yoano watetwa mutwe. Yesu wenda pa mema
9 Nansha mulopwe byaafityilwe
mutyima, ino pa mwanda wa mityipo yawatyipile ne pa mwanda
wa bantu badi bashikete nandi
ku meza, wasomanya umupebwe.
¯
10 Penepo watumanya bakatete mutwe wa Yoano mu kifungo.
11 Kadi mutwe wandi waletelwe
¯
pa nsani wapebwa nsongwakaji’¯
wa, nandi wakatula’o kudi inandi. 12 Kupwa bandi bana ba
bwanga baiya, basela lufu lwandi
¯
bakelujıka ebiya baenda kukasapwila’mo ne Yesu. 13 Pa kwivwana kino, Yesu wataluka’po
lwa bwato kaenda kufula mwanda wa kwitolwela kwa bunka,
inoko bibumbo pa kwivwana nabya, byatamba mu bibundi kebimulonda lwa nshi.
14 Ebiya aye pa kutamba, wamona kibumbo kikata kya bantu,
nandi webakwatyilwa lusa, kabelula badi babela umbukata mwa¯
bo. 15 Ino kyolwa pa koloba,
bandi bana ba bwanga baiya kwadi kebanena’mba: “Kuno i kufu´
la kadi nsa ke myende bininge;
talula bibumbo bya bantu, bende
mu bibundi bakepotele byakudya.” 16 Inoko Yesu webanena’mba: “Kebakitaluka; mwibapei byakudya.” 17 Nabo kebamunena’mba: “Ketudipo na kintu
pano, tudi enka na mikate itano ne twita twa lui tubidi kete.”
18 Nandi amba: “Kandetelei’byo
˜
kuno.” 19 Ebiya wasonanya bibumbo bishikate pa biyombo; penepo watekuna mikate itano ne
¯
twita twa lui tubidi, watala mulu,
waesela, kupwa watyumuna mikate wapa’yo bana ba bwanga,
abo nabo kebabila’yo bibumbo.
30
20 Ponkapo bonso badya ne kwikuta baikuta, kadi baboya bipindi
byashele’ko, bilala dikumi ne bibi¯
di biyule ba. 21 Ino, boba badile badi bana-balume kubwipi kwa
5 000, kutalula’mo bana-bakaji ne
bana batyetye. 22 Penepa, ne
kwija kwine mpika, wasomanya
bandi bana ba bwanga kwikila
mu bwato babadikile bobwa bukila aye patalula bidi bibumbo.
23 Ku mfulo, pa kupwa kulu¯
ndula bibumbo, wakanda ku lulu
´
bunka kukalombela. Nansha nsa
byoyadi ke mipite, wadi’ko bunka bwandi. 24 Ino papo bwato bwadi kebudi kulampe ku mametele tutwa na ku ntanda, bulwa na mantanki, mwanda kivula
¯
kyadi k ıya mobenda. 25 Ebi´
ya mu kilo kya buna kya bufuku, waiya kobadi, wiya ulandala pa dijiba. 26 Abo pa kumumona ulandala pa dijiba, bana
ba bwanga bavutakanibwa mutyima, kebanena’mba: “I kimonwa!” Kebaila mwanda wa moyo.
27 Ponka na ponka Yesu webanena namino amba: “Kankamanai! I amiwa; kemwakikwatwai
moyo.” 28 Petelo pa kutentulula kamunena’mba: “A Mfumwami, shi i abewa, ngite nami ngiye
kodi nandala pa mema.” 29 Nandi amba: “Iya!” Penepo Petelo,
¯
watuka mu bwato, kalandala pa
mema wenda dya kudi Yesu.
30 Ino pa kutala kivula kikatampe’kya, moyo wamukwata,
kadi aye pa kushilula kushika,
waela lwanji amba: “A Mfumwami, mpandije’po!” 31 Ponkapo
Yesu waolola kuboko, wamukwata kamunena’mba: “Abe wa lwita-
31
15
MATEO 14:32–15:20
¯
nzazangi, Isaya wadi na nsambu
pa kunena mu bupolofeto myanda yenu amba: 8 ‘Bano bantu
¯
bandemekanga na milomo yabo
bitupu, ino mutyima wabo udi kulampe nami. 9 I bya bitupu byo¯
bantotanga, mwanda bafundijanga bijila bya bantu amba yo mfundijo.’ ” 10 Penepo waita kibumbo pabwipi kaebanena’mba:
“Tejai kadi ivwanijai buluji bwa
kino: 11 Kyokya kitwela mu
kyakanwa kya muntu kekimusubijangapo, ino kyokya kilupuka
mu kyakanwa kya muntu kyo kisubijanga muntu.”
12 Penepo bana ba bwanga baiya kebamunena’mba: “Le uyukile amba Bafadiseo badi
abakukala pa kwivwana byowadi ubanena’bya?” 13 Nandi pa
kulondolola wanena’mba: “Kyonso kimena kyampikwa kuku¯
nwa na Tata udi mulu kikatukunwa. 14 Mwibalekei. I batulombwe bampofu. Mwanda shi
mpofu uludika mpofu mukwabo, bonso babidi bakaponena mu
kina.” 15 Petelo pa kutentulu¯
la, kamunena’mba: “Witutokejeje’po kyelekejo’kya.” 16 Penepo nandi wanena’mba: “Nanshi banwe nenu kemwaivwanije
ne pano? 17 Le kemujingulwilepo amba kintu kyonso kitwela mu kyakanwa kipitanga
´
mu mila kupwa kyakelwa ku musalani? 18 Inoko, bintu bilupukanga mu kyakanwa bitambanga ku mutyima, kadi bino bintu byo bisubija muntu. 19 Kimfwa, ku mutyima kutambanga
milangwe imbi, butapani, makoji, busekese, bwivi, bukamoni bwa
bubela, mutonko. 20 Bino byo
Bishi. Bintu bisubija mutyima
bijo lutyetye, mwanda waka wadi
kotatana, a?” 32 Ino abo pa kupwa kukanda mu bwato, ne kivula kikatampe kine kyatalala.
33 Boba badi mu bwato kebamufukatyila, amba: “Bine abe wi
¯
Mwana Leza.” 34 Kupwa baabukila bukila bwa ntanda ya Ngenesaleta.
35 Bantu ba kwine’kwa pa kujingulula’mba i aye, batumanya
ku mitamba yonso ya ntanda’ya,
ebiya bantu kebamuletela boba
bonso badi babela. 36 Kabidi
¯
bamwisashila’mba batenge’po’tu
nansha ku manyamvwa a kivwalwa kyandi kya pangala, kadi bonso badi batenga’ko ne kukoma
¯
badi bakoma nke.
Ebiya Bafadiseo ne basonekeji batambile ku Yelusalema baiya kudi Yesu, kebanena’mba: 2 “Mwanda waka bobe
bana ba bwanga bajilula kishi
kya bantu ba pa kala? Kimfwa,
keboyangapo ku makasa pa kudya byakudya.”
3 Nandi pa kwibalondolola wanena’mba: “Lelo banwe nenu kyomujilwilanga kijila kya Leza pa
mwanda wa kishi kyenu i kika
¯
le, a? 4 Kimfwa, Leza wane¯
ne amba, ‘Lemeka shobe ne inobe,’ kadi amba, ‘Yewa unena shandi nansha inandi bibi afikijibwe
ku lufu.’ 5 Ino banwe munenanga’mba, ‘Yewa ense unena shandi nansha inandi amba: “Kyonso kyondi nakyo kyowadi wa
kumwena’mo i kyabuntu kya ku¯
pana kudi Leza,” 6 kanenwepo
¯
kulemeka shandi nansha dimo.’
E momwaalamwina kinenwa kya
Leza ke kya bitupu mwanda’tu
wa kishi kyenu. 7 Banwe ba-
MATEO 15:21–16:1
32
¯
bampofu, batumama, ne bakwabo bavule bene, bebela ku maulu
andi, nandi webabelula, 31 ponkapo kibumbo kyatendela pa
¯
kumona batumama kebanena,
babisheta kebenda, ne bampofu
nabo kebamone, ne kutumbija kebatumbija Leza wa Isalela.
32 Ino Yesu waita bandi bana
ba bwanga kaebanena’mba: “Nakwatyilwa kibumbo lusa mwanda abashikata nami ke mafuku asatu ino kebadipo na kintu kya kudya, nami nkisakilepo kwibanena bende na
nzala. Mwanda bakokeja kupona
mpanga mwishinda.” 33 Inoko, bana ba bwanga kebamunena’mba: “Le kuno kufula namino tusa kusokola kwepi mikate ibwanya kwikuta kibumbo kikata nenki?” 34 Byobiya, Yesu
webanena’mba: “Le mudi na mikate inga?” Nabo amba: “Isambaibidi, ne twita twa lui tutyetye.”
35 Penepo, pa kupwa kulombola kibumbo kishikate pa nshi,
36 wayata mikate isamba-ibidi
ne twita’twa, wafwija’ko, kupwa weityumuna kape’yo bana
ba bwanga, abo nabo kebabila’yo bibumbo. 37 Ebiya bonso badya baikuta, kadi baboya bipindi byashele’ko, byayula bilala bikatampe bisamba-bibidi. 38 Ino
boba badile badi bana-balume
4 000, kutalula’mo bana-bakaji
ne bana batyetye. 39 Ku mfulo,
aye pa kupwa kutalula bibumbo,
waikila mu bwato waiya ku ntanda ya Makadana.
Penepo Bafadiseo ne Basadusea bamufwenene,
pa kumutompa, kebamunena
¯
ebalombole kiyukeno kya mulu.
Wabelula mwana. Bantu 4 000 badya
bintu bisubijanga muntu, ino kudya byakudya pampikwa koya
ku makasa kekusubijangapo muntu.”
21 Yesu pa kutaluka’po, waenda mu ntanda ya Tyila ne Shidona. 22 Kadi tala! mwana-mukaji umo mwine Fenisea wa ku
ntanda’ya waiya kaela mabila’mba: “Mfwile’ko lusa, Mfumwa¯
mi, Mwana Davida. Wami mwana
mwana-mukaji i mukwatwe na
ndemona byamalwa.” 23 Ino
aye kanenepo kishima nansha
kimo kya kumulondolola. Penepa bandi bana ba bwanga baiya kebamunena’mba: “Mupange
ende mwanda yeu wiya witwela mabila kunyuma.” 24 Nandi
kishima-tentu amba: “Nkyatuminwepo ku bantu bakwabo, poso
¯
enka ku mikoko mijimine ya njibo ya Isalela.” 25 Mwana-mukaji pa kwiya, washilula kumufukatyila, kanena’mba: “A Mfumwami, nkwashe’ko!” 26 Nandi wamulondolola’mba: “Ke
biyampepo kusela mukate wa
bana koela’o tubwa.” 27 Aye
nandi amba: “I amo, Mfumwami,
ino na bubine tubwa tudyanga bu¯
kuku bupona ku meza a bamfumwato.” 28 Ebiya Yesu wamulondolola’mba: “Abe Mwana-mukaji, lwitabijo lobe i lukatampe;
kilongeke monka mowasakila.”
Penepo wandi mwana mwanamukaji wabeluka tamba pa kine
kitatyi’kya.
29 Pa kutaluka’po, Yesu waiya kubwipi na Dijiba dya
Ngadilea, kupwa wakakanda ku
¯
lulu kashikete konka. 30 Penepo bibumbo bikata byamufwena,
byaiya na babisheta, balemane,
16
33
Kiyujo kya Bafadiseo. Mwala. Mafungulo
2 Nandi pa kulondolola webanena’mba: “[[Shi kyolwa kibaoloba, mwibidile kunena’mba,
‘Kusa kwikala biyampe, mwa¯
¯
nda kulu kubatyile pya,’ 3 kadi
lubanga nalo amba, ‘Kusa kwikala mashika, ne mvula dyalelo,
¯
¯
mwanda kulu kubatyile pya ino
ako’ko makumbi fututu.’ Muyukile’ko kushintulula mumweke¯
lo wa kulu, ino biyukeno bya bitatyi, kubwanya kwibishintulula
mpikila.]] 4 Lukongo lubi kadi
lwa makoji lukimbanga nyeke kiyukeno, ino i kutupu kiyukeno
kyolukapebwa poso’nka kiyukeno kya Yona.” Ponkapo wataluka’po, webashiya kaenda.
5 Ebiya bana ba bwanga batyibuluka bobwa bukila kadi baidilwe kusela mikate. 6 Yesu we¯
banena’mba: “Putulai meso, kadi
dyumukai kiyujo kya Bafadiseo
ne Basadusea.” 7 Penepo baanza kunena abo bene na bene
amba: “Ketuselelepo mikate.”
8 Yesu pa kuyuka kino, wanena’mba: “I kika kyomunenena banwe bene na bene nankyo, amba
i mwanda kemudipo na mikate, banwe ba lwitabijo lutyetye?
9 Lelo kemwajingulwile mwanda mwine, nansha kadi le kemuvulukilepo mikate itano yadile boba 5 000 ne bungi bwa bilala byomwaboile’po? 10 Nansha
mikate yadile boba 4 000 ne bungi
bwa bilala bikata byomwaboile’po? 11 Le penepo i kika kyokemujingulwidilepo amba nkimunenangapo myanda ya mikate?
Ino dyumukai kiyujo kya Bafadiseo ne Basadusea.” 12 Penepo baivwanija’mba nanshi kadipo
wisambila pa kudyumuka kiyujo
MATEO 16:2-21
kya mikate, ino i pa kudyumuka
bufundiji bwa Bafadiseo ne Basadusea.
13 Ponkapo, Yesu pa kwiya ku
ntanda ya Kesalea Fidipai, waipangwile bana bandi ba bwanga’mba: “Le bantu banenanga’mba
¯
Mwana muntu i ani?” 14 Nabo
banena’mba: “Bamo banenanga’mba i Yoano Mubatyiji, bakwabo
amba i Ediya, bangi nabo amba i
Yelemia nansha umo wa mu bapolofeto.” 15 Nandi webanena’mba: “Le banwe nenu, munenanga’mba ne ani?” 16 Kwivwana Shimona Petelo wamulondolola kanena’mba: “Abe wi
¯
¯
Kidishitu, Mwana Leza mumi.”
17 Penepa Yesu wamutentulu¯
la kanena’mba: “Wi wa katokwe
¯
abe Shimona mwana Yona, mwanda ke mwitapo ne mashi byaku¯
sokwela’kyo, ino Tata udi mulu
ye wakusokwela’kyo. 18 Nakunena monka’mba: Abe wi Petelo, kadi pa uno mwala wa di¯
bwe nkobaka’po kipwilo kyami,
ne bibelo bya Kibundu1 kebi¯
kekitadilapo. 19 Nkakupa ma¯
fungulo a Bulopwe bwa mulu,
kadi kyonso kyowakakuta pano
panshi kikekala kintu kikutyilwe
¯
kala mulu, ne kyonso kyowakakutulula pano panshi kikekala ki¯
ntu kikutulwilwe kala mulu.”
20 Ebiya walombola ukoma bana
ba bwanga’mba kebakisapwila
muntu nansha umo amba aye ye
Kidishitu.
21 Kushilwila penepa, Yesu
Kidishitu waanza kulombola
bana bandi ba bwanga’mba ufwaninwe kwenda ku Yelusalema ne
Mat 16:181 Pa bute pa bute, “Hadese.”
MATEO 16:22–17:12
17
34
˜
mpala yandi keye nenya pamo
bwa dyuba, ne bivwalwa bya¯
ndi bya pangala kebikelema to
¯
pamo bwa kitokeji. 3 Kadi tala!
kwebamwekela Mosesa ne Ediya kebesambe nandi. 4 Ebiya
Petelo watentulula Yesu amba:
“A Mfumwetu, i kipite buya twikale pano. Shi usakile, nsa kushimika mapema asatu pano,
umo obe, mukwabo wa Mosesa,
ungi nandi wa Ediya.” 5 Aye
ukinena, tala! dikumbi dilelema
¯
dyebaputa, ponkapo diwi dyatamba mu dikumbi kedinena’mba:
“Uno’u i wami Mwana, muswedibwe, ondoelelwe; mwivwanei.”
6 Bana ba bwanga pa kwivwana
nabya, bapona mapala abo panshi
kadi bakwatwa moyo mukatampe. 7 Penepa Yesu webafwena pabwipi, webatenga, kanena’mba: “Imanai, kemwakikwatwai
moyo.” 8 Abo pa kutulula meso
abo, kebamwenepo muntu mukwabo poso’nka Yesu bunka bwa¯
¯
ndi. 9 Pobadi batuka ku lulu,
˜
Yesu webaso nanya’mba: “Kemwakilombolai muntu nansha
umo kino kimonwa enka ne bi¯
sangulwa Mwana muntu mu bafwe.”
10 Ebiya bana ba bwanga bamwipangula’mba: “Penepo mwanda waka basonekeji banenanga’mba Ediya ufwaninwe bidi
kwiya?” 11 Nandi walondolola’mba: “Ediya shandi unenwe
kwiya kadi ukajokeja bintu byonso senene. 12 Inoko nemulombola’mba Ediya ke mwiye kala,
kadi kebamujingulwilepo ino bamulongele byonso byobadi basaka. Muswelo umo onka, Mwa¯
na muntu i mutungilwe kususu-
Upandija muya ukeujimija. Kushinta
kukasusulwa bininge na bakulumpe ne babitobo bakulu ne basonekeji kadi ne kwipaibwa kupwa
mu difuku dya busatu ukasangulwa. 22 Penepo, Petelo wamukokela kufula waanza kumufunina’mba: “A Mfumwetu, wididile’ko lusa; uno mwanda keukakufikilapo nansha dimo.” 23 Ino
aye wavundamuka, kanena Petelo amba: “Jokela mu nyuma, abe
Satana! Wi kikukaja kondi mwa˜
nda abe ulananga milangwe ya
bantu ke milangwepo ya Leza.”
24 Penepo Yesu wanena bandi
bana ba bwanga’mba: “Shi muntu usaka kunonda, nankyo epele aye mwine, asele mutyi wandi
wa masusu kadi anonde nyeke.
25 Ke-muntu yewa ense usaka
kupandija muya wandi ukeujimija, ino yewa ense ujimija muya
wandi pa mwanda wa amiwa ukeumona. 26 Mwanda i kamweno’ka le kakamwena’mo muntu
shi wanekenya ntanda yonso
ino wajimija muya wandi? Ne
¯
kadi lelo muntu ukapana kika
kya kwishinta na muya wandi?
¯
27 Mwanda Mwana muntu ufwaninwe kwiya mu ntumbo ya Shandi ne bamwikeulu bandi pamo,
kadi ukapala muntu ne muntu
mpalo mwendele mwikadilo wandi. 28 I bine nemulombola’mba kudi bamo bemene pano’pa kebakafupo poso’nka bamone
¯
bidi Mwana muntu wiya mu Bulopwe bwandi.”
Mafuku asamba pa kupita’po, Yesu waselele ba Petelo ne Yakoba pamo ne mwana¯
bo Yoano wakanda nabo ku lulu
lulampe kwa bunka bwabo.
2 Penepo washinta ku meso abo;
35
Mwana wa kijilangoa. Kwityepeja
ka ku makasa abo.” 13 Penepo
bana ba bwanga baivwanija’mba
wadi wibalombola myanda ya Yoano Mubatyiji.
14 Ebiya abo pa kufika kwadi kibumbo, mwana-mulume umo
wamufwena, wamufukatyila mu
manwi kanena’mba: 15 “A Mfumwami, ivwanina’po wami mwana lusa mwanda udi na kijilangoa
kadi ubela, uponenanga divule
dine mu mudilo ne mu mema,
16 namuletele kudi bobe bana
ba bwanga, ino batunya kumubelula.” 17 Yesu watentulula ka¯
nena’mba: “Yo, lukongo lwampikwa lwitabijo kadi lunyengakane, le nkendelela nenu kufika ne
¯
kitatyi’ka? Le nkemutukijija mutyima kufika ne kitatyi’ka? Ndetelei’ye kuno.” 18 Penepo Yesu
wafunina ndemona, nandi wamutamba’mo; ne mwana mwanamulume’wa wabeluka enka pa
kine kitatyi’kya. 19 Ebiya bana
ba bwanga baiya kudi Yesu
dya kufula kebanena’mba: “Mwanda waka batwe twatuninye kumupanga?” 20 Webanena’mba:
“I mwanda wa lwitabijo lwenu lutyetye. Mwanda i bine nemulombola’mba: Shi mudi na lwitabijo
lwa bukata bwa luze lwa mutade,
¯
mukanena luno lulu amba, ‘Taluka pano enda kokwa,’ nalo lwataluka, kadi i kutupu kintu kikemukomena.” 21 —
—1
22 Pobadi bebungile pamo mu
Ngadilea, e pebanene Yesu
¯
amba: “Mwana muntu i mutungilwe kwabwa ku makasa a bantu,
MATEO 17:13–18:4
23 kadi bakamwipaya, ne mu difuku dya busatu, ukasangulwa.”
¯
Penepo nabo baf ıtwa mutyima
fututu.
24 Abo pa kupwa kufika mu
Kapanama, bana-balume basonkeja musonko wa ndakuma ibidi bafwena Petelo kebanena’mba:
“Lelo mufundiji wenu kafutangapo ndakuma ibidi ya musonko?”
25 Nandi wanena’mba: “Aa, ufutanga.” Inoko, aye pa kutwela mu
njibo, Yesu wabadikila kumunena’mba: “A Shimona, le ulanga
namani? Le balopwe ba ntanda
¯
bafutyijanga bani bitanshi ne musonko wa muntu ne muntu? Le i
babo bana’ni, i beni?” 26 Aye pa
kunena’mba: “I beni,” Yesu wamunena’mba: “Nanshi na bubine
bana kebasonkangapo. 27 Ino
kutyina’tu kwibakukaja, enda ku
dijiba, ukalobe na bulobo,1 ebiya
yata mushipa umbajinji owaka¯
samuna’wa, posa kwiuputula mu
kyakanwa, usa kutana’mo kityele kya ndalama. Yata’kyo ukebafute musonko wami ne obe.”
Mu kine kitatyi’kya bana
ba bwanga baiya kubwipi na Yesu kebanena’mba: “Lelo
na bubine i ani utabukile buka¯
tampe mu Bulopwe bwa mulu?”
2 Ponkapo waita mwana mutye¯
tye, wamutula umbukata mwabo 3 kanena’mba: “I bine nemulombola’mba: Shi kemwalamukilepo ne kwikala pamo bwa bana
batyetye kemukatwelapo nansha
¯
dimo mu Bulopwe bwa m ulu.
4 Nanshi, ense uketyepeja pamo
bwa uno mwana mutyetye ye
Mat 17:211 Uno vese utanwa mu mashintuludi a Bible amoamo, inoko¯ kata- aye utabukile bukatampe mu
nwapo mu bilembwa palapala bilemekibwe bya Kingidiki bya kala.
18
Mat 17:271 Nansha, “ndobo.”
MATEO 18:5-21
¯
Mukoko mujimine. Kupwija myanda
¯
Bulopwe bwa m ulu, 5 kadi
ense utambula yewa udi pamo
bwa uno mwana mutyetye pa
mwanda wa dijina dyami nabya wauntambula ne ami mwine.
6 Ino ense ukukaja umo wa mu
bano batyetyetyetye bangitabija
ami, nabya i kipite buya kumukutyila mu nshingo dibwe dya mpelo dijokolojibwanga na mpunda,
ashike pa dijiba palampe.
7 “Malwa ayo ino ntanda mwanda wa bikukaja! Na bubine, bikukaja bifwaninwe’nka kwiya, ino
malwa andi yewa muntu uleta
kikukaja! 8 Penepo shi kuboko
nansha kulu kobe kukukukajanga, nankyo keta’ko wele’ko kulampe nobe; i kipite buya kodi ku¯
twela mu bumi mulemane nansha
usunkuta kupita’ko kwelwa na
maboko onso abidi nansha na maulu onso abidi mu mudilo wa nyeke. 9 Kadi shi diso dyobe dikukukajanga, nankyo bongotola’dyo wele’dyo kulampe nobe; i ki¯
pite buya kodi kutwela mu bumi
na diso dimo kupita’ko kwelwa
na meso onso abidi mu Ngehena1
ya mudilo. 10 Tadijai kutyina’mba mwakafutulula umo wa mu
bano batyetyetyetye; mwanda
nemulombola’mba bamwikeulu
¯
babo momwa mulu babandilanga
¯
nyeke mpala ya Tata udi mulu.
11 —
—1
12 “Le mulanga namani? Shi
muntu kampanda waikala na mi¯
koko katwa ino kubajimina umo,
abulwe’po kushiya yoya makumi
Mat 18:91 Tala Mbwejo 9. 111 Uno
vese utanwa mu mashintuludi a Bible amoamo, inoko¯ katanwapo mu bilembwa palapala bilemekibwe bya Kingidiki bya kala.
36
kitema ne kitema mu ngulu kaenda kukakimba owa umo wajimina? 13 Kadi shi weutana, nemulombola na bubine amba, ukeusangela mpata kupita’ko yoya
makumi kitema ne kitema yampikwa kujimina. 14 Mo mo¯
nka, Tata udi mulu nandi kasangelangapo nansha umo wa mu
bano batyetyetyetye oneke.
15 “Pakwabo kadi, shi mwanenu walonga bubi, enda ukamusokwele kilubo kyandi pa bubidi bwenu. Shi wakwivwana nabya ubaaluja mwanenu. 16 Ino
shi kakwivwenepo, sela muntu
umo nansha babidi, amba pa kyakanwa kya batumoni babidi nansha basatu mwanda onso uketabijibwa. 17 Shi kakibevwenepo
ne abo bene, nankyo lombola kipwilo. Shi kevwenepo ne kipwilo
kine, nabya ekale pamo’nka bwa
muntu wa mizo ne pamo bwa musonkeji wa musonko.
18 “I bine nemulombola’mba:
Bintu byonso byomwakakuta
pano panshi bikekala bintu biku¯
twe kala mulu, ne byonso byomwakakutulula pano panshi bikekala bintu bikutululwe kala
¯
mulu. 19 Ne kadi nemulombola
bine amba, shi babidi umbukata
mwenu abeivwanika kintu kyokyonso kya mvubu kya kulomba,
kikebalongelwa monka pa mwa¯
nda wa Tata udi mulu. 20 Mwanda popa padi babidi nansha basatu bebungile pamo mu dijina dyami, nami ngidi ponka umbukata mwabo.”
21 Penepo Petelo waiya kwadi
kamwipangula’mba: “A Mfumwe¯
tu, i misunsa inga le ımpya mwanetu mambo yomfwaninwe ku-
37
MATEO 18:22–19:8
¯
nakulekele mapu obe onso powanzenzele. 33 Lelo nobe kufwaninwepo kufwila mupika mukwenu lusa monka monakufwidile lusa?’ 34 Byobiya, mfumwandi pa kukalabala bya mwiko,
wamutwala kudi balami ba kifungo enka ne byakafuta byonso
byaadi wapwile. 35 Ne Tata wa
¯
mulu nandi ukemulonga enka
namino shi umo ne umo kalekelangapo mwanabo na mutyima
umo.”
Ebiya papwile Yesu kunena bino binenwa, wataluka
ku Ngadilea kaenda ku mitamba
ya Yudea bobwa bukila bwa Yodano. 2 Kadi ne bibumbo bikata bya bantu byamulonda, nandi
webabelula kwine’kwa.
3 Kadi Bafadiseo baiya kwadi, na mulangwe wa kumutompa kebanena’mba: “Lelo ke kijilapo muntu kulubula wandi mukaji pa mwanda o-onso?”
4 Aye pa kulondolola wanena’mba: “Le kemwatangilepo amba
¯
yewa webapangile tamba ku nga¯
lwilo webalongele mwana-mulume ne mwana-mukaji 5 ne
kunena’mba: ‘O mwanda mwine mwana-mulume ukashiya shandi ne inandi kadi ukalamata
wandi mukaji, penepo abo babidi bakekala ngitu imo’? 6 Papo
kebakidipo babidi, aa, ino ke ngitu imo. Nanshi kyokya kyakuta Leza pamo mu lupungu, mu˜
ntu nansha umo kakikalananya’kyo.” 7 Nabo bamunena’mba:
“Penepo, mwanda waka Mosesa
¯
˜
wasonenye kupa mukaji mukanda wa kumupanga ne kumulubula?” 8 Nandi webanena’mba:
“Pa mwanda wa mityima yenu
Kulekela misunsa 77. Wa mapu. Dilubu
mulekela? Lelo i kufika ne pa misunsa isamba-ibidi?” 22 Yesu
wamulondolola’mba: “Nakulombola’mba, ke enkapo kufika ne
pa misunsa isamba-ibidi kete, aa,
ino i kufika ne pa misunsa makumi asamba-abidi ne isamba-ibidi.
23 “O mwanda mwine Bulo¯
pwe bwa mulu budi pamo bwa
muntu umo, mulopwe, wasakile kulandula bapika bandi mapu.
24 Paashilwile kwibalandula, bamuletele muntu umo wadi umwapwile talenta 10 000. 25 Ino
byakadipo na muswelo wa kufu˜
ta’yo, mfumwandi wasonanya bamupoteje aye mwine ne wandi
mukaji ne bandi bana ne bintu
byonso byaadi nabyo mwa kufutyila mapu’a. 26 Penepo, umpika wapona panshi kamufukatyi¯
la, koku unena’mba, ‘Ntukijije’ko
mutyima, nsa kukufuta byonso.’
27 Pa kumwivwanina lusa, mfumwandya uno umpika wamuleka
ende, ne mapu mene wamulekela’o. 28 Ino uno umpika watamba wakatana umpika mukwabo, wadi umwapwile ndenadi katwa, penepo wamukwata, wamufina lukono, kamunena’mba,
‘Futa byonso byoungapwile.’
29 Penepa, umpika mukwabo’wa
wapona panshi kamuzenze amba,
¯
‘Ntukijije’ko mutyima, nsa kukufuta.’ 30 Inoko aye wapela, waenda kukamweleja mu kifungo
enka ne byakafuta byaadi wapwile. 31 Ebiya bapika bakwabo
pa kumona bino byapita, mutyi¯
ma webaf ıta fututu, baenda kukasapwila mfumwabo byonso
byapitanga. 32 Penepo mfumwandi wamwityija kamunena’mba: ‘Abe umpika umbi, ami
19
MATEO 19:9-28
Bukungulume. Keso ka lushinge
38
˜
¯
¯
myumu, Mosesa wemulekele mu- ka?” Yesu amba: “Kokepayana¯
lubule bakaji benu, ino kekyadi- na; kokalonga makoji; kokeba;
po nankyo tamba ku ngalwilo. kokaleta bukamoni bwa bube¯
9 Ami nemunena’mba yewa ense la; 19 lemeka shobe ne inobe;
ulubula wandi mukaji shi ke’nka- kadi sanswa mukwenu mowisapo pa mwanda wa busekese kadi nshilwe abe mwine.” 20 Nsowasonga ungi nankyo walonga ngwalume’wa wamunena’mba:
“Amiwa ndamine byabyo byomakoji.”
10 Bana ba bwanga bamune- nso’byo; i kika kikwabo kyombuna’mba: “Shi bidi nankyo pa bu- dilwe?” 21 Yesu wamunena’kata bwa muntu ne wandi muka- mba: “Shi usaka kwikala muji, nabya ke biyampepo kusonga.” bwaninine, enda ukapoteje byo¯
11 Nandi webanena’mba: “Ke ba- di nabyo ne kupana ku balanda,
¯
ntu bonsopo betabijanga wao penepo ukekala na byabuleme
¯
mwanda, poso enka boba badi mulu, kupwa iya wikale mulona kyabuntu. 12 Mwanda kudi ndi wami.” 22 Yewa nsongwabantungu babutulwe’nka nabya, lume pa kwivwana uno mwa¯
kudi bantungu batungulwe na ba- nda, wataluka’po mufıtwe mutyintu, kadi kudi ne bantungu betu- ma, mwanda wadi na bintu bingingwile abo bene pa mwanda wa bingi. 23 Ebiya Yesu wanena
¯
Bulopwe bwa mulu. Yewa ubwa- bandi bana ba bwanga’mba: “I
bine nemulombola’mba kikekala
nya kwitabija’o etabije’o.”
¯
kutwela mu Bulo13 Ebiya, bamuletele bana ba- kikomo mpeta
¯
tyetye amba ebatenteke makasa pwe bwa mulu. ¯ 24 Kadi nemune kulombela, ino bana ba bwa- nena’mba: I kipela’ko ngamedia
nga bebakanda. 14 Ino Yesu kupita mu keso ka lushinge kutawebanena’mba: “Mwibalekei buka’ko mpeta kutwela mu Bulobana batyetye, kemwakibaka- pwe bwa Leza.”
25 Bana ba bwanga pobankajai kwiya kondi, mwanda Bu¯
lopwe bwa mulu i bwa boba badi ivwene namino, batulumuka bipamo bwa abo.” 15 Penepa we- ninge, kebanena’mba: “Le bibatenteka makasa kupwa wata- ne i ani ubwanya kukapanda?”
26 Yesu webatala mu mpala, kaluka’po.
16 Ino tala! muntu umo waiya ebanena’mba: “Ku bantu kino kekwadi kaipangula’mba: “A Mufu- kibwanikangapo, ino kudi Leza
ndiji, i kiyampe’ka kyomfwani- bintu byonso bibwanikanga.”
27 Ebiya Petelo wamulondolonwe kulonga mwanda wa kuka¯
mona b umi bwa nyeke?” la’mba: “Tala! Batwe tubashiye
17 Nandi wamulondolola’mba: bintu byonso ketukulonda; pene“Kyoungipangwila pa mwanda po i bika bine byotukatambula?”
wa kiyampe i kika? Kudi Umo 28 Yesu webanena’mba: “I bine
kete muyampe. Ino shi usaka nemulombola’mba, Pa kupangu¯
kukatwela mu bumi, nankyo lo- lula, kitatyi kikashikata Mwa¯
nda nyeke mbila.” 18 Aye na- na muntu pa lupona lwandi lwa
ndi wamwipangula’mba: “Mbila’- ntumbo, banwe banonda nenu
39
20
MATEO 19:29–20:19
¯
¯
8 “Kyolwa pa koloba, mwine
˜
budimi bwa mananza wanena kalama wandi amba, ‘Ita bengidi wibafute mpalo yabo, kushilwila ku ba mfulo kufika ku babajinji.’ 9 Bantu bashilwile na
´
nsa dikumi ne imo pa kufika, batambula muntu ne muntu ndenadi imo. 10 Penepo babajinji
pa kwiya, balanga’mba basa kutambula mivule, ino ne abo bene
batambula enka mpalo ya ndenadi imo imo. 11 Pa kutambula’¯
yo, bashilula kwiuningila mwine
njibo 12 amba, ‘Bano ba mfu´
lo abaingila’tu nsa imo kete; ino
ubebadingakanya pamo netu batwe bantu baputuma na mingilo
difuku dituntulu ne kyanga kya
dyuba!’ 13 Ino walondolola’po
muntu umo amba, ‘A mukwetu,
¯
nkikulubılepo. Mwene tubeivwanikanga ndenadi imo, ke amopo?
14 Sela’tu yobe wiendele. Ami
kyonsaka i kupa ne yeu wa mfulo yonka yonakupa. 15 Le i kijila ami kulonga kyonsaka na bintu byami? Ne kadi, le diso dyobe i dibi mwanda amiwa ne muyampe?’ 16 Mu uno muswelo, ba
mfulo bakekala babajinji ne babajinji nabo ba mfulo.”
17 Yesu paadi kakanda ku
Yelusalema, wakokela kufula
bana ba bwanga dikumi ne babidi kaebanena mwishinda’mba:
18 “Talai! Yeu tukanda ku Ye¯
¯
lusalema, Mwana muntu ukapanwa ku babitobo bakulu ne basonekeji, bakamuponeja’mba epai¯
bwe 19 kadi bakamupana ku
bantu ba mizo, nabo bakamusepa bya kibengo ne kumukupila
nsonde ne kumupopa ku mutyi,
Kufutwa ndenadi. Ba mfulo ke babajinji
mukashikatanga pa mpona dikumi ne ibidi, mutyiba mambo a bisaka dikumi ne bibidi bya Isalela. 29 Kadi yewa ense washile
mobo nansha banababo bana-balume nansha banababo bana-bakaji nansha shandi nansha inandi
nansha bana nansha madimi pa
mwanda wa dijina dyami ukebitambulanga misunsa mivule ku¯
tabuka kadi ukapyananga bumi
bwa nyeke.
30 “Ino bavule babajinji bakekala ba mfulo, ba mfulo nabo babajinji.
“Mwanda Bulopwe bwa
¯
mulu budi pamo bwa mu¯
ntu umo, mwine njibo, watambi¯
le lubanga bwe kukakimba bengidi ba kwingila mu budimi bwandi
˜
bwa mananza. 2 Aye pa kwiivwanika na bengidi kwibafuta
ndenadi imo ku difuku, webatu˜
ma mu budimi bwandi bwa mananza. 3 Pa kutamba monka ku´
bwipi na nsa ya busatu, wamona
bakwabo bemene mu nsoko kaji
mpika, 4 webanena’mba, ‘Banwe nenu endai mu budimi bwa
˜
mananza, nami kyokya kyoloke
nkemupa’kyo.’ 5 Penepo nabo
baenda. Kadi watamba monka
´
kubwipi na nsa ya busamba ne
´
kubwipi na nsa ya kitema walonga’nka nabya. 6 Ku mfulo, ku´
bwipi na nsa ya dikumi ne imo,
watamba ne kutana bakwabo bemene, webepangula’mba, ‘Mwanda waka mwimene pano dyuba dyonso kaji mpika?’ 7 Nabo
bamulondolola’mba, ‘Mwanda kekudipo witupele kaji.’ Nandi webanena’mba, ‘Ne banwe bene
˜
endai mu budimi bwa mananza.’
MATEO 20:20–21:5
¯
Yesu, kinkulwa. Bampofu 2 ababelulwa
kupwa mu difuku dya busatu,
ukasangulwa.”
20 Byobiya inandya bana ba
Zebede wamufwena na bandi
bana bana-balume, wamufukatyila kamulombe kintu kampanda. 21 Yesu wamunena’mba:
“Le usaka bika?” Nandi amba:
“Leta kishima’mba bano bami
bana babidi’ba bashikate, umo ku
kuboko kobe kwa lundyo mukwabo nandi ku lunkuso lobe, mu Bulopwe bobe.” 22 Yesu pa kulondolola wanena’mba: “Banwe kemuyukilepo byomulomba’byo.
Le mubwanya kutoma kitomeno kyonsa kutoma?” Nabo bamunena’mba: “En-en tubwanya.”
23 Webanena’mba: “Bine mukatoma kitomeno kyami, ino kushikata ku kuboko kwami kwa lundyo ne ku lunkuso lwami ke
¯
kyamipo kya kupana, ino i kya
boba balongolwedilwe’kyo kala
na Tata.”
24 Penepo boba bakwabo diku¯
mi pa kwivwana nabya bafıtyilwa ba mwana na mwanabo
babidi’ba. 25 Ino Yesu webetyila kwadi kanena’mba: “Muyukile amba baledi ba bantu ba
¯
mizo bebatadilanga kadi bakatampe babo bengidijanga lupusa pobadi. 26 Kekidipo namino
umbukata mwenu, ino yewa usaka kwikala mukatampe umbukata mwenu ufwaninwe kwikala
mwingidi wenu, 27 kadi yewa
usaka kwikala umbajinji umbukata mwenu ufwaninwe kwikala
umpika wenu. 28 Monka mwa¯
idile Mwana muntu, ke mwandapo wa kwingidilwa, aa, ino i kwi¯
ngidila bantu ne kupana muya
40
¯
¯
wandi ke kinkulwa kya kukula
bavule bene.”
29 Ebiya, pa kutamba mu Yediko, kibumbo kikata kyamulondele. 30 Kadi tala! bampofu
babidi badi bashikete kufula kwa
dishinda baivwana’mba Yesu yao
upita, penepo baela mbila’mba:
“A Mfumwetu, witufwile’ko lusa,
¯
Mwana Davida!” 31 Ino kibumbo kekibakande na bulobo bekale talala; ino abo po pene baningija mabila’mba: “A Mfumwe¯
tu, witufwile’ko lusa, Mwan a
Davida!” 32 Ponkapo Yesu waimana, webeta kanena’mba: “Le
kyomusaka nemulongele i kika
le?” 33 Nabo bamunena’mba:
¯
“Mfumwetu, meso etu ap utuke.” 34 Yesu pa kwibakwatyilwa lusa, watenga meso abo, nabo
bamona ponka na ponka, penepo
kebamulonda.
Ebiya kadi, abo pa kufwena pabwipi na Yelusalema,
¯
bafika ku Betefaji pa Lulu lwa
Impafu, penepo Yesu watuma
bana ba bwanga babidi, 2 webanena’mba: “Endai mu kakibundi komumwene’ka, ponkapo musa kutana mpunda mukute ne kyana kya mpunda pamo
nandi; mwibakutululei mundetele’bo. 3 Kadi shi muntu kaemunena, mufwaninwe kunena’mba, ‘I Mfumwetu wibasaka.’ Penepo nandi usa kwibatuma ponka
na ponka.”
4 Kino na bubine kyalongeke¯
le amba kifikidile kyokya kyanenenwe kupityila kudi mupolofe¯
to, wanenene amba: 5 “Lombo¯
lai mwana Ziona mwana-mukaji amba: ‘Tala! Mulopwe obe yao
wiya kodi, wa ngikadila italala
21
41
Yesu watwela mu Yelusalema. Kikuyu
kadi ukandile pa mpunda, i amo,
pa kyana kya mpunda, lutundu
lwa nyema uselanga biselwa.’ ”
6 Penepa bana ba bwanga baenda, balonga monka mweba˜
sonaninye Yesu. 7 Nabo basela
mpunda ne kyandi kyana, baadija’po bivwalwa byabo bya pangala, nandi washikata’po. 8 Bantu bavule mu kibumbo baala bivwalwa byabo bya pangala mwishinda papo bakwabo nabo
kebakete bimuna ku mityi bebyala mwishinda. 9 Ino bibumbo bya boba badi bamutangidile kumeso ne boba badi bamulonda badi bela’nka kwela mabila’mba: “Pandija’po, tubalombe,
¯
Mwana Davida! Mweselwe dyese
i yewa wiya mu dijina dya Yehova! Mupandije’po, tubalombe, mo¯
mwa mulu mulampe!”
10 Ebiya aye pa kutwela mu
Yelusalema, kibundi kyonso kyajina, kebanena’mba: “Le uno nandi i ani?” 11 Bibumbo byadi
bilombola’nka kulombola bantu
amba: “Uno i mupolofeto Yesu,
wa ku Nazala wa Ngadilea!”
12 Penepo Yesu watwela mu
tempelo kapanga boba bonso badi
bapoteja ne kupota bintu mu
tempelo kadi wakuvumika mameza a badi bashintula lupeto
ne bibasa bya boba badi bapoteja bankunda. 13 Kaebanena’mba: “Kilembelwe amba: ‘Njibo
yami ikatelwa bu njibo ya milombelo,’ ino banwe mubeyala´
¯
muna ke muta wa batubwalala.”
14 Kadi, bampofu ne bilema bya
maulu baiya kwadi mu tempelo,
nandi webabelula.
15 Babitobo bakulu ne basonekeji pa kumona bintu bya kwa-
MATEO 21:6-24
nwa byaalongele ne bana banabalume badi bela mabila mu tempelo amba “Pandija’po, tuba¯
¯
lombe, Mwana Davida!” baf ıtwa
mu t y i m a 1 6 k e b a m un e n a ’ mba: “Le wivwene binena bano’ba?” Yesu webalondolola’mba:
¯
“En-en. Lelo kash a kemwatangile kino amba: ‘Mu kyakanwa
kya bana batyetye ne bana ba
lukeke, ubatambija’mo mitendelo’?” 17 Penepo webashiya waenda panja pa kibundi ku Betani
¯
¯
ne kulala walala konka.
18 Paadi kajokela ku kibundi
¯
lubanga bwe, waivwana nzala.
19 Ebiya wamona kikuyu dya
kwishinda waenda’ko, ino katene’kopo kantu kwadi’nka mani,
penepo wekinena’mba: “Kukapepo monka kipa nansha kimo nyeke.” Ponka na ponka kikuyu kya¯
uma te. 20 Ino bana ba bwanga
pa kumona kino, batulumuka, kebanena’mba: “Le kino kikuyu kibaume’tu ponka na ponka namani?” 21 Pa kutentulula, Yesu
webanena’mba: “I bine nemulombola’mba: Shi mudi na lwitabijo ne kutatana mpika, kemukalongapo enka kino kyonalonga
ku kikuyu, ino kadi nansha shi
¯
mwanena luno lulu amba, ‘Tekuka wiele mu dijiba,’ nakyo kikalongeka. 22 Kadi byonso byomulomba mu milombelo, koku mwikele na lwitabijo, mukebitambula.”
23 Ebiya pa kupwa kutwela
mu tempelo, babitobo bakulu ne
bakulumpe ba bantu baiya kwadi paadi ufundija kebamwipangu˜
la’mba: “Le ulonanga bino bintu
na lupusa’ka? Ne i ani mwine wakupele luno lupusa?” 24 Yesu
MATEO 21:25-42
Lupusa. Dibwe dinedine dya difinko
webalondolola’mba: “Ami nami
nsa kwimwipangula kintu kimo.
Shi munombole’kyo, nabya nami
nkemulombola i na lupusa’ka lononga nalo bino bintu: 25 Le
lubatyijo lwa Yoano lwatambile
¯
kwepi? Lelo i mulu’ni, i ku bantu?” Ino bashilula kulanga abo
bene amba: “Shi tunene amba,
¯
‘I m ulu,’ usa kwitunena’mba,
‘Penepo mwanda waka kemwamwitabijepo?’ 26 Ino shi tunene amba, ‘I ku bantu,’ tudi na
kibumbo kya kutyina, mwanda
bonso bamwene Yoano amba i
mupolofeto.” 27 Penepo balondolola Yesu amba: “Ketuyukilepo.” Aye nandi webanena’mba:
“Nami nkisapo kwimulombola i
na lupusa’ka lononga nalo bino bintu.
28 “Le mulanga namani? Muntu umo wadi na bana babidi.
Waenda kudi umbajinji wamunena’mba: ‘A mwana, enda ukengile dyalelo mu budimi bwa
˜
mananza.’ 29 Nandi wamulondolola’mba, ‘Biyampe Tata,
nsa kwenda,’ ino kaendele’kopo.
30 Wafwena wa bubidi, wamunena’nka nabya. Nandi wamulondolola’mba, ‘Nkisapo kwenda.’
Ino kupwa, wealakanya ne kwenda waenda’ko. 31 Le pa bano
babidi’ba, i ani walongele kiswamutyima kya shandi?” Banena’mba: “I wa mfulo.” Yesu webanena’mba: “I bine nemulombola’mba basonkeji ba musonko ne
bandumba abemubadikidila mu
Bulopwe bwa Leza. 32 Mwanda Yoano waile komudi mu dishinda dya boloke, ino banwe
kemwamwitabijepo. Inoko, basonkeji ba musonko ne bandu-
42
mba bamwitabije, banwe’ko, nansha byomwamwene kino, ino
kupwa kemwealakenyepo amba
mumwitabije.
33 “Tejai kyelekejo kikwabo:
¯
Kwadi muntu umo, mwine nji˜
bo, wadimine budimi bwa mananza ne kwibujokoloja mu lupango kadi wakola’mo kyengelo
kya vinyu ne kwimika’mo kite¯
ba, penepo washıla’bo babidimye
kupwa waenda lwendo lulampe.
34 Kitatyi kya bipa pa kufika,
watuma bapika bandi kudi babidimye amba bakamuselele bipa
byandi. 35 Inoko, babidimye
bakwata bapika bandi’ba, umo
bamukupila, mukwabo bamwipaya, ungi nandi bamwasa mabwe.
36 Kadi watuma’ko bapika bakwabo, bavule kutabuka ne babajinji bene, ino bebalonga enka
nabya. 37 Ku mfulo watuma’ko wandi mwana, kanena’mba,
¯
‘Basa kulemeka wami mwana.’
38 Babidimye pa kumona mwana, kebanena abo bene na bene
amba, ‘Uno’u ye mpyana; iyai, tumwipayei tuyate ne bupyani bwandi bwine!’ 39 Penepo bamukwata, bamwela panja pa budimi
˜
bwa mananza ne kwipaya bamwi¯
paya. 40 Shi ke pano, mwine
˜
budimi bwa ma nanza pa kwiya, le usa kulonga bano babidimye bika?” 41 Nabo bamunena’mba: “Byobadi babi, usa kwi¯
bonakanya bya malwa ne kushıla
˜
budimi bwa mananza’bwa babidimye bakwabo, bakamupa bipa pa
kitatyi kyabyo.”
42 Yesu webanena’mba: “Lelo
¯
kasha kemwatangile mu Bisonekwa’mba: ‘Dibwe dyapelelwe na
bobaki e dyo dyaalamuka ke di-
43
Masobo a butundaile; betyilwe’ko
bwe dinedine dya difinko. Kudi
Yehova e ko kutambile kino,
kadi i kya kutendelwa mu meso
etu’? 43 O mwanda nemunena’mba: Bulopwe bwa Leza bukemuyatwa ne kupebwa ku muzo
upa bipa byabo. 44 Kadi, muntu uponena pa dino dibwe uketyumuna. Ne kadi yewa odiponena nandi, dikamuvingakanya.”
45 Penepo, babitobo bakulu ne
Bafadiseo pa kwivwana bino byelekejo, bajingulula’mba nanshi i
abo bobanena. 46 Nansha byobadi bakimba kumukwata, batyinine bibumbo mwanda byadi bimumwene amba i mupolofeto.
Kadi monka Yesu webatentulula na byelekejo,
¯
amba: 2 “Bulopwe bwa mulu
budi pamo bwa muntu umo, mulopwe, watekeje masobo a butundaile bwa wandi mwana mwanamulume. 3 Ebiya watumine ba¯
ndi bapika kuketa boba betyilwe ku masobo a butundaile, ino
kebasakilepo kwiya’ko. 4 Kadi
watuma bapika bakwabo, amba,
‘Kalombolei boba betyilwe amba:
“Talai! Nateka byakudya byami
˜
bya dyuba, bami banombe balume ne banyema banune abapu kutapwa, kadi bintu byonso i bilongololwe kala. Iyai ku masobo a
¯
butundaile.” ’ 5 Ino abo basula’ko baenda, au ku budimi bwandi,
mukwabo nandi mu bya busunga
byandi; 6 ino bakwabo, bakwata bapika bandi, bebamwesha malwa ne kwipaya bebepaya.
7 “Penepo mulopwe wakalabala, watuma bibumbo byandi bya
basola nabyo byaonakanya boba
˜
bantapanani ne kibundi kyabo
¯
bekisoka mudilo. 8 Penepo wa-
22
MATEO 21:43–22:17
nena bapika bandi amba, ‘Masobo a butundaile shao i malongololwe kala, ino bene betyilwe kebafwaninwepo. 9 Nanshi, endai
mu bilayi byenda panja pa kibu¯
ndi, itai ense omwakatana aye ku
masobo a butundaile.’ 10 Ebiya, bapika’ba batambila mu bilayi
kebabungakanya pamo bonso bobatene, ne babi ne bayampe bene
kumo; kadi mu njibo ya masobo a
¯
butundaile mwayula ba boba badi
bashikete ku meza.
11 “Mulopwe pa kutwela kutala betwa, wamona’mo muntu
umo wampikwa kuvwala kivwalwa kya pa butundaile. 12 Penepo wamunena’mba, ‘A mukwetu, le ubatwelanga namani kwampikwa kuvwala kivwalwa kya
pa butundaile?’ Nandi ne kya kunena kyamubulwa. 13 Byobiya
mulopwe wanena bengidi bandi
amba, ‘Mukutei maboko ne maulu mene, kamwelei mu mfindi
panja. Mo mwakadila madilo ne
kwishenkenya meno.’
14 “Mwanda kudi bangi bene
betyilwe, ino batyetye bo batongelwe.”
15 Penepo Bafadiseo batalu˜
ka bakakala neni pamo mwa
kumutela makinga mu binenwa
byandi. 16 Ebiya bamutumina
babo bana ba bwanga, pamo ne
kitango kya balondi ba Heloda, amba: “A Mufundiji, tuyukile
amba wi muntu wa binebine kadi
ufundijanga dishinda dya Leza
mu bubine, ne kwifukwijangapo ku muntu nansha umo, mwanda abe kutalangapo mumwekelo wa bantu. 17 Nanshi, witulombole’po bidi, Le ulanga namani? Lelo kufuta Kesala musonko
MATEO 22:18-44
44
˜
bana-balume kebasonangapo nansha bana-bakaji kusongwa, ino
badi pamo bwa bamwikeulu mo¯
mwa mulu. 31 Pa mwanda wa
lusangukilo lwa bafwe, le ke¯
mwatangile byobya by emunenene Leza, amba: 32 ‘Ami ndi
Leza wa Abalahama ne Leza wa
Izake ne Leza wa Yakoba’? Aye
¯
i Leza wa bomi, ke wa bafwepo,
aa.” 33 Pa kwivwana nabya, bibumbo byaana bufundiji bwandi.
34 Bafadiseo pa kwivwana’mba waubija Basadusea ababulwe kya kunena, baiya bonso pamo. 35 Penepo umo wa
umbukata mwabo ujingulwile
Bijila, wamutompa na kumwipangula’mba: 36 “A Mufundiji,
lelo i mbila’ka itabukile bukatampe mu Bijila?” 37 Nandi wamunena’mba: “ ‘Sanswa Yehova
Leza obe na mutyima obe onso ne
˜
na muya obe onso ne na neni yobe
yonso.’ 38 Ino’i yo mbila itabukile bukatampe kadi yo imbajinji.
39 Ya bubidi, iifwene nayo, i ino:
‘Sanswa mukwenu mowisanshilwe abe mwine.’ 40 Pa ino mbila ibidi po pemanine Bijila byonsololo, ne Bapolofeto.”
¯
41 Ebiya, padi pakibungıle Bafadiseo pamo, Yesu webepangula’mba: 42 “Le mulanga namani myanda ya Kidishitu? Le i
¯
mwan a ani?” Bamunena’mba:
¯
“I mwana Davida.” 43 Nandi
webanena’mba: “Penepo, i namani Davida pa kuludikwa na mushipiditu umwita bu Mfumwami,
panena’mba, 44 ‘Yehova wanenene Mfumwami amba: “Shikata ku kuboko kwami kwa lu¯
ndyo enka ne byontula balwana
nobe munshi mwa maulu obe” ’?
Bya Leza kudi Leza. Mbila 2 mikatampe
wa muntu ne muntu i kijila’ni, ke
kijilapo?” 18 Ino Yesu, byaayukile mutyima wabo umbi, wanena’mba: “Kyomuntompela i kika
le, banwe banzazangi? 19 Nombolei bidi kityele kya musonko
wa muntu ne muntu.” Nabo bamuletela ndenadi imo. 20 Nandi webanena’mba: “Le kino kifwatulo ne kilembwa i bya ani?”
21 Nabo amba: “I bya Kesala.”
Ebiya webanena’mba: “Nanshi,
futai bintu bya Kesala kudi Kesala ino bintu bya Leza nabyo
kudi Leza.” 22 Kadi, pobaivwene nabya, batendela, bamutaluka’po, penepo baenda.
23 Mu dyonka difuku’dya Basadusea, bene banenanga’mba
kekudipo lusangukilo, baiya kwadi kebamwipangula’mba: 24 “A
¯
Mufundiji, Mosesa w anenene
amba: ‘Shi muntu wafu kwampikwa kubutula bana, mwanabo
ufwaninwe kusela mukaji wandi’wa ne kubutwila mwanabo lutundu.’ 25 Inoko, kwetu kwadi bana-balume basamba-babidi
ba munda mumo, umbajinji wasonga kupwa wafwa, ino lutundu
¯
mpika, wash ıla mwanabo mukajandi. 26 Byapita’nka nabya
ku wa bubidi ne ku wa busatu
mwine kufika ne byapwile bonso
basamba-babidi. 27 Mfulo mfu¯
lo, ne mwana-mukaji’wa wafwa.
28 Penepo, ku lusangukilo, le
ukekalanga mukaja ani pa bano
basamba-babidi? Mwanda bonso
baikele nandi bu mukaji.”
29 Yesu webalondolola kanena’mba: “Mubetupe’byo mwanda kemuyukilepo ne Bisonekwa ne bukomo bwa Leza bwine, 30 mwanda ku lusangukilo
45
Malwa enu basonekeji, Bafadiseo
45 Nanshi shi Davida umwita
bu Mfumwami, le penepa i wandi mwana namani?” 46 Kadi
kekwadipo nansha umo wabwenye kumutentulula, nansha wadi
usomonwa kumwipangula tamba
dine difuku’dya.
Ebiya Yesu wasapwila bibumbo ne bandi bana ba
bwanga’mba: 2 “Basonekeji ne
Bafadiseo i bashikate abo bene pa
kityi kya Mosesa. 3 Nanshi, bintu byonso byobemulombola, longai’byo ne kwibilama, inoko kemwakilongai mungya bilongwa
byabo, mwanda abo banenanga
ino kulonga mpika. 4 Bakuta¯
nga biselwa bilema ne kutwika’byo bantu pa mapuji, ino abo bene
kebasakangapo nansha kwibijinya na munwe wabo. 5 Byonso
˜
byobalonga, balonanga’byo mwanda’tu wa kumonwa na bantu,
mwanda babaijanga tumambukulu tudi’mo bisonekwa tobavwalanga bu twa kwibakinga kadi balepejanga manyamvwa a bivwalwa
byabo. 6 Baswile byaba bya bu¯
leme mpata ku bidibwa bya kyolwa ne bityi bya kumeso mu mashinankonka 7 ne kwimunwa
mu mansoko kadi ne kwitwa na
bantu bu Labi.1 8 Ino banwe,
kemwakitwai bu Labi, mwanda
Mufundiji wenu i umo enka, nanshi banwe bonso mwi bana na
bana. 9 Ne kadi, kemwakitai
muntu bu Tata pano pa ntanda,
mwanda Shenu i umo enka, Yewa
¯
udi mulu. 10 Nansha kwitwa
bu batangidiji, mwanda Mutangidiji wenu i umo enka, Kidishitu. 11 Ino yewa utabukile bu-
23
¯
Mat 23:71 Kitenta kya buleme kya mufundiji Muyuda.
MATEO 22:45–23:20
kata momudi ufwaninwe kwikala mwingidi wenu. 12 Yewa wi¯
zunzula ukatukijibwa, ino yewa
¯
witukija ukazunzulwa.
13 “Malwa enu, basonekeji ne
Bafadiseo, banwe banzazangi!
mwanda mushityilanga bantu
¯
Bulopwe bwa mulu, ke-pantu banwe bene kemutwela’mopo, kadi
ne boba basaka kutwela’mo bene
mwibakankaja. 14 —
—1
15 “Malwa enu, basonekeji ne
Bafadiseo, banwe banzazangi!
mwanda mutyibulukanga dijiba ne ntanda mukakimba muntu
umo wa kwalamuka, ne shi waalamuka, mwamulonga ke mufwaninwe Ngehena1 pabidi kwimupita ne banwe bene.
16 “Malwa enu, banwe batulombwe bampofu, munenanga’mba, ‘Shi muntu watyipe amba
ne tempelo, kekudipo mwanda,
ino shi muntu watyipe amba ne
nsahabu ya mu tempelo, nabya
ufwaninwe kulongela monka.’
17 Banwe balembakane ne bampofu! Lelo bine kipityile bukatampe i kyepi, le i nsahabu’ni, i
tempelo mine ipandula nsahabu?
18 Kadi amba, ‘Shi muntu wa¯
tyipe amba ne kisokelo, kekudipo mwanda, ino shi muntu watyipe amba ne kyabuntu kidi’po, nabya ufwaninwe kulongela monka.’ 19 Banwe bampofu!
Bine, lelo kipityile bukatampe
¯
i kyepi, le i kyabuntu’ni, i kisokelo kine kipandula kyabuntu?
20 Nanshi, yewa utyipa’mba ne
Mat 23:141 Uno vese utanwa mu mashintuludi a Bible amoamo, inoko¯ katanwapo mu bilembwa palapala bilemekibwe bya Kingidiki bya kala. 151 Tala
Mbwejo 9.
MATEO 23:21-39
Ngehena. Yelusalema wipayanga bapolofeto
46
¯
¯
kisokelo nabya watyipe ne kiso29 “Malwa enu, basonekeji ne
kelo kadi ne byobya byonso bi- Bafadiseo, banwe banzazangi!
¯
di’po, 21 kadi yewa utyipa’mba mwanda m ubakanga bibundu
˜
ne tempelo nabya watyipe ne te- bya bapolofeto ne kunenenya bimpelo kadi ne yewa mwine ushi- bundu bya bantu boloke, 30 ke¯
katanga’mo, 22 ne kadi yewa munena’mba, ‘Shi twadi’ko mu
¯
utyipa’mba ne mulu nabya watyi- mafuku a bakulutuba betu, longa
¯
pe ne lupona lwa Leza kadi ne ketwamwangilepo nabo mashi
yewa mwine ushikatanga’po.
a bapolofeto.’ 31 Nanshi, mule23 “Malwa enu, basonekeji ne tanga bukamoni bwa kwiponeja
Bafadiseo, banwe banzazangi! banwe bene amba mwi bana ba
¯
¯
mwanda mutulanga kya dikumi boba baipaile bapolofeto. 32 Dikya mante ne anete ne kumine,1 ngai nanshi kipimo kya bakulutu¯
¯
ino mupelula’ko bintu bileme ku- ba benu.
tabuka mu Bijila, kimfwa boloke
33 “Banwe banyoka, lutundu
¯
ne lusa ne kikokeji. Bino bintu e lwa bampidi, lelo mukanyema
byadi bifwaninwe kulonga, inoko namani butyibi bwa Ngehena?
¯
kwampikwa kupelula byobya bi- 34 O mwanda, nsa kwimutumikwabo. 24 Banwe batulombwe na bapolofeto ne ba tunangu ne
¯
bampofu, musasanga kamwe ino bafundiji ba bantu. Bamo mumumina’ko ngamedia kubyu!
kebepaya ne kwibapopa ku mi25 “Malwa enu, basonekeji ne tyi, bakwabo nabo mukebakuBafadiseo, banwe banzazangi! pila nsonde mu mashinankonka
¯
mwanda mutokejanga panja pa enu ne kwibapangapanga, mwa¯
kitomeno ne pa nsani, ino munda di mu kyoki kibundi ke mu kyo¯
mwabyo muyule ba makomwa- ki, 35 amba mulambikwe mameso ne kubulwa kwibeja. shi a boloke bonso amwangilwe
¯
26 Abe Mufadiseo mpofu, toke- pano pa ntanda, tamba pa mashi a
ja bidi munda mwa kitomeno ne Abele moloke kufika ne ku mashi
¯
¯
mwa nsani mwanda wa panja pa- a Zekadia mwana¯ Balakia, omwa¯
¯
kyo napo patoke to.
ipaile pa bukata bwa kipandulwe
¯
27 “Malwa enu, basonekeji ne ne kisokelo.
36 I bine nemuloBafadiseo, banwe banzazangi! mbola’mba: Bino byonso bikalamwanda mwifwene bibundu bi- mbikwa luno lukongo.
¯
¯
shinge bitoka, bine bimweka pa¯
37 “Yo, Yelusalema, Yelusalenja bu biyampe she, ino munda
¯
ma, abe wipayanga bapolofemuyule ba mikupa ya bafwe ne
to ne kwasa mabwe boba batubintu bya disubi bya miswelo yomwa kodi—i misunsa inga le yonso. 28 Ne banwe nenu mo monadi nsaka kubungakanya bobe
nka, bine mumwekanga panja bu
boloke ku meso a bantu, ino mu- bana mubungakenyanga nzolo
¯
nda mwi bayule ba buzazangi ne bandi bana mu mapapwa andi! Ino banwe kemwasakilepo.
kujilula bijila.
¯
38 Tala! Njibo yenu ibemushılwa.
Mat 23:231 Mante, anete ne kumine i 39 Mwanda nemunena’mba, ketubimuna tusombelwanga mu kisamba. mukamonepo ami dikwabo ta-
47
Kwikala’po kwa Kidishitu. Kyamunyanji
mba pano kufika ne pomukanena’mba: ‘Eselwe dyese yewa wiya
mu dijina dya Yehova!’ ”
Pa kutaluka, Yesu watambile ku tempelo kaenda,
ino bandi bana ba bwanga ba¯
mufwena kebamulombola byubakwa bya tempelo. 2 Aye pa kulondolola webanena’mba: “Le kemumwenepo bino bintu byonso’bi? I bine nemulombola’mba, i
kutupu dibwe nansha dimo dikashala ditentamine pa dibwe dikwabo kwampikwa kubundwilwa panshi.”
¯
3 Paadi ushikete ku Lulu lwa
Impafu, bana ba bwanga bamufwena dya kufula, kebamunena’mba: “Witulombole’po bidi, I kyaba’ka kikekala’ko bino bintu, ne
i kika kikekala kiyukeno kiketuyukija kitatyi kya kwikala’po
kobe ne kya mvuyo ya ngikadilo
ya bintu?”
4 Kadi Yesu webalondolola’mba: “Tadijai kutyina’mba muntu nansha umo wakemongola,
¯
5 mwanda bavule bakaya batela dijina dyami, amba, ‘Amiwa
ye Kidishitu,’ kadi bakongolanga
bavule bene. 6 Mukevwananga
mavita ne myanda ya mavita;
tai mutyima kutyina’mba mwakatuyuka. Mwanda bino bintu bifwaninwe kufika, ino ke mfulopo
kala.
7 “Mwanda muzo ukatamba
muzo mukwabo ne bulopwe nabo
bulopwe bukwabo, kadi kukekala bimpengele bya nzala ne kutenkana kwa ntanda byadi koku
kebidi koku. 8 Bino byonso’bi i
ngalwilo ya bisanso bya malwa.
9 “Penepo bantu bakemufikija ku byamalwa ne kwimwipaya,
24
MATEO 24:1-22
kadi mukashikibwa na mizo yonso pa mwanda wa dijina dyami. 10 Kadi bavule bakakukala
ne kwialamuka abo bene na bene
ne kwishikwa abo bene na bene.
11 Ebiya kukatamba bapolofeto
bavule ba bubela kadi bakongola
bavule bene, 12 kadi pa mwanda wa kuvula kwa kujilula bijila, buswe bwa bangi bene buka¯
talala. 13 Ino yewa ukominina
kufika ne ku mfulo ye aye ukapanda. 14 Kadi ino myanda miyampe ya Bulopwe ikasapulwa
pa ntanda yonso ikelwe na bantu
mwanda wa bukamoni ku mizo
yonso, ebiya mfulo keiya shayo.
15 “Nanshi, shi mubamone
kya munyanji kileta musala, mo¯
nka moky anenenwe kupityila
kudi mupolofeto Danyele, kimene mu kifuko kijila (yewa utanga ekale kusansanya), 16 nankyo boba badi mu Yudea bashilule kunyemena ku ngulu.
17 Yewa udi peulu pa njibo ka¯
kituka kusela bintu bidi mu njibo yandi, 18 kadi yewa udi ku
madimi kakijokela ku njibo kukasela kivwalwa kyandi kya pangala. 19 Malwa abo bana-bakaji ba memi ne boba bamisha
bana mu oa mafuku! 20 Lombelai’nka kulombela’mba kunyema
kwenu kekwakekala mu kitatyi
kya mashika nansha mu difuku dya Sabato, 21 mwanda penepa kukekala kyamalwa kikata¯
mpe kekyaikele’ko kasha tamba
ku ngalwilo ya ino ntanda kufika ne pano, aa, kadi kekikekala’kopo monka. 22 Na bubine, shi
oa mafuku keaipipijibwepo, longa kekwadipo kwa kupanda ngitu nansha imo, ino pa mwanda
MATEO 24:23-42
48
˜
32 “Nanshi, boilai neni ku kikuyu pamo bwa kyelekejo kya
uno mwanda: Popa’tu pepinga
musambo wakyo mwana ne kushipuka mani, muyukanga’mba ke pabwipi na ku dikumbi.
33 Mo monka, nenu shi mubamone bino bintu byonso, yukai
amba kadi pabwipi ponka pa bibelo. 34 I bine nemulombola’mba luno lukongo kelukapitepo
nansha dimo enka ne bilongeka
bino byonso’bi. 35 Diulu ne ntanda bikapita, ino binenwa byami
kebikapitepo nansha dimo.
36 “Pa mwanda wa dyodya
´
difuku ne ns a mine, i kutupu nansha umo wibiyukile, na¯
nsha bamwikeulu ba mulu nansha Mwana, poso’nka Tata kete.
¯
37 Mwanda monka mwadi mwikadile mafuku a Noa, ne kita¯
tyi kya kwikala’po kwa Mwana
muntu nakyo kikekalanga’nka
nabya. 38 Mwanda monka mo¯
badi bekadile mu oa mafuku a
kumeso kwa Dilobe, badya batoma, bana-balume basonga, banabakaji nabo basongwa, kufika
¯
ne difuku dyatwelele Noa mu
¯
safina, 39 kadi kebatele’kopo
¯
mutyima enka ne byaile Dilo¯
be dyebakomba bonso, ne kitatyi
¯
kya kwikala’po kwa Mwana muntu nakyo kikekalanga’nka nabya. 40 Penepo bana-balume
babidi bakekala mu budimi: Umo
¯
ukaselwa ino mukwabo ukashıbwa; 41 bana-bakaji babidi bakekala bapela bukula na mpelo: Umo ukaselwa ino mukwabo
¯
ukashıbwa. 42 Nanshi, keshai’nka kukesha mwanda kemuyu¯
kilepo i difuku’ka dine dıya Mfumwenu.
Bakidishitu ba bubela. Mafuku a Noa
wa batongwe oa mafuku akepipijibwa.
23 “Nanshi shi muntu kaemunena’mba, ‘Talai! Kidishitu
yeu kuno,’ nansha amba, ‘Yewa kokwa!’ kemwakitabijai’byo.
24 Mwanda kukatamba Bakidishitu ba bubela ne bapolofeto ba
bubela kadi bakalonga biyukeno
bikatampe ne bintu bya kutendelwa amba, shi bibwanika, bongole
enka ne batongwe bene. 25 Talai! nemudyumuna kala. 26 Nanshi, shi bantu kebemunena’mba,
‘Talai! Udi mu ntanda mutuputupu,’ kemwakitambai; ‘Talai! Udi
mu byumba bya munda,’ kemwakitabijai’byo. 27 Mwanda enka
mutambilanga dipeni kutunduka
dyamunika ne kushika, ne kitatyi
¯
kya kwikala’po kwa Mwana muntu nakyo kikekalanga’nka nabya. 28 Konso kudi umbidi mufwe, ko konka kukebungila mikebo.
29 “Kupwa’tu kwa kyamalwa
¯
kya mu oa mafuku, dyuba dikaf ıtyijibwa, kweji nandi kakaletapo
¯
˜
kitokeji kyandi, nenyenye nayo
¯
ikapona mulu ne bya bukomo bya
¯
momwa mulu bine bikatenkanibwa. 30 Penepo kiyukeno kya
¯
¯
Mwana muntu kikamweka mulu,
ponkapo bisaka bya pano panshi bikeyaya ne mutyima kupe¯
pa kadi bikamona Mwana muntu
¯
wiya pa makumbi a mulu na bukomo ne ntumbo mikatampe.
31 Nandi ukatuma bamwikeulu
bandi na diwi dya kimpungidi
dikatampe, nabo bakabungakanya batongwe bandi kutamba ku
´
mvula ina, tamba ku mfulo imo
¯
ya madiulu kutula ku mfulo mikwabo.
49
¯
Umpika mukokele. Bajike dikumi
43 “Ino yukai kino’ki: Shi mwi¯
ne njibo wadi uyukile kilo kine
¯
kıya ngivi, longa kadipo wa ku¯
¯
lala ne kadipo wa kuleka batute yandi njibo. 44 Pa uno mwanda banwe nenu ikalai belongo¯
lole mwanda Mwana muntu wi´
yanga pa nsa yokemulangidijapo
amba yo ayo.
45 “Na bubine, le umpika mu¯
kokele ne mudyumuke i ani le,
utongelwe na Mfumwandi kulama bengidi bandi ba mu njibo,
kwibapa byakudya byabo pa ki¯
tatyi kifwaninwe? 46 Katokwe
kandi yao umpika shi Mfumwandi pa kufika amutane ulonga namino! 47 I bine nemulombola’mba: Ukamutonga kulama bintu
byandi byonsololo.
48 “Ino shi yewa umpika umbi
anene mu mutyima wandi amba,
‘Mfumwami waije,’ 49 penepa
ashilule kukupila bakwabo bapika, udya ne kutoma na bankolwankolwa ba mu meso fututu, 50 Mfumwandya uno umpi¯
ka ukaya mu difuku dyakamute´
ngelepo ne mu nsa yakayukilepo
51 ukamupa mfuto na bulobo bya
malwa kadi ukamupa kyepelo
kyandi kumo na banzazangi. Ko
kwakadila madilo ne kwishenkenya meno.
¯
“Ebiya Bulopwe bwa mulu
bukekala pamo bwa bajike dikumi baselele binanu byabo
˜
kebenda kukatundaila musona˜
nani. 2 Mwadi batano bendalale, ne batano bakwabo badyumuke. 3 Boba bendalale baselele binanu byabo ino kebaselelepo
¯
mani, 4 ino boba badyumuke
¯
baselele mani mu bintu byabo
pamo ne binanu byabo. 5 Muso-
25
MATEO 24:43–25:17
˜ ˜
nanani byawaijije, bonso badi ke
¯
bakunuka, ebiya baenda kukalala. 6 Ke pa bukata’tu bwa bufuku, kwatamba lubila’mba: ‘Au
˜ ˜
keye musonanani! Tambai mumutundaile.’ 7 Penepo bajike
bonso balanguka ne kuteakanya
binanu byabo. 8 Boba bendalale kebanena badyumuke amba,
¯
‘Mwitupei’ko mani mu enu’mo
mwanda binanu byetu kebisa kubula.’ 9 Badyumuke balondolola na bino bishima’mba: ‘Padi keasapo kwitubwana batwe ne banwe kumo. Nanshi endai ku boba
bapotejanga’o mukapote enu.’
10 Abo bakyenda’tu kukapota,
˜ ˜
musonanani wafika, ebiya boba
bajike badi belongolole batwela nandi mu masobo a butundaile, ne kushita bashita ku kibelo.
11 Kupwa, bajike bakwabo’ba baiya kebanena’mba, ‘A Mfumwetu, Mfumwetu, witushitwile’po!’ 12 Nandi walondolola kanena’mba, ‘Nemusapwila binebine amba, Ami nkimuyukilepo.’
13 “Nanshi, keshai’nka kukesha mwanda kemuyukilepo difu´
ku nansha nsa mine.
14 “Mwanda bidi pamo’nka
bwa mwana-mulume umo, wadi
kakute lwendo lulampe, penepo waita bapika bandi kaebashila bintu byandi. 15 Yeu umo
wamupa talenta itano, mukwabo ibidi, ungi nandi imo, muntu ne muntu mwendele bukomo bwandi, penepo waenda lwendo lulampe. 16 Ponka na ponka yewa watambwile talenta
itano waenda, wakasungulula’yo
ne kumwena’mo itano mikwabo.
17 Ne yewa watambwile ibidi nandi monka, wamwena’mo ibidi
MATEO 25:18-37
¯
Kyelekejo kya talenta. Mikoko mu bambuji
mikwabo. 18 Ino umpika watambwile imo’wa waenda, wakola
panshi ne kufya wafya lupeto lwa
ndalama lwa mfumwandi.
19 “Kitatyi kilampe pa kupita’po, mfumwandya bano bapika waiya kubala nabo lupeto.
20 Byobiya yewa watambwile talenta itano wafwena ne kuleta talenta mikwabo itano, kanena’mba, ‘A Mfumwami, waunshidile talenta itano; tala, namwenine’mo talenta mikwabo itano.’
21 Mfumwandi wamunena’mba:
‘Ubalonga biyampe, umpika mu¯
yampe kadi mukokele! Wadi mu¯
kokele mu bintu bityetye. Nsa
kukutonga kulama bintu bivule. Twela mu nsangaji ya mfumobe.’ 22 Kupwa yewa watambwile talenta ibidi nandi wafwena kanena’mba, ‘A Mfumwami, wanshidile talenta ibidi; tala,
namwenine’mo talenta mikwabo ibidi.’ 23 Mfumwandi wamunena’mba: ‘Ubalonga biyampe, umpika muyampe kadi mu¯
¯
kokele! Wadi mukokele mu bintu
bityetye. Nsa kukutonga kulama
bintu bivule. Twela mu nsangaji
ya mfumobe.’
24 “Ku mfulo yewa umpika
watambwile talenta imo nandi
wafwena kanena’mba: ‘A Mfumwami, nayukile amba wi muntu mukutakane, wangulanga
ne pokukushilepo kadi uko¯
ngakanyanga ne pokupepelepo.
25 O mwanda nakwetwe moyo
naenda kukafya talenta yobe panshi. Tala, kintu kyobe kyoki.’
26 Mfumwandi watentulula kamunena’mba: ‘Abe umpika umbi
kadi nkope, wadi uyukile amba
˜
nangulanga ponkikushilepo ne
50
¯
kadi nkongakanyanga ponkipepelepo, mwene i amo? 27 Na¯
nshi wadi wa kukatula lupeto
lwami lwa ndalama kudi bengidi
ba ku banki, ami pa kufika nadi
wa kutambula kintu kyami ne
kamweno ponka.
28 “ ‘Shi ke pano, muyatei talenta, pai’yo yewa udi na talenta dikumi. 29 Mwanda ense udi na
kintu, ukapebwa’ko ne bikwabo,
kadi ukekala na bingibingi, ino
yewa kadipo na kintu, ne kyokya
kyadi nakyo kine kikamuyatwa.
30 Kelei uno umpika wa bitupubitupu mu mfindi panja. Mo mwakadila madilo ne kwishenkenya
meno.’
¯
31 “Pakafika Mwana muntu
mu ntumbo yandi ne bamwikeulu
bonso pamo nandi, ebiya ukashikata pa lupona lwandi lwa ntumbo. 32 Kadi mizo yonso ikakongakanibwa ku meso andi, penepo ukasansanya bantu, baba
koku baba koku, pamo’nka na
¯
mukumbi usansanya mikoko mu
¯
bambuji. 33 Ebiya ukatula mi¯
koko ku kuboko kwandi kwa lundyo ino bambuji ku lunkuso lwandi.
34 “Penepo Mulopwe ukanena boba badi ku lundyo lwandi
amba: ‘Iyai, banwe ba kweselwa na Tata, pyanai Bulopwe bwi˜
mulongolwedilwe tamba ku nanjilo ya ino ntanda. 35 Mwanda nadi na nzala, mwaumpa
bya kudya; nadi na kyumwa,
mwaumpa bya kutoma. Nadi
mweni, mwauntambula na kizaji;
36 nadi mutaka, mwaumvwika.
Nadi mbela, mwankwasha. Nadi
mu kifungo, mwaiya kondi.’
37 Ebiya boloke bakamulondolo-
51
Kukwasha banababo na Yesu. Mananshi
la na bino bishima’mba: ‘A Mfumwetu, i kyaba’ka le kyotwakumwene na nzala twakudisha, nansha na kyumwa, twakupa bya
kutoma? 38 I kyaba’ka le kyotwakumwene mweni twakutambula na kizaji; nansha mutaka twakuvwika? 39 I kyaba’ka le kyotwakumwene ubela nansha mu kifungo twaiya kodi?’
40 Penepo Mulopwe ukebatentulula’mba, ‘I bine nemulombo¯
la’mba: Monka momwalongele’byo umo wa mu batyetyetyetye
wa mu bano banabetu, i amiwa
¯
omwalongele’byo.’
41 “Ebiya kadi ukanena boba
badi ku lunkuso lwandi amba:
‘Ntalukei papo, banwe bafingwe
mafingo, endai mu mudilo wa
nyeke ulongolwedilwe Dyabola
ne bamwikeulu bandi. 42 Mwanda nadi na nzala, ino kemwampelepo bya kudya; nadi na kyumwa, ino kemwampelepo bya kutoma. 43 Nadi mweni, ino kemwantambwilepo na kizaji; nadi
mutaka, ino kemwamvwikilepo;
nadi mbela kadi mu kifungo, ino
kemwankweshepo.’ 44 Ebiya
nabo bakamulondolola na bino bishima’mba: ‘A Mfumwetu, i
kyaba’ka le kyotwakumwene na
nzala nansha na kyumwa nansha
mweni nansha mutaka nansha
ubela nansha mu kifungo ino kukwingidila mpika?’ 45 Penepo
ukebalondolola na bino bishima’mba: ‘I bine nemulombola’mba,
¯
Monka mokemwalongele’byopo
umo wa mu bano batyetyetye¯
tye, i amiwa okemwalongele’byopo.’ 46 Bano bakenda mu kutyibwa’ko kwa nyeke, ino boloke
¯
mu bumi bwa nyeke.”
MATEO 25:38–26:12
Ebiya, Yesu pa kupwa
bino binenwa byonso, wanena bandi bana ba bwanga’mba: 2 “Muyukile amba kubashala mafuku abidi Pashika ifi¯
ke, kadi Mwana muntu ukafikijibwa ku bantu bakwabo mwanda
wa kupopwa ku mutyi.”
3 Penepo babitobo bakulu ne
bakulumpe ba bantu bakongakena pamo mu kipango kya kitobo
mukatampe witwa dya bu Kaifa˜
sa, 4 kebakale neni pamo mwa
kukwatyila Yesu na bunwa bamwipaye. 5 Inoko, badi banena’nka kunena’mba: “Ketwakimukwata pa masobo, kutyina
kwakatamba lupotopoto mu bantu.”
6 Yesu paadi mu Betani mu
njibo ya Shimona wa makopo,
7 mwana-mukaji umo wadi na
mukomba wa dibwe dya alubate¯
le udi’mo mani a mananshi1 a lupoto wamufwena, waanza kumu¯
tuta’o ku mutwe aye papo ushikete ku meza. 8 Bana ba bwa¯
nga pa kumona nabya baf ıtwa
mutyima kebanena’mba: “Mwanda waka kyonakanya kya uno
muswelo? 9 Mwanda adi a kupotejibwa ku lupeto luvule ne
kwabila’lo balanda.” 10 Yesu
pa kujingulula kino, webanena’mba: “I kika kyomukambakenya
uno mwana-mukaji? Waunongela
kilongwa kilumbuluke. 11 Balanda mudi nabo mafuku onso,
ino ami kemukekalapo nami mafuku onso. 12 Uno mwana-mu¯
¯
kaji paatuta mani a mananshi
pa umbidi wami, walonga’kyo
mwanda wa kunteakanya mwa
26
Mat 26:71 Nansha, “malashi.”
MATEO 26:13-34
Pashika wa
¯
kunj ıkila. 13 I bine nemulombola’mba: Konso kusapulwa
ino myanda miyampe mu ino ntanda yonso, kino kyalonga uno
mwana-mukaji nakyo kikasekununwa bu pa kumuvulukila.”
14 Penepo umo wa mu ba dikumi ne babidi, witwa bu Yudasa
Isakadiota, waenda kudi babitobo bakulu 15 kanena’mba: “Le
musa kumpa bika mwabe komudi?” Beivwanika nandi bibese bya
ndalama makumi asatu. 16 Tamba’nka penepa wadi kakimbe
kyaba kiyampe kya kumwaba.
17 Mu difuku dibajinji dya mikate yampikwa kiyujo, bana ba
bwanga baiya kudi Yesu kebanena’mba: “I kwepi kosaka tuku¯
teakenye kwa kudıla Pashika?”
18 Nandi webanena’mba: “Endai
mu kibundi kwa Kansangwa mumulombole amba, ‘Mufundiji wanena’mba: “Kitatyi kyami kitungwe kibafwena; nsa kusoba Pashika na bami bana ba bwanga
mu yobe njibo.” ’ ” 19 Penepa
bana ba bwanga balongela mo˜
nka mwebasonaninye Yesu, balongolola bintu bya Pashika.
¯
20 Ebiya kyolwa pa k oloba, washikata ku meza na bana ba bwanga dikumi ne babidi. 21 Pobadi badya, wanena’mba: “I bine nemunena’mba:
Umo pomudi’po usa kungaba.”
¯
22 Nabo baf ıtwa mutyima bininge pa kino, bashilula bonso kumunena umo umo amba: “A Mfumwami, le i ami?” 23 Nandi walondolola’mba: “Yewa ubelela kuboko pamo nami mu luvu ye usa
¯
kungaba. 24 Bine, Mwana muntu yeu wenda, monka mokile¯
mbelwe pa mwanda wandi, ino yo
52
¯
malwa andi yewa waba Mwana
muntu! I kipite buya kudi yao muntu longa kabutwilwepo nansha
kubutulwa kwine.” 25 Pa kutentulula, Yudasa, mwine wadi kasake kumwaba, wanena’mba: “A
Labi, le i ami?” Nandi wamunena’mba: “Abe mwine ubanena’kyo.”
26 Abo bakidya, Yesu watekuna mukate, pa kupwa kwesela dyese, weutyumuna, wapa’o bana ba bwanga, kanena’mba: “Atai, mudyei. Uno welekeja umbidi wami.” 27 Kadi,
watekuna kitomeno nakyo, wafwija’ko, webapa’kyo, kanena’mba: “Tomai’mo, banwe bonso,
28 kino kyelekeja ami ‘mashi
a kipwano,’ asa kumwangwa pa
mwanda wa bavule, mwanda wa
kulekelwa bubi. 29 Ino nemusapwila’mba: Nkikatomepo nenu
monka bino bitomibwa bya ma˜
nanza kufika ne mu dyodya difuku dyonkatoma’byo bipya pamo
nenu mu Bulopwe bwa Tata.”
30 Ku mfulo, pa kupwa kwimba
mitendelo, batamba kebenda ku
¯
Lulu lwa Impafu.
31 Penepo Yesu webanena’mba: “Banwe bonso musa kukukajibwa pa mwanda wami buno
bufuku’bu, mwanda kilembelwe
amba: ‘Nkakupila mukumbi, ne
¯
mikoko ya mu luombe nayo ikapalakana.’ 32 Ino shi nasanguka, nkemubadikilanga mu Ngadilea.” 33 Ino Petelo pa kulondolola, wamunena’mba: “Nansha
bonso bakukajibwe pa mwanda
obe, ami nkikakukalapo nansha
dimo!” 34 Yesu wamunena’mba: “I bine nakulombola’mba:
Buno bufuku’bu, nzolo pakadi-
mfulo. Bidibwa bya kyolwa
53
Yesu mu Ngesemani; abamukwata
dile, usa kuntuna misunsa isatu.”
35 Petelo wamunena’mba: “Nansha shi binomba kufwa nobe,
nkikakutunepo nansha dimo.”
Ne bana ba bwanga bakwabo bonso nabo banena’nka nabya.
36 Penepo Yesu waiya nabo ku
kifuko kitwa bu Ngesemani, kanena bana ba bwanga’mba: “Shi˜
katai pano ami nende bidi kokwa
kukalombela.” 37 Wapaika Petelo ne bana ba Zebede babidi,
¯
mutyima washilula kumuf ıta fu˜
tutu kadi neni yamuvutakana bikatampe. 38 Ebiya webanena’¯
mba: “Muya wami ubaf ıtwa nakampata bya lufu. Shalai pano kadi
keshai’nka kukesha pamo nami.”
39 Aye pa kwenda’mo kinselensele, wapona mpala panshi, kalombela ne kunena’mba: “A Tata,
shi bibwanika, kino kitomeno kimpityile kulampe. Inoko, ke monswidilepo ami, aa, ino i monka
moswidile abe.”
40 Penepa waiya kudi bana ba
¯
bwanga webatana balele, kanena Petelo amba: “Le mwabulwa’´
po kukesha nami nansha’tu nsa
imo? 41 Keshai’nka kukesha
ne kulombela kyaba kyonso, kutyina’mba mwakatwela mu kutompibwa. Mushipiditu shao usa¯
¯
kanga, ino ngitu i mikokekoke.”
42 Kadi musunsa wa bubidi, waenda kalombela, amba: “A Tata,
shi kebibwanikapo kino kitomeno kupityila kulampe, poso’nka
ntome’kyo, nankyo kiswa-mutyima kyobe kilongeke.” 43 Ebiya
¯
waiya monka webatana balele,
¯
mwanda meso abo adi kealema.
44 Penepo webashiya, waenda
monka kalombela musunsa wa
busatu, unena kintu kimo kyo-
MATEO 26:35-55
nka. 45 Ebiya waiya kudi bana
ba bwanga kaebanena’mba: “Mu
kitatyi kya uno muswelo, banwe
¯
´
¯
mulele mololokwa! Talai! Nsa iba¯
fwena ya Mwana muntu kwabwa’ye mu makasa a babipyamambo. 46 Imanai; twendei.
Talai! Yewa wa kungaba wafwena pabwipi.” 47 Paadi ukisamba, Yudasa, umo wa mu ba dikumi ne babidi, waiya pamo na kibumbo kikata kya bantu baselele bipete ne mipebwe1 batamba kudi
babitobo bakulu ne kudi bakulumpe ba bantu.
48 Papo, yewa wa kumwaba
wadi mwibape kala kiyukeno
amba: “Yewa’tu onakafifya’wa,
ye aye; mukutei.” 49 Waenda
pityipityi padi Yesu kanena’mba:
“Tubaimuna Labi!” penepo wamufifya senene. 50 Ino Yesu
wamunena’mba: “A mukwetu,
kyowaila kuno i kika?” Penepo
bafwena kudi Yesu, bamukwata, bamukuta. 51 Ino tala! umo
wa mu boba badi na Yesu, waolola kuboko wasomona kipete kyandi, wakesa’kyo umpika wa kitobo mukatampe, wamuketa kutwi. 52 Ponkapo Yesu wamunena’mba: “Aluja kipete pokyadi,
mwanda boba bonso batekuna kipete bakafwa ku kipete. 53 Le
ulanga’mba nkikokejapo kulomba Tata ampe’nka pano’pa bibumbo bya bulwi bya bamwikeulu bipite pa dikumi ne bibidi? 54 Shi bikale nankyo, le
Bisonekwa byadi bya kufikidila namani abyo binena’mba kifwaninwe kulongeka namino?”
´
55 Mu mine nsa’yo Yesu wanena bibumbo amba: “Mubaiya na
Mat 26:471 Nansha, “tupini.”
MATEO 26:56-75
Yesu usamba. Petelo watune Yesu disatu
bipete ne mipebwe kunkwata
¯
pamo bwa kabwalala? Difuku ne
difuku nadi nshikatanga mu tempelo mfundija, ino kemwankutyilepo. 56 Bino byonso bibalongeka mwanda wa kufikidija bilembwa bya bapolofeto.” Penepo
bana ba bwanga bonso bamushiya
banyema lubilo.
57 Boba bakutyile Yesu baka¯
mutudile kwa Kaifasa kitobo mukatampe, kwine kwadi kwibu¯
ngıle basonekeji ne bakulumpe.
58 Ino Petelo wadi umulonda’nka kumulonda kato-nyuma dya
kulampe kufika ne ku kipango
kya kitobo mukatampe, kadi aye
pa kutwela, wadi kashikete na
bengidi ba mu njibo amba atale
mobisa kupityila.
59 Papo, babitobo bakulu ne
Sanedini yonso mituntulu badi
bakimba bukamoni bwa bubela bwa kuponeja nabo Yesu mwa
kumufikijija ku lufu, 60 ino kebamwenepo nansha bumo, nansha byokwapityile batumoni ba
bubela bavule. Kupwa, kwapita
babidi bakwabo 61 kebanena’mba: “Uno muntu wadi unena’mba, ‘Nkokeja kubundula tempe¯
lo ya Leza ne kubakulula’yo mu
mafuku asatu.’ ” 62 Penepo kitobo mukatampe waimana kamunena’mba: “Le abe kudipo na kya
kulondolola? Le umwene namani
bikulambika bano’bi?” 63 Ino
¯
Yesu wauba’tu nya. Ebiya kitobo mukatampe wamunena’¯
mba: “Ne Leza mumi nakutyipija,
witulombole shi abe ye Kidishi¯
tu Mwana Leza!” 64 Yesu wamunena’mba: “Abe mwine ubanena’kyo. Kadi nemunena’mba:
¯
Tamba pano mukamona Mwana
54
muntu ushikete ku kuboko kwa
lundyo kwa bukomo, kadi wiya
¯
pa makumbi a mulu.” 65 Penepo kitobo mukatampe wasana kivwalwa kyandi kya pangala, kanena’mba: “Watuke Leza!
Le kudi kadi kyotusakila batumoni bakwabo? Mubamone! Pano
mubaivwana mutonko watuka
Leza. 66 Le mulanga’po namani?” Nabo balondolola’mba: “Yao
ufwaninwe kufwa.” 67 Pene¯
po bamupelela mata mu mpala
ne kumukupila bikoni. Bakwabo bamukupila mapi mu mpala,
68 kebamunena’mba: “Abe Kidishitu mupolofeto witusapwile.
Lelo i ani wakukupila?”
69 Papo, Petelo wadi ushikete panja mu kipango, kwivwana kudi mwingidi mwana-mukaji umo waiya kwadi kamunena’mba: “Ne abe nobe wadi na Yesu
mwine Ngadilea!” 70 Ino aye
watuna ku meso a abo bonso,
kanena’mba: “Nkiyukilepo ne
byonena’byo bine.” 71 Aye pa
kupwa kutamba dya ku kibelo,
mwana-mukaji mukwabo wamujiula kanena boba badi’po amba:
“Uno muntu’u wadi na Yesu mwine Nazala.” 72 Kadi monka watuna’byo, utyipa ne kutyipa’mba: “Nkiyukilepo yao muntu!”
73 Kitatyi kityetye pa kupita’po, boba badi bemene ponka’ba
bafwena kebanena Petelo amba:
“I bine nobe wadi nabo, mwanda
na bubine, muneneno obe ubakusokweja.” 74 Penepo washilula
kufinga koku utyipa ukolokota’mba: “Nkiyukilepo yao muntu!”
Ponka na ponka nzolo wadila.
75 Ebiya Petelo wavuluka mwanda wanenene Yesu amba: “Nzo-
55
Yudasa weyoa. Yesu kalondolwele Pilato
lo pakadidile, usa kuntuna misunsa isatu.” Penepo watamba panja kadila bya bulanda.
Abo pa kukya lubanga, babitobo bakulu bonso ne
bakulumpe ba bantu bakutyila
Yesu kitumba kya kumwipaya.
2 Kadi bamukuta myonji, kupwa
baenda nandi kukamufikija kwa
Pilato mbikavu.
3 Penepo Yudasa, mwine wamwabile, pa kumona amba abamuponeja, mutyima wamusansa,
ebiya wakajokeja bibese makumi
asatu bya ndalama kudi babitobo bakulu ne bakulumpe, 4 kanena’mba: “Napi mambo pa kwaba mashi moloke.” Nabo banena’mba: “Mwanda wetu papo i wepi?
Bikutala abe mwine!” 5 Penepo wasumbula bibese bya ndalama mu tempelo watamba’mo,
kupwa waenda kukeyoa. 6 Ino
babitobo bakulu basela bibese
bya ndalama’bya kebanena’mba:
“I kijila kwela’byo mu kilambwilo kikola mwanda i lupeto lwa
mashi.” 7 Abo pa kupwa kwisambila pamo, bapota’byo ntanda
¯
ya mubumbi, ke mwa kujıka beni.
8 O mwanda ntanda’ya itwanga
bu Ntanda ya Mashi kufika ne ku
dyalelo dino’di. 9 Penepa kya¯
fikidila kyokya kyanenenwe kupityila kudi mupolofeto Yelemia,
amba: “Kadi baselele bibese makumi asatu bya ndalama, lupoto
¯
lwatungılwe muntu, Yewa watu¯
ngılwe lupoto na bana ba Isale¯
la bamo, 10 nabo bakapana’byo
ku ntanda ya mubumbi, mungya
˜
kyokya kyaunsonenye Yehova.”
11 Penepo Yesu waimana ku
meso a mbikavu, ebiya mbikavu
27
MATEO 27:1-22
nandi wamwipangula’mba: “Lelo
wi Mulopwe wa Bayuda?” Yesu
watentulula’mba: “Abe mwine
ubanena’kyo.” 12 Ino pobadi
bamusambila kudi babitobo bakulu ne bakulumpe, aye kalondolwelepo nansha kimo. 13 Byobiya Pilato wamunena’mba:
“Lelo kwivwenepo bintu bivule byobakulambika’bi?” 14 Ino,
aye kamulondolwelepo, nansha
kishima kimo kine, penepo mbikavu watulumuka bininge.
15 Kabidi, ku masobo ne masobo, mbikavu wadi na kibidiji kya
kukutulwila kibumbo mukutwa
umo, ense obakasaka. 16 Pa
kine kitatyi’kyo, badi bakute mukutwa umo mutumbe witwa bu
Balabasa. 17 Byobiya pobadi
¯
bebungıle pamo, Pilato webanena’mba: “Lelo musaka nemukutulwile ani, le i Balabasa’ni, i
Yesu obeta ne bu Kidishitu?”
18 Mwanda Pilato wadi uyukile amba bamufikije kwadi pa
mwanda wa mukao. 19 Pakwabo kadi, paadi ushikete pa kityibilo kya mambo, wandi mukaji wamutumina musapu amba: “Kokalonga yao muntu moloke kintu
nansha kimo, mwanda nakambakananga bininge mu kilotwa dyalelo pa mwanda wandi.” 20 Ino
babitobo bakulu ne bakulumpe
banekenya bibumbo amba balombe Balabasa ino Yesu epaibwe.
21 Ebiya mbikavu pa kulondolola webanena’mba: “Lelo pa bano
babidi musaka nemukutulwile’po
ani?” Nabo banena’mba: “Balabasa.” 22 Pilato webanena’mba:
“Penepo nsa kulonga bika na uno
Yesu obeta ne bu Kidishitu?” Abo
bonso banena’mba: “Apopwe ku
MATEO 27:23-44
Yesu wamweshibwa malwa. Wapopwa
mutyi!” 23 Nandi wanena’mba:
“Mwanda waka? Le i kibi’ka kyaalonga?” Po pene abo bonso baela’nka kwela mabila’mba: “Apopwe ku mutyi!”
24 Pilato pa kumona’mba i kutupu kiyampe kyalongeka, ino lupotopoto po pene lwenda luvudila’ko, watekuna mema waoya ku
makasa ku meso a kibumbo, kanena’mba: “Ami nkidipo na mambo mu mashi a uno muntu.
¯
Bımutala banwe bene.” 25 Pa
kino, bantu bonso batentulula’mba: “Mashi andi ekale potudi ne
pa betu bana.” 26 Byobiya webakutulwila Balabasa, ino wakupija Yesu kupwa webapa’ye bakamupope ku mutyi.
27 Penepa basola ba mbikavu
baselela Yesu mu njibo mikatakata ya mbikavu babungakenya
kwadi kibumbo kya basola bonso
¯
pamo. 28 Bamuv ula, kupwa
bamukumbakanya kikanzo kya
¯
pangala kityila pya, 29 baluka
kilukwa kya miba, penepa bamutenteka’kyo ku mutwe, bamupa
ne dibungu ku kuboko kwandi
kwa lundyo. Ebiya bafukata manwi panshi ku meso andi, kebamuzawila’mba: “Tubaimuna, abe
Mulopwe wa Bayuda!” 30 Pe¯
nepo kebamupelela mata kadi bamuyata dibungu’dya kebamukupila’dyo ku mutwe. 31 Ku mfulo, abo pa kupwa kumuzawila,
¯
bamuvula kikanzo’kya ne kumuvwika bivwalwa byandi bya pangala kebenda nandi kukamupopa ku mutyi.
32 Pobadi kebatambe, batana
muntu umo mubutwilwe ku Shilene witwa bu Shimona. Bani-
56
ngila uno muntu mwingilo wa
kusela mutyi Wandi wa masusu. 33 Pobafikile pa kifuko kitwa bu Ngolongota, ko kunena’mba, Kifuko kya Kabamba ka
Mutwe, 34 bamupa vinyu misobakanye’mo ndulwe amba atome, ino aye pa kutompa’yo, wapela kwiitoma. 35 Abo pa kumupopa ku mutyi, beabila bivwalwa
byandi bya pangala na kuta bubale, 36 kadi badi bashikete bamulama. 37 Kupwa balamika
pangala pa mutwe wandi ma¯
mbo obamusamb ıle, balemba’mba: “Uno’u i Yesu Mulopwe wa
Bayuda.”
¯
38 Ebiya kwadi batubwalala
babidi badi bapopwe ku mityi
pamo nandi, umo ku lundyo mukwabo ku lunkuso. 39 Penepo bapityeshinda bashilula kumutuka mutonko, koku bapuka
¯
mitwe 40 kebanena’mba: “ E,
abe wadi usaka kubundula tempelo ne kwiyubaka mu mafuku asatu, wipandije abe mwi¯
¯
ne! Shi wi mwana Leza, tuka ku
mutyi wa masusu’ko!” 41 Kadi
ne babitobo bakulu ne basonekeji ne bakulumpe nabo monka,
baanza kumuzawila kebanena’mba: 42 “Aye wadi upandija’ko
bangi; inoko aye mwine kabwanyapo kwipandija! I Mulopwe wa
¯
Isalela; atukenga pano ku mutyi
wa masusu, nabya tumwitabije.
¯
43 Wadi ukulupile Leza; ayenga
pano amunyongolole shi umuswile, mwanda wadi unena’mba, ‘Ndi
¯
Mwana Leza.’ ” 44 Kadi, ne ba¯
tubwalala bene badi bapopelwe
pamo nandi bashilula kumufutulula’nka nabya.
57
¯
Mfindi. Yesu wafu. Abamujıka
´
45 Tamba ns a ya busamba,
mfindi yasambakana konsokonso mu ntanda’ya kufika ne ku
´
nsa ya kitema. 46 Kubwipi na
´
nsa ya kitema, Yesu waela lubila na diwi dikatampe amba: “Eli,
Eli, lama sabakatani?” ko kunena’mba, “Leza wami, Leza wami,
i kika kyowangelela?” 47 Pa
kwivwana nabya, bamo badi bemene’po’ba bashilula kunena’mba: “Uno muntu yeu wita Ediya.” 48 Ponka na ponka umo
pobadi’pa waenda lubilo kukasela kifwafwa, watubika’kyo mu vinyu isosoma, kupwa wasomeka’kyo ku dibungu wakamupa’mba atome. 49 Ino bakwabo banena’mba: “Muleke! Tutale shi
Ediya usa kwiya kumupandija.” [[Muntu mukwabo watekuna mukobe wamutapa’o mu mpamvu, penepo mwatamba mashi
ne mema.]] 50 Ebiya Yesu waela monka lubila na diwi dikatampe ne kufwa wafwa.1
51 Kadi tala! mpashila ya ku
kipandulwe yasanika pabidi
¯
¯
ntwa tamba kulu ne panshi, ne
ntanda yatenkana kadi ne myala ya mabwe yaladika. 52 Ne
¯
bibundu byaputuka kadi imbi¯
di mivule ya bajila badi balele
mu tulo twa lufu yalupukila panja 53 (penepo bantu badi batamba ku bibundu pa kupwa kwa
aye kusanguka batwela mu kibundi kijila), kadi yamweka ku
bantu bavule. 54 Ino mudyavita ne boba badi balama Yesu
pamo nandi, pa kumona kutenkana kwa ntanda ne bintu byalo-
MATEO 27:45-64
ngekele, bakwatwa moyo mukatampe, kebanena’mba: “Na bubi¯
ne, uno wadi Mwana Leza.”
55 Pakwabo kadi, kwadi ne
bana-bakaji bavule badi batadila kulampe, boba badi balonda
Yesu tamba ku Ngadilea mwanda
wa kumwingidila; 56 umbukata mwabo mwadi Madia mwine
Makadala ne Madia inandya ba
Yakoba ne Yosesa ne inandya
bana ba Zebede.
57 Penepo, byokyadi ke kyolwa, kwaiya mpeta umo mwine
Adimatea, utelwa bu Yosefa, na¯
ndi waikele ke mwana bwanga
wa Yesu. 58 Uno muntu wafwena Pilato kamulombe umbidi
wa Yesu. Ebiya Pilato nandi wa˜
sonanya bamupe’o. 59 Penepo
Yosefa wasela umbidi, weuvungila mu kisandi kya bukonge bulu¯
¯
mbuluke, kitoka to, 60 ne kwi¯
uladika mu kibundu kyandi kipya, kyaakolele mu dibwe. Kadi,
pa kupwa kukunkulumwina dibwe dikatampe ku kibelo kya kibundu, wataluka’ko. 61 Ino
Madia mwine Makadala ne Madia mukwabo bashala konka, bashikete kumeso kwa kibundu.
62 Ke dya kesha, kupwa difuku dya Kulongolola bya Sabato,
babitobo bakulu ne Bafadiseo bebunga pamo ku meso a Pilato,
63 kebanena’mba: “A mfumwetu, tubavuluka’mba uno ndimba˜
¯
nani paadi ukidi mumi wadi unena’mba, ‘Nsa kusangulwa kupwa
kwa mafuku asatu.’ 64 Nanshi,
˜
so nanya’mba bantu bakalame
senene ku kibundu kufika ne
mu difuku dya busatu, kutyina’¯
Mat 27:501 Pa bute pa bute, “wajokeja mba bandi bana ba bwanga bakaya kumwiba kebalombola bantu
mushipiditu.”
MATEO 27:65–28:20
Wasanguka. Kulonga bana ba bwanga
amba, ‘Wasanguka mu bafwe!’
papo buno bongojani bwa mfulo bukabipa kutabuka ne bubajinji bwine.” 65 Penepo Pilato
webanena’mba: “Mudi na banzamu. Endai mukalame’ko senene
momuyukile.” 66 Nabo baenda
kukalama senene kibundu na ku¯
¯
tula kiyukeno pa dibwe ne kutula’ko banzamu.
kwa Sabato, po28 Kupwa
bwadi kebukaki mu difuku dibajinji dya mu yenga, Madia
mwine Makadala ne Madia mukwabo baiya kutala ku kibundu.
2 Kadi tala! kwaikele kutenkana kukatampe kwa ntanda, mwanda mwikeulu wa Yehova wa¯
¯
tukile mulu, wafwena ne kukunkulumuna dibwe, kashikete’po.
3 Mumwekelo wandi wadi pamo
bwa mapeni, ne bivwalwa byandi
¯
¯
nabyo bitoka to’nka bwa mashika mekwate. 4 Bine, banzamu
pa kumwivwana moyo, bazakala
kebekele’tu bwa bafwe.
5 Ino mwikeulu wanena banabakaji amba: “Kemwakikwatwai
moyo, mwanda ndyukile’mba
mukimbanga Yesu wapopelwe
ku mutyi. 6 Kadi’mopo muno,
mwanda i musanguke, monka
mwaanenene. Iyai, talai pene pa¯
adi ulele. 7 Nanshi endai lubilo
mukalombolei bandi bana ba bwanga’mba wasanguka mu bafwe,
kadi talai! wemubadikila mu Ngadilea, e momukamumona. Talai!
Ami napu kwimusapwila.”
8 Ebiya, bataluka bukidi ku kibundu, ne moyo ne nsangaji mikatampe, baenda lubilo kukasapwila’mo bandi bana ba bwanga.
9 Ponkapo Yesu webasambaka-
58
na kanena’mba: “Mwakomapoi!”
Bafwena bamukwata ku maulu
kebamufukatyila. 10 Penepo
Yesu webanena’mba: “Kemwakikwatwai moyo! Endai, kasapwilei
banabetu amba bende mu Ngadilea, e mobakamona ami.”
11 Abo bakidi mwishinda, talapo! banzamu bamo baenda mu kibundi, basapwila babitobo bakulu
byonso byalongekanga. 12 Penepo nabo bebungila pamo na
˜
bakulumpe kebakale neni, ebiya
bapa basola bibese bya ndalama
bivule 13 kebanena’mba: “Nenai amba, ‘Bandi bana ba bwanga abaiyanga bufuku abamwi¯
be batwe papo tulele.’ 14 Kadi
shi mwanda ubapone mu matwi a mbikavu, tusa kumunekenya papo kekukekalapo kyomu¯
selela mutyima kulu.” 15 Penepo basela bibese bya ndalama’bya
ne kulonga monka mobebalombwedile, kadi uno mwanda wasambakana mu Bayuda bonso ku¯
fika ne didi kulu dino.
16 Inoko, bana ba bwanga dikumi ne umo baenda mu Nga¯
dilea ku lulu kwine kwebalaile
Yesu kuketana. 17 Abo pa kumumona, bamufukatyila, ino
bamo badi batatana. 18 Penepo
Yesu wafwena kaebanena’mba:
¯
“Lupusa lonso napebwa’lo mulu
ne pano panshi pene. 19 Nanshi, endai mukalonge bana ba
bwanga mu bantu ba ku mizo yonso, mwibabatyijei mu dijina dya
Tata ne dya Mwana ne dya mushipiditu ujila, 20 mwibafundi˜
jei kulama byonso byonemusonenye. Kadi talaipo! Ami ngidi nenu
mafuku onso kufika ne ku mvuyo ya ino ngikadilo ya bintu.”
MYANDA MIYAMPE MWENDELE
MAKO
Ngalwilo ya myanda miyampe ya Yesu Kidishitu:
2 Monka mokilembelwe mu mukanda wa mupolofeto Isaya’mba:
“(Tala! natume mukendi wami
kumeso kobe, ukakulongolwela
dishinda); 3 Teja! Kudi muntu
wela lubila mu ntanda mutuputupu amba: ‘Longololai dishinda
dya Yehova! Ololai bilayi byandi.’ ” 4 Yoano Umbatyiji waile
mu ntanda mutuputupu, usapula lubatyijo bu kilomboji kya
¯
kwisasa mwanda wa kulekelwa
bubi. 5 Penepa, ntanda yonso
ya Yudea ne bekadi bonso ba Ye¯
lusalema badi batutyikila kwadi, nabo badi babatyijibwa nandi
mu Munonga wa Yodano, besapula bubi bwabo pampikwa kafinda. 6 Ino, Yoano wadi uvwala bivwalwa bya myoya ya ngamedia ne kikaya kya kiseba mu
kifuka kyandi, kadi wadi udya
¯
njie ne buki bwa mu ntanda.
7 Kadi wadi usapula’mba: “Kupwa ami kwiyanga muntu mukomo kuntabuka; nkifwaninwepo nansha kubandama ne kukutulula nkamba ya bikwabilo byandi. 8 Ami nemubatyijanga na
mema, ino aye ukemubatyija na
mushipiditu ujila.”
9 Mu mene mafuku’a, Yesu
watambile ku Nazala wa mu Ngadilea, wabatyijibwa na Yoano mu
Yodano. 10 Aye wabuka’tu mu
mema, wamona madiulu ashitu¯
ka kadi mushipiditu wamutukila
pamo bwa nkunda, 11 ne diwi
¯
dyatamba mulu amba: “Abe wi
1
wami Mwana, muswedibwe; nakuloelelwa.”
12 Ponka na ponka mushipiditu wamutonwena kwenda mu
ntanda mutuputupu. 13 Penepo waikala monka mu ntanda
mutuputupu mafuku makumi
´
ana, utompibwa na Satana. Wadi
wikele na banyema ba ntanda,
ino bamwikeulu badi bamwingidila.
14 Ino, Yoano pa kupwa kukutwa, Yesu waenda mu Ngadilea, usapula myanda miyampe ya
Leza 15 amba: “Kitatyi kitungwe kibafikidila, kadi Bulopwe
¯
bwa Leza bubafwena. Mwisasei,
itabijai myanda miyampe.”
16 Paadi wenda ukunkuja Dijiba dya Ngadilea, wamona Shimona ne Andele, mwanabo na
Shimona, bata makonde mu dijiba mwanda badi babiluwe ba lui.
17 Penepo Yesu webanena’mba:
“Iyai munonde, nkemwalamuna
kemudi babiluwe ba bantu.”
18 Ponkapo bashiya makonde
abo kebamulonda. 19 Aye pa
kwenda dya kumeso bityetye,
¯
wamona Yakoba mwana Zebede
ne Yoano mwanabo, pobadi mu
bwato bwabo babanga makonde
abo, 20 ne kwija kwine mpika
webeta. Nabo bashiya shabo Zebede mu bwato ne bantu ba kaji,
ebiya kebamulonda. 21 Penepo
baenda mu Kapanama.
Dya Sabato pa kufika, ponkapo watwela mu shinankonka kafundija. 22 Penepo ba¯
ntu kebana mufundijijo wandi,
59
MAKO 1:23-45
Yesu watambija bandemona; wakomeja babela
mwanda wadi wibafundija kwine’kwa pamo bwa muntu wa lupusa, ke pamopo bwa basonekeji.
23 Mu kine kitatyi kimo kyonka’kya, mu shinankonka mwadi muntu umo uludikwa na mushipiditu wa disubi, ebiya waela lubila, 24 kanena’mba: “Le
tudi nobe mwanda’ka, abe Yesu
mwine Nazala? Lelo ubaiya kwitonakanya? Nkuyukile’tu biyampe abewa, wi Mwine Ujila wa
Leza.” 25 Ino Yesu weufunina,
¯
amba: “Uba nya, kadi mutambe’mo!” 26 Penepo mushipiditu
wa disubi’wa wamufulubija ne
kwela waela lwanji lukatampe ne
pa mfulo, kupwa wamutamba’mo. 27 Byobiya bantu bonso
batulumuka kebanena abo bene
na bene, amba: “Le i kika kino? I
˜
lufundijo lupya! Usonanya na lupusa enka ne mishipiditu ya di¯
subi, nayo imukokela.” 28 Ponka na ponka myanda yandi yasambakana pi na pi ku mitamba
yonso ya ntanda ya Ngadilea.
29 Kadi ponka na ponka bataluka ku shinankonka baenda ku
njibo ya ba Shimona ne Andele pamo na Yakoba ne Yoano.
30 Ino, lolo muko wa Shimona
¯
wadi ulele mukabwe ngitu na misongo, ponkapo balombola Yesu
yandi myanda. 31 Penepo waenda kwadi, wamukwata ku kuboko, wamulangula, ebiya ngitu
¯
yadi mimukabe’ya yatuka, nandi
washilula kwibengidila.
¯
32 Kyolwa pa k oloba papo
dyuba ke dipone, bantu bashilula
kumuletela boba bonso badi babela ne boba badi bakwatwe na bandemona, 33 penepo kibundi
kyonso kituntulu kyaungwila’-
60
nka pa kibelo. 34 Byobiya wakomeja bavule badi babela misongo palapala, wapanga bandemona bavule, ino kadipo uleka bandemona banene, mwanda badi
bamuyukile amba i Kidishitu.
¯
35 Lubanga bwe mu meso mu¯
kifıta, walanguka watamba panja, waenda kufula kwa bunka
bwandi, kwine’kwa washilula kulombela. 36 Inoko, Shimona ne
boba baadi nabo baanza kumukimbakimba 37 penepo bamutana kebamunena’mba: “Bantu bonso aba bakukimba.” 38 Ino
aye webanena’mba: “Twendei ne
kungi nako, mu bibundi bya kubwipi, amba nkasapule ne kwine’kwa, mwanda kino e kyonaidile.” 39 Penepa waenda, kasapula mu mashinankonka abo mu
Ngadilea monso ne kupanga bandemona.
40 Kadi kwine’kwa muntu
umo wa makopo waile kwadi,
kamuzenze, wamufukamina’nka
ne mu manwi, kamunena’¯
mba: “Shi usakile, nankyo ntokeje.” 41 Ponkapo wamukwatyilwa lusa, waolola kuboko wamutenga, kamunena’mba: “Nsakile.
¯
¯
Toka to.” 42 Ponka na ponka
¯
makopo amupwa, ne kutoka wa¯
¯
toka to. 43 Pakwabo kadi, wamunena umukoma, ebiya ponkapo wamutalula ende, 44 kamunena’mba: “Tala, kokasapwila
muntu kintu nansha kimo, ino
enda, kelombole kudi kitobo, ne
pa mwanda wa kusubulwa kobe,
¯
kalambule by anenene Mosesa,
mwanda wa bukamoni kobadi.”
45 Ino pa kupwa kufunduka,
muntu’wa waanza kusapwilasapwila’mo bantu ne kusambaka-
61
Wa bulebe. Waite Levi. Bafadiseo bamutopeka
nya mwanda konsokonso, byalengeja ne Yesu kakomenwa ku¯
twela pat okelela mu kibundi,
ino kashikete’nka panja mu byaba bya kufula. Inoko, bantu ba
¯
ku mitamba yonso badi baya’nka
kwiya kwadi.
Inoko, mafuku pa kupita’po
watwelele monka mu Kapanama, kebanena’mba udi mwabo.
2 Penepa bantu bavule bene babungakena kwine’kwa, ne kyaba kyabulwa, enka ne ku kibelo
kwine, nandi washilula kwibasapwila mwanda wa Leza. 3 Byobiya bamuletela wa bulebe umo
´
uselelwe na bantu bana. 4 Ino
byokebadipo bakokeja kumufikija kudi Yesu pa mwanda wa kibu¯
mbo, baputula musaka dya paadi, pa kupwa kutubula kipunzu,
¯
¯
batukija kakitanda kadi kalele’po wa bulebe’wa. 5 Yesu pa kumona lwitabijo lwabo, wanena
wa bulebe amba: “A mwana, bubi
bobe bubakulekelwa.” 6 Ebiya,
kwadi basonekeji bamo, badi bashikete balanguluka mu mityima
yabo amba: 7 “Le uno muntu
kyaesambila uno muswelo i kika?
Utukanga Leza. Le i ani mukwabo ubwanya kulekela bubi shi
ke umopo kete, Leza?” 8 Ino
Yesu, pa kuyuka ponka na ponka
mu mushipiditu wandi amba badi
bafwatakanya nabya abo bene na
bene, webanena’mba: “I kika kyomufwatakenya bino bintu mu mi¯
tyima yenu? 9 Le kipela kutabuka i kyepi, le i kunena wa bulebe amba, ‘Bubi bobe bubakulekelwa’ni,’ i kunena’mba, ‘Imana
tekuna kakitanda kobe wende’?
10 Ino pa kusaka muyuke amba
¯
Mwana muntu udi na lupusa lwa
2
MAKO 2:1-18
kulekela bantu bubi pano pa ntanda—” penepo wanena wa bulebe amba: 11 “Nakunena’mba,
Imana, tekuna kakitanda kobe,
wende kobe.” 12 Penepo nandi
waimana kadi ponka na ponka
watekuna kakitanda kandi kaenda ku meso a abo bonso. Penepa
bonso batulumuka, kebatumbija
¯
Leza, amba: “Kasha ketwamwene kintu kidi namino.”
13 Ebiya watambila monka
dya ku dijiba, kadi kibumbo kyo¯
nso kyadi kıya’nka kwiya kwadi, nandi washilula kwibafundija. 14 Ino paadi upita dya kula¯
mpe, wamona Levi mwan a
Afesa ushikete pa njibo ya musonko, wamunena’mba: “Ikala mulondi wami.” Nandi waimana, kamulonda. 15 Kupwa Yesu wadi
ushikete ku meza mu njibo ya
Levi, kadi basonkeji ba musonko
ne babipya-mambo bavule badi
bashikete nandi pamo ne bandi
bana ba bwanga, mwanda mwadi bavule bene baikele ke balondi bandi. 16 Ino basonekeji ba
Bafadiseo pa kumona’mba wadi
udya na babipya-mambo ne basonkeji ba musonko, kebanena bandi bana ba bwanga’mba: “Nanshi udyanga na basonkeji ba
musonko ne babipya-mambo?”
17 Yesu pa kwivwana kino, webanena’mba: “Boba bakomo keba˜
dipo kyobasakila munanga, poso
boba ba misongo. Naidile kwita
babipya-mambo, ke bantu bolokepo, aa.”
18 Ino, bana ba bwanga ba Yoano ne Bafadiseo badi bashikilwanga na nzala. Penepo baiya kebamunena’mba: “Mwanda
waka bana ba bwanga ba Yoano
MAKO 2:19–3:8
62
¯
bitobo, wapa’ko ne bantu baadi nabo?” 27 Penepa webanena monka’mba: “Sabato yaikele’ko pa mwanda wa muntu, ino ke
muntupo pa mwanda wa Sabato,
¯
aa; 28 nanshi Mwana muntu i
Mfumwandya ne Sabato mine.”
Dikwabo kadi watwela mu
shinankonka, namo mwadi
mwana-mulume umo wa kuboko
¯
kumu. 2 Penepo badi bamutala
¯
so bamone shi usa kubelula muntu mu dya Sabato, mwanda wa
bamusambile. 3 Ebiya wanena
¯
mwana-mulume wa kuboko kumu’wa’mba: “Imana, iya pa bukata.” 4 Kupwa webanena’mba:
“Lelo kitabijibwe mu dya Sabato i
kulonga kilongwa kiyampe’ni nansha i kulonga kilongwa kibi, le i
kupandija muya’ni nansha i kwi¯
wipaya?” Ino abo bauba’tu nya.
5 Penepo waela meso koku ne
koku kaebatale na mutyima fu¯
tutu, waf ıtwa pakatampe pa ku¯
mona mityima yabo myumu, kupwa wanena mwana-mulume’wa’mba: “Olola kuboko.” Nandi
waolola’ko, ne kuboko kwandi
nako kwakoma. 6 Papo Bafadiseo baenda, ponka na ponka ba˜
shilula kumukadila neni na kitango kya balondi ba Heloda, mwanda wa kumwipaya.
7 Ino Yesu ne bandi bana ba
bwanga baenda ku dijiba, penepo kibumbo kikatakata kitamba
ku Ngadilea ne ku Yudea kyamulonda. 8 Enka ne ba ku Yelusalema, ne ba ku Idyumea,
ne ba bobwa bukila bwa Yodano, ne ba ku mitamba ya Tyila ne Shidona, kibumbo kikatakata, baiya kwadi pobaivwene bintu bivulevule byaadi ulonga.
Kushikilwa na nzala. Kundapa dya Sabato
ne bana ba bwanga ba Bafadiseo bashikilwanga na nzala, ino
bobe bana ba bwanga kushikilwa na nzala mpikila?” 19 Penepo Yesu webanena’mba: “Balu˜ ˜
nda na musonanani kebakokejapo kushikilwa na nzala shi mu˜ ˜
sonanani ukidi nabo, mwene i
˜
amo? Ponso pobakidi na musona˜
nani, kebakokejapo kushikilwa
¯
na nzala. 20 Ino mafuku aka˜ ˜
ya’ko akebatalulwa musonanani,
penepa kebakashikilwa na nzala
mu dine difuku’dya. 21 I kutupu welanga kilaka kya kisandi kipya pa kivwalwa kikulu kya pangala. Shi ekyele’po, bukomo
bwa kipya bukekitukumuna pa
kivwalwa kikulu, ne kipunzu nakyo kikabaila’ko bibi kutabuka.
22 Kadi i kutupu welanga vinyu
mipya mu milondo ya biseba mikulu. Shi eyele’mo, vinyu ikasaba
milondo ya biseba, nabya vinyu
ikoneka ne milondo mine kumo.
Ino bantu belanga vinyu mipya
mu milondo ya biseba mipya.”
23 Penepo, paadi upita mu ma˜
dimi a nano mu dya Sabato, bana
bandi ba bwanga bashilula kupu˜
lula bisampo bya nano koku benda. 24 Penepa Bafadiseo kebamunena’mba: “Tala bidi! Mwanda waka balonga mu dya Sabato kintu kijidikwe?” 25 Ino aye
¯
webanena’mba: “Lelo kasha ke¯
mwatangile byalongele Davida
¯
¯
paafudilwe ne pobaivwene nza¯
la, aye ne bantu ba adi nabo?
¯
26 Mwawatwelele mu njibo ya
Leza, mungya nsekununi isambila padi Abiatala kitobo mukulu,
wadya mikate milombolwe kudi
Leza, mintu yadi mijidikwe kudya muntu ye-yense poso’nka ba-
3
63
Watonge ba 12. Belezebuba. Banababo na Yesu
9 Penepo walombola bandi bana
ba bwanga kwikale kyaba kyonso
kabwato ka aye kwingidija kutyina’mba kibumbo kyakamutyinya. 10 Byaabelwile bantu bangibangi, o mwanda boba bonso
badi na misongo mikatampe badi
bongwila kwadi amba bamutenge. 11 Enka ne mishipiditu ya
disubi, ponso poyadi imumona,
yadi ivukwila ku meso andi ne
kwela lubila, keinena’mba: “Abe
¯
wi Mwana Leza.” 12 Ino weilombwele ukoma misunsa mingi
amba keyakimuyukanya ku bantu.
¯
13 Penepo wakanda ku lulu,
waita boba baadi usakile, nabo
baenda kwadi. 14 Ebiya wakongakanya kisumpi kya bantu dikumi ne babidi, baatelele ne bu
batumibwa, ba kwenda nandi
pamo ne ba kutuma kukasapula
15 ne kwikala na lupusa lwa kupanga bandemona.
16 Kadi kisumpi kya boba dikumi ne babidi baakongakenye
i Shimona, waainikile ne dikwabo dya bu Petelo, 17 Yakoba
¯
mwana Zebede ne Yoano, mwanabo na Yakoba (bano nabo webenikile dikwabo dya bu Boaneje,
ko kunena’mba “Bana ba Mikungulo”), 18 Andele, Fidipa, Balatelemi, Mateo, Tomase, Yakoba
¯
mwana Afesa, Tadeusa, Shimona mwine Kanane,1 19 ne Yudasa Isakadiota, yewa wamwabile mwenda mafuku.
Penepo watwela mu njibo.
20 Kadi kibumbo kyebunga monka, penepo bakomenwa’nka ne
MAKO 3:9-32
kudya byakudya. 21 Ino babutule bandi pa kwivwana nabya,
batamba kukamukwata,
˜ mwanda badi banena’mba: “Neni ibamujina.” 22 Kadi, basonekeji
batambile ku Yelusalema badi
banena’mba: “Udi na Belezebu˜
ba, kadi upananga bandemona
na bukomo bwa mulopwe wa
bandemona.” 23 Penepo webetyila kwadi, kupwa webanena
na byelekejo amba: “Le Satana ubwanya namani kupanga
Satana? 24 Shi bulopwe bwilalulule abo bwine, bwabo bulopwe kebukemanapo, 25 ne njibo nayo shi ilalulule ayo mine,
yayo njibo keikokejapo kwimana. 26 Kadi shi Satana etombokele aye mwine ne kwilalulula,
nabya kakemanapo, ino usa kufika ku mfulo. 27 Na bubine, i
kutupu muntu utwela mu njibo
ya nkomokomo ubwanya kumwiba bintu byandi shi kabadikilepo
bidi kukuta nkomokomo’wa. Pe¯
nepa katuta bidi mu yandi njibo.
28 I bine nemulombola’mba bintu byonso bikalekelwa bana
ba bantu, nansha shi abalonga bubi’ka nansha shi abatukana mitonko’ka. 29 Inoko, yewa ense
utuka mushipiditu ujila kakalekelwapo, mhm, nyeke ne nyeke, ino wapi mambo a bubi bwa
nyeke.” 30 Wanenene namino
mwanda badi banena’mba: “Udi
na mushipiditu wa disubi.”
31 Byobiya, inandi ne banababo baiya kebemene panja, nabo
bamutumina’mo wa kukamwita.
32 Papo, kibumbo kyadi kishikete koku ne koku, penepo kebaMak 3:181 Ko kunena’mba: “Mupyasa- munena’mba: “Tala! Inobe ne banabenu aba panja bakukimba.”
kane.”
MAKO 3:33–4:20
Kyelekejo kya mukushi; washintulula’kyo
33 Ino aye walondolola kaebanena’mba: “Lelo mama ne bana¯
betu i bani?” 34 Kupwa watala boba badi bashikete koku ne
koku bamwelele umbukata kanena’mba: “Monaipo, mama ne banabetu aba kebo! 35 Yewa ense
ulonga kiswa-mutyima kya Leza,
yao ye mwanetu mwana-mulume, ye mwanetu mwana-mukaji,
ye mama.”
Ebiya washilwile monka kufundija kufula kwa dijiba,
kadi kibumbo kikata bininge kyebunga pabwipi nandi. Penepo nandi waenda kukekila mu bwato kashikete’mo dya kulampe na
ku ntanda, ino kibumbo kyonso
kyadi ku ntanda kufula kwa dijiba. 2 Nandi washilula kwibafundija bintu bivule na byelekejo
ne kwibanena mu bufundiji bwandi amba: 3 “Ivwanai. Talai!
Mukushi wakakushile nkunwa.
4 Kadi paadi ukusa, nkunwa
imo yaponena kufula kwa dishinda, ino toni twaiya twadya’yo.
5 Nkunwa mikwabo yaponena
mu nshi ya mabwe, kemwadipo
biloba bingi, ponkapo yamena
mwanda kepadipo biloba bingi.
¯
6 Ino dyuba pa kukanda, yatema, kadi yafumba mwanda keyadipo na miji. 7 Kadi nkunwa
mikwabo yaponene mu miba,
miba nayo pa kutama yeityinya,
ne keyapelepo bipa. 8 Ino ingi
nayo yaponene pa nshi milumbuluke, yamena ne kutama yatama, yashilula kupa bipa, kadi
yadi ipa bipa makumi asatu, makumi asamba, ne katwa.” 9 Kupwa wabweja’ko bino binenwa’mba: “Yewa wa matwi a kwivwana, evwane.”
4
64
10 Ebiya, paadi kwa bunka,
boba badi bamujokolokele pamo
ne ba dikumi ne babidi bashilula
kumwipangula myanda ya byelekejo’bya. 11 Penepo webanena’mba: “Banwe mwi bapebwe kifibwe kikola kya Bulopwe bwa
Leza, ino ku boba ba panja bintu byonso bidi mu byelekejo,
12 amba, nansha byobatala, batale ino kumona mpika, nansha
byobevwana, bevwane ino kwivwanija buluji bwakyo mpika;
¯
kadi kebakalamukapo amba bamone kulekelwa.” 13 Kupwa,
webanena’mba: “Kemuyukilepo
kino kyelekejo, penepo le musa
kwivwanija namani byelekejo bikwabo byonso?
14 “Mukushi ukusanga mwanda. 15 Bano’ba nanshi, i yoya
ya kufula kwa dishinda kukushilwe mwanda, ino abo pa kwiwivwana’tu, Satana waiya watalula mwanda wakushilwe mobadi. 16 Mo monka bano’ba nabo
i yoya ikushilwe mu nshi ya mabwe; abo pa kwivwana’tu mwanda, baitabija’o na nsangaji.
17 Ino, kebadipo na miji munda
mwabo, o mwanda bendelelanga
kitatyi kityetye, penepo shi kwatamba byamalwa ne kupangwapangwa pa uno mwanda, bakukala. 18 Kudi mikwabo nayo
ikushilwe mu miba. Ino’i bo
boba bevwana mwanda, 19 inoko makambakano a ino ngikadilo ya bintu ne kyongo kya bya bupeta ne kusakasaka bintu bikwabokwabo byaiya byatyinya mwanda, nao wabulwa kupa bipa.
¯
20 Mfulo mfulo, yoya yakushilwe mu nshi milumbuluke, i boba
bevwana mwanda beutambula bi-
65
¯
Kitokeji. Mutade. Watalaja kivula
yampe ne kupa bipa makumi asatu, makumi asamba, ne katwa.”
21 Kadi webanena monka’mba: “Kinanu kekipaikwangapo
¯
mwanda wa kwikit ula munshi mwa kilala nansha munshi mwa kitanda, mwene i amo?
Mwene kipaikwanga mwanda
¯
¯
wa kwikitula pa kitulwa-binanu? 22 Mwanda i kutupu kintu nansha kimo kifibwe kekikasokolwapo; nansha kintu ki¯
¯
fye paf ıta kekikamwekapo patoka. 23 Yewa ense udi na matwi
a kwivwana, nankyo evwane.”
24 Webanena monka’mba:
“Tai mutyima ku byomwivwana.
Kipimo kyomupimina’mo, e kyomukapiminwa’mo nenu, bine,
mukabwejibwa’ko ne bikwabo.
25 Mwanda yewa udi na kintu
ukapebwa ne bikwabo; ino yewa
kadipo na kintu, ne kyokya kyadi nakyo kine kikamuyatwa.”
26 Ebiya wanena monka’mba:
“Mu uno muswelo Bulopwe bwa
Leza budi pamo’nka bwa kitatyi kyela muntu umo nkunwa
¯
pa nshi, 27 walala bufuku ku¯
pwa wab uka dyuba, nkunwa
nayo yamena ne kutama—aye
kuyuka mobilongekela mpika.
28 Nshi ayo mine yalupula bityebitye bipa, dibajinji kakiyombo,
kupwa ke kisampo, ku mfulo
ke miseke mikomo mu kisampo.
¯
29 Ino bipa pa kwela’tu, wapityija’mo kikwakwa mwanda kitatyi
kya mwangulo kibabwana.”
30 Kadi wanena monka’mba:
“Lelo tukadingakanya Bulopwe
bwa Leza na bika, ne kadi le tukebushintulula na kyelekejo’ka? 31 Budi pamo bwa luze lwa
mutade, polwakuninwe mu nshi
MAKO 4:21-41
lwadi lutyetye bininge kutabuka
nkunwa yonso ya pano pa ntanda, 32 ino alo pa kukunwa,
lwamena ne kubaya bininge kutabuka bimuna byonso bikwabo
ne kwala misambo mikatampe,
¯
kukokeja ne byoni bya mulu kwikala mu mutalela wao.”
33 Nanshi wadi wibasapwila mwanda mu byelekejo bivule bya uno muswelo, mungya
mobadi babwaninya kwivwana.
34 Bine, kadipo wisamba nabo
pampikwa kyelekejo, ino kufula
wadi ushintulwila bandi bana ba
bwanga bintu byonso.
¯
35 Kadi kyolwa pa koloba mu
dyodya difuku, webanena’mba: “Twabukilei bobwa bukila.” 36 Penepo pobapwile kulundula kibumbo, bamusela mu
bwato, enka mwaadi wikadile,
kadi kwadi ne mato makwabo
pamo nandi. 37 Ebiya kivula
kikatampe bya malwa kyatetuka, ne mantanki keasampukila
mu bwato, bwato nabo kebusake
kuyula mema. 38 Ino aye wadi
¯
dya ku mutofi wa kunyuma ule¯
le pa musamo, penepa bamulangula kebamunena’mba: “A Mufundiji, le kwakaminwepo amba
ketufu?” 39 Ponkapo walanguka wafunina kivula kanena di¯
jiba’mba: “Shhh! Talala nya!” Ne
¯
kivula nakyo kyetukija, ebiya
¯
kwatalala’tu ny a. 40 Penepa
webanena’mba: “I kika le kyomwakwatyilwa moyo namino?
Le kemwaikele na lwitabijo?”
41 Inoko bakwetwe moyo mukatampe kebeipangula abo bene na
bene amba: “Le bine uno’u i ani?
Enka ne kivula ne dijiba dine bi¯
mukokela.”
MAKO 5:1-23
¯
“Kibumbo” kya bandemona. Mwana Yelusa
Kupwa bafikile bobwa bukila bwa dijiba mu ntanda ya
bene Ngelaze. 2 Ponka na ponka, Aye pa kupwa kwabuka
mu bwato, muntu umo uludikwa
na mushipiditu wa disubi wamusambakana utamba mu bibundu. 3 Wadi wikalanga mu bibundu, kadi kufika ne pa kyokya kitatyi, i kutupu muntu wadi
¯
ubwanya kumukuta mbu, nansha ke na muyololo mwine.
4 Mwanda wadi ukutwanga divule mu nkano ne mu miyololo, ino wadi utyibanga miyololo
ne kukanununa nkano, kadi i
kutupu muntu wadi na bukomo bwa kumunekenya. 5 Kadi
kyaba kyonso, bufuku ne mwi˜
nya, wadi wela nanji mu bibundu
ne mu ngulu ne kwitapa aye mwine bilonda na mabwe. 6 Aye pa
kumona Yesu kulampe, wanyemena lubilo kwadi wakonkamena panshi ku meso andi. 7 Kupwa waela lubila na diwi dikatampe amba: “Le ndi nobe mwa¯
nda’ka, abe Yesu, Mwana Leza
¯
Mwine wa Mulu Mwine? Nakutyipija ne Leza amba kokamwesha malwa.” 8 Mwanda wadi
wiulombola’mba: “Tamba mu uno
muntu, abe mushipiditu wa disubi.” 9 Ino wamwipangula’mba:
“Le dijina dyobe wi ani?” Nandi
amba: “Dijina dyami ne Kibumbo
kya Bulwi mwanda tudi bungi.”
¯
10 Kadi wamwisashila misunsa
mivule aleke kutuma mishipiditu panja pa yoya ntanda.
11 Ebiya, kwadi luombe lukatampe lwa bangulube badi badya
¯
ku lulu. 12 Penepo mishipiditu
¯
keimwisashila’mba: “Witutume
mu bangulube, tukatwele’mo.”
13 Nandi weileka ikatwele’mo.
5
66
Penepo mishipiditu ya disubi’ya
yatamba yakatwela mu bangulube, ebiya luombe lwanyemena ku
nenekelo ya lupongo lwaponena
mu dijiba, badi kintu kya 2 000,
penepo bonso bafwa mema mu dijiba. 14 Ino balami babo banyema bakasapula’byo mu kibundi
ne mu madimi, penepa bantu baiya kutala byobya byalongekele.
15 Ebiya baiya kudi Yesu, bamona ne muntu mukwatwe na bandemona, wadi na kibumbo kya
bulwi’wa, ushikete uvwele bisa˜
ndi kadi ne neni mimubwane’tu
senene, penepo bakwatwa moyo.
16 Kadi, boba bamwene’byo kebebasapwila mwapityile myanda
ya yewa muntu wadi mukwatwe na bandemona ne ya bangulube. 17 Byobiya kebamuzenze
atambe mu yabo ntanda.
18 Ebiya pawadi kaikila mu
bwato, muntu wadi mukwatwe
na bandemona’wa kamuzenze
amba bende nandi. 19 Aye wamupelela, ino wamunena’mba:
“Enda kwinjibo ku babutule
bobe, ukebalombole byonso byakulongela Yehova ne lusa lwaakufwila.” 20 Penepo waenda
kasapula mu Dekapodi bintu byo¯
nso byamulongele Yesu, kadi bantu bonso batendela.
21 Yesu pa kupwa kwabukila
monka bukila bukwabo lwa bwato, kibumbo kikata kyaungwila
kwadi, aye papo kufula kwa dijiba. 22 Mwendeji umo wa shinankonka, wa dijina dya bu Yelusa, waiya, pa kumumona, wapona ku maulu andi 23 kamuzenze divule dine amba: “Wami
mwana mwana-mukaji ubela bininge. Iya’po ukamutenteke ma-
67
Muyeye wa mashi. Wasangula nsongwakaji
¯
kasa akome ne kwikala mumi.”
24 Ponkapo waenda nandi. Kadi
kibumbo kikata kyadi kimulonda
ne kumutyinya koku na koku.
25 Ino, kwadi mwana-mukaji
umo wadi ubela muyeye wa mashi ke myaka dikumi ne ibidi,
26 kadi wakambile mpata ku ba˜
mu nanga bavule, wapwa byonso byaadi nabyo, ne kumwena’mo mpika, ino po pene wenda ubelela’ko. 27 Aye pa kwivwana myanda ya Yesu, waiya
dya kunyuma mu kibumbo wamutenga ku kivwalwa kyandi
kya pangala, 28 mwanda wadi
unena’nka kunena’mba: “Shi ntenge’tu ku bivwalwa byandi bya
pangala, nsa kukoma.” 29 Ponka na ponka muyeye wandi wa
mashi waketeka, kadi weivwana
mu ngitu yandi amba wakoma ku
luba lusansa’lwa.
30 Kadi ponka na ponka, Yesu
weivwana munda mwandi amba
bukomo bubamutambe’mo, penepo waalamukila ku kibumbo
kanena’mba: “I ani wantenga ku
bivwalwa byami bya pangala?”
31 Ino bandi bana ba bwanga
kebamunena’mba: “Abe mwine
umwene’tu kibumbo kikutyininye’ki, penepo koipangula’mba,
‘I ani wantenga?’ ” 32 Ebiya
watala koku ne koku amba amone mwine walonga kino. 33 Ino
mwana-mukaji’wa waivwana
moyo kazakala, pa kuyuka byobya byamufikila, waiya wapona
ku meso andi, kamulombola bubine bonsololo. 34 Nandi wamunena’mba: “A mwanami, lwitabijo lobe lubakukomeja. Enda mu
ndoe, kadi beluka ku luba lobe lusansa.”
MAKO 5:24–6:2
35 Aye ukinena, bana-balume bamo ba ku njibo ya mwendeji wa shinankonka baiya kebamusapwila’mba: “Obe mwana mwana-mukaji wafu! Le kyokambakenya monka Mufundiji i
kika le?” 36 Ino Yesu, waivwana binenwa byabo, nandi kanena
mwendeji wa shinankonka’mba:
“Kokakwatwa moyo; abe lombola’tu lwitabijo.” 37 Ebiya, kasakilepo muntu nansha umo amulonde poso enka Petelo, Yakoba ne
Yoano mwanabo na Yakoba.
38 Penepo bafika ku njibo ya
mwendeji wa shinankonka, wamona bantu balenga lunwa ne
boba badila bayoyokota miyoa
mikatampe, 39 aye pa kutwela’mo, webanena’mba: “I kika
kyomulengela lunwa ne kudila?
Uno mwana mutyetye kafwilepo
¯
ino ulele.” 40 Penepo kebamusepa bya kibengo. Ino aye watambija bonso panja, wasela ba shandya mwana ne inandya mwana ne boba baadi nabo, watwela mwadi mwana mutyetye’wa.
41 Penepo wakwata mwana ku
kuboko, wamunena’mba: “Talita
kumi,” kushintulula ko kunena’mba: “A nsongwakaji, nakunena’mba, ‘Imana!’ ” 42 Ponka na
ponka nsongwakaji walanguka
kaenda. (Wadi na myaka dikumi
ne ibidi.) Ponkapo babezemuka
¯
bya mwiko na nsangaji ya kasha.
43 Ino webanena wibakoma’mba
muntu nansha umo kakiyuka
uno mwanda, kupwa webanena’mba mupei’ko byakudya.
Ebiya watalukile kokwa, waiya mu yabo ntanda, ne bana
bandi ba bwanga bamulonda.
2 Penepo dya Sabato pa kufika,
6
MAKO 6:3-21
Upa batumibwa bulombodi. Heloda watopekwa
washilula kufundija mu shinankonka, ne bantu bavule badi bateja batendela kebeipangula’mba: “Le uno muntu wamwene
bino’bi kwepi? Kadi i kika kyapedilwe tuno tunangu ne kyalongela bino bilongwa bya bukomo? 3 Le ke ayepo sendwe wa
¯
mbao, mwana Madia kadi mwanabo na Yakoba, Yosefa, Yudasa,
ne Shimona? Ne banababo banabakaji mwene tudi nabo muno?”
Ponkapo bashilula kukukala pa
mwanda wandi. 4 Ino Yesu webanena monka’mba: “Mupolo¯
feto ul emekwanga konso, ino
¯
kal emekwangapo’nka mu ntanda yabo ne mu babutule bandi ne mu njibo yandi aye mwine.” 5 O mwanda kabwenyepo
kulonga’mo kilongwa kya bukomo nansha kimo, poso’nka kutenteka makasa babela bamobamo ne kwibabelula. 6 Bine, watulumukile mwanda kebadipo na
lwitabijo. Ino wadi wenda koku
ne koku mu bibundi bityetye
bya kubwipi kubwipi, wenda ufundija.
7 Penepa waita ba dikumi ne
babidi, waanza kwibatuma babidi babidi, kaebape lupusa pa mishipiditu ya disubi. 8 Kadi, webakoma’mba kebakasela kintu
nansha kimo mu lwendo—nansha mukate, nansha mufuko wa
mpao, nansha lupeto lwa mukuba mu tufuko twabo—poso’nka
mukombo kete, 9 ino bavwale bikwabilo kadi kebakivwala bivwalwa bibidi. 10 Webanena monka’mba: “Konso komutwela mu njibo, shikatai’mo enka
ne byomukataluka pa kifuko’pa.
68
11 Kadi kifuko kyonso kyobakapela kwimutambula nansha kwi¯
mwivwana, pa kutamba’ko, kukulai biloba bidi munshi mwa
mayo enu ke bukamoni kobadi.”
12 Penepo baenda kebasapula pa
mwanda wa bantu bamone kwi¯
sasa, 13 kadi badi bapanga bandemona bavule ne kufukanya
¯
mani babela bavule ne kwibabelula.
14 Penepo mulopwe Heloda
waivwene’kyo, mwanda dijina
dya Yesu dyatumbile konsokonso, kadi bantu badi banena’mba:
“Yoano Umbatyiji wasanguka
mu bafwe, o mwanda ulonga bilongwa bya bukomo.” 15 Ino bakwabo badi banena’mba: “I Ediya.” Bangi nabo amba: “I mupolofeto pamo bwa umo wa mu
bapolofeto ba pa kala.” 16 Ino
Heloda paaivwene’o, waanza kunena’mba: “Uno Yoano onateteje mutwe, e aye wasanguka.”
17 Ke-muntu Heloda mwine watumine bantu bakakwate Yoano bamukute mu kifungo pa
mwanda wa Helodyasa, mukaja mwanabo Fidipa, waasongele.
18 Mwanda Yoano wadi umunenanga nyeke amba: “I kijila
abe kuyata mukaja mwanenu.”
19 Ino Helodyasa wamukwatyi¯
lwe kıji kadi wadi usakanga kumwipaya ino byadi bimukomena.
20 Mwanda Heloda wadi utyina Yoano, pa kuyuka’mba i muntu moloke kadi ujila, kadi wadi
umulama biyampe. Pa kupwa kumuteja, wadi ukomenwa kya kulonga, penepo kamuteje’nka kumuteja na nsangaji.
21 Penepa difuku difwaninwe
dyafika patekele Heloda mu di-
69
¯
Abateta Yoano mutwe. Kutupu kutuja
fuku dya kubutulwa kwandi bidibwa bya kyolwa bya bantu ba majina ne bakulu ba basola ne bakata ba mu Ngadilea. 22 Ponkapo
¯
mwana Helodyasa mwana-mukaji watwelele’mo waja, wasangaja Heloda ne boba badi bashikete
nandi ku meza. Mulopwe wanena nsongwakaji’wa’mba: “Nombe kyonso kyowakasaka, nami
nkakupa’kyo.” 23 Eyo, wamutyipila ne mutyipo amba: “Kintu kyonso kyowakanomba,
nkakupa’kyo, nansha ke kipindi
kya bulopwe bwami.” 24 Penepo watamba wakepangula inandi amba: “Lelo nkalombe kika?”
Aye amba: “Mutwe wa Yoano
Umbatyiji.” 25 Ponka na ponka watwela lubilo mudi mulopwe kamulombe amba: “Nsaka
¯
umpe’nka pano pa nsani mutwe
wa Yoano Mubatyiji.” 26 Na¯
nsha kino byokyamuf ıtyije mutyima bininge, mulopwe kasakilepo kupela kumupa byaalombele, mwanda wa mityipo yaatyipile ku meso a bantu badi bashikete
nandi ku meza. 27 Penepo mulopwe watuma ponka na ponka
sola mulami ne kumusomanya
akalete mutwe wandi. Nandi wa¯
enda wakamut eta mutwe mu
kifungo 28 waleta mutwe pa
¯
nsani, wapa’o nsongwakaji, nsongwakaji nandi wakapa’o inandi.
29 Bana bandi ba bwanga pa kwivwana nabya, baiya kusela umbi¯
di wandi bakeuladika mu kibundu.
30 Ebiya batumibwa bebungila
kudi Yesu kebamulombola bintu
byonso byobalongele ne byobafundije. 31 Nandi webanena’mba:
“Iyai kufula kwa bunka bwenu
MAKO 6:22-41
¯
mukokolokwe’ko bidi.” Mwanda
¯
kwadi bantu bavule badi baya bakwabo benda, kadi kebadipo na¯
nsha na kyaba kya kutuja badye
byakudya. 32 Byobiya baikila
mu bwato kebenda kufula bakekale kwa bunka bwabo. 33 Ino
bantu bebamwene pobadi benda,
kadi bavule bayuka’o, penepo ba
mu bibundi byonso baenda lubilo lwa nshi, bebabadikidila kufika’ko. 34 Kadi aye pa kwabuka, wamona kibumbo kikata, webakwatyilwa lusa mwanda badi
¯
pamo bwa mikoko yampikwa mukumbi. Ebiya washilula kwibafundija bintu bingi.
´
35 Ino nsa byoyadi ke mipite
bininge, bandi bana ba bwanga
nabo baiya kwadi kebamunena’´
mba: “Kuno i kufula kadi nsa ke
myende bininge. 36 Wibatalule bende mu madimi ne mu bibundi bya pabwipi bakepotele byakudya.” 37 Nandi webatentulula’mba: “Mwibapei byakudya.”
Nabo bamunena’mba: “Le twende tukapote mikate ya ndenadi 200 ne kupa’yo bantu badye?”
38 Webanena’mba: “Le banwe
mudi na mikate inga? Endai bidi
mukatale!” Pa kupwa kujingulula, banena’mba: “I itano, ne twita’po twa lui tubidi.” 39 Penepa walombola bantu bonso bashikate bisumpi bisumpi pa biyombo
bibishi. 40 Nabo bashikata mu
bisumpi bya bantu katwa katwa
ne bya bantu makumi atano atano. 41 Byobiya wayata mikate
itano ne twita twa lui tubidi, wa¯
tala mulu waesela dyese. Penepo
watyumuna mikate’ya kape’yo
¯
bana ba bwanga nabo batudile’yo
MAKO 6:42–7:6
Wadisha bantu 5 000. Bishi bya bantu
bantu, kadi waabila twita twa lui
tubidi’twa ku bonsololo. 42 Ponkapo abo bonso badya ne kwikuta baikuta, 43 kadi baboya’po
¯
bilala dikumi ne bibidi biyule ba
bipindi byashele’ko, kutentekela’po ne mwita wa lui. 44 Boba
badile mikate badi bana-balume
5 000.
45 Penepo ne kwija kwine
mpika wasomanya bandi bana ba
bwanga kwikila mu bwato babadikile bobwa bukila bwa Betesaida aye alundule bidi kibumbo.
46 Ino aye pa kupwa kwibasha¯
dika, waenda ku lulu kukalombe¯
la. 47 Kyolwa pa koloba, bwato papo bwadi kebudi pa bukata
bwa dijiba, ino aye wadi bunka
ku ntanda. 48 Ebiya nandi webamwene balwa na kuvua, mwa¯
nda kivula kyadi kıya mobenda,
´
waiya kobadi ku kilo kya buna
kya bufuku, ulandala pa dijiba,
ino walonga na aye wibapita.
49 Abo pa kumumona utantala
pa dijiba, balanga’mba: “I kimonwa!” Penepo kebasame na diwi
dikatampe. 50 Mwanda abo bonso bamumwene kadi bazakala.
Ino ponka na ponka wesamba
nabo kanena’mba: “Kankamanai! I amiwa; kemwakikwatwai
moyo.” 51 Byobiya waikila mu
bwato mobadi, ne kivula kyatalala. Ponkapo batendela bikatampe
mpata, 52 mwanda kebaivwanijepo buluji bwa mikate, ino mi¯
tyima yabo yadi ikilema pa kwivwana.
53 Abo pa kukija kufika ku
ntanda, baiya ku Ngenesaleta ba˜
ela nanga dya kubwipi. 54 Ino
abo pa kwabuka’tu mu bwato, bantu bamuyuka, 55 penepo bae-
70
nda lubilo pi na pi mu ntanda yonso’ya bashilula kusela boba babela pa tubitanda kebenda nabo
kokwa kobadi bevwana’mba ye
kwadi. 56 Kadi monso mwaadi
utwela, mu bibundi bityetye nansha bikatampe ne mu madimi,
¯
badi batula babela mu mansoko,
¯
kadi badi bamwisashila’mba batenge’tu nansha ku manyamvwa
a kivwalwa kyandi kya pangala.
Ne bonso badi bamutenga’ko badi
bakoma.
Bafadiseo ne baso7 Ebiya,
nekeji bamobamo batambile ku Yelusalema bebunga paadi.
2 Abo pa kumona bandi bana
ba bwanga bamo badya byakudya byabo na makasa a disubi, ko kunena’mba, ampikwa
koya— 3 mwanda Bafadiseo
ne Bayuda bonso kebadyangapo
pampikwa koya ku makasa kufika ne mu nkongweba, balamete ku kishi kya bantu ba pa
kala, 4 kadi, shi abajoka mu
nsoko, kebadyangapo poso besubule bidi na kwikusa mema,
kadi kudi ne bishi bikwabo bingi byobatambwile kebalama’byo, mbatyijo ya bitomeno,
mityibi, ne bipungwa bya mukuba.— 5 O mwanda bano Bafadiseo ne basonekeji bamwipangwile amba: “Mwanda waka
bobe bana ba bwanga kebalondangapo kishi kya bantu ba pa kala,
ino badya’ko byakudya na makasa a disubi?” 6 Nandi webane¯
na’mba: “Isaya wadi na nsambu
pa kunena mu bupolofeto myanda yenu banwe banzazangi, monka mokilembelwe amba: ‘Bano
¯
bantu bandemekanga na milomo
71
Kobana. Kisubija kitambanga ku mutyima
yabo bitupu, inoko mityima yabo
idi kulampe nami. 7 I bya bitu¯
pu byobantotanga, mwanda bafundijanga bijila bya bantu amba
yo mfundijo.’ 8 Mubaleka mbila ya Leza, mubalamata’ko ku kishi kya bantu.”
9 Kadi webanenene monka’¯
mba: “Mup elulanga na bunwa
mbila ya Leza mwanda wa kulama kishi kyenu. 10 Kimfwa,
¯
¯
Mosesa wanenene amba, ‘Lemeka shobe ne inobe,’ kadi
amba, ‘Yewa unena shandi nansha inandi bibi afikijibwe ku
lufu.’ 11 Ino banwe munenanga’mba, ‘Shi muntu unena shandi nansha inandi amba: “Kyonso kyondi nakyo kyowadi wa
kumwena’mo i kobana (ko ku¯
nena’mba, kyabuntu kya kupana kudi Leza),” ’ 12 banwe kemumulekangapo monka alongele shandi nansha inandi kintu
nansha kimo. 13 E momwaalamwina kinenwa kya Leza ke kya
bitupu mwanda’tu wa kishi kyenu kyomusambulula. Kadi mu˜
lonanga bintu bingi bidi namino.” 14 Penepo waityila kibumbo monka kwaadi, kaebanena’mba: “Ntejei bidi, banwe bonso,
kadi ivwanijai mobishintulwila.
¯
15 I kutupu kintu kıya panja pa
muntu kyapita mwadi kibwanya
kumusubija, ino bintu bitamba
munda mwa muntu byo bisubijanga muntu.” 16 —
—1
17 Penepa, aye pa kutwela mu
njibo washiya kibumbo, bandi
MAKO 7:7-27
bana ba bwanga bashilula kumwipangula myanda ya kyelekejo’kya. 18 Penepo webanena’mba: “Nanshi banwe nenu kemwaivwanije bwa abo? Le kemujingulwilepo amba i kutupu kintu
¯
kıya panja kipita mu muntu kibwanya kumusubija, 19 mwanda kekipitangapo mu mutyima wandi, ino kipitanga mu
kifu kyandi, kupwa kyapitaila ku musalani?” Mu uno muswelo walombwele amba byaku¯
dya byonso bidi to. 20 Wanena
monka’mba: “Kyokya kitamba
mu muntu kyo kisubijanga muntu, 21 mwanda munda, mu
mutyima wa muntu, mo mutambanga milangwe imbi, bilongwa
bya busekese, bwivi, butapani,
22 makoji, lwiso, bilongwa bya
nshikani, bongojani, kwiendeja pampikwa bumvu, diso dya
kwabila, mutonko, kwizunzula,
˜
ne kubulwa neni. 23 Bino bintu bibi byonso’bi bitambanga
munda kadi bisubijanga muntu.”
24 Ebiya wataluka waenda
mu mitamba ya Tyila ne Shidona. Kwine’kwa watwela mu njibo imo, ne kadipo usaka muntu nansha umo ayuke, inoko
kabwenyepo kufyama. 25 Ponka na ponka mwana-mukaji
umo wadi na mwana mutyetye
mwana-mukaji mukwatwe na
mushipiditu wa disubi waivwana myanda yandi, penepo waiya kaevukwila ku maulu andi.
26 Mwana-mukaji’wa wadi Mungidiki, utambile ku SailofeMak 7:161 Uno vese utanwa mu mashi- nisha, kadi wadi umulomba’nka
ntuludi a Bible amoamo, inoko¯ katanwapo mu bilembwa palapala bilemeki- kumulomba apange ndemona
udi mu wandi mwana. 27 Ino
bwe bya Kingidiki bya kala.
MAKO 7:28–8:12
Waundapa wa mundemona. Bantu 4 000
nandi wamunena’mba: “Dibajinji
leka bidi bana bekute, mwanda
ke biyampepo kusela mukate wa
bana koela’o tubwa.” 28 Inoko
aye wamulondolola’mba: “I amo,
Mfumwami, tubwa tudi munshi
mwa meza nato tudyanga ne
¯
¯
bukuku bukukula twana tutyetye.” 29 Penepa nandi wamunena’mba: “Byowanena nankyo,
enda; ndemona watambe kala mu
obe mwana.” 30 Ebiya wataluka waenda ku njibo yandi, wata¯
na mwana mutyetye’wa ulele mu
butanda, ne ndemona papo muye
kala.
31 Penepo Yesu pa kwitola
ku mitamba ya Tyila, wapityile ku Shidona waenda ku Dijiba dya Ngadilea, watyibulukile dya ku mitamba ya Dekapodi. 32 Kwine’kwa bamuletela’ko muntu umo mujike matwi
ukomenwa kunena biyampe, ba¯
mwisashila amutenteke kuboko.
33 Nandi wamukokela kufula,
dya kulampe na kibumbo, waela minwe mu matwi a muntu’¯
wa, kadi pa kupwa kupela mata,
wamutenga pa ludimi. 34 Kadi
¯
watala mulu, weikija bininge kamunena’mba: “Efata,” ko kunena’mba, “Jikuka.” 35 Byobiya matwi andi ajikuka, ne konji
ka ludimi lwandi nako kaketeka,
washilula kwisamba’tu senene.
˜
36 Penepo webaso nanya’mba
kebakilombola muntu nansha
˜
umo; inoko aye wibasonanya, po
pene nabo kebasapula’nka kusapula. 37 Bine, baana ne kwana,
kebanena’mba: “Walonga bintu
¯
byonso biyampe she. Wajikula ne
ba matwi majike kebevwana ne
¯
batumama nabo kebanena.”
72
Mu oa mafuku’a, kwadi monka kibumbo kikatampe kine, ino kebadipo na kintu
kya kudya, penepo waita bandi
bana ba bwanga kaebanena’mba:
2 “Nakwatyilwa kibumbo lusa
mwanda abaikala nami ke mafuku asatu, ino kebadipo na kintu
kya kudya. 3 Shi nebanene bende kwabo na nzala, nabya basa
kupona mpanga mwishinda, kadi
bamobamo i batambe kulampe.”
4 Ino bandi bana ba bwanga bamulondolola’mba: “Le kuno kufula namino muntu ukokeja kusokola kwepi mikate ibwanya
kwikuta bano bantu?” 5 Inoko,
aye webepangula’mba: “Le mudi
na mikate inga?” Nabo amba:
“Isamba-ibidi.” 6 Penepo walombola kibumbo kishikate pa nshi.
Ebiya wayata mikate isamba-ibidi’ya, wafwija’ko, weityumuna,
kaabila’yo bandi bana ba bwanga’mba bape’yo bantu, nabo kebape’yo kibumbo. 7 Kadi badi
ne na twita twa lui tutyetye, pa
kupwa kwesela’to, ne tuno nato
webalombola bebape’to. 8 Penepo badya baikuta, kadi baboya bipindi byashele’ko, byayula bilala bikatampe bisambabibidi. 9 Ino, kwadi kintu kya
bana-balume 4 000. Ku mfulo webatalula bende.
10 Ponka na ponka waikila
mu bwato na bandi bana ba bwanga, waiya ku mitamba ya Dalamanuta. 11 Penepo Bafadiseo baiya kebepotomeja nandi,
bamulomba
kiyukeno
kya
¯
mulu, mwanda wa kumutompa.
12 Ebiya weikija bininge mu mushipiditu wandi kanena’mba:
“Mwanda waka luno lukongo lu-
8
73
Kiyujo kya Bafadiseo. Yesu walaa lufu lwandi
kimba kiyukeno? Bine nemunena’mba: I kutupu kiyukeno kikapebwa luno lukongo.” 13 Penepa webashiya, waikila monka mu
bwato, waenda bukila bukwabo.
14 Inoko, baidilwe kusela mikate, kadi kebadipo na kintu mu
bwato poso enka mukate umo
kete. 15 Penepo washilula kwibakoma pampikwa kafinda’mba:
¯
“Putulai meso; kadi dyumukai
kiyujo kya Bafadiseo ne kiyujo
kya Heloda.” 16 Ebiya bashilula kwipatanya abo bene na bene
pa mwanda wa mikate yokebadipo nayo. 17 Aye pa kujingulula nabya, webanena’mba: “I kika
kyomwipatenya pa mwanda wa
mikate yokemudipo nayo? Le kemwayukile ne kwivwanija mobishintulwila? Lelo mityima yenu
¯
ikilema pa kwivwana? 18 ‘Nansha byomudi na meso, le kemumonangapo, kadi nansha byomudi na matwi, le kemwivwanangapo?’ Lelo kemuvulukilepo
19 ponatyumwine mikate itano
mwanda wa bana-balume 5 000,
le mwakongele’po bilala binga bi¯
yule bipindi ba?” Nabo bamulondolola’mba: “Dikumi ne bibidi.” 20 “Ponatyumwine yoya
isamba-ibidi mwanda wa bana-balume 4 000, le mwakongele’po bilala bikatampe binga biyule bi¯
pindi ba?” Nabo bamulondolola’mba: “Bisamba-bibidi.” 21 Penepo webanena’mba: “Lelo ne
pano kemwaivwanije mobishintulwila?”
22 Ebiya, baiya ku Betesaida. Kwine’kwa bantu bamuletela
¯
mpofu umo, kebamwisashila’mba
amutenge. 23 Nandi wakwata
mpofu’wa ku kuboko, wamuko-
MAKO 8:13-33
kela panja pa kibundi. Ebiya wa¯
mupelela mata mu meso, wamutenteka ne makasa kamwipangula’mba: “Le kudi kyowamona?”
24 Muntu’wa nandi watala kanena’mba: “Namone bantu, mwanda namone bintu bidi bwa mityi, abyo’ko byenda.” 25 Penepo watenteka monka makasa
pa meso a muntu’wa, ne muntu nandi wamona’tu senene,
meso andi akoma, ebiya kamone kintu ne kintu mokikadile.
26 Ponkapo wamutalula ende
kwandi, kamunena’mba: “Kokatwela mu kibundi.”
27 Yesu ne bandi bana ba bwanga bataluka kebenda ku bibundi bya Kesalea Fidipai, penepo mwishinda washilula kwipangula bana bandi ba bwanga’mba:
“Le bantu banenanga’mba ami
ne ani?” 28 Nabo bamunena’mba: “Bamo amba, wi Yoano Mubatyiji; bakwabo amba, wi Ediya;
bangi nabo amba, wi umo wa mu
bapolofeto.” 29 Ebiya webepangula’mba: “Ino banwe munenanga’mba ami ne ani?” Kwivwana Petelo wamulondolola’mba:
“Abe wi Kidishitu.” 30 Penepo webanena wibakoma’mba
kemwakilombolai muntu nansha
umo myanda yami. 31 Kadi,
washilula kwibafundija’mba
¯
Mwana muntu ufwaninwe kususulwa masusu mavule ne kupelwa na bakulumpe ne babitobo
bakulu ne basonekeji ne kwipaibwa, kadi ukasangulwa kupwa
kwa mafuku asatu. 32 Bine,
¯
wadi unena bino binenwa patokelela. Ino Petelo wamukokela kufula kamufunina. 33 Nandi
MAKO 8:34–9:14
Yesu washinta ku meso abo. Ediya wiyanga
wavundamuka, watala bandi
bana ba bwanga, kafunina Petelo
amba: “Jokela mu nyuma, abe Sa˜
tana! mwanda abe ulananga milangwe ya bantu ke milangwepo ya
Leza.”
34 Penepo waityila kibumbo
kwadi ne bandi bana ba bwanga kaebanena’mba: “Shi muntu usaka kunonda, nankyo epele aye mwine, asele mutyi wandi
wa masusu kadi anonde nyeke.
35 Ke-muntu yewa ense usaka
kupandija muya wandi ukeujimija, ino yewa ense ujimija muya
wandi pa mwanda wa amiwa ne
myanda miyampe ukeupandija.
36 Na bubine, i kamweno’ka le
kamwena muntu mu kunekenya
ntanda yonso ne kujimija muya
wandi? 37 Lelo na bubine mu¯
ntu ukapana kika kya kwishinta
na muya wandi? 38 Mwanda
yewa umfwa bumvu ami ne binenwa byami mu luno lukongo lwa
¯
makoji ne lwa bubi, Mwana muntu nandi ukamufwanga bumvu
pakafika mu ntumbo ya Shandi
na bamwikeulu bajila.”
Pakwabo kadi, webanenene
monka’mba: “I bine nemulombola’mba kudi bamo bemene
pano’pa kebakafupo poso’nka bamone bidi Bulopwe bwa Leza ke
bwiye kala mu bukomo.” 2 Ebiya mafuku asamba pa kupita’po,
Yesu waselele ba Petelo, Yakoba,
pamo ne Yoano wakanda nabo ku
¯
lulu lulampe kwa bunka bwabo.
Penepo washinta ku meso abo,
3 ne bivwalwa byandi bya panga¯
¯
la kebilelema, byatoka to kutabu¯
ka mukokeja kwibitokejeja muntu ense ukendanga bisandi pano
pa ntanda. 4 Kadi, kwebamwe-
9
74
kela Ediya ne Mosesa, bano’ba
badi besamba na Yesu. 5 Penepo Petelo watentulula kanena
Yesu amba: “A Labi, i kipite buya
twikale pano, nanshi longa tushimike mapema asatu, umo obe,
mukwabo wa Mosesa, ungi nandi
wa Ediya.” 6 Na bubine, kadipo uyukile kya kunena, mwanda badi na moyomoyo. 7 Pe¯
nepa dikumbi dyaiya, dyebaputa,
kadi diwi dyatamba mu dikumbi
amba: “Uno’u i wami Mwana, muswedibwe, mwivwanei.” 8 Ino,
ponkapo batala koku ne koku,
kebamwenepo monka muntu wikele nabo, poso’nka Yesu.
¯
¯
9 Pobadi batuka ku lulu, webanena wibakoma’mba byobamona’bya kebakisapwila’byo mu¯
ntu, enka ne bisanguka Mwana
muntu mu bafwe. 10 Nabo balama owa mwanda mu mutyima,
ino besamba abo bene na bene
amba le kuno kusanguka mu bafwe kushintulula bika. 11 Ebiya bashilula kumwipangula’mba:
“Mwanda waka basonekeji banenanga’mba Ediya ufwaninwe bidi
kwiya?” 12 Nandi webalondolola’mba: “Ediya shako wiyanga bidi ne kujokeja bintu byonso senene, ino mwanda waka i
kilembwe pa mwanda wa Mwa¯
na muntu amba ufwaninwe kupita mu masusu mavule ne kufutululwa? 13 Ino nemulombola’mba: Ediya na bubine ke mwiye,
ino bamulongele monso mobadi
basakila, enka mokilembelwe pa
mwanda wandi.”
14 Ebiya, pobaile kokwa kwadi bana ba bwanga bakwabo, bamona kibumbo kikata kibajokolokele ne basonekeji bepatanya
75
Mwana wa mundemona. Mulao wa lusangukilo
nabo. 15 Ino kibumbo kyonso
pa kumumona’tu, babezemuka,
banyemena kwadi kebamwimuna. 16 Penepo webepangula’mba: “Le mwipatanyanga nabo
bika?” 17 Ebiya umo mu kibumbo’mwa wamulondolola’mba:
“A Mufundiji, nakuletela wami
mwana mwana-mulume mwanda
aye udi na mushipiditu wa bu ka¯
mama, 18 kadi ponso poumukwatyila, umuponejanga panshi,
wamutambija kifulu1 ku kanwa,
kashenke meno penepo bukomo
bwamupwa. Nalombwele bobe
bana ba bwanga beupange, ino
bakomenwa.” 19 Nandi wamu¯
londolola’mba: “Yo, lukongo lwampikwa lwitabijo, le nkendelela
nenu kufika ne kitatyi’ka? Le
¯
nkemutukijija mutyima kufika
ne kitatyi’ka? Ndetelei’ye kuno.”
20 Penepo bamuletela mwanuke’wa. Ino pa kumumona’tu, ponkapo mushipiditu wafulubija
mwana, kadi aye pa kupona pa˜
nshi kaalanana ne kifulu kya¯
mutamba ku kanwa ta. 21 Ebiya waipangula shandi amba: “Le
byamwanjile tamba kitatyi’ka?”
Nandi amba: “Tamba’tu ku bwanuke, 22 kadi kyaba ne kyaba
umuponejejanga mu mudilo ne
mu mema mwanda wa kumonakanya. Ino abe shi ukokeja kulonga’po kintu, nabya witufwile’ko
lusa witukwashe’ko.” 23 Yesu
wamunena’mba: “Byabyo binenwa, ‘Shi ukokeja’! I amo, bintu
byonso bikokejika ku muntu udi
na lwitabijo.” 24 Ponka na ponka, shandya mwana waela lubila kanena’mba: “Ndi na lwitabiMak 9:181 Nansha, “kifulo, kifulwe.”
MAKO 9:15-34
jo! Nkwashe’ko popa ponsakilwa
lwitabijo!”
25 Yesu, pa kumona’mba kibu¯
mbo kıyanga bukidi kobadi, wafunina mushipiditu wa disubi’wa,
kaeunena’mba: “Abe mushipidi¯
tu wa bu kamama ne bu kitwi,
˜
nakuso nanya,
mutambe’mo
kadi kokamutwela’mo monka.”
26 Pa kupwa kwela lwanji ne
kumufulubija divule dine, watamba’mo, ebiya mwana waikala’nka bwa mufwe, penepo bantu
bangi kebanena’mba: “Wafu!”
27 Ino Yesu wamukwata ku kuboko wamulangula, nandi walanguka. 28 Penepo pa kupwa
kutwela mu njibo, bandi bana ba
bwanga bamwipangula dya kufula’mba: “Mwanda waka twatuninye kwiupanga?” 29 Nandi webanena’mba: “Wa uno muswelo
ubwanya kutamba’nka na milombelo.”
30 Bataluka kwine’kwa kebenda, bapita dya Ngadilea, ino kebasakilepo muntu nansha umo
kuyuka. 31 Mwanda wadi ufundija bandi bana ba bwanga ne
¯
kwibalombola’mba: “Mwana muntu usa kufikijibwa mu makasa
a bantu, kadi bakamwipaya, ino
nansha byasa kwipaibwa, usa
kusangulwa kupwa kwa mafuku asatu.” 32 Inoko, abo kebaivwanijepo byaadi unena, kadi
bakwetwe moyo wa kumwipangula.
33 Ebiya bafika mu Kapanama. Penepo pobadi mu njibo, webepangula’mba: “I bika
le byomwadi mwipatanya mwi¯
shinda?” 34 Bauba’tu
ny a,
mwanda mwishinda badi bepatanya’mba le i ani mukatampe.
MAKO 9:35–10:5
Kemwakakukajai bakwabo. Dilubu
35 Ebiya washikata, waita ba
dikumi ne babidi kaebanena’mba: “Shi muntu usaka kwikala umbajinji, ufwaninwe kwikala
wa mfulo umbonso kadi mwingidi wa bonso.” 36 Penepo wayata mwana mutyetye, wamwimika umbukata mwabo, wamufumbakanya maboko, kaebanena’mba: 37 “Ense utambula umo
wa mu bana batyetye badi bwa
uno mu dijina dyami nankyo wantambula ne amiwa, kadi ense
untambula kantambwilepo enka
amiwa kete, aa, ino i ne yewa wantumine.”
38 Yoano wamunena’mba: “A
Mufundiji, twamwene muntu
umo upanga bandemona na kutela dijina dyobe netu twatompa kumukankaja, mwanda kadipo wenda netu pamo.” 39 Ino
Yesu amba: “Kemwakitompai
kumukankaja, mwanda i kutupu muntu ukalonga kilongwa
kya bukomo mu dijina dyami
¯
ukap elakana kunenena mabi,
40 mwanda yewa ke walwanapo
netu i wetu. 41 Mwanda ense
wimupa nkopo umo wa mema a
kutoma mwanda’tu mwi ba Kidishitu, nemulombola bine amba,
kakajimijapo mpalo yandi nansha dimo. 42 Ino ense ukukaja umo wa mu bano batyetyetyetye betabije’ba, kyadi kya kumunengelela kutabuka shi dibwe
dya mpelo dijokolojibwanga na
¯
mpunda dyamukutyılwe mwishingo ne kwelwa’ye mu dijiba.
43 “Kadi shi kuboko kobe kukukukaja, keta’ko; i kipite buya
¯
kodi kutwela mu bumi mulemane kupita’ko kwenda na ma-
76
boko onso abidi mu Ngehena,1
mu mudilo keubwanikapo kubulwa. 44 —
—1 45 Kadi shi kulu
kobe kukukukaja, keta’ko; i ki¯
pite buya kodi kutwela mu bumi
usunkuta kupita’ko kwelwa na
maulu onso abidi mu Ngehena.
46 —
—1 47 Kadi shi diso dyobe dikukukaja, ela’dyo; i kipite
buya kodi kutwela na diso dimo
mu Bulopwe bwa Leza kupita’ko kwelwa na meso onso abidi
mu Ngehena, 48 momwa kemufwangapo bivinyu byabo ne
mudilo kubula mpika.
49 “Mwanda muntu ense
ufwaninwe kwelwa mwepo na
mudilo. 50 Mwepo i mulumbuluke, ino shi mwepo ujimije bukomo bwao, lelo mukeutobaja na
bika? Ikalai na mwepo munda
mwenu, kadi lamai ndoe banwe
bene na bene.”
Kutaluka papo waenda ku
mitamba ya Yudea ne bobwa bukila bwa Yodano, penepo bibumbo byaiya monka pamo
kwadi. Nandi enka mwaadi wibidile kulongela, washilula kwibafundija monka. 2 Ebiya Bafadiseo bamufwena, kadi pa kumutompa, bamwipangula shi ke
kijilapo muntu kulubula mukaji.
3 Webalondolola’mba: “Le Mose¯
˜
sa wemusonenye bika?” 4 Ba¯
nena’mba: “Mosesa waletele lupusa lwa kulemba mukanda
wa kumupanga ne kumulubula.” 5 Ino Yesu webanena’mba:
“Pa mwanda wa mityima yenu
10
Mak 9:431 Tala Mbwejo 9. 441 Uno
vese utanwa mu mashintuludi a Bible amoamo, inoko¯ katanwapo mu bilembwa palapala bilemekibwe bya Kingidiki bya kala. 461 Tala vese 44.
77
MAKO 10:6-27
¯
longa nkapyane bumi bwa nyeke?” 18 Yesu wamulondolola’mba: “Kyoungityila bu muyampe
i kika le? I kutupu muyampe poso
umo kete: Leza. 19 Abe uyu˜
kile mbila: ‘Kokepayanana; kokalonga makoji; kokeba; kokaleta bukamoni bwa bubela; koka˜
¯
dimba nana; l emeka shobe ne
inobe.’ ” 20 Muntu’wa wamunena’mba: “A Mufundiji, byabyo
byonso’byo ndamine’byo tamba
pa bwanuke.” 21 Yesu wamu¯
tala so, wamusanswa, kamunena’mba: “Kudi kintu kimo kyowabulwa: Enda, kapoteje bintu
¯
byodi nabyo ne kupana ku balanda, penepo ukekala na bya¯
¯
buleme mulu, kupwa iya wikale
mulondi wami.” 22 Ino aye mutyima wamusansa pa kino kilo¯
ndololwa, wataluka muf ıtwe mutyima, mwanda wadi na bintu bingibingi.
23 Yesu watala koku ne koku,
wanena bandi bana ba bwanga’mba: “Bine, kikekala kikomo bininge ku bantu ba lupeto kutwela mu Bulopwe bwa Leza!”
24 Ino bana ba bwanga batulumuka binenwa byandi. Ebiya Yesu webalondolola’mba: “A
bana, bine i kikomo bininge kutwela mu Bulopwe bwa Leza!
¯
25 I kipela’ko ngamedia kupita mu keso ka lushinge kutabuka’ko mpeta kutwela mu Bulopwe bwa Leza.” 26 Po pene batulumuka kebamunena’mba: “Le
penepo i ani ubwanya kukapanda?” 27 Yesu webatala meso
¯
so, kanena’mba: “Ku bantu kebibwanikapo ino kudi Leza kebidipo nabya, mwanda bintu byonso bibwanikanga kudi Leza.”
Abamuletela bana batyetye. Keso ka lushinge
¯
¯
¯
myumu, wemulembele ino mbila.
6 Inoko, tamba ku ngalwilo ya
¯
bupangi, ‘Webalongele mwanamulume ne mwana-mukaji.
7 Pa uno mwanda mwana-mulume ukashiya shandi ne inandi,
8 kadi abo babidi bakekalanga
ke ngitu imo,’ papo kebakidipo babidi, aa, ino ke ngitu imo.
9 Nanshi, kyokya kyakuta Leza
pamo mu lupungu, muntu na˜
nsha umo kakikalananya’kyo.”
10 Pobadi monka mwinjibo, bana
ba bwanga bashilula kumwipangula pa uno mwanda. 11 Nandi webanena’mba: “Yewa ense
ulubula wandi mukaji kadi wasonga ungi nankyo wamupi mambo
a makoji, 12 kadi shi mwanamukaji nandi wapu kwilubula na
mulumyandi, asongwe na ungi,
walonga makoji.”
13 Penepo bantu bashilula kumuletela bana batyetye amba
ebatenge, ino bana ba bwanga
bebakanda. 14 Yesu pa kumo¯
na nabya, waf ıtwa mutyima kaebanena’mba: “Lekai bana ba¯
tyetye b aye kondi; kemwakibakankajai, mwanda boba badi
¯
pamo bwa abo bo bene Bulopwe
bwa Leza. 15 I bine nemulombola’mba: Yewa ense katambulapo Bulopwe bwa Leza pamo
bwa mwana mutyetye kakatwela’mopo nansha dimo.” 16 Ebiya wasela bana mu maboko washilula kwibesela, wibatenteka
ne makasa.
17 Kadi paadi kaenda, muntu
umo waiya lubilo wapona manwi
panshi ku meso andi kamwipangula’mba: “A Mufundiji Muyampe, i kika kyomfwaninwe ku-
MAKO 10:28-45
Yakoba ne Yoano. Batumibwa abepotomeja
28 Petelo waanza kumunena’mba: “Tala! Batwe twashile bintu
byonso twakulonda.” 29 Yesu
wanena’mba: “I bine nemulombola’mba: I kutupu washile njibo nansha banababo bana-balume nansha banababo bana-bakaji nansha inandi nansha
shandi nansha bana nansha madimi pa mwanda wa amiwa ne
pa mwanda wa myanda miyampe
30 ukabulwa kumona pano mu
kino kitatyi katwa—ka mobo, ka
banababo bana-balume, ka banababo bana-bakaji, ka bainandi, ka
bana, ka madimi, ne kupangwapangwa ponka—kadi mu ngika¯
dilo ya bintu ik aya’ko namo,
¯
bumi bwa nyeke. 31 Inoko, bavule babajinji bakekala ba mfulo,
ba mfulo nabo babajinji.”
32 Penepa, byobadi mu dishinda bakanda ku Yelusalema,
papo Yesu wibatangidile kumeso, nabo batulumuka; ino boba
badi bamulonda baanza kwivwana moyo. Waselela dikwabo ba dikumi ne babidi kufula kaebalombola bino bintu byadi bitungilwe kumufikila: 33 “Pano yeu
¯
tukanda ku Yelusalema, Mwana
¯
muntu ukapanwa ku babitobo bakulu ne basonekeji. Bakamuponeja’mba epaibwe kadi bakamufikija ku bantu ba mizo, 34 ne
kadi bano’ba bakamusepa bya ki¯
bengo ne kumupelela mata, bakamukupila nsonde, ne kumwipaya, ino mafuku asatu pa kupita’po ukasanguka.”
35 Ebiya ba Yakoba ne Yoano, bana babidi ba Zebede, bamufwena
kebamunena’mba:
“A Mufundiji, tusaka witulongele kyonso kyotwakakulomba’-
78
kya.” 36 Nandi webanena’mba: “Le kyomusaka nemulongele i kika?” 37 Nabo bamunena’mba: “Betupe tushikate,
umo ku kuboko kobe kwa lundyo mukwabo nandi ku lunkuso, mu ntumbo yobe.” 38 Ino
Yesu webanena’mba: “Banwe kemuyukilepo byomulomba’byo.
Le mubwanya kutoma kitomeno
kyontoma’ki nansha kubatyijibwa lubatyijo lombatyijibwa’lu?”
39 Nabo bamunena’mba: “Enen, tubwanya.” Penepa, Yesu
webanena’mba: “Kitomeno kyontoma’ki, mukatoma’kyo, kadi
lubatyijo lombatyijibwa’lu, mukabatyijibwa’lo. 40 Inoko, kushikata ku lundyo lwami ne ku
lunkuso lwami ke kyamipo kya
¯
kupana, ino i kya boba balongolwedilwe’kyo kala.”
41 Ebiya, boba bakwabo dikumi pa kwivwana nabya, ba¯
shilula kuf ıtyilwa ba Yakoba
ne Yoano. 42 Ino Yesu webetyila kwadi, kupwa webanena’mba: “Muyukile amba boba bamweka bu babikele bantu ba
¯
mizo bebatadilanga kadi bakatampe babo bengidijanga lupusa pobadi. 43 Kekidipo namino
umbukata mwenu; ino yewa usaka kwikala mukatampe umbukata mwenu ufwaninwe kwikala
mwingidi wenu, 44 kadi yewa
usaka kwikala umbajinji umbukata mwenu ufwaninwe kwikala
umpika wa bonso. 45 Mwanda
¯
nansha Mwana muntu waile, ke
mwandapo wa kwingidilwa, aa,
¯
ino i kwingidila bantu ne kupana
¯
muya wandi ke kinkulwa kya ku¯
kula bavule bene.”
79
Wabelula mpofu. Pa kyana kya mpunda
46 Ebiya baiya mu Yediko.
Ino aye ne bandi bana ba bwanga ne kibumbo kikatampe kine
byobadi batamba mu Yediko, Ba¯
temisa mwana Temisa, mpofu
umo wa lulombo, wadi ushikete kufula kwa dishinda. 47 Aye
pa kwivwana’mba i Yesu mwine Nazala, waanza kwela lubila’¯
mba: “A Mwana Davida, Yesu,
mfwile’ko lusa!” 48 Penepo, bavule bashilula kumukanda na bulobo amba ekale talala, ino aye
po pene kaela’nka kwela mabi¯
la’mba: “A Mwana Davida, mfwile’ko lusa!” 49 Ebiya Yesu waimana kanena’mba: “Mwitei.” Penepa baita mpofu’wa, kebamunena’mba: “Kankamana! Imana;
yao ukwita.” 50 Nandi waela
kivwalwa kyandi kya pangala,
waimana bukidi kaenda kudi
Yesu. 51 Penepo Yesu wamunena’mba: “Le kyosaka nkulongele i kika le?” Mpofu’wa
nandi wamunena’mba: “Laboni, nsakanga meso ami amone.”
52 Yesu wamunena’mba: “Enda.
Lwitabijo lobe lubakukomeja.”
Ponka na ponka meso andi amona, washilula kumulonda mu dishinda.
Penepo, pobadi kebafwena kubwipi na Yelusalema, ku Betefaji ne ku Betani pa
¯
Lulu lwa Impafu, watuma bandi
bana ba bwanga babidi 2 webalombola’mba: “Endai mu kakibundi komumwene’ka, kadi pomusa’tu kutwela’mo, musa kutana kyana kya mpunda kikute,
¯
kekyashiketwe kash a na muntu; mwikikutululei mwikilete. 3 Kadi shi muntu wemunena’mba, ‘Mwanda waka mulonga
11
MAKO 10:46–11:14
nankyo?’ nenai’mba, ‘I Mfumwetu wikisaka, nandi usa kwikyaluja kuno bukidi bonka.’ ” 4 Penepo baenda batana kyana kya
mpunda kikute pa kibelo, panja kufula kwa kipito, nabo bekikutulula. 5 Ino bamo badi bemene pene’pa bebanena’mba: “Le
i kika kine kyomukutulwila kyana kya mpunda?” 6 Nabo bebalombola enka byanenanga Yesu,
penepa bebaleka bende.
7 Penepo baselela Yesu kyana
kya mpunda, baadija’po bivwalwa byabo bya pangala, nandi washikata’po. 8 Kadi bavule baala bivwalwa byabo bya pangala mwishinda, ino bakwabo nabo
baketa bimuna bya mu ntanda.
9 Ne boba badi batangidile ku¯
meso ne boba badi baya kunyuma badi bela’nka kwela mabila’mba: “Pandija’po, tubalombe!
Eselwe dyese yewa wiya mu dijina dya Yehova! 10 Bweselwe
dyese Bulopwe bwiya, bwa tata
wetu Davida! Pandija’po, tuba¯
lombe, momwa mulu mulampe!”
11 Ebiya watwela mu Yelusalema, mu tempelo, watala koku ne
koku pa kintu ne kintu, inoko
´
nsa byoyadi ke myende, waenda
ku Betani ne ba dikumi ne babidi
pamo nandi.
12 Dya kesha abo pa kutamba mu Betani, waivwana nzala. 13 Wamona kulampe kikuyu kyadi na mani, ebiya waenda
kukatala shi ubwanya kutana’ko kantu. Ino pa kufika’ko, katene’kopo kantu kwadi’nka
mani kete, mwanda kekyadipo
kitatyi kya bikuyu. 14 Byobiya
kwivwana kwadi wekinena’mba:
“Muntu nansha umo kakadipo
MAKO 11:15–12:1
¯
Watokeja tempelo. Kikuyu kibaume
dikwabo kipa kyobe.” Kadi bandi
bana ba bwanga badi bevwene.
15 Penepo baiya ku Yelusalema. Kwine’kwa watwela mu tempelo washilula kupanga boba
badi bapoteja ne kupota bintu
mu tempelo, wakuvumika mameza a badi bashintula lupeto
ne bibasa bya boba badi bapoteja bankunda, 16 kadi kadipo
uleka muntu upita koku uselele kintu mu tempelo. 17 Wadi
ufundija’mba: “Le kekilembelwepo amba: ‘Njibo yami ikatelwa bu njibo ya milombelo ya
mizo yonso’? Ino banwe mubeya´
¯
lamuna ke muta wa batubwalala.” 18 Penepo babitobo bakulu ne basonekeji baivwana’o, kebakimbe mwa kumonakenya, kebantu badi bamutyina, mwanda
kibumbo kyonso kyadi kitendela
bufundiji bwandi.
19 Byobiya ke ku kyolwa bininge, batamba mu kibundi.
20 Ino pobadi bapita lubanga
¯
bwe, bamwene kikuyu’kya kyu¯
me t e kushilwila ku miji.
21 Penepo Petelo, wavuluka, kamunena’mba: “A Labi, tala! kikuyu kyowafingile’kya kibaume
¯
te.” 22 Yesu kishima-tentu webanena’mba: “Ikalai na lwitabijo mudi Leza. 23 I bine nemulombola’mba yewa ense unena luno
¯
lulu amba, ‘Tekuka wiele mu dijiba,’ ne kutatana mu mutyima
wandi mpika, ino wikele na lwitabijo amba byobya byaanena
bisa kulongeka, nabya bikamulongelwa. 24 O mwanda nemulombola’mba: Bintu byonso byomulombela ne byomulomba, ikalai
na lwitabijo amba mubebitambula kala, nankyo mukebimona.
80
25 Kadi shi mubaimana kulombela, lekelai muntu ense mambo o-onso omwipile nandi,
¯
mwanda wa Shenu udi mulu nandi emulekele kutupatupa kwenu.” 26 —
—1
27 Baiya monka ku Yelusalema. Kadi paadi unanga mu
tempelo, babitobo bakulu ne basonekeji ne bakulumpe baiya
kwadi 28 kebamunena’mba:
˜
“Le ulonanga bino bintu na lupusa’ka? Nansha le i ani mwine wakupele luno lupusa lwa kulonga
bino bintu’bi?” 29 Yesu webanena’mba: “Ami nsa kwimwipangula kipangujo kimo. Munondolole, nami nabya nkemulombola
i na lupusa’ka lononga nalo bino
bintu. 30 Le lubatyijo lwa Yoa¯
no lwatambile mulu’ni ku bantu?
Nondololei.” 31 Penepa bashilula kulanga abo bene amba: “Shi
¯
tunene amba, ‘I mulu,’ usa kunena’mba, ‘Mwanda waka penepo kemwamwitabijepo?’ 32 Ino
le tusomonwe kunena’mba, ‘I
ku bantu’?” Badi batyina kibumbo, mwanda bano bonso badi
bamwene Yoano amba i mupolofeto binebine. 33 Penepo batentulula Yesu kebanena’mba: “Ketuyukilepo.” Yesu nandi webanena’mba: “Nami nkisapo kwimulombola i na lupusa’ka lononga
nalo bino bintu.”
Penepo washilula kwisamba nabo na byelekejo
amba: “Muntu umo wadimine bu˜
dimi bwa mananza ne kwibujokoloja mu lupango kadi wako-
12
Mak 11:261 Uno vese utanwa mu mashintuludi a Bible amoamo, inoko¯ katanwapo mu bilembwa palapala bilemekibwe bya Kingidiki bya kala.
81
˜
Budimi bwa mananza. Kufuta Kesala musonko
la’mo kina kya kyengelo kya vinyu ne kwimika’mo kiteba; pene¯
po washıla’bo babidimye waenda
lwendo lulampe. 2 Ebiya, kitatyi pa kubwana watuma umpika umo kudi babidimye kukakongakanya bipa bimo bya mu budi˜
mi bwa mananza kudi babidimye.
3 Ino abo bamukwata, bamukupila ne kumujokeja makasa bitupu. 4 Kadi watuma umpika
mukwabo kobadi, uno nandi bamulala mitotole ku mutwe ne
kumufutulula. 5 Penepo watuma’ko mukwabo, ne aye mwine
bamwipaya, kadi watuma’ko ne
bavule bakwabo, bamo bebakupila, bangi nabo bebepaya.
6 Wadi ukidi na mukwabo umo,
mwana muswedibwe. Webatumina’ye wa mfulo, kanena’mba,
¯
‘Basa kulemeka wami mwana.’
7 Ino boba babidimye kebanena
abo bene na bene amba, ‘Uno’u
ye mpyana. Iyai, tumwipayei,
ne bupyani bukekala ke bwetu.’
8 Penepo bamukwata, bamwipaya, ne kumwela bamwela panja
˜
pa budimi bwa mananza. 9 Le
¯
˜
mwine budimi bwa mananza uka¯
longa bika? Ukaya konakanya
¯
babidimye, kadi ukapana budi˜
mi bwa mananza’bwa ku bantu
¯
bangi. 10 Lelo kasha kemwatangile kino kisonekwa’mba, ‘Dibwe dyapelelwe na bobaki, dino’di dyo dyaalamuka ke dibwe
dinedine dya difinko. 11 Kudi
Yehova e ko kutambile kino, kadi
i kya kutendelwa mu meso etu’?”
12 Penepo bashilula kukimba
mwa kumukwatyila, ino badi batyina kibumbo, mwanda bajingulwile amba i batwe bawanena mu
MAKO 12:2-21
kyelekejo. Penepa bamuleka kebenda.
13 Kupwa bamutumina Bafadiseo bamo ne bamobamo ba mu
kitango kya balondi ba Heloda mwa kumukwatyila mu binenwa byandi. 14 Abo pa kufika bamunena’mba: “A Mufundiji,
tuyukile amba wi muntu wa binebine kadi kwifukwijangapo ku
muntu nansha umo, mwanda abe
kutalangapo mumwekelo wa bantu, ino ufundijanga dishinda
˜
dya Leza kukwatanana na bubine: Lelo kufuta Kesala musonko
wa muntu ne muntu i kijila’ni, ke
kijilapo? 15 Le tufuta’ni, ketufutapo?” Pa kujingulula buzazangi bwabo, webanena’mba: “Kyomuntompela i kika le? Ndetelei
bidi ndenadi imo ntale.” 16 Bamuletela’ko imo. Nandi webanena’mba: “Le kino kifwatulo ne kilembwa i bya ani?” Nabo amba:
“I bya Kesala.” 17 Penepo Yesu
wanena’mba: “Futai bintu bya
Kesala kudi Kesala ino bintu bya
Leza nabyo kudi Leza.” Nabo ne
kwana kebamwana byamwiko.
18 Ebiya Basadusea, bene banenanga’mba kekudipo lusangukilo, baiya kwadi kebamwipangula kipangujo amba: 19 “A
¯
¯
Mufundiji, Mosesa w etulembele amba shi mwanabo na muntu
wafu washiye mukaji ino kashilepo mwana, mwanabo ufwaninwe
kusela mukaji’wa ne kubutwila
mwanabo lutundu na mukaji’wa.
20 Kwadi bana-balume basambababidi ba munda mumo, umbajinji wasonga mukaji, ino paafwile
kashilepo lutundu. 21 Penepo
wa bubidi wamuyata ino wafwa
kwampikwa kushiya lutundu, ne
MAKO 12:22-40
Lusangukilo ludi’ko. Mbila 2 mikatampe
wa busatu nandi monka na monka. 22 Ne wa busamba-bubidi
nandi kashilepo lutundu nansha
¯
lumo. Mfulo mfulo, ne mwanamukaji mwine wafwa. 23 Le
ku lusangukilo, ukekalanga mukaja ani pa abo? Mwanda abo bonso basamba-babidi baikele nandi bu mukaji.” 24 Yesu webanena’mba: “Mwene ye papo
pomwitupile’byo, mwanda kemuyukilepo ne Bisonekwa ne bukomo bwa Leza bwine? 25 Mwanda shi abasanguka mu bafwe,
˜
bana-balume kebasonangapo nansha bana-bakaji kusongwa, ino
badi pamo bwa bamwikeulu mo¯
mwa mulu. 26 Inoko pa mwanda wa bafwile, amba basangulwanga, lelo kemwatangile mu
mukanda wa Mosesa, mu nsekununi ya kimuna kya miba, amba
¯
Leza wamunenene amba: ‘Ami
ndi Leza wa Abalahama ne Leza
wa Izake ne Leza wa Yakoba’?
¯
27 Aye i Leza wa bomi, ke wa bafwepo, aa. Mwi betupe’byo mpata.”
28 Musonekeji umo waile webevwana bepatanya, pa kuyuka’mba webalondololanga bilumbu¯
luke she, wamwipangula’mba:
“Lelo mbila imbajinji mu yonso
i mbila’ka?” 29 Yesu walondolola’mba: “Imbajinji i ino, ‘Teja’po, a Isalela, Yehova Leza wetu
i Yehova umo kete, 30 kadi sanswa Yehova Leza obe na mutyima obe onso, na muya obe onso,
˜
na neni yobe yonso, ne na bukomo bobe bonso.’ 31 Ya bubidi i ino, ‘Sanswa mukwenu mowisanshilwe abe mwine.’ Kekudipo mbila mikwabo mikatampe
kutabuka ino’i.” 32 Musoneke-
82
ji’wa wamunena’mba: “Mufundiji
˜
ubanena biyampe kukwatanana
na bubine, ‘Aye i Umo kete, kadi
kekudipo mukwabo pamo bwa
Aye,’ 33 kadi kumusanswa na
˜
mutyima onso, na neni yonso, ne
na bukomo bonso kadi muntu kusanswa mukwabo mwaesanshilwe aye mwine i kupite buya
kutabuka byamulambu bituntu¯
lu bisokwe ne bitapwa byonso.”
34 Ponkapo, Yesu pa kujingulu˜
la’mba walondolola bya neni, wamunena’mba: “Kudipo kulampe
na Bulopwe bwa Leza.” Ino kekwadipo kadi wadi monka na bukankamane bwa kumwipangula.
35 Inoko, Yesu byaadi ukifundija mu tempelo, wanene’mba:
“Le i namani basonekeji banena¯
nga’mba Kidishitu i mwana Da¯
vida? 36 Davida mwine wanenene mu mushipiditu ujila’mba:
‘Yehova wanenene Mfumwami
amba: “Shikata ku kuboko kwa¯
mi kwa lundyo enka ne byontula balwana nobe munshi mwa
maulu obe.” ’ 37 Davida mwine
umwita bu Mfumwami, le penepo bibwanika namani ekale wandi mwana?”
Kadi kibumbo kikata kyadi kimuteja na nsangaji. 38 Penepo mu bufundiji bwandi wanena
kadi amba: “Dyumukai basonekeji basakanga kunangakana mu
minkukumba, basakanga kwimunwa mu mansoko 39 ne bityi bya kumeso mu mashinanko¯
nka ne byaba bya buleme mpata
ku bidibwa bya kyolwa. 40 Ye
abo basasamunanga mobo a bakaji ba kishala, kadi balombelanga
milombelo milampe mwanda wa
83
Tubityele tubidi. Mafuku a mfulo
kwimwekeja; bano’ba bakatyibilwanga butyibi busansa bininge.”
41 Penepo washikata utadidile ku bilambwilo, washilula kubandila mwadi mwelela kibumbo
lupeto mu bilambwilo, kadi bampeta bavule badi bela’mo bityele bingi. 42 Ebiya, mukaji wa
kishala umo waiya waela’mo tu¯
bityele tubidi twa bul eme butyetye bininge. 43 Penepa waita bandi bana ba bwanga kaebanena’mba: “I bine nemulombola’mba uno mukaji wa kishala
mulanda waela’mo kutabuka bonso baela lupeto mu bilambwilo. 44 Mwanda bonsololo abaelanga’mo bya musubu byabo, ino
aye, mu bufudile bwandi, waela’mo tonso twaadi nato, tonso twa
¯
kumukwasha mu bumi.”
Paadi katambe mu tempe¯
lo, wandi mwana bwanga
umo kamunena’mba: “A Mufundiji, ee, tala mwikadile ano mabwe ne mwikadile bino byubakwa!” 2 Ino Yesu wamunena’mba: “Le umwene bino byubakwa
bikatampe’bi? I kutupu dibwe nansha dimo dikashala ditentamine
pa dibwe dikwabo kwampikwa
kubundwilwa panshi.”
¯
3 Kadi paadi ushikete ku Lulu
lwa Impafu kampalampala na tempelo, Petelo, Yakoba, Yoano, ne
Andele kebamwipangula pafula’mba: 4 “Witulombole’po bidi,
I kyaba’ka kikekala’ko bino bintu, ne i kiyukeno’ka kikalombola kitatyi kya kufika bino bintu
byonso ku mvuyo?” 5 Penepo
Yesu washilula kwibanena’mba:
“Tadijai kutyina’mba muntu nansha umo wakemongola. 6 Ba¯
vule bakaya batela dijina dyami,
13
MAKO 12:41–13:15
amba, ‘Amiwa ye aye,’ kadi bakongolanga bavule bene. 7 Kadi
shi mubaivwana mavita ne myanda ya mavita, kemwakatuyukai; bino bintu bifwaninwe kufika, ino ke mfulopo kala.
8 “Mwanda muzo ukatamba
muzo mukwabo ne bulopwe nabo
bulopwe bukwabo; kukekala kutenkana kwa ntanda kwadi koku
kekudi koku; kukekala bimpengele bya nzala. Bino’bi i ngalwilo ya bisanso bya malwa.
9 “Nanshi banwe, tadijai; bantu bakemufikija ku bidye bya
kwenu, kadi bakemukupila mu
mashinankonka ne kwimusambila ku bambikavu ne balopwe pa
mwanda wa amiwa, ke bukamoni kobadi. 10 Kadi myanda miyampe ifwaninwe bidi kusapulwa mu mizo yonso. 11 Ino shi
abemusela kukemufikija’ko, kemwakyanzai kukambakanya mityima pa byomukanena, inoko
kyonso kimupebwa pa kine kitatyi’kya, nenai’kyo, mwanda ke
banwepo banena, ino i mushipiditu ujila. 12 Ne kadi, muntu
ukafikija mwanabo ku lufu, shamuntu nandi mwana, ne bana
nabo bakatombokela bambutwile
ne kwibepaija. 13 Kadi mukashikibwa na bantu bonso pa mwanda wa dijina dyami. Ino yewa
¯
ukominina ne ku mfulo kwine ye
aye ukapanda.
14 “Inoko shi mubamone kya
munyanji kileta musala, kimene pokekifwaninwe (yewa utanga ekale kusansanya), nankyo
boba badi mu Yudea bashilule kunyemena ku ngulu. 15 Yewa
¯
udi peulu pa njibo kakituka nansha kutwela kusela kintu kidi
MAKO 13:16–14:1
84
¯
mfulo ya ntanda kutula ku mfulo
ya diulu.
˜
28 “Nanshi, boilai neni ya kino
kyelekejo ku kikuyu: Popa’tu
pepinga musambo wakyo mwana ne kushipuka mani, muyukanga’mba ke pabwipi na ku dikumbi. 29 Mo monka, shi mubamone bino bintu bilongeka, yukai amba kadi pabwipi ponka pa
bibelo. 30 I bine nemulombola’mba luno lukongo kelukapitepo
nansha dimo enka ne bifika bino
byonso’bi. 31 Diulu ne ntanda
bikapita, ino binenwa byami kebikapitepo nansha dimo.
32 “Pa mwanda wa dyodya di´
fuku ne nsa mine, i kutupu nansha umo wibiyukile, nansha ba¯
mwikeulu mulu nansha Mwana,
poso’nka Tata. 33 Talai’nka
¯
kutala, kemwakilalai, mwanda
kemuyukilepo kitatyi kitungwe
pokikafika. 34 Bidi pamo’nka
bwa mwana-mulume umo wenda
lwendo lulampe, washiye njibo
yandi ne kupa bapika bandi lupusa, muntu ne muntu mwingilo
wandi, kadi wasomanya kalama
wa pa kibelo akeshe’nka kukesha. 35 Penepo nanshi keshai’nka kukesha mwanda kemuyu¯
¯
kilepo kitatyi kıya Mwine njibo,
shi i kyolwa bininge, shi i pa bukata bwa bufuku, shi i ku mazo¯
lo, nansha i ku lubanga bw e,
36 mwanda shi waiya mu ki¯
tulumukila, kakimutana mulele. 37 Ino kyokya kyonemunena, nanena’kyo ne ku bonsololo
amba: Keshai’nka kukesha.”
Ebiya, kwadi kushele mafuku abidi penepo ke Pashika ne Masobo a Mikate Yampikwa Kiyujo. Babitobo bakulu
Kyamalwa kikatampe. Luno lukongo
mu njibo yandi, 16 kadi yewa
udi ku madimi kakijokela ku
bintu bidi kunyuma kukasela
kivwalwa kyandi kya pangala.
17 Malwa abo bana-bakaji ba
memi ne boba bamisha bana mu
oa mafuku! 18 Lombelai’nka
kulombela’mba kebyakekala mu
kitatyi kya mashika, 19 mwanda oa mafuku akekala mafuku
a kyamalwa kekyaikele’ko ka¯
sha tamba ku ngalwilo ya bupa¯
ngi, bwapangile Leza, kufika ne
pa kyokya kitatyi kadi kekikekala’kopo monka. 20 Na bubine, shi Yehova kaipipijepo mafuku’a, longa kekwadipo kwa kupanda ngitu nansha imo. Ino pa
mwanda wa batongwe batongele,
waipipija mafuku.
21 “Nanshi kadi shi muntu kaemunena’mba, ‘Monaipo! Kidishitu yeu kuno,’ nansha amba, ‘Monaipo! Yewa kokwa,’ kemwakitabijai’byo. 22 Mwanda kukatamba Bakidishitu ba bubela ne
bapolofeto ba bubela kadi bakalonga biyukeno ne bintu bya kutendelwa bya kongola, shi bibwanika, ne batongwe. 23 Banwe nanshi dyumukai; ami napu kala
kwimulombola bintu byonso.
24 “Ino mu oa mafuku, pa kupwa kwa kyamalwa’kya, dyuba
¯
dikaf ıtyijibwa, kweji nandi kaka¯
˜
letapo kitokeji kyandi, 25 ne¯
nyenye ikapona mulu, ne bya bu¯
komo bidi momwa mulu nabyo
bikatenkanibwa. 26 Penepo ba¯
kamona Mwana muntu wiya mu
makumbi na bukomo bukatampe
ne ntumbo. 27 Penepo nandi
ukatuma bamwikeulu kadi ukabungakanya batongwe bandi ku´
tamba ku mvula ina, tamba ku
14
85
¯
Yesu watutwa mananshi. Pashika
ne basonekeji badi bakimba mwa
kumukwatyila na bunwa bamwipaye, 2 mwanda badi banena
kyaba kyonso amba: “Ketwakimukwata pa masobo; uyuka kwatamba lupotopoto mu bantu.”
3 Kadi paadi ku Betani ushikete pa byakudya mu njibo ya
Shimona wa makopo, mwanamukaji umo waiya na mukomba
wa dibwe dya alubatele udi’mo
¯
m ani a mananshi,1 a nala
ya binebine, a lupoto. Walala mukomba wa alubatele’wa ka¯
mututa’o ku mutwe. 4 Penepo,
bamo badi banena na mutyima
fututu umbukata mwabo amba:
¯
“Mwanda waka ano mani a mananshi abaonwe uno muswelo?
¯
5 Mwanda ano mani a mananshi
adi a kupotejibwa ku ndenadi 300
ne kupita ne lupeto’lwa lwaabi¯
lwa balanda!” Kadi bamuf ıtyilwa
bininge. 6 Ino Yesu wanena’mba: “Mulekei. I kika kyomumukambakenya? Wanongela kilongwa kilumbuluke. 7 Mwanda
balanda mudi nabo mafuku onso,
kadi kyaba kyonso kyomusaka,
mukokeja kwibalongela biyampe
mafuku onso, ino ami kemudipo
nami mafuku onso. 8 Walonga
kyaadi ukokeja kulonga; wabadi¯
¯
kila kala kuntuta mani a mananshi pa umbidi wami mwanda wa
¯
kujıkwa. 9 I bine nemulombola’mba: Konso kusapulwa myanda miyampe mu ino ntanda yonso, kino kyalonga uno mwanamukaji nakyo kikasekununwa
bu pa kumuvulukila.”
10 Ebiya Yudasa Isakadiota,
umo wa mu ba dikumi ne babiMak 14:31 Nansha, “malashi.”
MAKO 14:2-21
di, waenda kudi babitobo bakulu mwanda wa kumwaba kobadi.
11 Abo pa kwivwana nabya, basangala, bamulaa kumupa lupeto
lwa ndalama. Penepo waanza kukimba muswelo wa kumwaba biyampe.
12 Ebiya, mu difuku dibajinji
dya mikate yampikwa kiyujo, kitatyi kyobadi na kibidiji kya kutapa kitapwa kya Pashika, bandi bana ba bwanga bamunena’mba: “I kwepi kosaka twende
¯
tukakuteakenye kwa kudıla Pashika?” 13 Penepo watuma bandi bana ba bwanga babidi kaebanena’mba: “Endai mu kibundi,
kadi mwana-mulume umo uselele mulondo wa mema usa kwimutana. Mulondei, 14 ne monso mwasa kutwela, nenai mwi¯
ne njibo amba, ‘Mufundiji wanena’mba: “I kwepi le kudi kyumba
¯
kya beni monkokeja kudıla Pashika na bami bana ba bwanga?” ’
15 Nandi ukemulombola kyumba kya peulu kikata, kilongololwe na bintu byonso senene, mwituteakenyei’mo.” 16 Ponkapo
bana ba bwanga baenda, batwela mu kibundi batana enka mwaebanenene’mwa; bateakanya Pashika.
¯
17 Kyolwa pa koloba, waiya
na ba dikumi ne babidi. 18 Pobadi bashikete ku meza badya,
Yesu wanena’mba: “I bine nemulombola’mba: Umo pomudi’po
udya nami pamo usa kungaba.”
¯
19 Bashilula kuf ıtwa mutyima
kebamunena umo umo amba:
“Le i ami?” 20 Nandi webanena’mba: “I umo wa mu ba dikumi ne babidi ubelela nami pamo
¯
mu luvu lumo. 21 Bine, Mwana
MAKO 14:22-43
Bidibwa bya Kyolwa. Mu Ngesemani
muntu yeu wenda, enka mokilembelwe pa mwanda wandi, ino
¯
yo malwa andi yewa waba Mwa¯
na muntu! I kipite buya kudi yao
muntu longa kabutwilwepo nansha kubutulwa kwine.”
22 Ebiya pobadi bakidya, watekuna mukate, waesela dyese, weutyumuna, webapa’o, kanena’mba: “Atai’o; uno welekeja
umbidi wami.” 23 Kadi watekuna kitomeno nakyo, wafwija’ko, webapa’kyo, penepo abo bonso batoma’mo. 24 Webanena’mba: “Kino kyelekeja ami ‘mashi
a kipwano,’ asa kumwangwa pa
mwanda wa bavule. 25 I bine
nemulombola’mba: Nkikatomepo nenu dikwabo bitomibwa bya
˜
mananza kufika ne mu dyodya
difuku dyonkatoma’byo bipya
mu Bulopwe bwa Leza.” 26 Ku
mfulo, pa kupwa kwimba mite¯
ndelo, batamba kebenda ku Lulu
lwa Impafu.
27 Penepo Yesu webanena’mba: “Banwe bonso musa kukukajibwa, mwanda kilembelwe amba: ‘Nkakupila mukumbi,
¯
ne mikoko nayo ikapalakana.’
28 Ino shi nasanguka, nkemubadikilanga mu Ngadilea.” 29 Ino
Petelo wamunena’mba: “Nansha
shi bakwabo bonso abakukajibwa, ami’ko mhm.” 30 Ponkapo, Yesu wamunena’mba: “I bine
nakulombola’mba dyalelo dino’di, bine’nka buno bufuku’bu, nzolo pakadidile misunsa ibidi, abe
usa kuntuna misunsa isatu.”
31 Ino waningisha kanena’mba:
“Shi binomba kufwa nobe, nkikakutunepo nansha dimo.” Kadi,
bakwabo bonso nabo banena’nka
nabya.
86
32 Ebiya bafika ku kifuko kitelwa bu Ngesemani, nandi wanena bandi bana ba bwanga’mba: “Shikatai pano ami nkalombele bidi.” 33 Penepa wapaika Petelo, Yakoba, ne Yoano
pamo nandi, washilula kupandi˜
kila ne kuvutakanibwa neni bikatampe. 34 Webanena’mba:
¯
“Muya wami ubaf ıtwa nakampata bya lufu. Shalai pano kadi
keshai’nka kukesha.” 35 Aye
pa kwenda’mo kinselensele, wapona panshi kalombela’mba shi
bibwanika kitatyi’kya kimupityile kulampe. 36 Kanena’mba:
“Abba, Tata, bintu byonso bibwanikanga kodi; mfundule kino
kitomeno. Inoko, ke kyonsakapo ami, aa, ino i kyosaka abe
mwine.” 37 Ebiya waiya weba¯
tana balele, penepo kanena Pe¯
telo amba: “A Shimona, ubalala? Le kudipo na bukomo bwa ku´
kesha nsa imo? 38 Keshai’nka
kukesha ne kulombela, kutyina’mba mwakatompibwa. Mushipiditu shao usakanga, ino ngitu i
¯
¯
mikokekoke.” 39 Kadi waenda
dikwabo kalombela, unena kintu
kimo kyonka. 40 Ebiya waiya
¯
monka webatana balele, mwanda
¯
meso abo adi malemenenwe, penepo kebayukilepo kya kumulondolola. 41 Waiya musunsa wa
busatu kaebanena’mba: “Mu kitatyi kya uno muswelo, banwe
¯
´
¯
mulele mololokwa! Kubapu! Nsa
¯
ibabwana! Talai! Mwana muntu
waabwa mu makasa a babipyamambo. 42 Imanai; twendei.
Talai! Yewa wa kungaba wafwena pabwipi.”
43 Ponka na ponka, aye ukisamba, Yudasa, umo wa mu ba diku-
87
MAKO 14:44-65
¯
¯
njibo, ota mudilo utema. 55 Papo, babitobo bakulu ne Sanedini yonso badi bakimba bukamoni bwa kuponeja nabo Yesu
mwa kumufikijija ku lufu, ino bakomenwa kusokola’ko nansha
bumo. 56 Shako, bavule badi
bamuletela bukamoni bwa bubela, ino bukamoni bwabo kebwa˜
dipo bukwatanane. 57 Kadi bantu bamo badi bemana ne kumuletela bukamoni bwa bubela,
amba: 58 “Twamwivwene unena’mba, ‘Nsa kubundula ino tempelo ilongelwe na makasa’i kadi
¯
mu mafuku asatu nsa k ubaka
mikwabo yampikwa kulongwa
na makasa.’ ” 59 Ino ne pa ino
myanda mine, bukamoni bwabo
˜
kebwadipo bukwatanane.
60 Ku mfulo, kitobo mukatampe waimana umbukata mwabo kaipangula Yesu amba: “Abe
kutentululapo nansha dimo? Le
umwene namani bikulambika ba¯
no’bi?” 61 Ino aye wauba’tu nya
ne kutentulula mpika. Kadi kitobo mukatampe washilula dikwabo kumwipangula, kamunena’mba: “Le abe ye Kidishitu Mwa¯
na Yewa Mweselwe?” 62 Ebiya
Yesu wanena’mba: “En-en i ami,
¯
kadi banwe mukamona Mwana
muntu ushikete ku kuboko kwa
lundyo kwa bukomo kadi wiya
¯
na makumbi a mulu.” 63 Penepo kitobo mukatampe wasana bivwalwa byandi kanena’mba:
“Le kudi kadi kyotusakila batumoni bakwabo? 64 Mubaivwana mutonko watuka Leza. Mulanga’po namani?” Bonso bamuponeja’mba ufwaninwe kufwa.
¯
65 Bamo baanza kumup elela
Yudasa wamwaba. Yesu usamba ku Sanedini
mi ne babidi, waiya pamo na kibumbo kya bantu baselele bipete ne
mipebwe1 batamba kudi babitobo
bakulu, kudi basonekeji, ne kudi
bakulumpe. 44 Papo, yewa wa
kumwaba wadi mwibape kala kiyukeno kyobeivwanikile, amba:
“Yewa’tu onakafifya’wa, ye aye;
mukutei, mwende nandi mumulamine biyampe.” 45 Penepo waiya pityipityi wamufwena, kanena’mba, “A Labi!” kupwa wamufifya senene. 46 Penepo bamukwata bamukuta. 47 Inoko,
umo pa boba badi bemene’po wasomona kipete kyandi, wakesa’kyo umpika wa kitobo mukatampe, wamuketa kutwi. 48 Ino
kumvwana kwadi Yesu kaebanena’mba: “Kemwiya na bipete ne
mipebwe kunkwata pamo bwa
¯
kabwalala? 49 Difuku ne difuku, nadi nshikatanga mu tempelo mfundija, ino kemwankutyilepo. Inoko, i pa mwanda wa kufikidija Bisonekwa.”
50 Penepo bonso bamushiya banyema lubilo. 51 Ino nsongwalume umo wadi uvwele kivwalwa kya bukonge pa ngitu waanza kumulonda munyuma, penepo basaka kumukwata,
52 ino washiya kivwalwa kyandi
kya bukonge’kya, wanyema mutaka.
¯
53 Penepo bakatula Yesu kwa
kitobo mukatampe, ebiya babitobo bakulu bonso ne bakulumpe
ne basonekeji bebunga. 54 Inoko Petelo wadi umulonda katonyuma kufika ne ku kipango kya
kitobo mukatampe, kadi wadi kashikete pamo na bengidi ba mu
Mak 14:431 Nansha, “tupini.”
MAKO 14:66–15:15
Petelo wamutune. Kwa Pilato. Balabasa
88
¯
mata, kumuputa mu mpala, ku- mba: “Lelo wi Mulopwe wa Bamukupila bikoni kebamunena’- yuda?” Nandi wamulondolola,
mba: “Polofeta!” Kupwa bamuku- kanena’mba: “Abe mwine ubanepila mapi mu mpala, ebiya bengi- na’kyo.” 3 Ino babitobo bakudi ba mu kipango bamusela.
lu badi bamusambila bintu bi66 Ino, Petelo byaadi munshi ngibingi. 4 Ebiya, Pilato washimu kipango, mwana-mukaji umo lula kumwipangula monka’mba:
mwingidi wa kitobo mukatampe “Le abe kulondololangapo? Tala
waiya. 67 Aye pa kumona Pe- mambo mavule obakusambila’a.”
¯
¯
telo ota mudilo, wamutala s o 5 Ino Yesu kalondolwelepo nakanena’mba: “Ne abe nobe wadi nsha dimo, penepo Pilato watuluna uno Yesu’u, mwine Nazala.” muka bininge.
68 Ino aye watuna, amba: “Nki6 Kabidi, ku masobo ne masomuyukilepo kadi ne byonena’- bo, wadi na kibidiji kya kwibakubyo bine nkibivwenepo,” pene- tulwila mukutwa umo, obakalo¯
po watambila panja mu buko- mba’wa. 7 Mu kine kitatyi’nde bwa ku kibelo. 69 Kwine’- kya, muntu wa dijina dya bu Bakwa mwana-mukaji mwingidi’wa labasa wadi mu kifungo pamo ne
˜
wamumona, penepa kanena mo- bantomboki, batapanene
mu bunka boba badi bemene’po amba: tomboki bwabo. 8 Penepo ki“Uno’u wadi nabo.” 70 Nandi bumbo kya bantu kyaiya kebakatune monka. Dikwabo kadi, ku- lombe mungya mwadi mwibidile
pwa kwa kakyaba katyetye, boba Pilato kwibalongela. 9 Nandi
badi bemene dya kubwipi baanza webalondolola’mba: “Le musaka
kunena Petelo amba: “Bine nobe nemukutulwile Mulopwe wa Bawadi nabo, mwanda na bubine, wi yuda, a?” 10 Mwanda wadi
mwine Ngadilea.” 71 Ino washi- uyukile amba, i pa mwanda wa
lula kufinga koku utyipa ukolo- mukao pamufikije babitobo bakota’mba: “Nkiyukilepo yao mu- kulu kwadi. 11 Ino babitobo
ntu omunena’ye!” 72 Ponka na bakulu bakela kibumbo bulobo
ponka nzolo wadila dya bubidi, amba pa kyandi kyaba ebakupenepo Petelo wavuluka byamu- tulwile’ko Balabasa. 12 Pilanene Yesu amba: “Nzolo pakadidi- to webatentulula monka’mba:
le misunsa ibidi, usa kuntuna mi- “Le penepo, nsa kulonga bika
sunsa isatu.” Ebiya kinku kyamu- na uno omwita bu Mulopwe wa
kwata kadila.
Bayuda?” 13 Kadi baela mabiKadi ponka na ponka lu- la monka’mba: “Mupope ku mubanga futwi babitobo ba- tyi!” 14 Ino Pilato wanena kadi
kulu ne bakulumpe ne basone- amba: “Mwanda waka? Le i kibi’keji, enka ne Sanedini yonso, ka kyaalonga?” Abo po pene babakuta kitumba, kupwa bakuta ela mabila’mba: “Mupope ku muYesu myonji, baenda nandi ku- tyi!” 15 Ebiya Pilato, pa kusakamufikija kwa Pilato. 2 Pe- ka kusangaja kibumbo, webakunepo Pilato wamwipangula’- tulwila Balabasa, kadi wakupija
15
89
Ku Ngolongota. Mfindi. Wafwididila
Yesu, kupwa webapa’ye bakamupope ku mutyi.
16 Basola bakamutwala mu
kipango, ko kunena’mba, mu njibo mikatakata ya mbikavu, baita ne kibumbo kya basola bonso pamo, 17 kupwa bamuvwika kivwalwa kityilakana, baluka ne kilukwa kya miba
bamutenteka’kyo. 18 Ebiya
kebamwimuna’mba: “Tubaimuna, abe Mulopwe wa Bayuda!”
19 Kadi, badi bamukupila dibu¯
ngu ku mutwe bamupelela ne
mata, batapa manwi panshi kebamufukatyila. 20 Ku mfulo, abo
pa kupwa kumuzawila, bamu¯
vula kityilakana’kya bamuvwika bivwalwa byandi bya pangala.
Batamba nandi kukamupopa ku
mutyi. 21 Kadi, baningila mupityeshinda umo, Shimona wa ku
Shilene, wadi utamba mu ntanda,
shandya Alekizandele ne Lufusa,
amba amuseleje’ko mutyi Wandi
wa masusu.
22 Penepo bamuleta ku kifuko
kya Ngolongota, kushintulula
ko kunena’mba, “Kifuko kya Kabamba ka Mutwe.” 23 Kwine’kwa basaka kumupa vinyu mityange’mo ne bwanga bwa
mpakwa, ino katambwile’yopo.
24 Kadi bamupopa ku mutyi, kebeabila bivwalwa byandi bya pangala na kuta’byo bubale mwa
kuyukila i ani wa kuyata kyoki nansha kyoki. 25 Penepo pa
´
nsa ya busatu, bamupopa ku mutyi. 26 Kadi kilembwa kya ma¯
mbo obamusambıle kyalembelwe
pangala’mba: “Mulopwe wa Bayuda.” 27 Pakwabo kadi, bapo¯
pele ne batubwalala babidi, umo
ku lundyo mukwabo ku lunkuso.
MAKO 15:16-38
28 ——1 29 Boba nabo badi bapita badi bamunena bya kibengo, bapuka mitwe amba: “Ee!
Abe wadi usaka kubundula tempelo ne kwiyubaka mu mafuku
¯
asatu, 30 wipandije, utuke ku
mutyi wa masusu’ko.” 31 Muswelo umo onka ne babitobo bakulu bene, pamo ne basonekeji
kumo badi bamuzawila abo bene
na bene, kebanena’mba: “Aye
wadi upandija’ko bangi; inoko
aye mwine kabwanyapo kwipandija! 32 Byadi Kidishitu, Mu¯
lopwe wa Isalela, pano atukenga
ku mutyi wa masusu tumone ne
kwitabija.” Ne boba badi bapopelwe nandi pamo nabo badi bamufutulula.
´
33 Poyafikile nsa ya busamba,
mfindi yasambakana konsokonso mu ntanda yonso’ya kufika
´
ne ku nsa ya kitema. 34 Pene´
po kadi pa nsa ya kitema, Yesu
waela lubila na diwi dikatampe
amba: “Eli, Eli, lama sabakatani?” kushintulula ko kunena’mba: “Leza wami, Leza wami, i
kika kyowangelela?” 35 Kadi
bamo badi bemene pabwipi, pa
kwivwana nabya, bashilula kunena’mba: “Talai! Yeu wita Ediya.” 36 Ponkapo muntu umo
waenda lubilo, wakatubika kifwafwa mu vinyu isosoma, wekisomeka ku dibungu kamupe
atome, amba: “Mulekei! Tutale
¯
shi Ediya usa kwiya kumutukija’ko.” 37 Ino Yesu waela lwanji lukatampe ebiya wafwididila. 38 Penepo mpashila ya
Mak 15:281 Uno vese utanwa mu mashintuludi a Bible amoamo, inoko¯ katanwapo mu bilembwa palapala bilemekibwe bya Kingidiki bya kala.
MAKO 15:39–16:8
¯
Waladikwa mu kibundu. Yesu wasanguka
ku kipandulwe yasanika pabi¯
¯
di ntwa tamba kulu ne panshi.
39 Ebiya, mudyavita wadi wimene kampalampala nandi pa kumona’mba wafwididila palongeka bino bintu, wanena’mba: “Na
bubine, uno muntu’u wadi Mwa¯
na Leza.”
40 Kadi kwadi ne bana-bakaji
badi batadila kulampe, umbukata mwabo mwadi Madia mwine
Makadala ne Madia inandya ba
Yakoba Nkasa1 ne Yosesa, kadi
ne Salome, 41 badi bavudile
kwenda nandi ne kumwingidila paadi mu Ngadilea, ne banabakaji bakwabo bavule bakandile
nandi pamo ku Yelusalema.
42 Pano, byokyadi kala ke
kyolwa bininge kadi byodyadi difuku dya Kulongolola, ko kunena’mba, difuku dibadikila Sabato, 43 kwaile Yosefa wa ku
Adimatea, muntu mutumbe wa
mu Kidye, nandi wadi utengele Bulopwe bwa Leza. Wekankamika wakatwela kwa Pilato, wamulomba umbidi wa Yesu.
44 Ino Pilato watulumuka’mba
wafu kala namani, penepa waityija mudyavita, wamwipangula
shi wafu kala. 45 Ebiya pa kupwa kuyukijibwa na mudyavita,
wapa Yosefa umbidi’wa. 46 Penepo, nandi wapota bukonge bu¯
lumbuluke, ebiya wamutukija,
wamuvunga mu bukonge bulu¯
mbuluke’bwa, wakamuladika mu
kibundu kyadi kikolwe mu dibwe, kupwa wakunkulumwina
dibwe ku kibelo kya kibundu.
47 Ino Madia mwine Makadala
ne Madia inandya Yosesa badi ba¯
Mak 15:401 Nansha, “Mwıpi.”
90
¯
tala’nka kutala popa paadi uladikilwe.
Penepo Sabato pa kupita, Madia mwine Makadala, Madia inandya Yakoba, ne Salome, bapotele binunka mwenye
mwanda wa kwenda kukashinga’byo pa umbidi wandi. 2 Ebiya
¯
lubanga bwe, mu difuku dibajinji
dya mu yenga, baile ku kibundu
papo dyuba ke dipwe kutamba.
3 Kadi badi banena abo bene na
bene amba: “Le i ani usa kuketukunkulumwina dibwe ku kibelo kya kibundu?” 4 Ino abo pa
kutulula meso, bamona’mba dibwe’dya i dikunkulumunwe kala,
nansha byodyadi dikatampe bininge. 5 Abo pa kutwela mu kibundu, bamona nsongwalume umo
ushikete ku lundyo uvwele mu¯
¯
nkukumba ut oka t o, penepo
bakwatwa moyo. 6 Webanena’mba: “Kemwakikwatwai moyo.
Mukimbanga Yesu mwine Nazala, wapopelwe ku mutyi. I musanguke; kadi’mopo muno. Ta¯
lai pene pobamuladikile. 7 Ino
endai; mukalombole bandi bana
ba bwanga ne Petelo amba, ‘Wemubadikidila mu Ngadilea; e momukamumona, enka mwaemulombwedile’mwa.’” 8 Penepo pobatambile mu kibundu, banyema
lubilo, papo bazakala ne kutendela bikatampe. Kadi kebalombwelepo muntu kintu nansha kimo,
mwanda badi na moyo.
16
MVUYO MILAMPE
Bilembwa bimobimo (Codex Alexandrinus, Codex Ephraemi, Codex Bezae) ne mashintuludi makwabo a kala
(Latin Vulgate, Curetonian Syriac, Syriac Peshitta) bibweja’ko ino mvuyo
milampe, inoko Codex Sinaiticus, Co-
91
¯
Mvuyo milampe ne mvuyo mıpi
dex Vaticanus, the Sinaitic Syriac codex, ne the Armenian Version i batalule’yo:
¯
9 Aye pa kusanguka lubanga bwe,
mu difuku dibajinji dya mu yenga,
wamwekele dibajinji kudi Madia mwine Makadala waapangile bandemona
basamba-babidi. 10 Nandi waenda
kukasapwila boba badi benda na Yesu,
pobadi mu madilo badila. 11 Ino abo,
¯
pa kwivwana’mba waikala ke mumi
monka ne amba wamumwene, kebaitabijepo. 12 Ne kadi, bino pa kupita’po wamwekele mu muswelo mukwabo
ku bantu babidi badi benda pamo, pobadi benda mu ntanda; 13 nabo bajoka
basapwila bakwabo bashele. Nansha
ne bano bene kebebetabijepo. 14 Ino
ku mfulo wamwekela ba dikumi ne
umo pobadi bashikete ku meza, webatopeka mwanda wa kubulwa lwitabi¯
jo ne mityima yabo myumu, mwanda
kebaitabijepo boba bamumwene aye ke
musanguke mu bafwe. 15 Kadi webanena’mba: “Endai mu ntanda yonso kadi sapulai myanda miyampe ku
bupangi bonso. 16 Yewa witabija ne
kubatyijibwa ukapanda, ino yewa ketabijapo ukaponejibwa. 17 Pakwabo
MAKO 16:[9]—LUKA 1:7
kadi, bino biyukeno bikakunkuja boba
betabija: Mu dijina dyami, bakapanga bandemona, bakesamba mu ndimi,
18 kadi bakakwata banyoka na makasa, ne shi batoma kifwani kekikebalongapo kibi nansha kimo. Bakatenteka
makasa boba babela, nabo bakevwana
biyampe.”
19 Penepo, Mfumwetu Yesu, pa kupwa kwisamba nabo, watekwinwa
¯
mulu, wakashikata ku kuboko kwa lundyo lwa Leza. 20 Penepa nabo bataluka kebasapula konsokonso, papo
Mfumwetu wingila nabo pamo ne kukwatakanya musapu na biyukeno byadi biukunkuja.
¯
MVUYO MIPI
Mu bilembwa bimobimo ne mu mashintuludi alondele’po mutanwa mvu¯
yo mıpi kupwa kwa Mako 16:8, inena
namino amba:
˜
Ino bintu byonso byobasonanibwe
¯
basekunwinine’byo mu kıpi boba badi
na Petelo. Ne kadi, bino pa kupita’po,
Yesu mwine watuma kupityila kobadi
lubila lujila kadi kelubolapo lwa lupandilo lwa nyeke kushilwila kutunduka
¯
kutula ne kushika.
dccc
ccc
MYANDA MIYAMPE MWENDELE
LUKA
Nansha bavule byobalongele bukomo bwa kukongakanya myanda ya bine mitabijibwe
na mutyima umo motudi, 2 pamo’nka bwa boba baikele tamba
ku ngalwilo batumoni bemwenine na meso kadi bengidi ba musapu betusapwidile ino myanda,
3 nami natyibe mbila, mwanda
nasekununa na bubinebine bintu
˜
byonso tamba ku nanjilo, kukulembela’byo mobilondela mu ndu¯
di, abe mulemekibwe mpata Teofilusa, 4 amba uyuke senene
1
bubinebine bwa bintu byowafundijibwe kukanwa.
5 Mu mafuku a Heloda, mulopwe wa Yudea, kwadi kitobo
umo wa dijina dya bu Zekadia wa
mu kisumpi kya Abidya, wadi na
mukaji wa ku bana bana-bakaji
ba Alone, dijina dyandi i Edisabeta. 6 Abo bonso badi boloke ku
meso a Leza mwanda badi bananga kwa kubulwa matope mungya mbila yonso ne mungya bisaka bijila bya Yehova. 7 Inoko kebadipo na mwana mwanda
LUKA 1:8-27
Zekadia wamone mwikeulu. Edisabeta waimita
˜
Edisabeta wadi numba, kadi abo
bonso badi kebadi na myaka mingi mpata.
8 Penepo, paadi wingila bu kitobo mu mwingilo wa kisumpi
kyabo ku meso a Leza, 9 mwendele kibidiji kya nyeke kya
mwingilo wa butobo, lwadi ke
¯
lwendo lwandi lwa kusoka ensense paatwelele mu kipandulwe
kya Yehova, 10 kadi kibumbo
kyonso kya bantu kyadi kilombe´
¯
la panja pa nsa ya kusoka ensense. 11 Penepo mwikeulu wa
Yehova wamumwekela, wimene
¯
ku mutamba wa lundyo lwa kisokelo kya ensense. 12 Ino Zeka˜
dia pa kumumona, neni yamuvutakana kadi moyo wamukwata
bya mwiko. 13 Inoko mwikeulu wamunena’mba: “Kokakwatwa moyo, Zekadia, mwanda
kwabija kobe kubaivwanikwa biyampe, kadi obe mukaji Edisabeta usa kukubutwila mwana
mwana-mulume, ukamwinika bu
Yoano. 14 Kadi abe ukekala na
¯
nsangaji ne kutokwa mutyima
¯
bininge, kadi bavule bakasangela kubutulwa kwandi, 15 mwanda aye ukekala mukatampe ku
meso a Yehova. Ino kafwaninwepo kutoma vinyu nansha bito˜
mibwa byonso bikolwanana, kadi
ukayulwa mushipiditu ujila tamba kubutulwa, 16 kadi ukajokeja bana ba Isalela bavule
kudi Yehova Leza wabo. 17 Ne
kadi, aye ukamutangidila kumeso na mushipiditu ne bukomo
bwa Ediya, kujokeja mityima ya
bashabo kudi bana ne bampikwa
¯
kikokeji ku tunangu twa kamweno twa bantu boloke mwanda wa
kuteakenya Yehova bantu balongololwe.”
92
18 Ebiya Zekadia wanena
mwikeulu’wa’mba: “Le nkayuka namani amba kino’ki i kya
bine? Mwanda kendi mununu,
ne mukajami kadi na myaka mingi mpata.” 19 Penepo mwikeulu wamulondolola kanena’mba:
“Ami ne Ngabudyele, wimananga pabwipi ku meso a Leza, kadi
natumwe kwisamba nobe ne kukusapwila myanda miyampe ya
bino bintu. 20 Ino tala! abewa
¯
ukekala talala nya kadi kukakokejapo kunena kufika ne difuku
dikafika bino bintu’bi, mwanda
kwitabijepo binenwa byami, bikafikidila pa kitatyi kyabyo kitungwe.” 21 Mu kine kitatyi’kya,
bantu papo badi bakungila Zekadia, batulumuka’mba waije bininge mu kipandulwe. 22 Ino aye
pa kutamba, kadipo ukokeja kunena nabo, penepa nabo bajingulula’mba wamone kimonwa kikata mu kipandulwe. Wadi wisamba nabo’nka na makasa, inoko
¯
washadidila kamama. 23 Byobiya, mafuku a mwingilo wandi ujila apwa, penepo wajokela
kwandi.
24 Ino mafuku’a pa kupita’po, Edisabeta mukajandi waimita, wefya myeji itano, amba:
25 “Uno o muswelo wanongela
Yehova mu ano mafuku pa kunta
mutyima ne kuntalula mutonko
mu bantu.”
26 Mu kweji wandi wa busamba, mwikeulu Ngabudyele watumwa na Leza ku kibundi kya
mu Ngadilea kitelwa bu Nazala, 27 kudi mujike umo wadi
mukwatyilwe na mwana-mulume witwa bu Yosefa wa mu njibo
ya Davida, kadi dijina dya muji-
93
Ngabudyele usapwila Madia. Edisabeta, Madia
ke’wa i Madia. 28 Penepo Ngabudyele pa kutwela mwaadi, wamunena’mba: “Wakomapo, abe
¯
obatokelwe mutyima bikatampe,
Yehova udi nobe.” 29 Ino wavutakanibwa bininge na bino binenwa, penepo kakimbe kwivwanija shi luno lwimu i lwimu lwa
muswelo’ka. 30 Ebiya mwikeulu wamunena’mba: “Kokakwatwa moyo, abe Madia, mwanda
¯
Leza wakut okelwa mutyima.
¯
31 Kadi tala! usa kwimita dımi
kadi ukabutula mwana mwanamulume, kadi ukamwinika bu
Yesu. 32 Uno’u ukekala muka¯
tampe kadi uketwa bu Mwana
¯
Mwine wa Mulu Mwine, kadi Yehova Leza ukamupa lupona lwa
shandi Davida, 33 kadi ukabikala bu Mulopwe pa njibo ya Yakoba nyeke, ne Bulopwe bwandi
kebukekalapo na mfulo.”
34 Ino Madia wanena mwikeulu amba: “Le bino bikekala namani, nami byonkyasambakene pamo na mwana-mulume?”
35 Mwikeulu wamulondolola kanena’mba: “Mushipiditu ujila
¯
ukaya podi, kadi bukomo bwa
¯
Mwine wa Mulu Mwine bukaku¯
p uta mwemba. O mwanda ne
mwine ubutulwa uketwa bu uji¯
la, Mwana Leza. 36 Kadi tala!
Edisabeta mubutule obe nandi
waimita mwana mwana-mulume, mu bununu bwandi, kadi uno
ke kweji wandi wa busamba, aye
˜
obetanga bu numba, 37 mwanda kudi Leza kekudipo binenwa
kebibwanikangapo.” 38 Penepo Madia wanena’mba: “Tala!
ami ne umpika wa Yehova! Kinongelwe mungya binenwa byobe.” Ponkapo mwikeulu wamutaluka’po.
LUKA 1:28-52
39 Byobiya mu mene mafuku’a Madia watamba kaenda bukidibukidi mu ntanda ya ngulu,
mu kibundi kya Yuda, 40 ebiya watwela mu njibo ya Zekadia,
waimuna Edisabeta. 41 Ponkapo Edisabeta pa kwivwana lwimu lwa Madia, kana katombo´
joka mu nd a, penepo Edisabeta wayulwa mushipiditu ujila,
42 ebiya waela lubila na diwi dikatampe amba: “Wi mweselwe
dyese umbukata mwa bana-bakaji, kadi i kyeselwe dyese kipa kya
´
nda yobe! 43 Le naikala namani na dyese dya uno muswelo,
inandya Mfumwami kwiya kondi? 44 Mwanda tala! diwi dya
lwimu lobe podyaponanga’tu mu
´
matwi ami, kana kadi mu nda
yami kabatombojokanga na nsa¯
ngaji mikatampe. 45 Katokwe
kandi ne yewa mwine waitabije, mwanda byobya bintu byamunenene Yehova bikafikidila byonso.”
46 Madia nandi amba: “Muya
wami
ubatumbija
Yehova,
47 kadi mushipiditu wami keu¯
kokejapo kuleka kusangela bininge Leza Umpandiji wami,
¯
48 mwanda watale kup elulwa
kwa umpika wandi mwana-mukaji. Mwanda tala! tamba pano,
nkongo yonsololo ikantelanga
¯
bu wa katokwe 49 mwanda wa
bukomo Mwine wanongela bilongwa bikatakata, kadi dijina
dyandi i dijila, 50 kadi mu nkongo ne nkongo, lusa lwandi ludi
pa boba bamutyina. 51 Walonga bya bukomo na kuboko kwandi, wapalankenya kulampe
boba ba kwizunzula mu milangwe ya mityima yabo. 52 Wa¯
tukija bantu babikele pa mpona
LUKA 1:53-79
Yoano wabutulwa. Bupolofeto bwa Zekadia
¯
ne kuzunzula boba bapelulwe;
53 waikutyija senene boba badi
na nzala na bintu biyampe, kadi
boba badi bampeta webajokeja
makasa bitupu. 54 Waiya kukwasha Isalela mwingidi wandi
ne kuvuluka lusa, 55 monka
¯
mwa anenene kudi bakulutuba
betu, kudi Abalahama ne ku lukunwa lwandi, nyeke.” 56 Ebiya Madia washikata nandi kintu
kya myeji isatu kupwa wajokela
kwabo.
57 Penepo kitatyi kyafikile
kya Edisabeta kubutula, ebiya
wabutula mwana mwana-mulume. 58 Bakwabo ne babutule
bandi baivwana amba Yehova
watumbija lusa lwandi padi, kebasangala nandi pamo. 59 Ku¯
pwa mu difuku dya mw anda,
baiya kutweja mwana mutyetye’wa kwisao, kadi badi kebasake kumwinika dijina dya shandi, Zekadia. 60 Ino inandi walondolola kanena’mba: “Aa, ke
dyadyopo! Ino dyandi i Yoano.”
61 Penepo nabo kebamunena’mba: “I kutupu muntu mu babutule bobe witwanga dyadyo
dijina.” 62 Ebiya baenda kukepangula shandya mwana mu
¯
muneneno wa batumama dijina dyasaka bamwinike. 63 Na¯
ndi walomba kipapo waandika’po amba: “Dijina dyandi i Yoano.” Penepo bonso batulumuka.
64 Ponkapo, kyakanwa kyandi
kyajikuka ne ludimi lwandi
nalo lwakutuluka kanena, wesela Leza. 65 Ne moyo wakwata
boba bonso badi bekele kubwipi nabo, ne mu ntanda yonso ya
ngulu ya Yudea, baanza kubanga
bino bintu byonso’bi, 66 kadi
bonso baivwene balama’byo mu
94
mityima yabo, amba: “Le bine
uno mwana mutyetye ukekalanga namani?” Mwanda kuboko
kwa Yehova kwadi nandi binebine.
67 Penepo shandi Zekadia wayulwa mushipiditu ujila, kanena bupolofeto amba: 68 “Eselwe dyese Yehova, Leza wa Isalela, mwanda wate bantu bandi
mutyima ne kwibanyongolola.
69 Kadi wetulangwila mupandiji mukomokomo1 mu njibo ya Davida mwingidi wandi, 70 enka
¯
mwaanenene, kupityila kudi bapolofeto bandi bajila ba pa kala,
71 myanda ya kwitupandija
kudi balwana netu ne ku dikasa
dya boba betushikilwe, 72 kwitufwila lusa pa mwanda wa bakulutuba betu ne kuvuluka kipwano kyandi kijila, 73 mutyipo
¯
¯
waatyipıle Abalahama mukulutuba wetu, 74 kwitupa batwe,
pa kupwa kwitupandija mu makasa a balwana, dyese dya kumwingidila mingilo ikola kwa¯
mpikwa moyo 75 na kwipana
ne boloke ku meso andi mafuku
onso. 76 Ino abewa, abe Mwana Mutyetye, uketwanga bu mu¯
polofeto wa Mwine wa M ulu
Mwine, mwanda ukatangidila
Yehova kumeso kumulongolwela mashinda andi, 77 kuyukija bantu bandi lupandilo na kulekelwa kwa bubi bwabo 78 pa
mwanda wa mutyima wa lusalusa wa Leza wetu. Pa luno lusalusa kutamba kwa dyuba kuke¯
tupempula tamba kokwa k ulu
¯
¯
79 kupana kitokeji ku boba bashikete mu mfindi ne mu mweLuk 1:691 Pa bute pa bute, “lusengo
lwa lupandilo.”
95
Kukelembeja. Yesu wabutulwa. Bamwikeulu
mba wa lufu ne kwendeja senene
mayo etu mu dishinda dya ndoe.”
80 Penepa mwana mutyetye’wa wadi wenda utama ne kukomejibwa mu mushipiditu, kadi
wadi wikele mu ntanda mutuputupu kufika ne mu difuku dyae¯
lombwele patoka kudi Isalela.
Penepo, mu oa mafuku’a
2
lubila lwatamba kudi Kesala Akutusa’mba ntanda yonso ikelwe na bantu ikelembeje 2 (kuno kwilembeja kubajinji kwaikele’ko kitatyi kyadi
Kilenyusa bu mbikavu wa Shidea), 3 kadi bantu bonso bashilula kwenda kukelembeja, muntu ne muntu ku kibundi kyabo.
4 I bine, ne Yosefa nandi wakanda kutamba ku Ngadilea, mu kibundi kya Nazala, waenda ku
Yudea, mu kibundi kya Davida, kitwa bu Betelema, mwanda
wadi wa mu njibo ne mu kisaka
kya Davida. 5 Waenda kukelembeja na Madia, waasongele mu¯
ngya mobelaile, aye papo na dımi
ke mbutwila pi. 6 Pobadi kwine’kwa, kitatyi kyafikile kya aye
kubutula. 7 Penepo wabutula
mwana mwana-mulume, umbedi,
wamuvungila mu bisandi ne ku¯
¯
muladika mu kidılo mwanda mu
kifikilo kemwadipo kyaba kya
abo kufikila’mo.
8 Kadi mu yonka ntanda’ya
mwadi ne bakumbi badi bekele
˜
mu ntanda bakesha balama nombe yabo bufuku. 9 Amba batale, mwikeulu wa Yehova waimana pabwipi nabo, ne ntumbo
ya Yehova yebamunikila koku
ne koku, nabo bakwatwa moyo
bininge. 10 Ino mwikeulu webanena’mba: “Kemwakikwatwai
LUKA 1:80–2:21
moyo, mwanda talai! nemusapwila myanda miyampe ya nsangaji
mikatampe ikekala na bantu bonso 11 mwanda dyalelo dino’di
kubemubutwilwa Umpandiji, ke
Kidishitu Mfumwetu kadi, mu kibundi kya Davida. 12 Kadi kiyukeno kyomukayukila’po i
kino: Mukatana mwana wa lu¯
keke uvungilwe mu bisandi ule¯
le mu kidılo.” 13 Amba batale,
kwebaila mwikeulu umo na kibu¯
mbo kya divita kya mulu, kekitendela Leza’mba: 14 “Ntumbo
¯
kudi Leza momwa mulu mulampe, ne pano panshi napo ndoe
¯ ¯
mu bantu batokelwe.”
15 Penepa bamwikeulu pa
¯
kwibataluka ne kwenda mulu,
bakumbi kebesambe abo bene
na bene amba: “Bine twayai ku
Betelema tukamone kino kintu
kyalongeka’ki, kino kyetuyukija
Yehova.” 16 Ebiya baenda bukidibukidi, batana Madia ne Yo¯
sefa, ne mwana wa lukeke ulele
¯
mu kidılo. 17 Abo pa kumumona, basapula myanda yonso yobebalombolanga itala uno mwana
mutyetye. 18 Kadi bonso baivwene batulumuka bintu byebalombwele bakumbi, 19 ino Madia washilula kulama yoya myanda yonso, ulanguluka’yo mu
mutyima wandi. 20 Penepo bakumbi bajoka, batumbija Leza ne
kumutendela mwanda wa bintu
byonso byobaivwene ne byobamwene, monka mobebalombwedile’byo.
¯
21 Mafuku mwanda pa kupita’po, pa kitatyi kya kumutweja kwisao, mwana’wa wainikilwe
bu Yesu, dijina dyaletele mwikeulu kumeso kwa Aye kwimitwa
´
mu nda.
LUKA 2:22-43
Shimioni wamone Kidishitu. Ana wisamba
22 Kadi, pafikile kitatyi kya
¯
kwibatokeja mungya Bijila bya
Mosesa, bamuselela ku Yelusalema mwanda wa kumufikija kudi
Yehova, 23 monka mokilembelwe mu Bijila bya Yehova’mba:
“Mwana umbedi ense mwanamulume ufwaninwe kwitwa bu
ujila kudi Yehova.” 24 Kadi balambula kitapwa mungya byobya binenwe mu Bijila bya Yehova’mba: “Tukutyikutyi tubidi nansha bibondya bya bankunda bibidi.”
25 Kadi tala! kwadi ne
mwana-mulume umo mu Yelusalema witwa bu Shimioni, kadi
¯
uno muntu wadi moloke, ulemekele Leza, wadi wilaija kusengibwa kwa Isalela, ne mushipidi¯
tu ujila wadi padi. 26 Ne kadi,
Leza wamusokwedile’kyo na mushipiditu ujila, amba kakamonepo lufu kumeso kwa kumona bidi
Kidishitu wa Yehova. 27 Ebiya
waile ku tempelo ku bukomo bwa
mushipiditu, kadi bambutwile pa
kuleta mwana mutyetye Yesu
kumulonga mungya musakila Bijila, 28 watambula mwana mu
maboko andi, waesela Leza kanena’mba: 29 “Pano’ko, a Mfumu
¯
Mwine Lupusa Lonso, leka umpi¯
ka obe eendele talala nya mu
ndoe mwendele binenwa byobe,
30 mwanda meso ami abamone
dishinda dyobe dya lupandilo
31 dyolongolwele kala kumeso a
¯
bantu bonsololo, 32 kit okeji
¯
kya kutalula kilenda ku mizo, ne
ntumbo ya Isalela, bantu bobe.”
33 Kadi ba shamwana ne inamwana badi batulumuka’nka kutulumuka bintu byadi bimunenenwa. 34 Ne kadi, Shimioni
96
webesela kadi wanena Madia,
inamwana’mba: “Tala! Uno’u i
mutongwe mwanda wa kupona
ne kulangulwa kwa bavule bene
mu Isalela ne mwanda wa kiyukeno kya kunenenwa bibi
35 (i amo, kipete kilampe kikasabakanya muya obe abe mwine)
mwanda wa milangwe ya mityima mivule isokolwe.”
36 Penepo, kwadi mupolofe¯
to mukaji Ana, mwan a Fanuele, wa ku kisaka kya Ashela.
(Uno mwana-mukaji’u wadi kadi
na myaka mingi, kadi waikele na
mulumyandi myaka isamba-ibidi pa kupwa kwisonga, 37 wadi
mukaji wa kishala wa myaka ma¯
´
kumi mwanda ne ina.) Aye kadipo ubulwanga nansha dimo
ku tempelo, wadi wingila mingilo ikola bufuku ne dyuba, ushikilwa na nzala, ne kwabija mu mi´
lombelo. 38 Enka pa mine nsa’ya, waiya pabwipi kafwija’ko
Leza ne kunena pa mwanda wa
mwana’wa ku bonso badi batengele kunyongololwa kwa Yelusalema.
39 Penepo abo pa kupwa kulonga bintu byonso mwendele
Bijila bya Yehova, bajokela mu
Ngadilea ku kibundi kyabo kya
Nazala. 40 Kadi mwana mutyetye’wa wadi wenda utama ne
kukomejibwa, muyule tunangu,
¯
kadi Leza wadi mumutokelwe
nyeke.
41 Ebiya bambutwile bandi
badi bebidile kwenda mwaka ne
mwaka ku Yelusalema ku masobo a Pashika. 42 Aye pa kubwanya myaka dikumi ne ibidi,
bakanda mungya kibidiji ku masobo. 43 Kadi mafuku pa ku-
97
Na myaka 12 mu tempelo. Mwingilo wa Yoano
bwana badi kebajoka, uno mwana Yesu, washala kunyuma mu
Yelusalema, ino bambutwile bandi kuyuka mpika. 44 Abo balangile amba udi mu mulongo
wa bobenda nabo pamo, baenda
lwendo lwa difuku dituntulu kupwa kebamukimbe mu babutule
ne mu bayukane. 45 Inoko kebamumwenepo, bajokela ku Yelusalema, kebamukimbe na mikeketo. 46 Ino, mafuku asatu
pa kupwa bamutana mu tempelo, ushikete umbukata mwa bafundiji wibateja ne kwibepangula
bipangujo. 47 Inoko bonso badi
¯
bamuteja badi bana’nka kwana
¯
luku lwandi ne bilondololwa byandi. 48 Penepa abo pa kumumona, batulumuka, ne inandi
nandi kamunena’mba: “A mwana, i kika le kyowetulongela nenki? Tala shobe ne ami motu¯
selele mutyima k ulu tukukimba.” 49 Ino aye webanena’mba: “Mwanda waka mwadi
munkimba? Le kemwadipo muyukile amba mfwaninwe kwikala mu njibo ya Tata?” 50 Inoko,
abo kebaivwanijepo byaadi wibalombola.
¯
51 Ebiya watuka nabo bajokela ku Nazala, kadi nandi wadi
¯
mwibakokele nyeke. Kadi, inandi walamine senene ino myanda yonso mu mutyima wandi.
52 Penepo Yesu wadi wenda utama mu tunangu ne ku ngitu ne
¯
mu kutokelwa mutyima na Leza
ne na bantu bene.
Mu mwaka wa dikumi ne bu3
tano wa kubikala kwa Tyibilusa Kesala, padi Pontyusa Pilato bu mbikavu wa Yudea, Heloda
wadi muledi wa ntanda ya Nga-
LUKA 2:44–3:9
dilea, ino Fidipa mwanabo wadi
muledi wa ntanda ya Itudea ne
Takonityi, kadi Laisanusa nandi
wadi muledi wa ntanda ya Abilene 2 mu mafuku a Kitobo Mukatampe Anasa ne a Kaifasa, binenwa bya Leza byaiya kudi Yo¯
ano mwana Zekadia mu ntanda
mutuputupu.
3 Penepo waile mu ntanda yonso ya kufulakufula kwa Yodano, usapula lubatyijo bu ki¯
lomboji kya kwisasa mwanda wa
kulekelwa bubi, 4 monka mokilembelwe mu mukanda wa binenwa bya mupolofeto Isaya’mba: “Teja! Kudi muntu wela
lubila mu ntanda mutuputupu amba: ‘Longololai dishinda
dya Yehova! Ololai bilayi byandi.
5 Kinkolankola kyonso kifwani¯
nwe kudingwa, kadi lulu ne mukuna onso kubundulwa, kadi bitonto nabyo bifwaninwe kwikala ke mashinda moloke, ne
binkulunkulu ke mashinda asenena, 6 kadi ngitu yonso ikamona dishinda dya Leza dya lupandilo.’ ”
7 O mwanda, wadi kanena bi¯
bumbo byadi bıya kubatyijibwa
nandi amba: “Banwe lutundu lwa
bampidi, i ani le wemudyumuna
kunyema bukalabale bwiya’bu?
¯
8 O mwanda, pai bipa bifikıle
¯
pa kwisasa. Kadi kemwakyanzai
kwinena banwe bene amba, ‘Tata
wetu i Abalahama.’ Mwanda nemusapwila’mba, Leza udi na bukomo bwa kulupwila Abalahama
bana ku ano mabwe’a. 9 Bine,
¯
kasolwa i katulwe kala pa muji
wa mityi. Nanshi mutyi onso keupepo bipa bilumbuluke usa kutetwa ne kwelwa mu mudilo.”
LUKA 3:10-27
¯
Yesu wabatyijibwa. Washingwa mani
10 Kadi bibumbo byadi bimwipangula’mba: “Le penepo tulonge
namani?” 11 Nandi wadi wibalondolola’mba: “Yewa udi na bivwalwa bibidi ape’ko yewa kadipo nakyo, kadi yewa udi na bya
kudya nandi alongele monka.”
12 Enka ne basonkeji ba musonko bene baile kubatyijibwa, badi
kebamunena’mba: “A Mufundiji, le tulonge namani?” 13 Nandi webanena’mba: “Kemwakilombai kintu kitabukile pa musonko utungilwe kala.” 14 Kadi,
ne boba bengilanga mwingilo wa
busola nabo badi bamwipangula’mba: “Le tulonge namani?” Nandi webanena’mba: “Kemwakiyatai muntu nansha umo bya
manyengenyenge nansha kusambila muntu bya bubela, ino sangelai byobya byomutambulanga.”
15 Ino, bantu byobadi batengele kadi bonso badi balanguluka
mu mityima yabo pa mwanda wa
Yoano amba, “Le abulwe’po kwikala Kidishitu?” 16 Yoano webalondolola, kanena bonso amba:
“Ami shami nemubatyijanga na
mema, ino yewa mukomo kuntabuka yao wiya, ami nkifwaninwepo nansha kukutulula lukamba lwa ku bikwabilo byandi.
Aye ukemubatyija na mushipiditu ujila ne na mudilo. 17 Lubenji1 lwandi ludi mu dikasa dya¯
¯
ndi mwanda wa kutokeja to ki¯
p udilo kyandi ne kukongaka¯
˜
¯
nya nano mu kibıko, ino ukasoka
mfumba fututu mu mudilo keubwanyapo kubulwa.”
18 O mwanda, Yoano nandi
98
webakankamikile na bintu bikwabo bivule ne kusapwila bantu myanda miyampe nyeke.
19 Ino Heloda muledi wa ntanda, pa kukandwa nandi pa
mwanda wa Helodyasa, mukaja
mwanabo, ne pa mwanda wa bilongwa byonso bibi byalongele Heloda, 20 watentekela ne kino
ku byobya bilongwa byonso’bya:
Washityila Yoano mu kifungo.
21 Ebiya, bantu bonso pa kubatyijibwa, Yesu nandi wabatyijibwa. Ino aye ukilombela,
diulu dyashituka, 22 penepo
¯
mushipiditu ujila wamutukila na
ngitu pamo bwa nkunda, kadi
¯
diwi dyatamba mulu amba: “Abe
wi wami Mwana, muswedibwe;
nakuloelelwa.”
23 Penepo kadi, Yesu mwine
paashilwile mwingilo wandi wadi
na kintu kya myaka makumi
asatu, aye wadi monka mwadi
¯
mulangila bantu amba, i mwana
Yosefa,
¯
mwana¯ Hedi,
24 mwana Matate,
¯
mwana Levi,
¯
mwana Meleki,
¯
mwana Yanai,
¯
mwana¯ Yosefa,
25 mwana Matateasa,
¯
mwana Amose,
¯
mwana Nahumi,
¯
mwana Esadi,
¯
mwana¯ Nakai,
26 mwana Mafa,
¯
mwana Matateasa,
¯
mwana Semine,
¯
mwana Njoseke,
¯
mwana¯ Yoda,
27 mwana Yoanane,
¯
mwana Lehesa,
Luk 3:171 Tala binenwa bya kunshi
¯
mwana Zelububele,
kwa dyani pa Mateo 3:12.
99
28
29
30
31
32
33
34
35
36
LUKA 3:28–4:9
¯
37 mwana Metuzala,
¯
mwana Enoke,
¯
mwana Yaledi,
¯
mwana Mahaladi,
¯
mwana¯ Kainane,
38 mwana Enosa,
¯
mwana Seta,
¯
mwana Adama,
¯
mwana Leza.
Kupwa Yesu, muyulwe mushipiditu ujila, wataluka ku
Yodano, ne kutwalwa na mushipiditu mu ntanda mutuputu´
pu 2 mafuku makumi ana papo
utompibwa na Dyabola. Kadi,
kadilepo kantu mu mene mafuku’a, ebiya ao pa kupwa, waivwana nzala. 3 Penepa Dyabola wamunena’mba: “Shi wi mwa¯
¯
na Leza, nena dino dibwe dyalamuke ke mukate.” 4 Ino Yesu
wamulondolola’mba: “I kilembwe
¯
amba: ‘Muntu kakekalapo mumi
na mikate yonka kete, mhm.’ ”
5 Ebiya wamukandija pangala kamulombola mu kitatyi kityetye’tu malopwe onso a ntanda ikelwe na bantu. 6 Kupwa
Dyabola wamunena’mba: “Nkakupa luno lupusa lonso ne ntumbo yao mwanda i lumpebwe,
kadi ense onsaka, ami nkamupa’lo. 7 Nanshi abe, shi ulonge ku
¯
meso ami kilongwa kya kuntota,
lonso lukekala ke lobe.” 8 Yesu
wamulondolola kamunena’mba:
“I kilembwe amba: ‘Ufwaninwe
¯
kutota Yehova Leza obe, kadi
aye kete ye ofwaninwe kwingidila mingilo ikola.’ ”
9 Penepo wamuselela mu Yelusalema, wamukandija pa lupango lwa pangala pa tempelo kamunena’mba: “Shi wi mwa¯
na Leza, tumbuka pano wiele
Musuku wa Yesu. Washikilwa na nzala
¯
mwana Shityile,
¯
mwana¯ Nedi,
mwana Meleki,
¯
mwana Adi,
¯
mwana Kosama,
¯
mwana Eladama,
¯
mwana¯ Ela,
mwana Yesu,
¯
mwana Ediezela,
¯
mwana Yodima,
¯
mwana Matate,
¯
mwana¯ Levi,
mwana Shimeone,
¯
mwana Yudasa,
¯
mwana Yosefa,
¯
mwana Yonama,
¯
mwana¯ Ediakimi,
mwana Melea,
¯
mwana Mena,
¯
mwana Matata,
¯
mwana Natana,
¯
mwana¯ Davida,
mwana Yese,
¯
mwana Obeda,
¯
mwana Boaza,
¯
mwana Salamona,
¯
mwana¯ Nashona,
mwana Aminadaba,
¯
mwana Alani,
¯
mwana Hezelone,
¯
mwana Peleze,
¯
mwana¯ Yuda,
mwana Yakoba,
¯
mwana Izake,
¯
mwana Abalahama,
¯
mwana Tela,
¯
mwana¯ Nahola,
mwana Seluka,
¯
mwana Leu,
¯
mwana Peleku,
¯
mwana Ebelu,
¯
mwana¯ Shela,
mwana Kainane,
¯
mwana Alapakasada,
¯
mwana Shema,
¯
mwana Noa,
¯
mwana Lameka,
4
LUKA 4:10-30
Watompibwa. Utanga mukanda wa Isaya
panshi, 10 mwanda i kilembwe
˜
amba: ‘Aye ukasonanya bamwikeulu pa mwanda obe, bakakulama, 11 kadi bakakusela mu
makasa abo kutyina’mba wakakukala nansha dimo kulu ku dibwe.’ ” 12 Yesu walondolola kamunena’mba: “I kinenwe amba:
¯
‘Kufwaninwepo kutula Yehova
Leza obe pa ditompo.’ ” 13 Penepo Dyabola pa kuvuya matompo onso, wamutaluka’po kufika ne pa kitatyi kikwabo kifwaninwe.
14 Ebiya Yesu wajokela mu
bukomo bwa mushipiditu ku
Ngadilea. Kadi myanda miyampe yobadi bamunenena yasambakana mu yoya ntanda yonso’ya koku ne koku. 15 Ne
kadi washilula kufundija mu abo
mashinankonka kadi bonso badi
¯
bamupe buleme.
16 Byobiya waiya ku Nazala,
¯
kwine kwaatam ıne, kadi mungya kibidiji kyandi mu difuku
dya Sabato, watwela mu shinankonka, waimana mwanda
wa kutanga. 17 Penepo bamutambika muvungo wa mukanda
¯
wa mupolofeto Isaya, waputula
muvungo’wa, watana pantu pandikilwe amba: 18 “Mushipiditu wa Yehova udi pondi, mwa¯
nda wanshingile m ani amba
nsapule myanda miyampe ku balanda; wantumine kusapula kulekelelwa kwa misungi ne ku¯
putula meso a bampofu, kunena boba bamweshibwa malwa
bende mu bwanapabo, 19 kusapula mwaka witabijibwe na Yehova.” 20 Ponkapo wavunga
muvungo wa mukanda’wa, wajokeja’o kudi mwingidi, pene-
100
po washikata, meso a bonso
badi mu shinankonka amutala
¯
so. 21 Penepo kaebanena’mba:
“Dyalelo kino kisonekwa kyomwaivwana’ki kibafikidila.”
22 Ebiya bonso baanza kumunenena biyampe ne kutendela binenwa bilumbuluke byadi bitamba mu kyakanwa kyandi,
kebanena’mba: “Mwene uno’u
¯
i mwana Yosefa?” 23 Penepa
webanena’mba: “Na bubine mukangela luno lukindi amba: ‘A
˜
munanga, wiundape abe mwine;
bintu byotwaivwene amba bilongekanga mu Kapanama, longa’byo ne muno mwenu.’ ” 24 Ino
wanena’mba: “I bine nemulombola’mba i kutupu mupolofeto witabijibwanga kwabo. 25 Kimfwa,
nemulombola na bubine amba:
¯
Kwadi bakaji ba kishala bavule
mu Isalela mu mafuku a Ediya,
¯
pashityilwe diulu myaka isatu
¯
ne myeji isamba, penepo kwaikala kipupo kikatampe kya nzala mu yoya ntanda yonso.
¯
26 Inoko, Ediya katuminwepo
kudi mwana-mukaji nansha umo
mu boba’ba poso’nka kudi mukaji wa kishala wa mu Zelefata
mu ntanda ya Shidona. 27 Ne
¯
kadi, kwadi ba makopo bavule
mu Isalela mu mafuku a mupolo¯ ¯
feto Edisha; inoko kekwatokejibwepo nansha umo, poso Nemani, mwine Shidea.” 28 Penepo
bonso badi bevwana bino bintu
mu shinankonka bayulwa bulobo, 29 baimana, bamutakikila
lubilo panja pa kibundi, bamu¯
twala ku nsongo ya lulu kwadi
¯
kubakilwe kibundi kyabo, mwanda wa kumwela kya mutwe munshi. 30 Ino wapita’nka umbu-
101
Waenda ku Kapanama. Usapula mu Yudea
kata mwabo’mwa kaenda dyandi.
¯
31 Ebiya watukila ku Kapanama, kibundi kya mu Ngadilea.
Kadi wadi wibafundija mu dya
Sabato, 32 bantu baana mufundijijo wandi mwanda binenwa
byandi byadi na lupusa. 33 Ino
mu shinankonka mwadi muntu
umo wadi na mushipiditu, ndemona wa disubi, kadi waelele lubila na diwi dikatampe amba:
34 “A! Le tudi nobe mwanda’ka,
abe Yesu, mwine Nazala? Lelo
ubaiya kwitonakanya? Nkuyukile’tu biyampe abewa, wi Mwine Ujila wa Leza.” 35 Ino Yesu
¯
wamufunina, amba: “Uba nya,
mutambe’mo.” Penepo ndemona,
pa kupwa kufulubija muntu’wa
umbukata mwabo, wamutamba’mo pampikwa kumulonga kibi.
36 Pa kino, abo bonso batulumuka, kebanena abo bene na bene
amba: “Le bino nabyo i binenwa
˜
bya muswelo’ka, mwanda usonanya ne mishipiditu ya disubi na
lupusa ne bukomo, nayo yatamba?” 37 Penepa myanda yandi yasambakana pi na pi ku mafinko onso a ntanda’ya.
38 Byobiya watamba mu shinankonka kupwa watwela mu
njibo ya Shimona. Penepo lolo
muko wa Shimona wadi ukambijibwa na ngitu mimukabe mpata,
ebiya bamulomba amukwashe.
39 Penepa waimana dya kwaadi,
wafunina ngitu mikabe’ya, nayo
¯
yamutuka. Ponka na ponka nandi walanguka washilula kwibengidila.
40 Ino dyuba byodyadi kedikapone, bonso boba badi na bantu babela misongo palapala bamuselela’bo. Nandi webate-
LUKA 4:31–5:6
nteka bonso umo ne umo makasa, webabelula. 41 Bandemona
nabo badi batamba mu bantu ba˜
vule, bela nanji amba: “Abe wi
¯
Mwana Leza.” Ino pa kwibafunina, kadipo wibaleka besamba,
mwanda badi bamuyukile amba i
Kidishitu.
42 Inoko, abo pa kukya ke
dyuba, watamba kaenda kufula
kwa bunka bwandi. Ino bibumbo
byashilula kumukimba, byaiya
ne paadi, kadi kebimukankaja
aleke kwibashiya. 43 Ino webanena’mba: “Mfwaninwe kusapula Bulopwe bwa Leza ne mu bibundi bikwabo namo, mwanda ki¯
no’ki e kyonatumınwe.” 44 Ponkapo, kaenda wenda usapula
mu mashinankonka a mu Yudea.
Kyaba kimo pamutyininye
5
kibumbo kyadi kivwana
mwanda wa Leza, aye wadi wimene kufula kwa dijiba dya
Ngenesaleta. 2 Penepo wamo¯
na mato abidi mashıke ku nkula, ino babiluwe badi babuke’mo
bakenda makonde abo. 3 Aye
pa kwikila mu bwato bumo, bwa
Shimona, wamunena ashindwile’bo dya kulampe bityetye na
ku ntanda. Ebiya washikata, kafundija bibumbo koku wikile mu
bwato. 4 Paalekele’byo kwisamba, wanena Shimona’mba:
“Enda dya pa mema malampe,
mute makonde enu musa kukwata.” 5 Ino Shimona walondolola kanena’mba: “A Mufundiji, tubakambe bufuku bonso butuntulu ino kukwata kantu mpika,
inoko byowanena nankyo nsa
kuta makonde.” 6 Penepo abo
pa kuta, bakwata mwita mungi.
Bine ne makonde abo keasanika
LUKA 5:7-26
“Babiluwe ba bantu.” Waundapa wa bulebe
ne kusanika. 7 Ebiya badyobola bengidi nabo badi mu bwato
¯
bukwabo amba baye bebakwashe’ko, nabo baiya, kadi bayuja
mato onso abidi, nao kealobela
ne kulobela. 8 Pa kumona nabya, Shimona Petelo wapona ku
manwi a Yesu kanena’mba: “Nsonsoloke’po, mwanda ami ne muntu wa bubi, abe Mfumwami.”
9 Penepa pa kumona mwita obakwete, aye ne bonso baadi nabo
batulumuka, 10 ne ba Yakoba
ne Yoano bana ba Zebede, bengidi pamo na Shimona, nabo monka na monka. Ino Yesu wanena
Shimona’mba: “Leka kwivwana
moyo. Tamba pano ukakwata ba¯
ntu bomi.” 11 Penepo bajokeja mato ku ntanda, bashiya byonso kebamulonda.
12 Kyaba kikwabo paadi mu
kibundi kimo nenki, tala! kwadi muntu umo muyulwe makopo
¯
ba! Aye pa kumona Yesu, wapo¯
na mpala panshi kamwisashila’mba: “A Mfumwami, shi usaki¯
le, nankyo ntokeje.” 13 Penepo waolola kuboko, wamutenga
¯
¯
kanena’mba: “Nsakile. Toka to.”
Ponka na ponka makopo amupwa. 14 Ebiya wanena ukoma
muntu’wa’mba kakisapwila muntu nansha umo: “Ino enda uke¯
lombole kudi kitobo, ne kutula kyamulambu mungya kusu¯
bulwa kobe monka mwanenene
Mosesa, mwanda wa bukamoni kobadi.” 15 Ino mwanda wandi’wa wadi wenda usambaka¯
na, kadi bibumbo bikata kebıya
pamo kuteja ne kubelulwa misongo yabo. 16 Inoko, aye wadi
¯
wikokela mu byaba mudi zole ne
kulombela.
102
17 Ebiya difuku dimo wadi
ufundija, kadi Bafadiseo ne bafundiji ba Bijila batambile
ku kibundi ne kibundi kya Ngadilea, kya Yudea, ne mu Yelusalema badi bashikete konka, kadi
bukomo bwa Yehova bwadi ponka mwanda wa aye kundapa.
18 Kadi tala! bantu badi baselele muntu umo ubela bulebe pa
kakitanda, badi bakimba muswelo wa kumutweja ne kumu¯
tula ku meso a Yesu. 19 Penepo abo pa kubulwa muswelo wa
kumutweja pa mwanda wa kibumbo, bakanda pa musaka, bamu¯
tukijija pa matailoshi pa kakitanda umbukata mwa boba badi ku
meso a Yesu. 20 Aye pa kumona lwitabijo lwabo wanena’mba:
“A mwana-mulume, bubi bobe bubakulekelwa.” 21 Ponkapo, basonekeji ne Bafadiseo baanza kufwatakanya’mba: “Le uno’u nandi i ani le utuka Leza mutonko? Le i ani mukwabo ubwanya
kulekela bubi shi ke’nkapo Leza
kete?” 22 Ino Yesu, pa kuyuka mifwatakanyo yabo, webalondolola’mba: “Le i bika byomufwatakanya mu mityima
¯
yenu? 23 Le kipela kutabuka i
kyepi, le i kunena’mba, ‘Bubi
bobe bubakulekelwa’ni,’ i kunena’mba, ‘Imana wende’? 24 Ino
¯
pa kusaka muyuke amba Mwana
muntu udi na lupusa pano pa ntanda lwa kulekela bantu bubi—”
wanena muntu wa bulebe’wa’mba: “Nakunena’mba: Imana,
tekuna kakitanda kobe, wiendele kobe.” 25 Ponkapo waimana ku meso abo, watekuna kya¯
adi ulele’po, kaenda kwandi utumbija Leza. 26 Penepo nsanga¯
ji ya kasha yebakwata abo bonso,
103
˜
Masobo a Levi. Kupulula bisampo bya nano
kebatumbija Leza, kadi bakwatwa moyo, kebanena’mba: “Leka,
leka, leka dyalelo’ko tubamone
byeni!”
27 Ebiya, bino pa kupita’po,
watambile kadi wamona musonkeji wa musonko wa dijina dya
bu Levi ushikete pa njibo ya musonko, wamunena’mba: “Ikala
mulondi wami.” 28 Nandi washiya bintu byonso, waimana kaenda umulonda. 29 Kadi
¯
Levi wamutekela masobo makatampe mu njibo yandi, kwadi kibumbo kikata kya basonkeji ba musonko ne bakwabo bobadi
bashikete nabo badya byakudya.
30 Penepa Bafadiseo ne basonekeji babo bashilula kwiuninga kudi bandi bana ba bwanga’mba: “Mwanda waka banwe mudyanga ne kutoma na basonkeji
ba musonko ne babipya-mambo?”
31 Kwivwana kwadi Yesu webanena’mba: “Boba bakomo keba˜
dipo kyobasakila munanga, poso
boba babela. 32 Nkyaidilepo
kwita boloke, mhm, ino naidile
kwita babipya-mambo amba be¯
sase.”
33 Nabo bamunena’mba: “Bana ba bwanga ba Yoano bashikilwanga na nzala kyaba ne kyaba kadi babijanga mu milombelo,
kadi mo mulongela ne ba Bafadiseo bene, ino bobe’ko badya batoma.” 34 Yesu webanena’mba:
“Kemubwanyapo kushikija balu˜ ˜
nda na musonanani na nzala shi
˜ ˜
musonanani mwine ukidi nabo,
mwene i amo? 35 Ino mafuku
¯
akaya’ko pakebatalulwa muso˜ ˜
nanani binebine, penepa bakashikilwa na nzala mu mene mafuku’a.”
LUKA 5:27–6:6
36 Kadi, webanena dikwabo
mu kyelekejo amba: “I kutupu
uketanga kilaka ku kivwalwa kipya kya pangala wasonena’kyo
ku kivwalwa kikulu kya pangala.
Shi ekisonene’ko, nabya kilaka
kipya’kya kitukumuka ne kadi
kilaka kya ku kivwalwa kipya
kekifwaninwangapo pa kikulu.
37 Pakwabo kadi, i kutupu welanga vinyu mipya mu milondo
ya biseba mikulu. Shi eyele’mo,
vinyu mipya ikasaba milondo
ya biseba kadi ikamwangika ne
milondo ya biseba mine ikoneka. 38 Inoko vinyu mipya ifwaninwe kwelwa mu milondo ya biseba mipya. 39 I kutupu muntu
ke mutome vinyu mikulu usakanga mipya, mwanda unena’mba,
‘Mikulu yo mipite buya.’ ”
Ebiya, mu difuku dimo dya
6
Sabato wadi upita mu budi˜
mi bwa nano, bandi bana ba bwanga badi kebapulula ne kudya bi˜
sampo bya nano, bavinga’byo
na makasa. 2 Penepo Bafadiseo bamo banena’mba: “Mwanda
waka mulonga kintu kijidikwe
kulonga mu dya Sabato?” 3 Ino
Yesu webalondolola kanena’mba:
¯
¯
“Lelo kasha kemwatangile byalo¯
ngele Davida kitatyi kyebakwe¯
te nzala aye ne bantu baadi nabo?
¯
4 Mwaatwelele mu njibo ya Leza
¯
watambula mikate milombolwe
kudi Leza wadya’yo ne kupa’ko
¯
¯
imo bantu baadi nabo, mintu yadi
mijidikwe muntu e-ense kudya’yo, poso enka babitobo kete?”
5 Kadi webanena monka’mba:
¯
“Mwana muntu e Mfumwandya
Sabato.”
6 Mu difuku dikwabo dya Sabato watwela mu shinankonka
LUKA 6:7-26
¯
Majina a batumibwa 12. Katokwe kenu
kafundija. Kadi mwadi ne muntu umo wadi na kuboko kwa
¯
lundyo kumu. 7 Basonekeji ne
Bafadiseo badi papo kebamuta¯
le so bamone shi usa kumubelula mu dya Sabato, amba bamone
pa kumusambila. 8 Ino aye pa
kuyuka mifwatakanyo yabo, penepa wanena mwana-mulume
¯
wa kuboko kumu’wa’mba: “Taluka, imana pa bukata.” Nandi wataluka wakemana’po. 9 Ebiya
Yesu webanena’mba: “Nemwipangule’po bidi, Le kitabijibwe mu
dya Sabato i kulonga kiyampe’ni
˜
i kusanshijanana, le i kupandija’ni i konakanya muya?” 10 Pa
kupwa kwibatala abo bonso koku
ne koku, wanena mwana-mulume’wa’mba: “Olola kuboko.” Nandi waolola’ko, ne kuboko kwandi kwakoma. 11 Ino bakalabala bya bulubi, kebanena abo
bene na bene kyobakokeja kulonga Yesu i kika.
12 Mu mene mafuku’a, wata¯
mbile waenda ku lulu kukalombela, kadi wakesha bufuku bonso butuntulu ulombela kudi
Leza. 13 Inoko abo pa kukya,
waityila kwadi bandi bana ba
bwanga katonge’mo ba dikumi
ne babidi, baatelele ne bu batumibwa: 14 Shimona, waainikile
ne bu Petelo; Andele mwanabo;
Yakoba; Yoano; Fidipa; Balatelemi; 15 Mateo; Tomase; Yako¯
ba mwana Afesa, Shimona witwa
ne bu mupyasakane; 16 Yuda¯
sa mwana Yakoba; ne Yudasa
Isakadiota, waalamukile ke ndalandala.
¯
17 Ebiya watuka nabo wakemana pa dilungu, kadi kwadi kibumbo kikata kya bandi bana ba
104
bwanga, ne bantu bavulevule batambile mu Yudea monso ne mu
Yelusalema ne ku ntanda ya ku
lui ya Tyila ne Shidona, baile kumwivwana ne kubelulwa misongo yabo. 18 Nansha ke boba
badi bakambakanibwa na mishipiditu ya disubi bene badi bakomejibwa. 19 Kadi kibumbo
kyonso kyadi kisaka kumutenga
mwanda bukomo bwadi bumutamba ne kwibabelula bonso.
20 Penepo watulwila meso
andi kudi bandi bana ba bwanga
kanena’mba:
¯
“Katokwe kenu banwe balanda, mwanda Bulopwe bwa Leza
i bwenu.
¯
21 “Katokwe kenu banwe badi
na nzala pano, mwanda mukekutyijibwanga.
¯
“Katokwe kenu banwe badila
pano, mwanda mukasepanga.
¯
22 “Mwi ba kat okwe kyaba
kyonso kyobemushikwa, kyaba kyonso kyobemupanga, bemu¯
futulula, ne kupeleka dijina dyenu amba mwi babi pa mwanda
¯
wa Mwana muntu. 23 Sepelelai mu dyadyo difuku kadi tombojokai nsangaji, mwanda, talai! mpalo yenu i mikatampe mo¯
mwa mulu, mwanda byabyo’byo
¯
e byonka byalongele ne bakulutuba babo ku bapolofeto.
24 “Ino malwa enu banwe bampeta, mwanda mubamone kala
kusengibwa kwenu konso.
25 “Malwa enu banwe bekwite
pano, mwanda mukekalanga na
nzala.
“Malwa enu, banwe basepa
pano, mwanda mukadilanga madilo ne kuyoyokota.
26 “Malwa enu, kyaba kyo-
105
Kijila kilumbuluke. Kutyibila ba mambo
nso kimunenena bantu biyampe,
mwanda bintu bwa bino’bi e byo
¯
byalongele bakulutuba babo ku
bapolofeto ba bubela.
27 “Inoko nemunena banwe bevwana’mba: Sanswai nyeke balwana nenu, longelai biyampe
boba bemushikilwe, 28 eselai
boba bemufinga mafingo, lombelelai boba bemutuka. 29 Kudi
yewa ukukupila ku kutama kumo,
mupe ne kukwabo kwine, kadi
yewa ukuyata kivwalwa kyobe
kya pangala, kokipela ne na ki´
vwalwa kya munda kine. 30 Pa
yewa ense ukulomba, kadi yewa
ukuyata byobe bintu, kokamulandula’byo.
31 “Kadi, monka momusakila
bantu bemulongele, mwibalongelei muswelo umo onka.
32 “Shi musenswe boba bemusenswe, le mukatendelwa pa bika
le? Mwanda nansha babipya-mambo bene basenswe boba bebasenswe. 33 Kadi shi mulonga biyampe ku boba bemulongelanga
biyampe, le mukatendelwa pa
bika le? Nansha babipya-mambo
˜
bene balo nanga’nka nankyo.
34 Ne kadi, shi mwapuja boba
bomukulupile kutambula’ko, le
mukatendelwa pa bika le? Nansha babipya-mambo bene bapujanga babipya-mambo amba bakebalwije’nka bungi bumo bonka. 35 Inoko, sanswai nyeke
balwana nenu ne kulonga biyampe ne kwapuja, pampikwa kukulupila kwalujibwa kintu, nankyo mpalo yenu ikekala mikatampe, kadi mukekala bana ba
¯
Mwine wa Mulu Mwine, mwanda aye udi na kanye ku bampikwa kufwija’ko ne ku babi.
LUKA 6:27-44
36 Ikalai nyeke ba lusa, monka
mwikadile Shenu wa lusa.
37 “Ne kadi, lekai kutyibila ba
mambo, nabya nenu kemukatyibilwapo mambo nansha dimo,
˜
kadi lekai kuponejanana, nabya
nenu kemukaponejibwapo nansha dimo. Lekelelai’nka kulekelela, nabya nenu mukalekelelwa.
¯
38 Ikalai na kibidiji kya kupana,
nabya nenu bakemupa. Bakemupungulwila mu nsonsa kipimo kilumbuluke, kikomene ne kukomena, kinyunye, kadi kiyule’tu
¯
ba. Mwanda kipimo kyomupimina bakwenu nenu bakemupimina’kyo’nka nabya.”
39 Ebiya webanena monka na
kyelekejo amba: “Mpofu kakokejapo kuludika mpofu, mwene i
amo? Bonso babidi bakaponena
mu kina, le ke amopo? 40 Yewa
ufunda katabukilepo mufundiji wandi, ino ense mufundijibwe
¯
biyampe she ukekala bwa mufundiji wandi. 41 Le penepo, i
kika kyotadila kayombo kadi mu
diso dya mwanenu ino kujingulula mulamba udi mu diso dyobe
mpika? 42 Le ukokeja namani
kunena mwanenu amba, ‘A mwanetu, leka nkutalule kayombo
kadi mu diso dyobe,’ papo abe
mwine kutala mulamba wa mu
diso dyobe’dyo mpika? Abe nzazangi! Talula bidi mulamba udi
mu diso dyobe, penepa komone biyampe mwa kutalwila kayombo kadi mu diso dya mwanenu.
43 “Mwanda i kutupu mutyi
mulumbuluke upanga bipa bibole, nansha mutyi mubole upanga bipa bilumbuluke. 44 Mwanda mutyi ne mutyi uyukenanga ku bipa byao. Kimfwa, bantu
LUKA 6:45–7:13
Mudyavita. Mwana wa mukaji wa kishala
106
¯
kebapangapo bikuyu ku miba, kebamuzenze na kininga, amba:
˜
nansha kwapa mananza ku ki- “Aye i mufwaninwe abe umulomuna kya miba. 45 Muntu mu- ngele kino, 5 mwanda usenswe
¯
wetu kadi aye ye wetuyampe ulupulanga bintu biya- muzo
¯
¯
mpe mu kibıko kiyampe kya mu- bakıle shinankonka.” 6 Penetyima wandi, ino muntu mubi po Yesu waenda nabo. Ino paanandi ulupulanga bintu bibi mu di kadi kubwipi na njibo, mudya¯
kibıko kyandi kibi, mwanda kya- vita wadi ke mutume kala balukanwa kyandi kinenanga byobya nda nandi bakamunene amba: “A
Mfumwami, kokakambakana’biyudile ku mutyima.
46 “Penepo, i kika le kyomu- tu, mwanda ami nkifwaninwengityila’mba Mfumwetu! Mfu- po abewa utwele mu yami njimwetu! ino kulonga byonena ami bo. 7 O mwanda mwine nadi
mpika? 47 Muntu ense wiya nemone bu wampikwa kufwanikondi,
waivwana
binenwa nwa kwiya kodi. Ino nena’tu
byami ne kwibilonga, nsa kwi- kishima, mwingidi wami akomulombola mwaikadile: 48 Udi me. 8 Mwanda shami ngidi na
¯
pamo bwa muntu umo, pa ku- bampityile lupusa, ino kadi nami
baka njibo wakolele ne kutwela ngidi na basola munshi mwami,
panshi palampe, waala kyalwilo shi nanena yeu amba, ‘Enda!’ wapa mwala wa dibwe. Penepa, di- enda, yewa nandi amba, ‘Iya!’
lobe podyaile, munonga wakupi- waiya, nansha umpika’mba, ‘Lola mu yoya njibo inoko kewadipo nga kyoki!’ nandi walonga’kyo.”
na bukomo bwa kwiitenkenya, 9 Bine, Yesu pa kwivwana bino
¯
bintu wamutulumuka, wavundamwanda yadi myubake senene.
mukila ku kibumbo kyadi ki49 Ino kadi, yewa wivwana ne
mulonda kanena’mba: “Nemusakulonga kintu mpika, udi pamo
¯
pwila’mba: Nansha ke mu Isabwa muntu umo waubaka njibo
lela mwine nkyamwene lwitabipa nshi kwampikwa kyalwilo.
jo lukatampe namino.” 10 Kadi
Munonga pa kukupila’ko, poboba batuminwe pa kujokela ku
nka na ponka ne kupona yaponjibo, batana umpika’wa muko¯
na, kadi musala wa njibo’ya wadi
mo nke.
mukatampe bya malwa.”
11 Kinondanonda na pano,
Aye pa kupwa byonso bya- waenda ku kibundi kitwa bu
adi usaka kulombola ba- Neni, ne bandi bana ba bwanga
ntu, watwela mu Kapanama. ne kibumbo kikata badi benda
2 Penepo, umpika wa mudya- nandi pamo. 12 Aye pa kufwevita umo, waadi usenswe mpa- na ku kibelo kya kibundi, ino
ta, wadi ubela bininge kadi wadi tala! kwadi mwana-mulume umo
kadi kubwipi na kufwa. 3 Paa- mufwe obadi baselele, mwana
ivwene myanda ya Yesu, watu- mubutulwe bunka munda mwa
ma bakulumpe ba Bayuda kwa- inandi. Ne kadi, wadi mukaji
¯
di kukamulomba aye amu- wa kishala. Kibumbo kya bantu
ndapile umpika wandi. 4 Ebi- bavulevule ba mu kibundi kyaya boba baile kudi Yesu badi di nandi. 13 Mfumwetu pa ku-
7
107
Yoano wipangula; mukatampe kumutabuka
mumona, wamukwatyilwa lusa,
kamunena’mba: “Leka kudila.”
14 Penepo wafwena, watenga ku
butanda bwa lufu, boba badi ba¯
selele’bo nabo baimana nku. Kupwa wanena’mba: “A nsongwalume, nakunena, Imana!” 15 Ponkapo muntu mufwe’wa washikata kaesambe, ebiya nandi
wapa’ye inandi. 16 Penepo bonso bakwatwa moyo kebatumbija Leza’mba: “Mupolofeto mukatampe wamweka motudi,” ne
amba “Leza wate bantu bandi
mutyima.” 17 Ne kadi ino myanda yandi yasambakene mu Yudea monso ne mu ntanda yonso’ya koku ne koku.
18 Ebiya bana ba bwanga ba
Yoano bamusapwila byobya byonso. 19 Penepo Yoano waityija
bandi bana ba bwanga babidi
webatuma kudi Mfumwetu kukamwipangula’mba: “Lelo abe
ye Aye wa Kwiya’ni, nansha tufwaninwe kutengela’ko ungi?”
20 Abo pa kufika kwadi, bamunena’mba: “Yoano Mubatyiji wetutume kukwipangula’mba, ‘Lelo
abe ye Aye wa Kwiya’ni, nansha tufwaninwe kutengela’ko
´
mukwabo?’ ” 21 Mu mine nsa’yo, wabelula bantu bavule ba mi´
songo, ba mba mikomo, ne ba mishipiditu imbi ne kupa bampofu bavule kyabuntu kya kumona.
22 Ebiya, walondolola kanena
babidi’ba’mba: “Endai, kasapwilei Yoano byomwadi mubamone
ne byomwadi mubaivwana: Bampofu kebamone, basunkuta ke¯
banange, ba makopo abatokejibwa, ba bitwi nabo kebevwana,
ne bafwe nabo abasangulwa, kadi
balanda nabo aba basapwilwa
¯
myanda miyampe. 23 Wa kato-
LUKA 7:14-32
kwe i yewa wampikwa kukukajibwa pa mwanda wami.”
24 Mikendi ya Yoano pa kwenda, washilula kulombola bibumbo myanda ya Yoano amba:
“Lelo i kika kyomwaendele kukamona mu ntanda mutuputupu? Le i dibungu ditenkena na
kivula? 25 Le penepo i kika
kyomwaendele kukatala? Lelo i
muntu uvwele bivwalwa bya pangala binekena? Mwene boba bavwele bivwalwa bya buya bwa
¯
dyangi ne badi mu bumi bwa bupeta bekalanga mu mobo a balopwe. 26 Penepo nanshi, kine
kyomwaendele kukatala i kika
le? Le i mupolofeto? Bine, nemulombola’mba, i kupita ne mupolofeto mwine. 27 Uno’u ye mwi¯
¯
ne myanda yalembelwe amba:
‘Tala! natume ami mukendi wami kumeso kobe, ukakulongolwela dishinda ku meso obe!’
28 Nemusapwila’mba: Ku boba
babutwilwe na bana-bakaji, kekudipo mukatampe nansha umo
wa kutabuka Yoano, ino yewa
mutyetye mu Bulopwe bwa
Leza umutabukile bukatampe.”
29 (Kadi bantu bonso ne basonkeji ba musonko pa kwivwana kino, batela Leza bu moloke,
mwanda badi babatyijibwe lubatyijo lwa Yoano. 30 Ino Bafadiseo ne boba bajingulwile Bijila
bene, bafutulwile madingi ebadingile Leza, mwanda kebadipo babatyijibwe nandi.)
31 “Le penepo, nsa kudingakanya luno lukongo pamo
¯
na ani, ne badi pamo bwa bani?
32 Badi pamo bwa bana batyetye bashikete mu nsoko beela mabila kebanena’mba: ‘Twadi
LUKA 7:33-50
Yesu udya utoma, Yoano mpika. Ba mapu 2
twimwidila lushiba,1 ino banwe
kuja mpika; twadi tuyoyokota
miyoa, ino banwe kudila mpika.’ 33 Mo monka, Yoano Mubatyiji waile kudya mikate ne
kutoma vinyu mpika, ino kemumunena’mba: ‘Udi na nde¯
mona.’ 34 Mwana muntu waile udya utoma, ino kemunena’mba: ‘Talai! Muntu wa mudyopolo, utomatoma vinyu, mulunda
wa basonkeji ba musonko ne
babipya-mambo!’ 35 Nansha
nankyo, tunangu tubingijibwanga na bana bato bonso.”
36 Ebiya, Mufadiseo umo wadi
umwita’nka kumwita’mba akadye nandi. Penepo nandi watwela mu njibo ya Mufadiseo’wa kashikete ku meza. 37 Kadi tala!
mwana-mukaji umo wadi uyukene mu kibundi bu kipya-mambo
wayuka’mba Yesu wadi ushikete
pa byakudya mu njibo ya Mufadiseo, penepo wasela mukomba wa
¯
dibwe dya alubatele udi’mo mani
a mananshi,1 38 wafwena dya
kunyuma ku maulu andi, kadila ne kubombeja maulu andi na
impolo, kupwa weapampula na
nywene ya ku mutwe wandi. Ne
kadi wamufifya senene ku mau¯
lu, weafukanya ne mani a mananshi. 39 Mufadiseo wamwityile’wa pa kumona nabya, kanena
aye mwine amba: “Uno muntu,
shi wadi amba i mupolofeto, wadi
wa kuyuka uno mwana-mukaji
umutenga’u i ani ne i muntu wa
muswelo’ka, amba i kipya-mambo.” 40 Ino kwivwana kwadi
Yesu kamunena’mba: “A Shimona, ndi na kintu kya kukulombo-
108
la.” Nandi amba: “A Mufundiji,
nena’kyo!”
41 “Bantu babidi badi na mapu
kwa muntu wapujanga lupeto; yeu wadi mwapule ndenadi
500, ino mukwabo makumi atano. 42 Byobabudilwe kya kumufuta, nandi webalekela na mutyima umo bonso babidi. Penepo,
i ani pa abo’ba ukamusanswa bininge?” 43 Kwivwana Shimona walondolola’mba: “Nalanga i
yewa waalekele bitabuke bungi
na mutyima umo.” Nandi wamunena’mba: “Ubatyibe mambo
biyampe.” 44 Ponkapo waalamukila kudi mwana-mukaji kanena Shimona’mba: “Umwene
uno mwana-mukaji’u? Natwelanga mu yobe njibo; kumpelepo
nansha mema a koya ku maulu. Ino uno mwana-mukaji
wabombeja maulu ami na impolo yandi ne kwiapampula na
nywene yandi. 45 Kumfifilepo mififyo nansha dimo; ino uno
´
mwana-mukaji, tamba’tu nsa yonatwelanga, kalekelepo kumfifya senene ku maulu. 46 Ku¯
mfukenyepo mani ku mutwe, ino
uno mwana-mukaji wamfuka¯
nya mani a mananshi ku maulu. 47 Pa kino, nakusapwila’mba, bubi bwandi, nansha byobuvudile, bubamulekelwa mwanda buswe bwandi i bukatampe,
ino yewa ulekelwa bityetye, udi
na buswe butyetye.” 48 Kupwa wanena mwana-mukaji’wa’mba: “Bubi bobe bubakulekelwa.”
49 Penepo, boba baadi nabo ku
meza bashilula kunena abo bene
na bene amba: “Le uno muntu’u
Luk 7:321 Nansha, “musolo, mune- nandi i ani le ulekela ne ba bubi?”
50 Ino wanena mwana-mukaji’nge.” 371 Nansha, “malashi.”
109
Lukindi lwa mukushi; washintulula’lo
LUKA 8:1-19
wa’mba: “Lwitabijo lobe lubaku- jo amba, nansha byobatala, batapandija; wiendele mu ndoe.”
le bitupu, kadi nansha byobevwaKinondanonda na papo, wadi na, kebakivwanija mobishintuwenda mu kibundi ne kibu- lwila. 11 Shi ke pano, kyelekendi, bikatampe ne bityetye, usa- jo kishintulula namino: Nkunwa
pula ne kunena myanda miya- i mwanda wa Leza. 12 Yoya
mpe ya Bulopwe bwa Leza. Kadi yaponene kufula kwa dishinda
ba dikumi ne babidi badi nandi i boba baivwene, ebiya Dyabopamo, 2 ne bana-bakaji bamo la waiya wasela mwanda mu mibabelwilwe mishipiditu imbi tyima yabo kutyina’mba bakene misongo, Madia witwa ne bu tabija ne kupanda. 13 Yoya ya
mwine Makadala, walupwilwe’- pa mwala wa dibwe i boba, abo
mo bandemona basamba-babidi; pa kwivwana’o, batambula mwa3 Njoana mukaja Tyuza, kalama nda na nsangaji, inoko ino’i kewa Heloda; Suzana; ne bana-ba- idipo na miji; betabijanga kyaba
kaji bakwabo bavule, badi bebe- kityetye, ino mu kitatyi kya kutompibwa, bapona. 14 Ino yoya
ngidila na bintu byabo.
4 Penepo kibumbo kikata pa yaponene mu miba, i boba baikungwila pamo na boba badi be- vwene, ino pa kuselwa na makakwisanda nandi mu kibundi ne kibu- mbakano, bupeta, ne bya
¯
ndi, wanena mu kyelekejo amba: ngaja bya mu buno b umi, ba5 “Mukushi umo wakakushile tyinibwa ne pa mfulo ne kukonkunwa. Paadi ukusa, imo yapo- meja kintu nansha kimo mpika.
nena kufula kwa dishinda, ya- 15 Ino yoya ya pa nshi milumbu¯
nyantwa, ne toni twa mulu nato luke, i boba bevwana mwanda na
twadya’yo. 6 Mikwabo yapone- mutyima mulumbuluke kadi mubeulama ne kupa
na pa mwala wa dibwe, kadi ya- yampe, kupwa
¯
mena, kupwa yauma mwanda bipa na kuminina.
16 “I kutupu wakijanga kinawa kubulwa kitalela. 7 Mikwa¯
uta’po kintu nabo nayo yaponena mu miba, ino nu, kupwa wap
¯
yoya miba yatamine pamo nayo nsha kwikitula ¯ munshi mwa buta¯
yeityinya. 8 Ingi nayo yapone- nda, ino wikitulanga pa kitulwaboba batwela’mo
na mu nshi miyampe, ayo pa ku- binanu, amba
¯
mena, yapa bipa katwa.” Aye pa bamone kitokeji. 17 Mwanda i
kupwa kwibalombola bino bintu, kutupu kintu kifibwe kekikasowanena na diwi dikatampe kolwapo nansha kintu kifye pa¯
amba: “Yewa wa matwi a kwi- fıta kekikayukwapo nansha ku¯
mweka patoka. 18 Nanshi tai
vwana, evwane.”
9 Ino bandi bana ba bwanga mutyima ku muswelo omwivwabaanza kumwipangula mukoke- na, mwanda yewa ense udi na kija kushintulwila kino kyelekejo. ntu, ukapebwa ne bikwabo, ino
10 Wanena’mba: “Banwe i ki- yewa ense kadipo na kintu, ne
mupebwe kwivwanija bifibwe bi- kyokya kine kyalanga’mba kyo
kola bya Bulopwe bwa Leza, ino kyadi nakyo kikamuyatwa.”
ku bakwabo, bidi mu byeleke19 Penepo inandi ne banababo
8
LUKA 8:20-37
Kivula kibatalala. Bandemona mu bangulube
baiya kwaadi, ino kebabwenyepo
kufika kwadi mwanda wa kibumbo. 20 Ebiya bamusapwila’mba: “Inobe ne banabenu aba
bemene panja basaka kwimona nobe.” 21 Nandi walondolola kaebanena’mba: “Mama ne banabetu i bano’ba bevwana mwanda wa Leza ne kulonga’o.”
22 Mu difuku dimo, aye ne
bandi bana ba bwanga baikile mu bwato, kaebanena’mba: “Twabukilei bobwa bukila bwa dijiba.” Penepo bataluka
kebenda. 23 Ino pobadi bakye¯
nda aye walala. Ebiya kivula kikatampe kyatetuka pa dijiba,
mema ashilula kwibayudila, baikala mu kyaka. 24 Ku mfulo baenda kwadi kebamulangula’mba: “A Mufundiji, Mufundiji, tubafu!” Aye pa kupwa kulanguka biyampe, wafunina kivula
¯
ne mabimbi adi atuta, nabyo bya¯
¯
tuka, penepo kwatalala’tu nya.
25 Kupwa webanena’mba: “Le
lwitabijo lwenu ludi pi?” Ino abo
bakwatwa moyo bininge, batulumuka kebanena abo bene na bene
amba: “Le bine uno’u i ani, mwa˜
nda usonanya’nka ne bivula ne
¯
mema, nabyo byamukokela?”
26 Penepo bafika mu nkula ya
ntanda ya bene Ngelaze, bobwa
bukila bwa Ngadilea. 27 Ino
Aye pa kwabukila ku ntanda,
muntu umo utamba mu kibundi wadi na bandemona wamusambakana. Mu kitatyi kilampe,
kadipo uvwala bisandi, kadi kadipo ushikatanga ku njibo, ino
wadi ushikatanga mu bibundu.
28 Aye pa kumona Yesu, waela
lubila ne kupona ku meso andi,
kanena na diwi dikatampe amba:
110
“Le ndi nobe mwanda’ka, abe
¯
Yesu, Mwan a Leza Mwine wa
¯
¯
Mulu Mwine? Nakwisashila, kokamwesha malwa.” 29 (Mwa˜
nda wadi usonanya mushipiditu
wa disubi utambe mu muntu’wa.
Mafuku mavule mushipiditu’wa
wadi umufita nzala, kebamukute
kyaba ne kyaba mu miyololo ne
mu nkano ne kumulama nyeke,
ino wadi utyiba bikutwa ne kutunwinwa na ndemona mu byaba
bya kufula.) 30 Yesu wamwipangula’mba: “Le dijina dyobe wi
ani?” Nandi amba: “Kibumbo kya
Bulwi,” mwanda wadi mutwelwe
na bandemona bavule. 31 Pe¯
nepa kebamwis ashila’nka ku¯
˜
mwisashila’mba kakibasonanya
bende mu lupongo. 32 Byobiya
kwadi luombe lukatampe lwa ba¯
ngulube badi badya ku lulu, pe¯
nepo bamwisashila ebaleke bakatwele mobadi, nandi webaleka.
33 Kupwa bandemona batamba
mu muntu’wa, bakatwela mu bangulube, penepo luombe lwanyemena ku nenekelo ya lupongo
lwaponena mu dijiba lwalobela
lwafwa. 34 Ino balami pa kumona byobya byalongeka, banyema bakasapwila’byo bantu mu kibundi ne mu madimi.
35 Byobiya bantu batamba kebakatale byobya byalongeka,
kadi baiya kudi Yesu batana ne
muntu walupukilwe na bandemona’wa, uvwele bisandi kadi
˜
ne neni mimubwane’tu senene,
ushikete ku maulu a Yesu, penepa moyo webakwata. 36 Boba
bamwene’byo bebalombola mwakomejibwe muntu wadi mukwatwe na bandemona’wa. 37 Penepo kibumbo kyonso kya ba-
111
Mwana-mukaji wabelulwa. Kana kabasanguka
ntu batambile kubwipi na ntanda ya bene Ngelaze bamunena
ebataluke mwanda bakwetwe
moyo mukatampe. Penepa waikila mu bwato wajoka. 38 Inoko, muntu walupukilwe na bandemona’wa wadi umudidila’nka
kumudidila’mba bekale nandi,
ino aye wajokeja muntu’wa’mba:
39 “Jokela ku njibo, kasapule
nyeke byakulongela Leza.” Ebiya, nandi kaenda usapula mu kibundi kyonso kituntulu byamu¯
longele Yesu.
40 Yesu pa kujoka, kibumbo kyamutambula senene
mwanda bonso badi bamutengele. 41 Ponkapo muntu umo witwa bu Yelusa waiya, kadi uno
muntu’u wadi mwingidi wendeja
shinankonka. Wapona ku maulu
a Yesu kamuzenze atwele mu yandi njibo 42 mwanda wadi na
mwana mwana-mukaji mubutulwe bunka wa myaka isenselela
ku dikumi ne ibidi, wadi kasake
kufwa.
Paadi wenda, bibumbo byaungwila kwadi. 43 Kadi kwadi
mwana-mukaji umo wadi na muyeye wa mashi ke myaka dikumi ne ibidi kadi wakomenwe kubelulwa na muntu nansha umo.
44 Wamufwena dya kunyuma,
wamutenga ku manyamvwa a kivwalwa kyandi kya pangala, ponka na ponka muyeye wa mashi’wa waketeka. 45 Penepo
Yesu wanena’mba: “I ani wantenga?” Bonso pobadi bakituna, Petelo wanena’mba: “A Mufundiji, bibumbo byobi bikujoko¯
lokele kadi bikutyininye mbu.”
46 Ino, Yesu wanena’mba: “Kudi
muntu wantenga, mwanda na-
LUKA 8:38–9:1
yuka’mba bukomo bubantambe’mo.” 47 Mwana-mukaji’wa pa
kumona’mba kabwenyepo kufyama, waiya uzakala, wapona ku
¯
meso andi kalombola patoka ku
meso a bantu bonso kine kyaamutengelanga ne mwaakomenanga ponka na ponka. 48 Ino
Yesu wamunena’mba: “A mwanami, lwitabijo lobe lubakukomeja; wiendele mu ndoe.”
49 Aye ukinena, mwimaniji
wa mwendeji wa shinankonka
waiya kanena’mba: “Obe mwana mwana-mukaji wafu; kokakambakanya Mufundiji monka.”
50 Pa kwivwana nabya Yesu wamulondolola’mba: “Kokakwatwa
moyo, abe lombola’tu lwitabijo, usa kupanda.” 51 Aye pa
kufika ku njibo, kasakilepo muntu nansha umo kutwela nandi
poso enka Petelo, Yoano, Yakoba, ne shandya mwana ne inandya mwana. 52 Ino bantu bonso badi bamudila beyaya bya
bulanda. Penepo wanena’mba:
“Lekai kudila, mwanda kafwile¯
po ino ulele.” 53 Ponkapo nabo
kebamusepa bya kibengo mwanda badi bayukile amba i mufwe.
54 Ebiya wamukwata ku kuboko, wamwita’mba: “A mwana,
imana!” 55 Penepa mushipiditu wandi wajoka, ponka’pa wala˜
nguka, ebiya Yesu wasonanya
bamupe bya kudya. 56 Bine,
bambutwile bandi babezemuka
bya mwiko, ino webalombola’mba kebakisapwila muntu nansha umo byobya byalongeka.
Ebiya waityila ba dikumi ne
babidi pamo, webapa bukomo ne lupusa pa bandemona bonso ne lwa kubelula misongo.
9
LUKA 9:2-21
Watume batumibwa 12. Wadisha bantu 5 000
2 Penepo webatuma kukasapula
Bulopwe bwa Leza ne kukomeja
bantu, 3 webanena’mba: “Kemukiselai kintu nansha kimo mu
lwendo, nansha mukombo nansha mufuko wa mpao nansha lupeto lwa ndalama; nansha kivwalwa kikwabo. 4 Ino konso
komutwela mu njibo, shikatai’mo enka ne byomukataluka mu
kibundi’kya. 5 Kadi kokwa konso kekwimutambulapo bantu,
pa kutamba mu kyakyo kibundi
¯
kukulai luvumbi lwa ku mayo
enu mwanda wa bukamoni kobadi.” 6 Kupwa bataluka, kebenda mu ntanda’ya mu kibundi ne
kibundi, basapula myanda miyampe ne kubelula bantu konsokonso.
7 Penepo Heloda, muledi wa
ntanda, waivwana byonso byadi
bilongeka, wazumbazumba bininge mwanda bamo badi banena’mba Yoano wasanguka mu lufu,
8 ino bakwabo amba Ediya wamweka, bangi nabo amba i umo
wa mu bapolofeto ba kala wasanguka. 9 Heloda wanena’mba:
“Yoano namutetele mutwe. Penepo, uno nandi ongivwanina
bino bintu’u i ani?” O mwanda
wadi ukimba kumumona.
10 Pajokele batumibwa, ba¯
mubangıle byonso byobalongele. Ebiya waenda nabo, webakokela kufula mu kibundi kitwa bu
Betesaida. 11 Inoko bibumbo,
pa kuyuka’o byamulonda. Nandi webatambula senene kaebasapwila myanda ya Bulopwe
bwa Leza, kadi wakomeja ne
boba badi basakilwa kubelulwa.
12 Ne kadi difuku dyadi kedisa kufula. Ba dikumi ne babi-
112
di baiya kebamunena’mba: “Talula bibumbo bya bantu, bende
mu bibundi ne mu madimi a ku¯
bwipi bakamone kwa kulala ne
byakudya, mwanda kuno kotudi i kufula.” 13 Ino aye webanena’mba: “Mwibapei bya kudya.” Nabo amba: “Ketudipo na
kintu, tudi enka na mikate itano
ne twita twa lui tubidi kete, poso
twende batwe bene tukapotele
bano bantu bonso’ba byakudya.”
14 Na bubine, badi bantu kubwipi kwa 5 000. Ino wanena bandi
bana ba bwanga’mba: “Mwibashikatyijei bwa abo badi pa byakudya, mu bisumpi bya bantu kubwipi kwa makumi atano atano.” 15 Nabo balongela monka,
bebashikatyija bonso. 16 Penepo watekuna mikate itano ne
¯
twita tubidi’twa, watala mulu,
webyesela dyese kupwa watyumuna kaabila’byo bana ba bwanga’mba bakape’byo kibumbo.
17 Ponkapo bonso badya ne kwikuta baikuta, kadi baboya byashele’ko, bilala dikumi ne bibidi
¯
biyule bipindi ba.
18 Kupwa, paadi ulombela bunka bwandi, bana ba bwanga baiya pamo kwadi, kaebepangula’mba: “Le bibumbo binenanga’mba ami ne ani?” 19 Abo pa kulondolola kebanena’mba: “Yoano
Mubatyiji, ino bakwabo amba, i
Ediya, bangi nabo amba, i umo
wa mu bapolofeto ba kala
wasanguka.” 20 Penepo webanena’mba: “Le banwe nenu, munenanga’mba ndi ani?” Petelo
walondolola’mba: “Kidishitu wa
Leza.” 21 Penepo pa kwibanena wibakoma, webalombola’mba
kebakisapwila’kyo muntu na-
113
LUKA 9:22-41
¯
ndo lwandi, lwadi lumutung ılwe kukafikidija ku Yelusalema.
32 Penepo, Petelo ne boba baa¯
di nabo balemenenwa na tulo,
¯
ino abo pa kubuka biyampe, bamona ntumbo yandi ne banabalume babidi bemene pamo
nandi. 33 Kadi bano’ba pobadi kebamushiye, Petelo wanena
Yesu amba: “A Mufundiji, i kipite buya twikale pano, nanshi longa tushimike mapema asatu,
umo obe, mukwabo wa Mosesa,
ungi nandi wa Ediya.” Kadipo
uyukile byaadi unena. 34 Ino
paadi ukinena ino myanda, di¯
kumbi dyaiya kedibaputa. Abo
pa kutwela mu dikumbi, bakwatwa moyo. 35 Ponkapo kwaiya
diwi mu dikumbi amba: “Uno’u
i wami Mwana, mwine utongelwe. Mwivwanei.” 36 Paivwanikilwe dino diwi, Yesu washa¯
la bunka. Ino bauba talala nya
kadi kebasapwidilepo muntu mu
mene mafuku’a kintu nansha
kimo mu byobya byobamwene.
37 Mu difuku dyalondele’¯
¯
po, pobadi batuka ku lulu, kibumbo kikata kyebasambakana.
38 Penepo muntu umo mu kibumbo’mwa waela lubila’mba: “A
¯
Mufundiji, nakwisashila ntadile’po wami mwana mwanda i
wami mwana mubutulwe bunka,
39 kadi tala! kudi mushipiditu
umukwatanga, kasame ponka
na ponka, umufulubija keumutambija kifulu1 ku kanwa, ne
umusonsakanyanga kadi keumutambangapo bukidi. 40 Ne¯
¯
sashıle bobe bana ba bwanga beupange, ino batunya.” 41 Yesu
¯
walondolola kanena’mba: “Y o,
Muntu kwipela. Yesu washinta ku meso abo
nsha umo, 22 ino wanena’mba:
¯
“Mwana muntu ufwaninwe kususulwa masusu mavule ne kupelwa na bakulumpe, babitobo bakulu, ne basonekeji ne kwipaibwa kadi mu difuku dya busatu
ukasangulwa.”
23 Ebiya wanena monka ku
bonso amba: “Shi muntu usaka
kunonda, nankyo epele aye mwine, asele mutyi wandi wa masusu bukile bukya, kadi anonde nyeke. 24 Ke-muntu yewa
ense usaka kupandija muya wandi ukeujimija, ino yewa ense
ujimija muya wandi pa mwanda wa amiwa ye ukeupandija. 25 Na bubine, i kiyampe’ka le kikalonga muntu shi wanekenya ntanda yonso ino wejimija aye mwine ne koneka?
26 Mwanda yewa umfwa bumvu
¯
ami ne binenwa byami, Mwana
muntu nandi ukamufwa bumvu
¯
kitatyi kyakaya mu ntumbo yandi ne ya Shandi ne ya bamwikeulu bajila. 27 Ino ami nemulombola binebine amba: Kudi bamo
bemene pano’pa kebakafupo poso’nka bamone bidi Bulopwe bwa
Leza.”
28 Na bubine, kintu kya ma¯
fuku mwanda aye pa kupwa kunena bino binenwa, wasela Petelo, Yoano, pamo ne Yakoba
¯
bakakanda ku l ulu kukalombela. 29 Kadi paadi ulombela, mumwekelo wa mpala yandi
washinta kadi ne bivwalwa bya¯
˜
ndi byashinta’tu kebyenenya to.
30 Ne kadi tala! kwadi banabalume babidi badi besamba nandi; badi ba Mosesa ne Ediya.
31 Bano’ba bamweka na ntumbo kebesambe myanda ya lwe-
Luk 9:391 Nansha, “kifulo, kifulwe.”
LUKA 9:42-62
Wapanga bandemona. Wapelwe mu Samadia
lukongo lwampikwa lwitabijo
kadi lunyengakane, le nkende¯
lela nenu ne kwimutukijija mutyima kufika ne kitatyi’ka? Leta
obe mwana kuno.” 42 Ino nansha paadi kafwena, ndemona
wamutola panshi kamufulubija bibibibi. Inoko Yesu wafunina
mushipiditu wa disubi’wa ne kundapa mwana mwana-mulume’wa, kupwa waalwija’ye shandi.
¯
43 Ebiya, bonso kebanya bukomo bukatampe bwa Leza.
Penepa pobadi bonso bakitulumuka byonso byaadi ulonga, wanena bandi bana ba bwanga’mba:
44 “Ivwanijai ne kuvuluka bino
¯
binenwa, mwanda Mwana muntu i mutungilwe kufikijibwa mu
makasa a bantu.” 45 Inoko ne
pano abo kebaivwanijepo byaadi unena. Na bubine, byadi bibafibwe kutyina bakajingulula’byo,
kadi bakwetwe moyo wa kumwipangula ino myanda.
46 Ebiya kwaikele lupata umbukata mwabo lwa kuyuka mukatampe mobadi i ani. 47 Yesu
pa kuyuka milangwe ya mu mityima yabo, wayata mwana mu¯
tyetye, wamutula pabwipi nandi,
48 kaebanena’mba: “Ense utambula uno mwana mutyetye mu
dijina dyami nankyo wantambula ne amiwa, kadi ense untambula watambula ne Yewa wantumine. Mwanda yewa wiendeja aye
mwine pamo bwa mutyetyetyetye umbukata mwenu yao e ye
mukatampe.”
49 Kwivwana Yoano kanena’mba: “A Mufundiji, twamwene
muntu umo upanga bandemona na kutela dijina dyobe, netu
twatompa kumukankaja mwa-
114
nda
kakulondangapo
netu
pamo.” 50 Ino Yesu wamunena’mba: “Kemwakitompai kumukankaja, mwanda yewa ke walwanapo nenu i wenu.”
51 Mafuku byoadi keabwana
a aye kutekunwa, wasumininwa
kutadija mpala yandi kwenda ku
Yelusalema. 52 Penepo watuma mikendi ku meso andi. Kadi
baenda, batwela mu kibundi kya
¯
bene Samadia kukamut enga,
53 ino kebamutambwilepo mwanda wadi usumininwe kwenda
ku Yelusalema. 54 Bana ba
bwanga, ba Yakoba ne Yoano,
pobamwene namino banena’mba:
“A Mfumwetu, le usaka tunene
¯
¯
mudilo utuke mulu wibaloteje fututu?” 55 Ino aye waalamuka
webafunina. 56 Penepa baenda
ku kibundi kingi.
57 Ebiya, pobadi benda mwishinda, muntu umo wamunena’mba: “Ami nkakulonda konso koenda.” 58 Yesu nandi wamunena’mba: “Mikenge idi na mike¯
mbo, toni twa mulu nato tudi
¯
na manswa, ino Mwana muntu
¯
kadipo na pa kusamina mutwe.”
59 Kupwa wanena mukwabo
amba: “Ikala mulondi wami.” Muntu’wa wanena’mba: “Ndeke bidi
˜
¯
nende nkaj ıke tata.” 60 Ino
wamunena’mba: “Leka bafwe ba¯
jıke bafwe babo, abe enda ukasapule pi na pi Bulopwe bwa Leza.”
61 Kadi mukwabo nandi wamunena’mba: “Ami nkakulonda, abe
Mfumwami, inoko ndeke bidi
nkashadike ba mu njibo yetu.”
62 Yesu wamunena’mba: “I kutupu muntu ukwata lukasu mu
maboko koku utala bintu bidi kunyuma ufwaninwe Bulopwe bwa
Leza.”
115
10
LUKA 10:1-21
¯
¯
kekala kipela kuminina ku ntanda ya Sodoma kutabuka kyakyo kibundi.
13 “Malwa obe, Kolezeni! Malwa obe, Betesaida! mwanda bilongwa bya bukomo byalongelwe
¯
mwenu shi byalongelwe mu Tyi¯ ¯
la ne mu Shidona, longa besashile
kala bashikete mu bivwalwa bya
¯
masaka ne mu buto. 14 O mwa¯
nda, mu butyibi, kikekala kipe¯
la kuminina kudi Tyila ne Shidona kutabuka komudi. 15 Abe
nobe Kapanama, le bimweka’¯
mba ukazunzulwa kufika ne mu¯
lu’ni? Ukatuka kufika ne mu Kibundu!1
˜
16 “Yewa wimwivwana wanivwana ne ami mwine. Kadi yewa
wimupela wampele ne ami. Ne
kadi yewa umpela wapele ne
yewa wantumine mwine.”
17 Penepo boba makumi
asamba-abidi bajokele na nsangaji, kebanena’mba: “A Mfumwetu, ne bandemona bene badi be¯
tukokela na kutela dijina dyobe.” 18 Penepa nandi webanena’mba: “Nadi naanza kumona
kala Satana upona pamo bwa di¯
peni momwa m ulu. 19 Talai!
Nemupe lupusa lwa kutyimpa
banyoka ne tuminye mu mayo,
ne pa bukomo bonso bwa balwana, kadi i kutupu kintu kikemusanshija nansha dimo. 20 Inoko kemwakisangalai mwanda
¯
mishipiditu ibemukokela, ino sangalai mwanda majina enu i ma¯
lembwe m ulu.” 21 Enka mu
´
mine nsa imo yonka, wasangala bininge mu mushipiditu kanena’mba: “Nakutendela ku meso
a bonso, a Tata, Mfumu wa diulu
Bengidi i batye. Ba 70 abajoka na nsangaji
Ebiya bino pa kupita’po Mfumwetu watongele bakwabo makumi asamba-abidi, webatuma babidi babidi bamutangidile mu kibundi ne kibundi
ne mu kifuko ne kifuko mwaadi wa kwenda. 2 Ebiya kaebanena’mba: “Na bubine, mwangulo i mukatampe, ino bengidi i batyetye. O mwanda, abijai Mwi¯
ne mwangulo atume bengidi mu
mwangulo wandi. 3 Endai. Ta¯
lai! Nemutume pamo bwa mikoko mu bampumpi. 4 Kemwakiselai kafuko ka lupeto, nansha
mufuko wa byakudya nansha bikwabilo, kadi kemwakipambai
¯
muntu bıpa pa kwiimuna mwishinda. 5 Konso komutwela mu
njibo, nenai bidi amba: ‘Ndoe
ikale mu ino njibo.’ 6 Kadi shi
mwine’mwa mudi mulunda na
ndoe, nankyo ndoe yenu ikekala
¯
padi. Ino shi i mutupu’ye, nankyo
ikemujokela. 7 Penepa shikatai mu yayo njibo, dyai ne kutoma byobya byobemupa, mwanda
mwingidi ufwaninwe mpalo yandi. Kemwakitundulukai mwadi
mu yoi njibo kemudi mu yoi.
8 “Kadi, konso komutwela mu
kibundi, bemutambula’mo, dyai
¯
byobya byobemutudila 9 kadi
belulai babela badi’mo, ne kwibalombola’mba: ‘Bulopwe bwa Leza
kebudi pabwipi nenu.’ 10 Ino
konso komutwela mu kibundi ne
kwimutambula’mo mpika, tambilai mu bipito bikatampe ne kunena’mba: 11 ‘Ne luvumbi lwine
lwalamatanga ku mayo etu mu
kino kyenu kibundi, tubemupampwila’lo. Inoko, lamai kino mu
˜
neni, amba Bulopwe bwa Leza
kebudi pabwipi.’ 12 Nemusapwila’mba: Mu dyodya difuku, ki-
Luk 10:151 Pa bute pa bute, “Hadese.”
LUKA 10:22-40
Bifyame ku ba tunangu. Mwine Samadia
¯
ne ntanda, mwanda ubafi fy e
bino bintu ku ba tunangu ne bafunde ino ubasokwela’byo twana
tutyetye. Bine, abe Tata, mwanda uno o muswelo oloelelwe.
22 Bintu byonso i bimpebwe na
Tata, kadi i kutupu uyukile mwikadile Mwana poso’nka Tata,
kadi i kutupu uyukile mwikadile Tata poso’nka Mwana ne yewa
ense obasaka kusokwela’ye kudi
Mwana.”
23 Ponkapo wavundamukila
kudi bana ba bwanga kaebalo¯
mbola kufula’mba: “Kat okwe
kao meso abandila byomubandila’bi. 24 Mwanda nemulombola’mba: Bapolofeto ne balopwe
¯
bavule basakile kumona bintu
¯
byomumona’bi ino kebamwene’byopo, ne kwivwana bintu byo¯
mwivwana’bi ino kebaivwene’byopo.”
25 Ino tala! muntu umo ujingulwile Bijila waimana kumutompa kanena’mba: “A Mufundiji, le mfwaninwe kulonga bika
¯
pa kukamona bumi bwa nyeke?”
26 Nandi wamunena’mba: “Le i
bika bilembelwe mu Bijila? Le
˜
abe utananga namani?” 27 Nandi wamulondolola’mba: “ ‘Sanswa Yehova Leza obe na mutyima obe onso, na muya obe onso,
na bukomo bobe bonso, ne na
˜
neni yobe yonso’ ne ‘mukwenu mowisanshilwe abe mwine.’ ”
28 Nandi wamunena’mba: “Ubalondolola bya bine; ‘longa nyeke
¯
namino nabya ukamona bumi.’ ”
29 Inoko muntu’wa byaadi
ukimba kwilombola bu moloke,
wanena Yesu amba: “Lelo mukwetu mwine i ani?” 30 Yesu
wamulondolola kanena’mba:
116
“Kwadi muntu umo wadi utamba
¯
ku Yelusalema utukila ku Yediko, ino wapona mu makasa a ba¯
tubwalala bamuyete byonso byaadi nabyo ne kumukupila,
kupwa baenda bamushiya mupungile. 31 Mu kitulumukila, ki¯
tobo umo wadi utukila mu dyodya dishinda, ino pa kumumona,
wapityila mutamba mukwabo.
32 Ne mwine Levi nandi mo mo¯
nka, aye pa kutukila’ko wamumona, wapityila mutamba mukwabo. 33 Ino mwine Samadia
umo wadi wenda mu dyodya di¯
shinda wafika padi, aye pa kumumona, wamukwatyilwa lusa.
34 Penepo wamufwena, wamukuta bilonda ne kumupungulwi¯
la’po mani ne vinyu. Kupwa wamukandija pa nyema wandi wakamutwala ku njibo ya beni ne
kumulela. 35 Difuku dilonda’ko, wayata ndenadi ibidi, wapa
mulami wa njibo ya beni, wamunena’mba, ‘Mulele, kadi byonso
byowakalupula kupita pa ino,
nsa kukwalwija’byo shi najoka.’
36 Lelo momwena pa bano basatu i ani welombwele bu mukwabo na yewa waponene mu maka¯
sa a batubwalala’wa?” 37 Na¯
ndi amba: “I yewa wamulongele
bya lusa.” Penepo Yesu wamunena’mba: “Enda, nobe ukalongele
monka.”
38 Ebiya, pobadi benda, watwela mu kibundi kimo nenki.
Mwine’mwa mwana-mukaji umo
wa dijina dya bu Mata wamutambwile ke mweni mu yandi njibo.
39 Wadi na mwanabo mwanamukaji witwa bu Madia, wadi
ushikete ku maulu a Mfumwetu wivwana’nka kwivwana byanena. 40 Ino Mata aye,
117
LUKA 10:41–11:18
¯
kadi bami bana batyetye balele
nami pa butanda; nkibwanyapo
¯
kubuka kukupa kintu.’ 8 Nemulombola’mba: Nansha shi ka¯
b ukilepo kumupa kintu mwanda i mulunda nandi, ino bine pa
˜
mwanda wa lupunanya lwandi,
¯
usa kub uka kumupa byasaka.
9 Mo monka, nemulombola’mba:
Lombai’nka kulomba, nabya mukapebwa; kimbai’nka kukimba,
nabya mukamona; kokolai’nka
kukokola nabya mukashitwilwa. 10 Mwanda ense ulomba
utambulanga, kadi ense ukimba
umonanga, kadi ne ense ukokola
nandi ukashitwilwa. 11 Na bubine, i shabana’ka momudi’mo,
shi wandi mwana wamulombe
mwita wa lui, le ukamupa nyoka pa kyaba kya mwita wa lui’ni, a? 12 Nansha kadi shi wamulombe dii, le ukamupa kaminye? 13 Penepo, shi banwe’ko,
nansha byomudi babi, muyukile
kupa benu bana byabuntu biya¯
mpe, le Shenu wa mulu papo ke
¯
pepi, mwene ukapana mushipiditu ujila ku boba bamulomba!”
14 Kupwa, wadi upanga nde¯
mona wa bu kamama. Ndemona
¯
pa kutamba’mo, kamama’wa wanena. Penepo bibumbo byatulumuka. 15 Ino bamo umbukata
˜
mwabo kebanena’mba: “Upananga bandemona na bukomo bwa
Belezebuba, mulopwe wa bandemona.” 16 Ino bangi nabo, pa
kumutompa, bashilula kusaka
¯
kwadi kiyukeno kya m ulu.
17 Aye pa kuyuka milangwe
yabo, webanena’mba: “Bulopwe
bo-bonso bwa kwilalulula abo
bwine busadikanga, kadi njibo ya
kwilalulula ayo mine iponanga.
18 Nanshi shi Satana nandi
Ba Madia ne Mata. Lombai’nka kulomba
wadi mulabikwe na twaji tuvule twaadi wingila. Penepo wafwena kanena’mba: “A Mfumwetu, le kumwenepo amba mwane˜
tu wandeka ningila byonso bu¯
nka bwami? Nanshi munene aye
ankwashe’ko.” 41 Kwivwana
Mfumwetu wamulondolola’mba:
“Mata, Mata, ukambakanyanga
mutyima ne kukamba na bintu
bivule. 42 Ino i bintu bityetye’tu bisakibwa, pakwabo kimo’tu
kete. Madia aye watonge kintu
kiyampe, kadi kekikamuyatwapo.”
Ebiya wadi pa kyaba kimo
nenki ulombela, aye pa
¯
kupwa, wandi mwana bwanga
umo wamunena’mba: “A Mfumwetu, witufundije mwa kulombelela, enka mwafundijije Yoano bandi bana ba bwanga.”
2 Penepo webanena’mba: “Ponso pomulombela, nenai amba:
‘Tata, dijina dyobe dipandulwe.
Bulopwe bobe bwiye. 3 Witupe bidibwa1 byetu bya dyalelo mungya bisakibwa bya difuku.
4 Kadi witulekele bubi bwetu,
mwanda netu tulekelanga yewa
ense witwapwile, ne kadi koketutweja mu kutompibwa.’ ”
5 Kupwa webanena’mba: “Langa shi umo pomudi’po udi na
mulunda nandi, waenda kwadi
pa bukata bwa bufuku kamunena’mba, ‘A mulunda, ngapwije’ko
mikate isatu, 6 mwanda mulu¯
nda nami wamfikila’nka pan o
udi mu lwendo, ino nkidipo na
¯
kantu ka kumut udila.’ 7 Ino
yao muntu kamulondolola aye
munda’mba: ‘Leka kunkambakanya. Mulango ke mushite kala,
11
Luk 11:31 Pa bute pa bute, “mukate.”
LUKA 11:19-36
¯
¯
Belezebuba. Ba katokwe. Diso ditukanye
elalulule aye mwine, le bulopwe
bwandi bukemana namani? Mwa˜
nda munenanga’mba mpananga
bandemona na bukomo bwa Be˜
lezebuba. 19 Shi mpananga bandemona na bukomo bwa Belezebuba, le benu bana abo bebapa˜
nanga na bukomo bwa ani? Pa
kino, basa kwikala benu batyibi.
˜
20 Ino shi mpananga bandemona na munwe wa Leza, nankyo
bine Bulopwe bwa Leza bubemupeta. 21 Shi nkomokomo, mwilumbile byabulwi, ulama njibo yandi mikatakata, bintu byandi bikalamibwa biyampe. 22 Inoko
shi muntu mukomo kumutabuka
waiya kumutamba wamunekenya, yao muntu ukamusela byabulwi byonso byaadi wikulupije,
¯
ne kwabanya bintu byaamututa’bya. 23 Yewa kadipo ku wami
mutamba i walwana nami, kadi
yewa kakongakanyapo pamo
nami usalakanyanga.
24 “Shi mushipiditu wa disubi ubatambe mu muntu, upitanga
¯
mu ntanda myumu ukimba pa
¯
kukokolokwa, ino shi keutene’popo, keunena’mba, ‘Nsa kujokela mu njibo yami monavilukile’mwa.’ 25 Ao pa kufika, uba¯
tana mu njibo mukombe to kadi
mulongolole senene. 26 Penepo ubaenda, ubakasela mishipiditu mikwabo isamba-ibidi mibi
kwiutabuka, kadi ayo pa kupwa
kutwela munda, yashikata’mo.
Byobiya ngikadila ya ku mfulo ya muntu’wa yabipa kutabuka
ne pabajinji pene.”
27 Ino paadi unena bino bintu,
mwana-mukaji umo mu kibumbo’mwa watulula diwi kamune¯
´
na’mba: “I ya katokwe yoya nda
118
yakuselele ne oa mabele owaaminwe’ko!” 28 Inoko aye wamu¯
nena’mba: “Aa, ino, Ba katokwe i
boba bevwana mwanda wa Leza
ne kwiulama!”
29 Bibumbo pobyadi byungwila pamo, waanza kunena’mba:
“Luno lukongo i lukongo lubi; lukimbanga kiyukeno. Ino i kutupu kiyukeno kyolukapebwa
poso’nka kiyukeno kya Yona.
¯
30 Mwanda monka mwaikadile
Yona bu kiyukeno ku bene Ni¯
neva, ye mukekadila ne Mwana
muntu
ku
luno
lukongo.
31 Mulopwe mukaji wa kunshi
ukemana mu butyibi na bantu
ba luno lukongo kadi ukebapone¯
ja, mwanda watambile ku mfulo ya ntanda kwiya kwivwana
tunangu twa Solomone. Ino tala!
kintu kitabukile Solomone kidi
pano. 32 Bantu ba Nineva bakalanguka mu butyibi na luno lukongo kadi bakeluponeja mwa¯ ¯
nda besashile pa kusapwilwa na
Yona. Ino tala! kintu kitabukile
Yona kidi pano. 33 Shi muntu
¯
waakija kinanu, kekitulangapo
pafyame nansha munshi mwa ki¯
¯
lala, ino wikitulanga pa kitulwabinanu amba boba batwela ba¯
mone kitokeji. 34 Kinanu kya
umbidi i diso dyobe. Shi diso dyo¯
be i ditukanye, umbidi obe onso
¯
nao ukekala na kitokeji, ino shi i
dibi, ne umbidi obe nao ukekala
fututu. 35 Nanshi tadija’mba
¯
kitokeji kidi modi ke fukutupo.
36 Nanshi, shi umbidi obe onso
¯
udi na kitokeji pampikwa kipindi
nansha kimo kidi fututu, ukeka¯
la na kitokeji pamo bwa kinanu
¯
kikumunikila kitokeji na mikejima yakyo.”
119
¯
Balemeka bishi. Malwa a Bafadiseo
37 Aye pa kupwa kunena namino, Mufadiseo umo wamunena akadye nandi. Penepo watwela, kashikete ku meza. 38 Inoko Mufadiseo watulumuka pa
kumona’mba koilepo bidi kumeso kwa kudya. 39 Ino Mfumwetu wamunena’mba: “Banwe Ba¯
fadiseo mutokejanga panja pa ki¯
tomeno ne pa nsani, ino munda
mwenu mwi bayule makomwa¯
meso ne bubi ba. 40 Banwe ba¯
˜
mpikwa neni! Yewa walongele
¯
panja mwene ye walongele ne
munda mwine? 41 Shi ke pano,
¯
panai bintu bidi munda bu byabuntu bya ku lusa, kadi tala! bintu
¯
bikwabo byonso bikekala bitoka
komudi. 42 Ino malwa enu ba¯
nwe Bafadiseo, mwanda mutulanga kya dikumi kya mante
ne penganona ne bimuna bikwa¯
bo, ino mupelula’ko boloke ne buswe bwa Leza! Bino bintu e byomwadi munenwe kulonga, ino¯
ko kwampikwa kupelula byobya
bikwabo. 43 Malwa enu banwe
Bafadiseo, mwanda muswile byaba bya kumeso mu mashinankonka ne kwimunwa mu mansoko!
44 Malwa enu, mwanda mudi
bwa byobya bibundu byampikwa
kumweka senene, bilengeja bantu banange’po ne kuyuka mpika!”
45 Ebiya muntu umo ujingulwile Bijila watentulula kanena’mba: “A Mufundiji, byonena’byo witutukanga ne batwe bene
kumo.” 46 Penepo wanena’mba: “Malwa enu ne banwe bene
bajingulwile Bijila, mwanda mutwikanga bantu biselwa bikomo
kusela, ino banwe bene kemute˜
nangapo biselwa’bya nansha na
munwe umo!
LUKA 11:37–12:3
¯
47 “Malwa enu, mwanda mubakanga bibundu bya bapolofe¯
to, ino bakulutuba benu ye bebepaile! 48 Na bubine, mwi batumoni ba bilongwa bya bakulutuba benu, kadi mwitabije’byo,
¯
mwanda abo baipaile bapolofe¯
to ino banwe nenu mubaka bibundu byabo. 49 O mwanda tu¯
nangu twa Leza nato twanenene
amba: ‘Nkebatuminanga bapolofeto ne batumibwa, kadi bakepayanga ne kupangapanga’ko
bamo, 50 amba mashi a bapolofeto bonso amwangilwe tamba
˜
ku nanjilo ya ino ntanda alambikwe luno lukongo, 51 tamba
pa mashi a Abele kufika ne ku
¯
mashi a Zekadia, watapilwe pa
¯
bukata bwa kisokelo ne njibo.’
Bine, nemulombola’mba: Akalambikwa luno lukongo.
52 “Malwa enu banwe bajingulwile Bijila, mwanda mwatalwile lufungulo lwa buyuki; banwe
bene kemwatwelele’mopo, kadi
ne boba bakatwela’mo bene mwebakankaja!”
53 Ebiya aye pa kutamba’mo,
basonekeji ne Bafadiseo bashilula kumutyinya bibibibi ne kumusomba na bipangujo bikwabo bivulevule, 54 batengele mwa
kumukwatyila mu byakanena.
Mu kine kitatyi’kya, pebu12
ngile kibumbo kya bantu
tununu ne tununu kebenyanta
ne kwinyanta, washilula kunena
bidi bandi bana ba bwanga’mba:
“Dyumukai kiyujo kya Bafadiseo, i buzazangi. 2 Ino keku¯
dipo kintu kifye paf ıta kekikasokolwapo ne kifibwe kekikayukanapo. 3 Nanshi, kyonso kyomunena mu fukutu
LUKA 12:4-22
Kemwakibatyinai. Dyumuka makomwa-meso
kikevwanikwa mu mwinya, kadi
kyokya kyomwisongola mu
byumba bya kufula kikasapulwa peulu pa mobo. 4 Ne kadi
nemunena banwe balunda nami
amba: Kemwakityinai boba bepaya umbidi, ino kupwa kino
kebabwanyapo kulonga kintu
kikwabo. 5 Ino nsa kwimulombola wa kutyina: Tyinai Yewa
wipaya kadi wikele na lupusa
lwa kwela mu Ngehena.1 Bine,
nemulombola’mba, Yao mutyinei. 6 Bapotejanga misolwe
itano ku bityele bibidi bya mvubu mityetye, mwene i amo? Inoko, i kutupu nansha umo obedilwe kudi Leza. 7 Ino nansha ke
nywene mine ya ku mitwe yenu i
mibalwe yonso. Kemwakityinai;
¯
mudi na buleme kutabuka misolwe mingi.
8 “O mwanda nemunena’mba:
Muntu ense witabija ku meso a
bantu amba udi nami umbumo,
¯
Mwana muntu nandi uketabija
ku meso a bamwikeulu ba Leza’mba udi nandi umbumo. 9 Ino
yewa untuna ku meso a bantu
nandi bakamutuna ku meso a
bamwikeulu ba Leza. 10 Kadi
¯
yewa ense unenena Mwana muntu kibi ukalekelwa, ino yewa
utuka mushipiditu ujila kakalekelwapo. 11 Shi abemuselela ku meso a bitango bya bantu, a
baludiki, ne a ba lupusa, kemwakikambakanyai mityima pa muswelo omukesamba ne byomukesamba pa kwishintulwila nansha
pa byomukanena, 12 mwanda
mushipiditu ujila ukemufundija
´
enka mu mine nsa’ya bine byomufwaninwe kunena.”
Luk 12:51 Tala Mbwejo 9.
120
13 Penepo umo mu kibumbo’mwa wamunena’mba: “A Mufundiji, nenene mwanetu twiabile
nandi bupyani.” 14 Nandi wamunena’mba: “Abe muntu, i ani
wantonga ami bu mutyibi nansha wa kwimwabanya bintu banwe bubidi?” 15 Penepo nandi
¯
webanena’mba: “P utulai meso
kadi dyumukai makomwa-meso
a miswelo yonso, mwanda nansha shi muntu udi na bintu
¯
bingi, bumi bwandi kebutambangapo ku bintu byadi nabyo.”
16 Ponkapo webanena na kyelekejo amba: “Budimi bwa mpeta umo bwamwitabile byakudya senene. 17 Penepa washilula kulanguluka aye mwine amba, ‘Pano nkikidipo na
mwa kungwija byangulwa byami, le nsa kulonga namani le?’
18 Ebiya kanena’mba, ‘Nsa kulo¯
nga nenki: Nsa kupomona bibıko
byami nshimike bikata kutabuka, mwine’mwa nsa kungwija’mo miseke yami yonso ne bintu
byami byonso biyampe, 19 penepa nkanena muya wami amba:
“A muya, kodi na bintu bingi biyampe bilundike bya myaka mivule; kokilanga’ko, dya, toma,
wisangaje.” ’ 20 Ino Leza wamunena’mba, ‘Abe wampikwa
˜
neni, buno bufuku buno’bu basa
kukulomba muya obe. Penepo i
ani le usa kuyata bintu byowaungwije’bi?’ 21 Ye mobikekadi¯
¯
la ne ku muntu wibıkila byabuleme ino kwikala mpeta kudi Leza
mpika.”
22 Ebiya wanena bandi bana
ba bwanga’mba: “Pa kino nemunena’mba: Lekai kukambakanya
mityima pa mwanda wa myuya
121
Kaluombe katyetye. Kalama mudyumuke
yenu amba tukadya bika nansha
pa mwanda wa imbidi yenu amba
tukavwala bika. 23 Mwanda
¯
muya utabukile byakudya buleme, umbidi nao bivwalwa.
24 Bandilai binkombe. Kebikusangapo nkunwa nansha kwangula kwine; kebidipo na kitala
¯
nansha na kibıko kine. Ino Leza
wibidishanga. Mwene banwe mu¯
pityile toni buleme? 25 I ani le
pomudi’po ukokeja kubweja bula
¯
bwa kuboko ku bumi bwandi pa
mwanda wa kukambakanya mutyima? 26 Penepo shi kemubwanyapo kulonga kino kintu kityetye, i kika kyomukambakenya mityima pa bintu bikwabo?
27 Bandilai mutaminanga maluba; keaputumangapo na mingilo nansha kujinga kwine mpika, ino nemulombola’mba: Nansha ke Solomone mwine mu
¯
ntumbo yandi yonso kavwelepo
bya kufwaninwa pamo bwa diluba dimo dya mu ao. 28 Penepo
shi Leza uvwika namino munamuna mu ntanda, ikele’ko dyalelo kesha yaelwa mu mudilo, banwe papo ke pepi, abulwepo kutabuka kwimuvwika, banwe ba
lwitabijo lutyetye! 29 Nanshi
lekai kukimba bya banwe kudya nansha bya banwe kutoma,
¯
kadi lekai kusela mutyima kulu,
30 mwanda bino byo bintu bipenenekanga nabyo mizo ya ino
ntanda, ino Shenu uyukile amba
musakilwa bino bintu. 31 Inoko, kimbai nyeke Bulopwe bwandi, ne bino bintu bikemutentekelwa’ko.
32 “Kemwakikwatwai moyo,
a kaluombe katyetye, mwanda Shenu waloelelwa kwimu-
LUKA 12:23-42
pa Bulopwe. 33 Potejai bintu
¯
byomudi nabyo, ne kupana byabuntu bya ku lusa. Longai tufuko twa lupeto lwenu ketone¯
kapo, byabuleme byampikwa ku¯
pwa momwa mulu, kemufwena¯
po ngivi, ne bıshi kudya mpika.
34 Mwanda kokwa kudi byabu¯
leme byenu, ne mityima yenu
mine ikekala konka.
35 “Ikalai bavwale kadi belongolole ne binanu byenu nabyo bikale byake, 36 kadi ikalai
bwa
bantu
batengele
mfumwabo ujoka ku butundaile amba shi wafika kakokola,
bamushitwile ponka na ponka.
¯
37 I ba katokwe boba bapika shi
mfumwabo pa kufika webatana
bakesha! I bine nemulombola’mba: Ukavwala bya kwingila
nabyo ne kwibashikatyija ku
¯
meza kadi ukaya kaebengidila.
38 Kadi shi wafika mu kilo kya
bubidi, nansha ke mu kya busa¯
tu, webatana namino, i ba katokwe! 39 Ino yukai kino, amba
¯
shi mwin e njibo wadi uyukile
´
¯
nsa mine ıya ngivi, longa wadi
wa kukesha’nka kukesha ne ka¯
dipo wa kuleka batute yandi njibo. 40 Banwe nenu, mwilongo¯
lolei nyeke, mwanda Mwana mu´
ntu wiyanga pa nsa yokemulangidijapo.”
41 Penepo Petelo wanena’mba: “A Mfumwetu, le i batwe
bonena kino kyelekejo’ni nansha
i ne bonso?” 42 Mfumwetu nandi wanena’mba: “Na bubine, i
¯
ani le kalama mukokele, mudyumuke, ukatongwa na mfumwandi kulama kitango kyandi kya
bengidi amba ebape nyeke kipimo kyabo kya byakudya pa
LUKA 12:43–13:2
˜
Ke ndoepo, i mudilo ne nkalanani
kitatyi kifwaninwe? 43 I wa
¯
katokwe yao umpika shi mfumwandi pa kufika amutane ulonga namino! 44 Nemulombola
bya binebine amba: Ukamutonga
kulama bintu byandi byonsololo.
45 Ino shi yewa umpika anene mu mutyima wandi amba,
‘Mfumwami waije kwiya,’ ashilule kukupila bengidi bana-balume ne bana-bakaji, kudya, kutoma ne kukolwa, 46 Mfumwa¯
ndya yao umpika ukaya mu difuku dyakamutengelepo ne mu
´
nsa yakayukilepo, kadi ukamupa
mfuto na bulobo bya malwa ne
kukamupa kyepelo kyandi kumo
¯
na bampikwa kikokeji. 47 Kupwa yao umpika, waivwanije
kiswa-mutyima kya mfumwandi ino kwampikwa kwilongolola
nansha kulonga mungya kiswamutyima kyandi kwine mpika,
ukakupilwa bikupilwa bivule.
48 Ino yewa kaivwanijepo ne kulonga walonga bintu bifwaninwe bikupilwa, ukakupilwa bityetye. I bine, yewa ense wapelwe bivule, ukalombwanga bivule, kadi yewa obapele lupusa pa
bivule, bakamulombanga bitabukile byobya bilombwanga.
49 “Naile kwakija mudilo
pano pa ntanda, penepo kyonsaka kikwabo i kika shi ao ke mupwe kala kwaka? 50 Bine, ndi
na lubatyijo lwa kubatyijibwa,
¯
kadi yo! najingwe mutyima mpata enka ne byolupwa! 51 Le
mufwatakanya’mba naile ku¯
pana ndoe pano pa ntanda? Aa,
na bubine, nemulombola’mba, i
˜
nkalanani. 52 Mwanda tamba
pano kukekalanga batano mu
˜
njibo imo bakala nane, basatu
122
na babidi, babidi nabo na basa˜
tu. 53 Bakakala nana, shandi
na mwana mwana-mulume ne
mwana mwana-mulume na shandi, inandi na mwana mwanamukaji ne mwana mwana-mukaji na inandi, inandi muko na
muko mwana-mukaji ne muko
mwana-mukaji nandi na inandi
muko.”
54 Penepo wanena bibumbo
monka’mba: “Pomumonanga
makumbi akanda kushika, mwikalanga munena ponka na ponka’mba, ‘Kusa kwiya kimpumpu,’ nakyo kyaiya. 55 Kadi
pomumonanga kivula kya kunshi kipukuma, munenanga’mba, ‘Kusa kwikala dyekese,’ nadyo dyaikala’ko. 56 Banwe banzazangi, muyukile
mwa kubandawila mumwekelo
wa ntanda ne diulu, ino i namani kemuyukilepo mwa kubandawila kino kitatyi’ki? 57 Le
i kika le kyokemutyibilapo banwe bene mambo a byobya byoloke? 58 Kimfwa, pomwenda na
omwipile nandi mambo kudi muledi, pomukidi mwishinda, longa
bukomo bwa kupwa nandi lupata
kutyina’mba wakakwityija kwa
mutyibi, mutyibi nandi akufikije kwa mpulushi, mpulushi nandi akwele mu kifungo. 59 Nakulombola’mba: Bine kukalupuka’mopo poso’nka ufute kakityele katyutyu ka mfulo ka mvubu
mityetye.”
Mu kine kitatyi’kya, kwadi bantu bamo badi’po bamulombwele myanda ya bene
Ngadilea, ba mashi asambakenye
Pilato na bitapwa byabo. 2 Penepo pa kutentulula webane-
13
123
¯
Mwisasei. Kikuyu. Wabelula mu dya Sabato
na’mba: “Banwe mulangile’mba boba bene Ngadilea’ba badi
babipya-mambo babi kutabuka
bene Ngadilea bonso mwanda’po
batenwe na bino bintu? 3 Aa,
ke nankyopo, nemulombola’mba,
¯
shi kemwisashilepo, mukonakanibwanga banwe bonso enka nabya. 4 Nansha boba dikumi ne
¯
¯
mwanda bafikılwe na kiteba kya
Sailoma, kyebepaya, le mulanga’mba badi na mambo kutabuka bekadi bonso ba mu Yelusalema, a?
5 Aa, ke nankyopo, nemulombo¯
la’mba, shi kemwisashilepo, mukonakanibwanga banwe bonso
muswelo umo.”
6 Kupwa wabweja’ko kino
kyelekejo: “Muntu umo wadi na
kikuyu kikune mu budimi bwa˜
ndi bwa mananza, waiya kukimba’ko bipa, ino katene’kopo kintu. 7 Penepa wanena mwi˜
ngidi wa mu budimi bwa mananza’mba, ‘Tala pano ke myaka
isatu ngiyanga nkimba bipa ku
kino kikuyu, ino nkyatene’ko
kintu. Teta’kyo! I mwanda’ka
okyonena nyeke nshi?’ 8 Ino
aye wamulondolola’mba, ‘A Mfumwami, wikileke bidi ne uno
mwaka enka ne byonekikolela
kufulakufula ne kwela’ko mboleo,1 9 penepo shi mwenda mafuku kibape bipa, nankyo i biyampe, ino shi kekipelepo, koteta’kyo.’ ”
10 Ebiya wadi ufundija mu
shinankonka imo mu dya Sabato. 11 Kadi tala! mwanamukaji umo wadi na mushipiditu umbi wa luba ke myaka
¯
dikumi ne mwanda, kadi wadi
LUKA 13:3-19
mwitontele panshi ukomenwa
ne kubanduka nansha bityetye.
12 Yesu pa kumumona, wamwita kanena’mba: “A mwana-mukaji, ubakutululwa ku luba lobe.”
13 Wamutenteka makasa, ponka na ponka waoloka katumbija Leza ntumbo. 14 Ino kwivwana kwadi mwendeji wa shi¯
nankonka, pa kuf ıtwa mutyima
mwanda Yesu wabelula mu dya
Sabato, washilula kunena kibumbo amba: “Kudi mafuku asamba afwaninwe kwingila mingilo; penepo mu ano mafuku, mwiyai’tu mwabelulwa, ino ke mu
difukupo dya Sabato.” 15 Inoko, Mfumwetu wamulondolola
kanena’mba: “Banwe banzazangi, mwene ense pomudipo wikalanga ukutulula mu dya Saba˜
to nombe nansha mpunda wandi
mu kipopole wamutambija, wakamutomeja? 16 Penepo le kekyadipo kifwaninwe’ni, kudi uno
¯
mwana-mukaji mwan a Abalahama, wadi ukutyilwe na Satana, pano ke myaka dikumi ne
¯
mwanda, kukutululwa mu bino
bikutwa mu difuku dya Sabato?”
17 Ebiya paanene bino’bi, balwana nandi bonso baanza kufwa bumvu, ino kibumbo kyonso kekisangela bintu byonso bya ntumbo byaalongele.
18 Kupwa, wanena monka’mba: “Lelo Bulopwe bwa Leza
budi bwa bika, ne kadi le nkebudingakanya na bika? 19 Budi
pamo na luze lwa mutade, lwayete muntu wakelukuna mu budimi bwandi, alo pa kutama lwaikala ke mutyi, ne byoni bya
¯
mulu kebyala manswa ku misaLuk 13:81 Nansha, “mbolela, mboleja.” mbo yao.”
LUKA 13:20–14:4
¯
Mwielelei’ko bininge. Njibo ibemushılwa
20 Kadi wanena monka’mba:
“Lelo nkadingakanya Bulopwe bwa Leza na bika? 21 Budi
pamo na kiyujo, kyayete mwanamukaji wekifya mu bipimo bikatampe bisatu bya bukula enka ne
byatatukile mukama onso mutuntulu.”
22 Kadi wadi wenda mu kibundi ne kibundi, bikatampe ne
bityetye, ufundija koku ulunguluka na lwendo lwandi
lwa ku Yelusalema. 23 Penepo muntu umo wamunena’mba:
“A Mfumwami, le bakapanda i
batyetye?” Webalondolola’mba:
24 “Mwielelei’ko bininge pa kutwelela pa kakibelo katyetye,
mwanda nemulombola’mba, bavule bakakimba kutwela ino ke¯
bakabwanyapo. 25 Shi mwine
njibo waimana kadi washite ku
kibelo, mukemana panja nzulanzula kemukokola ku kibelo
amba, ‘A Mfumwetu, witushitwile.’ Ino nandi ukemulondolola’mba: ‘Nkiyukilepo komutambile.’ 26 Penepo mukanza kunena’mba, ‘Twadi tudya tutoma
ku meso obe, kadi wadi ufundija
mu mashinda etu makatampe.’
27 Ino aye ukemunena ne kwimulombola’mba, ‘Nkiyukilepo
komutambile. Ntalukei papo, banwe bonso bengidi ba bukondame!’ 28 E pomukadila madilo
ne kwishenkenya meno, pomukamona Abalahama, Izake, Yakoba, ne bapolofeto bonso mu
Bulopwe bwa Leza ino banwe
bene belwe panja. 29 Kadi, bantu bakatamba kutunduka ne
kushika, kungala ne kunshi, kadi
bakashikata ku meza mu Bulopwe bwa Leza. 30 Kadi talapo!
124
kudi ba mfulo bakekala babajinji,
kadi kudi babajinji bakekala ba
mfulo.”
´
31 Enka mu mine nsa’ya, Bafadiseo bamo baiya kebamunena’mba: “Tamba muno wende,
mwanda Heloda usakanga kukwipaya.” 32 Nandi webanena’mba: “Endai mukalombole
yao mukenge amba, ‘Tala! Yeu
mpanga bandemona ne kundapa
dyalelo ne kesha, kadi mu difuku dya busatu nkekalanga kendi
¯
mupwe pwe.’ 33 Inoko, mfwaninwe kwenda dyalelo, kesha,
ne butyikwa mwanda kebitabijibwepo mupolofeto konakanibwa
¯
panja pa Yelusalema. 34 Y o,
Yelusalema, Yelusalema, abe wipayanga bapolofeto ne kwasa
mabwe boba batumwa kodi—i
misunsa inga le yonadi nsaka
kubungakanya bobe bana mubungakenyanga nzolo bandi bana
mu mapapwa andi! Ino banwe
kemwasakilepo! 35 Tala! njibo
¯
yenu ibemushılwa. Nemulombola’mba, banwe kemukamonepo
ami nansha dimo enka ne byomunena’mba: ‘Mweselwe dyese i
yewa wiya mu dijina dya Yehova!’ ”
Kyaba kimo watwelele
mu njibo ya muledi umo
wa Bafadiseo mu dya Sabato kukadya bidibwa, kadi badi bamu¯
tala so. 2 Kadi tala! ku meso
andi kwadi muntu umo wadi na
misongo ya kuyula. 3 Penepo
kwivwana kwadi Yesu kanena
boba bajingulwile Bijila ne Bafadiseo amba: “Lelo kubelula muntu mu dya Sabato i kijila’ni ke
kijilapo?” 4 Ino abo bauba’tu
¯
nya. Ebiya wakwata muntu’wa,
14
125
˜
Mwitwa mwityepeje. Betwa abekananya
wamukomeja, wamunena ende.
5 Penepo webanena’mba: “I ani
momudi’mo shi wandi mwana
˜
nansha nombe wandi waponena
mu mushimwa kasapo kumwabula’mo ponka na ponka mu difuku dya Sabato?” 6 Nabo bakomenwa kulondolola pa ino myanda.
7 Ebiya wanena mu kyelekejo
bantu badi betwe paamwene mo¯
badi betongela byaba bya buleme. Webanena’mba: 8 “Shi
muntu wakwite ku masobo a butundaile, kokishikata pa kyaba
¯
kya buleme kutabuka. Padi kudi
¯
ne muntu ukupityile buleme waityile, 9 kadi yewa wimwityi¯
le abe ne aye uk aya kakune¯
na’mba, ‘Mush ıle uno kyaba’kyo.’ Penepa ukataluka bya bumvu kokashikata pa kyaba kya
munshi. 10 Ino shi abakwite,
enda ukashikate pa kyaba kya
munshi, amba yewa ukwityile pa
kwiya, ukakunena’mba, ‘A mulunda, kanda pa kyaba kya pe¯
ulu.’ Penepo ukekala na buleme
ku meso a bakwenu bonso betyilwe. 11 Mwanda yewa ense wi¯
zunzula ukatukijibwa, kadi yewa
¯
witukija ukazunzulwa.”
12 Kupwa wanena monka yewa wadi umwityile amba: “Shi
¯
ubatekeja bidibwa bya dyuba nansha bya kyolwa, kokita balunda
nobe, banabenu, babutule bobe,
nansha bakwenu bampeta. Padi
kyaba kikwabo nabo bakakwita,
nankyo bikekala bwa abyo bya¯
kulubwilwa. 13 Ino shi ubatekeja masobo, ita balanda, balemane, babisheta, ne bampofu,
¯
14 nabya ukekala wa katokwe,
mwanda kebadipo na kya kuku-
LUKA 14:5-24
lubwila. Ke-pantu ukalubwilwa
ku lusangukilo lwa boloke.”
15 Pa kwivwana ino myanda,
muntu umo mu badi betyilwe
¯
wamunena’mba: “Wa katokwe i
yewa udya mukate mu Bulopwe
bwa Leza.”
16 Yesu wamunena’mba: “Mu¯
ntu umo watekeje bidibwa bya
kyolwa bivule, kadi waita’ko bantu bavule. 17 Penepo watu´
ma umpika wandi pa nsa ya bidibwa bya kyolwa akalombole betwa’mba, ‘Iyai, mwanda bintu
pano ke bilongololwe kala.’
˜
18 Ino bonso baalula kwikananya. Umbajinji wamunena’mba,
˜
‘Napotele budimi, nsaka nende
nkebutale; nakulombe, Mfwile’ko lusa.’ 19 Mukwabo nandi
˜
wanena’mba, ‘Napotele banombe
dikumi bakute babidi babidi mu
˜
lupungu, kenenda nkebabandaule; nakulombe, Mfwile’ko lusa.’
20 Ungi nandi wanena’mba,
¯
‘Natundaile mukaji’nka pano, o
mwanda nkibwanyapo kwiya.’
21 Penepo umpika wajoka kasapwila mfumwandi ino myanda.
¯
Ebiya mwine njibo wakalabala
kanena umpika wandi amba,
‘Enda bukidi mu bipito bikatampe ne bityetye bya mu kibundi, ulete kuno balanda ne balemane ne bampofu ne babisheta.’
22 Kupwa umpika wanena’mba,
‘A Mfumwami, nalonga mowau˜
nsonenyanga, ino amo mukidi
kyaba.’ 23 Penepa mfumwandi wanena umpika’wa’mba, ‘Tambila mu bilayi ne mu bifuko bidi
¯
mu mpango, wibaningile b aye
batwele mwanda wa njibo yami
¯
iyule ba. 24 Mwanda nemulombola’mba: Ku boba baitwanga
LUKA 14:25–15:8
¯
Kupikula lupeto. Mukoko mujimine
i kutupu nansha umo ukatompa
ku byami bidibwa bya kyolwa.’ ”
25 Penepo kwadi bibumbo bikata byadi byenda nandi, ebiya waalamuka kaebanena’mba:
26 “Shi muntu wiya kondi
ino kashikilwepo shandi, inandi,
mukajandi, bandi bana, banababo bana-balume ne bana-bakaji,
bine, enka ne muya wandi mwine, kabwanyapo kwikala wami
¯
mwan a
bwanga. 27 Muntu
ense kaselelepo mutyi wandi wa
masusu ne kunonda mpika ka¯
kokejapo kwikala wami mwana
bwanga. 28 Kimfwa, i ani mo¯
mudi’mo usaka kubaka kiteba
kashikatapo bidi wapikula lupeto lwasa kujimija ne kumona shi
udi na lupeto lubwane mwa ku¯
vuila’kyo? 29 Shi bitupu, ukala kyalwilo kyakyo ino wakomenwa kupwa’kyo, penepo boba babandila bakanza kumusepa bya
kibengo, 30 amba: ‘Uno muntu
¯
waanjile kubaka ino wakomenwa kupwa.’ 31 Nansha kadi
le i mulopwe’ka wenda kuketamba divita na mulopwe mukwa˜
bo kashikatapo bidi kukala neni
shi ubwanya na basola 10 000 kukalwa na yewa wiya na 20 000?
32 Ino shi kabwanyapo, nabya
enka pakidi yewa mukwabo kulampe, ukabadikija’ko kitango
kya mikendi1 yandi mwanda wa
kukimba kupwana. 33 O mwanda, kulupilai’tu, i kutupu muntu momudi’mo wa kubulwa kushiya bintu byonso byadi nabyo
¯
ubwanya kwikala wami mwana
bwanga.
126
34 “Mwepo, na bubine i mulumbuluke. Ino shi kadi mwepo ujimije bukomo bwao, lelo ukatobajibwa na bika? 35 Keukifwaninwepo nansha pa nshi nansha ku
mboleo. Bantu bakewela panja.
Yewa wa matwi a kwivwana,
evwane.”
Penepo basonkeji ba musonko ne babipya-mambo
bonso badi bamufwena’nka kumufwena mwanda wa kumwivwana. 2 Ebiya ne Bafadiseo
ne basonekeji badi beuninga’nka kwiuninga, amba: “Uno muntu’u utambulanga babipya-mambo kadi udya nabo.” 3 Kupwa webanena mu kino kyelekejo amba: 4 “Le i muntu’ka
¯
momudi’mo udi na mikoko katwa, shi kubajimina umo, kakashiyepo yoya makumi kitema ne kitema kunyuma mu ntanda mutuputupu kaenda kukalonda owa mujimine’nka ne
byaeumona? 5 Kadi aye pa
kwiumona, weusela pa bipuji kasepelela. 6 Aye pa kufika kwandi, waita balunda nandi pamo
ne balondakani nandi, kaebanena’mba, ‘Sangalai nami pamo,
¯
mwanda namone mukoko wami
wadi mujimine’wa.’ 7 Nemulombola’mba e monka mukekadila
¯
ne nsangaji mikatampe mulu pa
mwanda wa kipya-mambo umo
¯
wesasa, kutabuka’ko boloke makumi kitema ne kitema kebasa¯
kilwapo kwisasa.
8 “Ne kadi le i mwana-mukaji’ka udi na bityele dikumi
bya ndakuma, shi wajimija’ko
¯
kimo, kakakijapo kinanu ne kuLuk 14:321 Nansha, “ntunguluji.” Muntu utuminwe na mulopwe kumwimani- komba mu njibo yandi, ukimba
biyampe’nka ne byaekimona?
na mu ntanda ingi.
15
127
Kityele kijimine. Mwana mujimine
9 Kadi aye pa kwikimona, waita
balunda nandi bana-bakaji pamo
ne balondakani nandi, kanena’mba, ‘Sangalai nami pamo, mwanda namone kityele kya ndakuma kyonajimije’kya.’ 10 O
mwanda nemulombola’mba, kwikalanga nsangaji mu bamwikeulu ba Leza pa mwanda wa kipya¯
mambo umo wesasa.”
11 Ebiya wanena’mba: “Kwadi muntu umo wadi na bana babidi bana-balume. 12 Penepo
nkasa wanena shandi amba, ‘A
tata, mpe’mo kipindi kyami kya
bupeta.’ Nandi webabanya bintu byandi. 13 Kupwa, mafuku mavule pa kupita’po, nkasa’wa wakongakanya bintu byandi
byonso waenda kulampe ku bula
bwa ntanda, kwine’kwa wasupa¯
kanya bupeta bwandi mu bumi
bwa bya bulongelonge. 14 Aye
pa kupwa byonso, kipupo kya
nzala kikomo kyapona konsokonso mu mine ntanda’ya, penepo wafudilwa. 15 Waenda’nka
¯
¯
ne kuketula kwa mwana kibundi
umo mu mine ntanda’ya, nandi
wamutuma mu madimi andi kukakumba bangulube. 16 Kadi
wadi kaabila kwikuta bipa bya
mikungwa byadi bidya bangulube, ino i kutupu wadi umupa kantu.
17 “Aye pa kwilanga, wane¯
na’mba, ‘Yo, bantu ba kaji bengidila tata bungi’bo badi na mikate mivulevule, ino ami’ko mfwa
nzala kuno! 18 Nsa kutaluka
˜
nende kudi tata, nkamunene’¯
mba: “A Tata, napi mambo mulu
ne kodi. 19 Nkikifwaninwepo
¯
kwitwa bu obe mwana. Ntule bu
muntu obe wa kaji.” ’ 20 Pene-
LUKA 15:9-30
po wataluka kaenda kudi shandi.
Ino aye ukidi dya kulampe mwishinda, shandi wamumona, wamukwatyilwa lusa, ebiya wanye¯
ma lubilo wakamupamba bıpa
na nsangaji, kamufifye senene.
21 Penepa mwana wamunena’¯
mba, ‘A Tata, napi mambo mulu
ne kodi. Nkikifwaninwepo kwi¯
twa bu obe mwana. Ntule bu muntu obe wa kaji.’ 22 Ino shandi
wanena bapika bandi amba, ‘Pejai! Letai munkukumba, owa mulumbuluke kutabuka, muvwikei’o, mumuvwike ne lumpete ku
kuboko ne bikwabilo ku maulu. 23 Kadi yatai ne kyana kya
˜
nombe kinune, mwikitapei, ebiya tudye twisangaje, 24 mwanda uno wami mwana wadi mu¯
fwe, ke mumi monka; wadi mujimine, wamweka.’ Penepo bashilula kwisangaja.
25 “Papo, mwana mukulu
wadi ku budimi, aye pa kwiya kafwena kubwipi na ku
njibo, waivwana byombanwa ne
maja. 26 Penepo waita mwingidi umo kamwipangula’mba i
bika bipita kwine’ko. 27 Nandi
wamusapwila’mba, ‘Mwanenu
waiya, kadi shobe watape kya˜
na kya nombe kinune, mwanda wamutundaila mukomo
¯
nke.’ 28 Ino wakalabala wapela ne kukatwela’mo kwine. Penepo shandi watamba kamusenge.
29 Kwivwana kwadi kanena
shandi amba, ‘Pano ke myaka
mingi yonkwingidila bu umpika kadi nkyajilwile mbila yobe
¯
nansha dimo dine, ino kash a
kwampele nansha’tu kabuji kana
mwanda wa kwisangaja na balunda nami. 30 Ino pano’tu paiya
LUKA 15:31–16:16
16
128
¯
kumi mwanda.’ 8 Penepo mfumwandi waanya kalama’wa nansha byaadi mukondame, mwanda walonga bya bukosoke; kebantu bana ba ino ngikadilo ya
bintu i bakosoke mu lukongo
lwabo kupita mwikadile bana ba
¯
kitokeji.
9 “Kadi nemulombola’mba:
Kimbai balunda na bupeta bukondame mwanda wa kunena’mba
shi bubapu, bakemutambule mu
¯
bıkalo bya nyeke. 10 Yewa mu¯
kokele mu bityetyetyetye i mu¯
kokele ne mu bingi mwine, kadi
yewa mukondame mu bityetyetyetye i mukondame ne mu bingi
mwine. 11 Nanshi, shi kemwi¯
kelepo bakokele mu myanda ya
bupeta bukondame, le i ani ukemupa bwa binebine? 12 Kadi
¯
shi kemwikelepo bakokele mu bintu bya bene, le i ani ukemupa byenu? 13 I kutupu mwingidi wa mu njibo ukokeja kwikala
umpika wa bamfumwandi babidi,
nabya ukashikwa’ko umo wasanswa’ko mukwabo nansha kadi
¯
ukalamata umo ne kupeleka mukwabo. Kemukokejapo kwikala
bapika ba Leza koku kadi bapika
ba bupeta.”
14 Penepo Bafadiseo, badi
bansanswa-lupeto, badi bateja bino byonso’bi, bashilula kumusepa bya kafutululo. 15 Ponkapo, webanena’mba: “Banwe e boba betelanga bu boloke
ku meso a bantu, ino Leza uyukile mityima yenu, mwanda kyokya kimona bantu bu kizunzulwe
i kya munyanji ku meso a Leza.
¯
16 “Bijila ne Bapolofeto byaikele’ko kufika ne kudi Yoano. Tamba penepa, Bulopwe bwa
Kalama mukondame. Ingidilai Leza
yao obe mwana wasupakenye bintu byobe ku bandumba, ubamu˜
tapila kyana kya nombe kinune.’ 31 Nandi wamunena’mba,
‘A mwana, abe udi nami mafuku
onso, kadi bintu byami byonso i
byobe, 32 ino tufwaninwe’nka
kwisangaja ne kusepelela, mwanda uno mwanenu wadi mufwe,
¯
ke mumi monka; wadi mujimine,
wamweka.’ ”
Penepo wanena monka
bana ba bwanga’mba:
“Kwadi mpeta umo wadi na
¯
kalama obasambıle amba usupakanyanga bintu byandi. 2 Ebiya wamwita kanena’mba, ‘Le
bino byonakwivwanina bidi namani? Leta mikanda ya bukalama bobe, mwanda kusapo kulama monka njibo.’ 3 Penepo kalama kaenena aye mwine amba,
‘Le nsa kulonga namani, pasa
kuntalula mfumwami bu kalama? Nkidipo na bukomo bwa kukola nshi, kadi ndi na bumvu
bwa kulomba. 4 Aan! Nayuka
kya kulonga mwanda wa kunena’mba shi abantalula bu kalama, bantu bakantambule kwabo.’ 5 Penepa waita bonso badi
na mapu a mfumwandi umo umo,
kanena umbajinji amba, ‘Le waapwile mfumwami inga?’ 6 Nandi amba, ‘Bipimo katwa bikata¯
mpe bya m ani a mpafu.’ Aye
nandi amba, ‘Yata mukanda
obe wa kwiivwanika, shikata,
bukidi lemba’po makumi atano.’ 7 Kupwa, wanena mukwabo amba, ‘Abe nobe, waapwile
inga?’ Nandi amba, ‘Bipimo ka˜
twa bikatampe bya nano.’ Aye
nandi amba, ‘Yata mukanda obe
wa kwiivwanika, lemba’po ma-
129
LUKA 16:17–17:4
¯
mpe biyule ba, ino Lazalasa papo
utambula bintu bityani. Ino pano
yeu usengibwa kuno, ino nobe komone malwa. 26 Kadi kutentekela pa bino byonso, kudi kinkola¯
nkola kikatampe kitudilwe pa bukata bwetu ne banwe, amba boba
basaka kutamba kuno kwiya komudi kebakokejapo, nansha bantu kutamba kwako kwabukila
kotudi.’ 27 Ebiya wanena’mba,
‘Byobidi nankyo nakulombe, a
Tata, mutume ku njibo ya tata,
28 mwanda ndi na banabetu batano, amba ende akebasapwile
bukamoni ne pa mfulo, kutyi¯
na’mba nabo bak aya mu kino
kifuko kya malwa.’ 29 Inoko
Abalahama wanena’mba, ‘Badi
na Mosesa ne Bapolofeto; wibaleke bebevwane.’ 30 Penepo wanena’mba, ‘Aa, na bubine, a Tata
Abalahama, shi muntu utambile mu bafwe waenda kobadi, basa
¯
kwis asa.’ 31 Ino wamunena’mba, ‘Shi kebevwenepo Mosesa ne
Bapolofeto, nankyo kebaketabijapo nansha shi muntu watambe mu
bafwe.’ ”
Dilubu. Lukindi lwa mpeta ne Lazalasa
Leza busapulwanga bu myanda
miyampe, kadi bantu ba miswelo
yonso beelelanga’ko na kininga.
¯
17 I bine, i kipela diulu ne ntanda kupita kutabuka’ko kapindi
ka disomo ka mu Bijila kapite kufikidila mpika.
18 “Yewa ulubula wandi mukaji wasonga mukwabo nankyo
walonga makoji, kadi yewa usonga mwana-mukaji mulubulwe
na mulume nankyo walonga makoji.
19 “Kwadi mpeta umo wadi
¯
uvwala bya bul eme bityilakana ne bya bukonge, wisangaja difuku ne difuku na bukatampe bwa ntumbo. 20 Ino wa lulombo umo utelwa dya bu Lazala¯
sa wadi utulwa pa kibelo kyandi,
musambakane bilonda ngitu yonso, 21 wabila kwikuta bipona
ku meza a mpeta. Bine, enka
¯
ne bambwa badi baya bamulamba pa bilonda. 22 Penepa, mu
mene mafuku’a, wa lulombo’wa
wafwa, waselelwa na bamwikeulu dya mu kyadi kya Abalahama.
“Kupwa ne mpeta mwine wa¯
fwa ne kujikwa wajıkwa. 23 Penepo aye mu Kibundu1 watulula
meso, papo umona malwa, wamona Abalahama kulampe ne Lazalasa dya mu kyadi kyandi.
24 Penepa waita kanena’mba, ‘A
Tata Abalahama, mfwile’ko lusa,
tuma Lazalasa atubike nsongo ya
munwe wandi mu mema antalaje pa ludimi, mwanda namone malwa mu uno mudilo udyendyemuka.’ 25 Ino Abalahama nandi
amba, ‘A mwana, vuluka’mba po¯
wadi mumi wadi na bintu biya-
wanena bandi ba17 Penepo
na ba bwanga’mba: “Bya
kukukaja binenwe’nka kwiya.
Inoko, malwa andi yewa wibileta! 2 Kyadi kya kwikala kya
kamweno kwadi shi dibwe dya
mpelo dyamukobekelwe mwishingo ne kwelwa’ye mu dijiba kupita’ko aye kukukaja umo wa mu
bano batyetyetyetye. 3 Dyumukai banwe bene. Shi mwanenu wapi mambo, mufunine,
¯
ino shi wesasa, mulekele. 4 Nansha shi wakupi mambo misunsa
Luk 16:231 Pa bute pa bute, “Hadese.” isamba-ibidi ku difuku kupwa
LUKA 17:5-27
Kulekela na mutyima umo. Ba makopo 10
waiya kodi misunsa isamba-ibidi,
¯
unena’mba, ‘Nesasa,’ ufwaninwe
kumulekela.”
5 Ebiya batumibwa banena
Mfumwetu amba: “Witubweje’ko
lwitabijo.” 6 Penepo Mfumwetu wanena’mba: “Shi mwadi na
lwitabijo lwa bukata bwa luze
lwa mutade, mwadi ba kunena
uno mutyi wa tundyamu amba,
‘Juka kekune mu dijiba!’ nao
¯
wadi wa kwimukokela.
7 “I ani pomudi’po udi na
umpika udima nansha ulama luombe, ukamunena shi wajoka
mu madimi’mba, ‘Iya kuno bukidi ushikate ku meza’? 8 Inoko, le kakamunenapo amba, ‘Nongolwele’ko bidibwa bya kyolwa,
˜
vwala kisandi kya kaji uningidile
enka ne byompwa kudya ne ku¯
toma; penepa nobe kodi ne kutoma’? 9 Kakafwija’kopo umpi˜
ka mwanda walonanga bintu bimupelwe kulonga, mwene i amo?
10 Nanshi, banwe nenu, shi mubalonga bintu bimupelwe kulonga, nenai’mba, ‘Twi bapika ba
bituputupu. Byotwalonga i byotwadi tunenwe kala kulonga.’ ”
11 Paadi wenda ku Yelusalema, wadi upita pa bukata bwa Samadia ne Ngadilea. 12 Kadi paadi katwela mu kibundi kimo
nenki, ba makopo dikumi bamusambakana, ino baimana dya kulampe. 13 Batulula mawi abo
kebanena’mba: “A Yesu, Mufundiji, witufwile’ko lusa!” 14 Nandi pa kwibamona, webanena’mba: “Endai mukelombole kudi
babitobo.” Penepo, pobadi bakyenda, basubulwa. 15 Umo pa abo,
pa kumona’mba wakoma, wajoka
katumbija Leza na diwi dikata-
130
mpe. 16 Wapona mpala panshi
ku maulu a Yesu, kamufwija’ko.
Ne kadi, wadi mwine Samadia.
17 Kwivwana kwadi Yesu kanena’mba: “Mwene basubulwanga
badi dikumi? Penepo, le bakwabo kitema badi kwepi le? 18 Le
i kutupu nansha umo wajoka kutumbija Leza kutalula’mo uno
muntu wa muzo ungi?” 19 Ebiya wamunena’mba: “Languka wende; lwitabijo lobe lubakukomeja.”
20 Difuku dimo, Bafadiseo ba¯
mwipangwile i kitatyi’ka kıya
Bulopwe bwa Leza, nandi webalondolola kanena’mba: “Bulopwe
bwa Leza kebusapo kwiya bu¯
mwekelele patoka; 21 kadi bantu kebakanenapo amba, ‘Talai kuno!’ nansha’mba, ‘Kokwa!’
Mwanda talai! Bulopwe bwa
Leza budi umbukata mwenu.”
22 Penepo wanena bana ba
¯
bwanga’mba: “Mafuku ak ayanga’ko omukasaka kumona difuku dimo dya mu mafuku a
¯
Mwana muntu, ino kemukedimonepo. 23 Kadi bantu bakemunena’mba, ‘Talai kokwa!’ nansha’mba, ‘Talai kuno!’ Kemwakitambai nansha kwibalonda.
24 Mwanda enka mupenenanga
dipeni mutamba umo munshi
mwa diulu kufika ku mutamba
mukwabo munshi mwa diulu,
¯
ne Mwana muntu nandi ukekala’nka nabya. 25 Inoko, dibajinji, ufwaninwe bidi kupita mu
masusu ne kupelwa na luno lukongo. 26 Ne kadi, monka mo¯
kyalongekele mu mafuku a Noa,
e mobikekadila ne mu mafuku
¯
¯
a Mwana muntu: 27 Badi badya, batoma, bana-balume baso-
131
Mukaja Lota. Wa kishala ne mutyibi
nga, bana-bakaji nabo basongwa
¯
kufika ne mu dyodya difuku dyatwelele Noa mu safina, ne Dilo¯
¯
be dyafika dyebonakanya bonso¯
lolo. 28 Kadi, monka mokyalo¯
ngekele mu mafuku a Lota: Badi
¯
badya, batoma, badi bapota, ba¯
¯
poteja, badi bakuna, badi bobaka.
¯
29 Ino difuku dyatambile Lota
mu Sodoma, mudilo ne kibidiki¯
¯
¯
tyi byanoka mulu byebonakanya
bonso. 30 Bikekalanga muswelo umo onka mu dyodya difuku
¯
dikasokolwa Mwana muntu.
31 “Mu dyodya difuku, muntu udi pa musaka wa njibo inoko aye na bintu byandi mu nji¯
bo kakituka kusela’byo, mo monka ne muntu udi mu budimi,
nandi kakijokela ku bintu bidi
kunyuma. 32 Vulukai mukaja
Lota. 33 Yewa ense usaka kulama muya wandi ukeujimija, ino
yewa ense ujimija’o ukeulama
¯
mumi. 34 Nemulombola’mba:
Mu bobwa bufuku, bantu babidi
bakekala pa butanda bumo; umo
ukaselwa, mukwabo ukashibwa.
35 Kukekala bana-bakaji babidi
bapela bukula pa mpelo imo; umo
ukaselwa, ino mukwabo ukashibwa.” 36 —
—1 37 Penepo
nabo batentulula kebamunena’mba: “I kwepi, a Mfumwetu?” Nandi webanena’mba: “Kokwa kudi
umbidi, ko konka kukebungila
ne mikebo mine.”
Penepa webalombola monka kyelekejo mwanda
wa kwibayukija’mba bafwaninwe kulombela nyeke ne kule-
LUKA 17:28–18:11
ka’byo mpika, 2 amba: “Mu kibundi kimo mwadi mutyibi umo
¯
kadipo utyina Leza nansha kulemeka muntu. 3 Mu kine kibundi’kyo, mwadi ne mukaji wa kishala umo wadi umwendela’nka
kumwendela, unena’mba, ‘Lo¯
nga bukomo ami minge otwipıle
nandi mambo.’ 4 Inoko, mu kitatyi kimo kadipo bidi usaka,
ino kupwa kanena aye mwine
amba, ‘Nansha byonkityinanga¯
po Leza ne kulemeka muntu mpika, 5 mwanda wa uno mukaji
wa kishala unkambakanya nyeke, nsa kulonga bukomo abinge,
amba aleke kwiya’nka kwiya ku˜
mpunanya na kunombanomba.’”
6 Penepo Mfumwetu wanena’mba: “Ivwanai byanena uno mutyibi, nansha byadi mukondame! 7 Shi ke pano, lelo binebine Leza kakabingijapo batongwe
bandi bamwabija dyuba ne bufu¯
ku, koku wibatukijije mutyima?
8 Nemulombola’mba: Ukebabingija bukidibukidi. Inoko, Mwa¯
na muntu pa kufika, le bine ukatana lwitabijo lwa uno muswelo
pano pa ntanda?”
9 Inoko wanene ne kino kyelekejo ku bamo badi bakulupile
mu boloke bwabo abo bene kadi
badi bamona bakwabo bu babitupu amba: 10 “Bantu babidi bakandile mu tempelo kukalombela, umo wadi Mufadiseo, mukwabo nandi musonkeji wa musonko.
11 Mufadiseo waimana kalombela munda mwandi namino amba,
‘A Leza, nakufwija’ko mwanda
ami nkidipo mwikadile bantu baLuk 17:361 Uno vese utanwa mu ma- kwabo—ba manyengenyenge,
shintuludi a Bible amoamo, inoko¯ katanwapo mu bilembwa palapala bilemeki- bakondame, ba makoji—nansha
mwikadile uno musonkeji wa
bwe bya Kingidiki bya kala.
18
LUKA 18:12-32
Mufadiseo ne musonkeji. Keso ka lushinge
musonko. 12 Nshikilwanga na
nzala misungu ibidi ku yenga;
¯
mpananga kya dikumi kya bintu
byonso byonsokolanga.’ 13 Ino
musonkeji wa musonko waimana dya kulampe, kadipo usaka
¯
nansha kut ulwila meso andi
¯
mulu ino wadi wikupila’nka kwikupila pa kyadi, amba, ‘A Leza,
mfwile’ko lusa, ami kipya-mambo.’ 14 Nemulombola’mba:
¯
Uno muntu watukile kwandi moloke kutabuka yewa muntu’wa,
mwanda ense wizunzula ukafwi¯
jibwa bumvu, ino yewa witukija
ukazunzulwa.”
15 Ebiya bantu bashilula kumuletela babo bana’mba ebatenge, ino bana ba bwanga pa kumona nabya kebebakande.
16 Inoko, Yesu waityila bana
kwadi, kanena’mba: “Lekai bana
¯
batyetye baye kondi, kemwakitompai kwibakankaja. Mwanda
Bulopwe bwa Leza i bwa boba
badi bwa bano’ba. 17 I bine nemulombola’mba: Yewa ense katambulapo Bulopwe bwa Leza
pamo bwa mwana mutyetye kakatwela’mopo nansha dimo.”
18 Kadi muledi umo wamwipangula’mba: “A Mufundiji Muyampe, i kika kyomfwa¯
ninwe kulonga nkapyane bumi
bwa nyeke?” 19 Yesu wamulondolola’mba: “Kyoungityila bu
muyampe i kika le? I kutupu
muyampe poso umo kete: Leza.
20 Abe uyukile mbila: ‘Kokalo˜
nga makoji; kokepayanana; kokeba; kokaleta bukamoni bwa
¯
bubela; l emeka shobe ne inobe.’ ” 21 Penepo wanena’mba:
“Byonso’byo ndamine’byo tamba
pa bwanuke.” 22 Yesu pa kwi-
132
vwana nabya, wamunena’mba:
“Kukidi kintu kimo kikubudilwe:
Poteja bintu byonso byodi nabyo
¯
ne kupana ku balanda, penepo
¯
¯
ukekala na byabuleme mulu, kupwa iya wikale mulondi wami.”
23 Aye pa kwivwana nabya, wa¯
f ıtwa mutyima mpata, mwanda
wadi mpeta mukatampe.
24 Yesu wamutala kanena’mba: “Bine kikekala kikomo bininge ku boba badi na lupeto
kutwela mu Bulopwe bwa Leza!
¯
25 Na bubine, i kipela’ko ngamedia kupita mu keso ka lushinge lusonwa nalo kutabuka’ko
mpeta kutwela mu Bulopwe bwa
Leza.” 26 Boba baivwene nabya banena’mba: “Le i ani ubwanya kukapanda?” 27 Wanena’mba: “Byobya bintu kebibwanikangapo kudi bantu bibwanikanga kudi Leza.” 28 Ino Petelo
wanena’mba: “Tala! Batwe tubashiye bintu byonso ketukulonda.” 29 Nandi webanena’mba: “I bine nemulombola’mba:
I kutupu washile njibo, mukaji, banababo, bambutwile, nansha
bana pa mwanda wa Bulopwe
bwa Leza 30 ukabulwa kutambula misunsa mivule mpata mu
kino kitatyi kadi mu ngikadilo ya
¯
¯
bintu ikaya’ko namo, bumi bwa
nyeke.”
31 Penepo wakokela ba dikumi ne babidi kufula kaebanena’mba: “Talai! Yeu tukanda ku
Yelusalema, kadi bintu byonso
bilembelwe kupityila kudi ba¯
polofeto pa mwanda wa Mwana
muntu bisa kufikidila ne pa mfu¯
lo. 32 Kimfwa, ukapanwa ku
bantu ba mizo kadi bakamusepa bya kibengo ne kumumwe-
133
¯
Mpofu wabelulwa. Zakiasa wesasa
¯
sha malwa ne kumupelela mata,
33 kadi bakamukupila nsonde,
kupwa bakamwipaya; ino mu difuku dya busatu, ukasanguka.”
34 Inoko, kebaivwanijepo mushintulwila bino bintu, mwanda
¯
ino myanda yadi mibaf ıbwe, kadi
kebaivwanijepo byobya byadi binenwa.
35 Ebiya, paadi kafwena ku
Yediko, mpofu umo wadi ushikete kufula kwa dishinda, ulomba.
36 Byaaivwene kibumbo kipita, waanza kwipangula’mba i
bika byabyo. 37 Bamusapwila’mba: “I Yesu mwine Nazala
upita!” 38 Ponkapo waela lubi¯
la’mba: “A Yesu, Mwana Davida,
mfwile’ko lusa!” 39 Ino boba
badi batangidile kumeso kebamukande na bulobo amba ekale
talala, ino aye po pene kaela’nka
¯
kwela lubila’mba: “A Mwana Davida, mfwile’ko lusa!” 40 Pe¯
nepo Yesu waimana nku, waso˜
nanya bamuletele’ye. Aye pa
kufwena, Yesu wamwipangula’mba: 41 “Le kyosaka nkulongele i kika le?” Nandi amba:
“Mfumwami, nsakanga meso ami
amone.” 42 Penepo Yesu wamunena’mba: “Meso obe amone; lwitabijo lobe lubakukomeja.” 43 Ponka na ponka meso
andi amona, washilula kumulonda, wenda utumbija Leza. Kadi
bantu bonso pa kumona nabya,
nabo kebatendela Leza.
Penepo watwelele mu Yediko wenda upita. 2 Kwine’ko kwadi muntu umo wa dijina
dya bu Zakiasa, wadi mukulu wa
basonkeji ba musonko, kadi wadi
mpeta. 3 Aye wadi usaka kumona mwine Yesu’ye i ani, ino kadipo
19
LUKA 18:33–19:14
ukokeja kumumona pa mwanda
¯
wa kibumbo, ke-muntu wadi mwıpi. 4 Ebiya wabadikila lubilo kumeso, wakakanda ku kikuyu kya
ntanda mwa kumumwena mwanda wadi kasake kupityila dyodya dishinda. 5 Penepa Yesu
¯
pa kufika’po, watala kulu kamu¯
nena’mba: “Zakiasa, tuka bukidi,
mwanda dyalelo mfwaninwe kushikata mu yobe njibo.” 6 Po¯
nkapo watuka bukidi wamutambula na nsangaji ke mweni
wandi. 7 Ino pa kumona nabya,
abo bonso kebeuningauninga’mba:
“Waenda kukafikila bu mweni ku
njibo ya kipya-mambo.” 8 Ino
Zakiasa waimana kanena Mfumwetu amba: “Tala! A Mfumwami, kipindi kya bintu byami nsa
¯
kupana’kyo ku balanda, kadi kyonso kyonaselele muntu na kumusambila bya bubela, nsa kumwa´
lwija’kyo pana.” 9 Penepa Yesu
wanena’mba: “Dyalelo dino’di lupandilo lubaiya ku ino njibo mwa¯
nda nandi i mwana Abalahama.
¯
10 Mwanda Mwana muntu waile kukimba ne kupandija kyokya
kyadi kijimine.”
11 Pobadi bevwana bino bintu,
wabweja’ko ne kyelekejo kimo,
mwanda wadi kadi kubwipi na Yelusalema kadi badi balanga’mba
Bulopwe bwa Leza busa kumweka
ponka na ponka. 12 Penepa wanena’mba: “Muntu umo wa ku ki¯
saka kileme waendele lwendo ku
bula bwa ntanda kukakimba bamupe lupusa lwa kubikala ebiya kajoka. 13 Waita bapika bandi dikumi, webapa mina dikumi
kaebalombola’mba, ‘Sungulula¯
i’yo enka ne ponkaya.’ 14 Ino
bana ba kibundi kyabo badi
LUKA 19:15-37
Abapebwa mina dikumi. Kyana kya mpunda
bamushikilwe batuma kitango kya
mikendi1 kukamulonda bamulombole amba, ‘Ketukusakilepo abe
kwitubikala bu mulopwe.’
15 “Mwenda mafuku pa kupwa
kupebwa lupusa lwa kubikala, wajoka ebiya waityija bapika baapele lupeto lwa ndalama, mwa kuyukila byobasokwele mu busunga.
16 Ebiya umbajinji waiya kanena’mba, ‘A Mfumwami, mina yobe
ibasokola mina dikumi.’ 17 Nandi wamunena’mba, ‘Ubalonga biyampe, umpika muyampe! Mwa¯
nda wadi mukokele mu mwanda
mutyetye bininge, yata lupusa
lwa pa bibundi dikumi.’ 18 Kupwa wa bubidi nandi waiya’mba,
‘A Mfumwami, mina yobe ibalupula mina itano.’ 19 Wanena ne uno nandi amba, ‘Abe nobe
ikala na lupusa pa bibundi bitano.’ 20 Ino ungi nandi waiya’mba, ‘A Mfumwami, mina yobe
yoi yonabikile mivunge mu kisandi. 21 Umwene, nakutyinine
mwanda abe wi muntu mudimba¯
kane; utekunanga kyokutudilepo, kadi wangulanga kyokukushilepo.’ 22 Nandi wamunena’mba,
‘Nakutyibila mambo na byatamba
mu kyakanwa kyobe, abe umpika
umbi. Wadi uyukile amba ndi muntu mudimbakane, ntekunanga
¯
˜
kyonkitudilepo kadi nangulanga
kyonkikushilepo, mwene i amo?
¯
23 Penepo i kika kyokwakatudilepo lupeto lwami lwa ndalama ku
banki? Longa ami pa kufika, nadi
wa kusela’lo ne kamweno ponka.’
24 “Ebiya wanena boba badi bemene’po amba, ‘Muyatei mina’-
134
yo, pai’yo yewa udi na mina dikumi.’ 25 Ino bamunena’mba, ‘A
Mfumwetu, aye udi na mina dikumi!’— 26 ‘Nemunena’mba: Ense
udi na kintu, ukapebwa ne bikwabo, ino ku yewa kadipo na kintu, ne kyokya kyadi nakyo kine
kikamuyatwa. 27 Kadi, ndetelei
pano boba balwana nami bampelele ami kwibabikala bu mulopwe,
mwibatapei ku meso ami.’ ”
28 Penepa aye pa kupwa kunena bino bintu, waanza kutangidila kumeso, kakandila ku Yelusalema. 29 Aye pa kufika kubwipi
¯
na Betefaji ne Betani ku lulu lwi¯
twa bu Lulu lwa Impafu, watuma
bana ba bwanga babidi, 30 amba:
“Endai mu kakibundi komumwene’ka, shi mubatwela’mo musa
kutana kyana kya mpunda kiku¯
te kekyashiketwe kasha na muntu. Mwikikutululei mwikilete.
31 Ino shi muntu wemwipangula’mba, ‘I kika kyomwikikutulwila?’ Mufwaninwe kunena namino amba: ‘I Mfumwetu wikisaka.’ ”
32 Penepo boba batuminwe baenda bekitana monka mwaebalombwedile’mwa. 33 Ino pobadi
bakutulula kyana kya mpunda, be¯
ne’kyo bebanena’mba: “Mwanda
waka mukutulula kyana kya mpunda?” 34 Nabo amba: “I Mfumwetu wikisaka.” 35 Kadi bakekitwala kudi Yesu, ebiya kebela
bivwalwa byabo bya pangala pa
kyana kya mpunda’kya, kupwa
bashikatyija’po Yesu.
36 Paadi wenda, badi bala’nka
kwala bivwalwa byabo bya pangala mwishinda. 37 Aye pa kufweLuk 19:141 Nansha, “ntunguluji.” Mu¯
ntu utuminwe na mulopwe kumwimani- na¯ kubwipi na dishinda dituka ku
Lulu lwa Impafu, bana ba bwanga
na mu ntanda ingi.
135
Watwela mu Yelusalema. Budimi
bonso milwi ne milwi bashilula kusangala koku batendela Leza na
diwi dikatampe pa mwanda wa bilongwa byonso bya bukomo byobamwene, 38 kebanena’mba: “Eselwe dyese Yewa wiya bu Mulopwe
¯
mu dijina dya Yehova! Ndoe mulu
¯
ne ntumbo momwa mulu mulamula!” 39 Inoko Bafadiseo bamo
mu kibumbo’mwa kebamunena’mba: “A Mufundiji, funina bobe
bana ba bwanga.” 40 Nandi webatentulula’mba: “Nemulombola’¯
mba, Shi bano’ba bekale talala nya,
mabwe asa kwela lubila.”
41 Aye pa kufwena kubwipi, wamona kibundi kadila’kyo
¯
42 amba: “Yo, abe, bine abe, shi
wayukile dyalelo bintu bileta ndoe
¯
¯
—ino yo, pano i bif ıbwe mu meso
obe. 43 Mwanda mafuku akakwiila balwana nobe pobakakushimikila nsakwa ya bikomo bya
nsongo, bakakujokoloka ne kukumwesha malwa ku mitamba yonso, 44 kadi bakakubasa panshi
abe ne bobe bana badi modi bene,
kadi kebakashiyepo modi dibwe
ditentamine pa dibwe dikwabo
mwanda kwayukilepo kitatyi kya
kupempulwa kobe.”
45 Penepo watwela mu tempelo kapanga boba badi bapoteja,
46 webanena’mba: “Kilembelwe
amba: ‘Kadi njibo yami ikekala njibo ya milombelo,’ ino banwe mube´
¯
yalamuna ke muta wa batubwalala.”
47 Ne kadi, wadi wenda ufundija difuku ne difuku mu tempelo.
Ino babitobo bakulu ne basoneke¯
ji ne baleme ba bantu badi bakimba kumonakanya, 48 ino kebamwenepo muswelo nansha umo
wa kulonga kino, mwanda bantu
LUKA 19:38–20:11
bonsololo badi bamuteja’nka kumuteja na mutyima umo.
Difuku dimo paadi ufundija bantu mu tempelo ne kusapula myanda miyampe, babitobo bakulu ne basonekeji pamo ne bakulumpe
bafwena, 2 kebamunena’mba:
˜
“Witusapwile bidi, le ulonanga
bino bintu na lupusa’ka, nansha
le i ani mwine wakupele luno
lupusa?” 3 Nandi webalondolola’mba: “Ami nami nsa kwimwipangula kipangujo kimo, munombole: 4 Le lubatyijo lwa
¯
Yoano lwatambile mulu’ni ku
bantu?” 5 Ebiya bashilula kulanguluka abo bene amba:
¯
“Shi tunene amba, ‘I mulu,’ usa
kwitunena’mba, ‘Penepo mwanda waka kemwamwitabijepo?’
6 Ino shi tunene amba, ‘I ku
bantu,’ nankyo bantu bonsololo basa kwitwasa mabwe, mwanda betabije amba Yoano i mupolofeto.” 7 Penepo balondolola’mba ketuyukilepo kolutambile.
8 Ponkapo Yesu webanena’mba:
“Nami nkisapo kwimulombola i
na lupusa’ka lononga nalo bino
bintu.”
9 Ebiya washilula kusapwila
bantu kino kyelekejo amba: “Muntu umo wadimine budimi
˜
¯
bwa mananza washıla’bo babidimye kupwa waenda lwendo lulampe lwa mafuku mangi.
10 Ino kitatyi pa kubwana
watuma umpika kudi babidimye amba bamupe’ko bipa
bimo bya mu budimi bwa ma˜
nanza. Inoko babidimye bamukupila, kupwa bamujokeja makasa bitupu. 11 Kadi monka,
watuma umpika mukwabo. Uno
20
LUKA 20:12-33
Abaipaya mpyana. Kufuta bya Kesala
nandi bamukupila, bamufutulula, ne kumujokeja makasa bitupu. 12 Ino kadi watuma monka wa busatu; uno nandi bamutapa bilonda ne kumwela panja.
¯
13 Kwivwana kudi mwine bu˜
dimi bwa mananza kanena’mba,
‘Le nsa kulonga namani? Nsa
kutuma wami mwana, muswedibwe. Padi uno’u ye obasa ku¯
lemeka.’ 14 Babidimye pa kumumona, kebafwatakanya abo
bene na bene amba, ‘Uno’u ye
mpyana; tumwipayei, ne bupyani bwikale ke bwetu.’ 15 Penepa bamwela panja pa budimi
˜
bwa mananza bamwipaya. Shi ke
¯
˜
pano, mwine budimi bwa mana¯
nza ukebalonga bika? 16 Ukaya konakanya bano babidimye
¯
˜
ne kupana budimi bwa mananza’bwa ku bantu bangi.”
Abo pa kwivwana nabya, kebanena’mba: “Leka, leka, nansha
dimo!” 17 Ino webatala kanena’mba: “Penepo bino bilembelwe amba, ‘Dibwe dyapelelwe na
bobaki, dino’di dyo dyaalamuka
ke dibwe dinedine dya difinko,’
bishintulula namani? 18 Muntu ense uponena pa dyodya dibwe uketyumuna. Ne kadi yewa
odiponena nandi, dikamuvingakanya.”
19 Ponkapo basonekeji ne babitobo bakulu kebakimbe pa ku´
mukwatyila enka mu mine nsa’ya, ino badi batyina bantu;
mwanda bamwene amba i batwe bawanena mu kyelekejo.
20 Kadi, abo pa kumutadija senene, batuma bantu bobafutyile kufula bakemwekeje bu boloke mwanda wa kumukwata mu
binenwa byandi mwa kumufi-
136
kijija ku buludiki ne lupusa lwa
mbikavu. 21 Bamwipangula’mba: “A Mufundiji, tuyukile’mba wisambanga ne kufundija
bya bine kadi kudipo na mboloji, ino ufundijanga dishinda
dya Leza mu bubine: 22 Lelo
i kijila’ni, ke kijilapo batwe kufuta Kesala musonko?” 23 Ino
wajingulula budyumuku bwabo
webanena’mba: 24 “Nombolei
ndenadi imo. Lelo padi kifwatulo ne kilembwa kya ani?” Nabo
amba: “I bya Kesala.” 25 Nandi
webanena’mba: “Nanshi nankyo,
futai bintu bya Kesala kudi Kesala, ino bintu bya Leza nabyo kudi
Leza.” 26 Kadi, kebadipo bakokeja kumuta makinga mu binenwa byandi ku meso a bantu, ino,
pa kutendela malondololo andi,
¯
bauba’tu nya.
27 Inoko, Basadusea bamo
—boba banenanga’mba kekudipo lusangukilo—baiya kebamwipangula, 28 amba: “A Mufu¯
¯
ndiji, Mosesa wetulembele amba:
‘Shi mwanabo na muntu wafu,
washiye mukaji, ino uno’u kadipo na mwana, mwanabo ufwaninwe kusela mukaji’wa ne kubutwila mwanabo lutundu na
mukaji’wa.’ 29 Ebiya, kwadi
bana-balume basamba-babidi ba
munda mumo, umbajinji wasonga mukaji, kupwa wafwa
mwana mpika. 30 Ne wa bubidi mwine, 31 kupwa wa busatu wamusela. Mo monka ne wa
busamba-bubidi mwine; kebashilepo bana, ino bafwa. 32 Ku
mfulo, ne mwana-mukaji mwine wafwa. 33 Penepo, ku lusangukilo, wikala ke mukaja
ani pa abo? Mwanda abo bonso
137
Balume 7. Bityele bya wa kishala
basamba-babidi baikele nandi bu
mukaji.”
34 Yesu webanena’mba: “Bana ba ino ngikadilo ya bintu ba˜
sonanga ne kusongwa, 35 ino
boba ba kumonwa bu bafwaninwe kutambula yoya ngikadilo
ya bintu ne lusangukilo mu ba˜
fwe kebasonangapo nansha kusongwa. 36 Kadi kebakokejapo kufwa monka, mwanda badi
bwa bamwikeulu, kadi i bana ba
Leza byobadi bana ba lusangukilo. 37 Inoko mwanda wa’mba
bafwile basangulwanga, ne Mo¯
¯
sesa walombwele’o patoka mu
nsekununi ya kimuna kya
¯
miba paatelele Yehova bu ‘Leza
wa Abalahama, Leza wa Izake,
ne Leza wa Yakoba.’ 38 Aye i
¯
Leza wa bomi, ke wa bafwepo,
¯
aa, mwanda kwadi bonso i bomi.”
39 Kwivwana kwadi basonekeji
bamo banena’mba: “A Mufundiji,
ubesambe biyampe.” 40 Mwanda kebadipo monka na bukankamane bwa kumwipangula kipangujo nansha kimo kine.
41 Nandi webanena’mba: “Le i
namani banenanga’mba Kidishi¯
tu i mwana Davida? 42 Mwanda Davida mwine
unena mu
˜
¯
mukanda wa Nimbo ya Mitoto
amba: ‘Yehova wanenene Mfumwami amba: “Shikata ku kuboko kwami kwa lundyo 43 enka
¯
ne byontula balwana nobe ke ki¯
tulo kya maulu obe.” ’ 44 Nanshi Davida umwita bu Mfumwami; le penepa i wandi mwana namani?”
45 Ebiya, bantu bonso pobadi bateja wanena bana ba bwanga’mba: 46 “Dyumukai basonekeji baswile kunangakana mu
LUKA 20:34–21:8
minkukumba kadi baswile kwimunwa mu mansoko ne bityi
bya kumeso mu mashinankonka
¯
ne byaba bya buleme ku bidibwa
bya kyolwa 47 kadi basasamunanga mobo a bakaji ba kishala, kadi balombelanga milombelo milampe mwanda wa kwimwekeja. Bano’ba bakatyibilwa butyibi busansa bininge.”
Penepo kala pa kutulula
meso, wamwene bampeta bela byabuntu mu bilambwilo.
2 Ebiya wamona mukaji wa kishala mufudile wela’mo tubitye¯
le tubidi twa buleme butyetye bininge, 3 wanena’mba: “Nemusapwila binebine amba: Uno mukaji wa kishala, nansha byadi
mulanda, waela’mo kutabuka bonso baela’mo. 4 Mwanda bano
bonsololo abaelanga’mo byabuntu ku bya musubu byabo, ino
uno mwana-mukaji, mu bufudile bwandi waela’mo tonso twa
¯
kumukwasha mu bumi twaadi
nato.”
5 Kupwa, bantu bamo pobadi besamba myanda ya tempelo,
moyadi idyangwidilwe biyampe
na mabwe malumbuluke ne na
byamulambu, 6 wanena’mba:
“Bino bintu byomumona’bi, kudi
¯
mafuku akaya’ko keakashalapo
dibwe ditentamine pa dibwe dikwabo kwampikwa kubundwilwa panshi.” 7 Penepo bamwipangula’mba: “A Mufundiji, lelo
i kyaba’ka kine kikekala’ko bino
bintu, ne i kiyukeno’ka kikalombola kitatyi kya kufika bino
bintu?” 8 Nandi amba: “Tadijai kutyina’mba mwakongolwa,
¯
mwanda bavule bakaya batela
dijina dyami amba, ‘Amiwa ye
21
LUKA 21:9-30
Biyukeno bikatampe. Bitatyi bya mizo
aye,’ ne amba, ‘Kitatyi kifwaninwe kibafwena.’ Kemwakibalondai. 9 Ne kadi, shi mubaivwana mavita ne tuvutakanya, kemwakatuyukai. Mwanda bino bintu bifwaninwe bidi kufika, ino
mfulo kufika ponka na ponka
mpika.”
10 Penepo webanena’mba:
“Muzo ukatamba muzo mukwabo, ne bulopwe nabo bulopwe bukwabo, 11 kadi kukekala kutenkana kukatampe kwa ntanda,
ne bipupo bya misongo ne bimpengele bya nzala byadi koku kebidi koku, kukekala binkumbulu
¯
bilenga moyo kadi mulu mukatamba biyukeno bikatampe.
12 “Ino kumeso kwa bino byonso, bantu bakemukwata ne kwimupangapanga, bakemufikija
ku mashinankonka ne mu bifungo. Kadi bakemutwala ku balopwe ne bambikavu pa mwanda wa dijina dyami. 13 Ino
bikemwalamukila ke bukamoni. 14 Nanshi, sumininwai mu
mityima yenu amba kemwakalongolola kala mwa kukeshintulwila, 15 mwanda nkemupa binenwa ne tunangu kebikakokejapo bakinkwa nenu bonso
pamo kukomena nansha kupa¯
tana. 16 Ne kadi, mukapanwa
enka ne na bambutwile, banabenu, babutule, ne balunda, kadi
bakafikija bamo momudi’mo ku
lufu, 17 kadi mukashikibwa na
bantu bonso pa mwanda wa dijina dyami. 18 Inoko i kutupu
lunywene nansha lumo lwa ku
mitwe yenu lukoneka. 19 Na
¯
kuminina kwenu, mukamonanga myuya yenu.
20 “Pakwabo kadi, pomumona
138
Yelusalema wajokolokwa na bibumbo bya mavita, nabya yukai
amba kusalwa kwandi kubafwena. 21 Penepo boba badi mu
Yudea bashilule kunyemena ku
ngulu, boba badi umbukata mwa
kibundi balupuke’mo, ne boba
badi mu ntanda nabo kebakitwela’mo, 22 mwanda ano i mafuku a kufikidija butyibi, amba bintu byonso bilembelwe bifikidile. 23 Malwa abo bana-bakaji
ba memi ne boba bamisha bana
mu oa mafuku! Mwanda kukekala malwa makatampe pa ntanda’ya ne bukalabale pa bano bantu,
24 kadi bakapona ku bui bwa kipete ne kuselwa bu misungi mu
mizo yonso, ne Yelusalema ukanyantwanyantwa na mizo enka
ne bifikidila bitatyi bitungwe bya
mizo.
25 “Kadi, kukekala biyukeno mu dyuba, mu kweji, ne mu
˜
nenyenye kadi pano pa ntanda
napo malwa a mizo pa kubulwa
kuyuka kya kulonga mwanda wa
kubuluma kwa dijiba ne kutenkana kwadyo, 26 papo banabalume bakapungila moyo ne kutengela bintu bisa kwiya pa ntanda ikelwe na bantu, mwanda
¯
bya bukomo bya momwa mulu bikatenkanibwa. 27 Kupwa ba¯
kamona Mwana muntu wiya mu
dikumbi na bukomo ne ntumbo
mikatampe. 28 Ino bino bintu
pa kushilula kulongeka, imanai
ne kubandula mitwe yenu mwanda kunyongololwa kwenu kubafwena pabwipi.”
29 Penepa webasapwila kyelekejo amba: “Talai kikuyu ne mityi mikwabo yonso. 30 Shi mubeimone ishipuka, muyukanga
139
¯
Kemwakilalai. Yudasa. Pashika
banwe bene amba ke kubwipi
na ku dikumbi. 31 Ne banwe
nenu, shi mubamone bino bintu bilongeka, yukai amba Bulopwe bwa Leza kebudi pabwipi. 32 I bine nemulombola’mba: Luno lukongo kelukapitepo
nansha dimo enka ne bilongeka
bino byonso. 33 Diulu ne ntanda bikapita, ino binenwa byami
kebikapitepo nansha dimo.
34 “Ino dyumukai banwe bene
kutyina’mba mityima yenu ya¯
¯
kal emenenwa na mud ılo-mpata, na mutomeno-mpata, ne na
¯
makambakano a mu bumi, kadi
dyodya difuku dyakemukwata
bukidi bonka mu kitulumukila
35 pamo bwa dikinga. Mwanda
¯
dikaya pa boba bonso bashikete
pano pa ntanda. 36 Nanshi ke¯
mwakilalai, abijai kyaba kyonso
mu milombelo amba muyuke kupanda ku bino bintu byonso bitungilwe kulongeka ne kwimana
¯
ku meso a Mwana muntu.”
37 Penepo wadi ufundija mu
tempelo dyuba, ino bufuku wadi
¯
¯
utamba wakalala ku lulu lwitwa
¯
bu Lulu lwa Impafu. 38 Kadi
¯
bantu bonso badi baya kwadi mu
¯
tempelo lubanga bwe kumuteja.
Ebiya Masobo a Mikate Yampikwa Kiyujo,
etwa ne bu Pashika, adi keadi pabwipi. 2 Kadi, babitobo bakulu ne basonekeji badi bakimba muswelo muyampe wa kumwipaya, ino badi batyina bantu. 3 Penepo Satana watwela
mudi Yudasa, witwa bu Isakadiota, ubadilwa mu ba dikumi ne
babidi, 4 waenda kukesamba
na babitobo bakulu ne bakapita ba tempelo mwa kwibabidila’-
22
LUKA 21:31–22:18
ye. 5 Nabo basangala kadi beivwanika kumupa lupeto lwa ndalama. 6 Penepo waitabija, washilula kukimba kyaba kiyampe
kya kumwaba kobadi kwa kubulwa kibumbo koku ne koku.
7 Penepo difuku dya mikate
yampikwa kiyujo dyafika, dine
difwaninwe kutapa kitapwa kya
Pashika, 8 watuma ba Petelo ne Yoano amba: “Endai muketulongolwele Pashika tudye.”
9 Nabo bamunena’mba: “Lelo
usaka tukeilongolwele kwepi?”
10 Nandi webanena’mba: “Talai! Pomusa kutwela mu kibundi,
mwana-mulume umo uselele mulondo wa mema usa kwimutana.
Mulondei mu njibo mwasa kutwe¯
la’mwa. 11 Kadi nenai mwine
lubanza ludi’mo njibo amba, ‘Mufundiji wakunena’mba: “I kwepi
le kudi kyumba kya beni monko¯
keja kudıla Pashika na bami bana
ba bwanga?” ’ 12 Kadi yao muntu ukemulombola kyumba kya
peulu kikata, kidi’mo bintu byonso senene. Longolwelai’yo mwine’mwa.” 13 Penepo nabo bataluka, bebitana enka mwaebanenene’mwa, balongolola Pashika.
´
14 Kupwa papo, nsa pa kubwana, washikata ku meza, ne batumibwa pamo nandi. 15 Webanena’mba: “Nadi nsaka ne
mutyima onso kudya nenu
ino Pashika ponkyasusukile’pa,
16 mwanda nemulombola’mba:
Nkikadi’yopo nenu monka
enka ne byobikafikidila mu
Bulopwe bwa Leza.” 17 Penepa watambula kitomeno, wafwija’ko kanena’mba: “Yatai’kyo, mwikipityijei ku umo ne
umo momudi’mo, 18 mwanda
LUKA 22:19-38
Bidibwa bya Kyolwa. Kipwano kipya
nemulombola’mba: Tamba pano,
nkikatomepo monka bitomibwa
˜
bya mananza enka ne bifika Bulopwe bwa Leza.”
19 Kadi, watekuna mukate
nao, wafwija’ko, weutyumuna,
webapa’o kanena’mba: “Uno we¯
lekeja umbidi wami, usa kupanwa pa mwanda wenu. Longai
nyeke namino ke pa kumvulukila.” 20 Kadi ne kitomeno nakyo monka na monka, abo pa
kupwa kudya bidibwa bya kyolwa, wanena’mba: “Kino kitomeno kyelekeja kipwano kipya kya
pa mashi ami, asa kumwangwa
pa mwanda wenu.
21 “Ino tala! kuboko kwa yewa
wa kungaba kudi nami pa meza.
¯
22 Mwana muntu yeu wenda mo¯
nka mobyanenenwe kala; ino¯
ko, yo malwa andi yewa muntu
umwaba!” 23 Penepa bashilula
kwiipangula abo bene na bene shi
mwine usa kulonga kino’ki i ani.
24 Inoko, kwalupukile lupata
lukomo umbukata mwabo mwanda wa kuyuka i ani umweka bu
mukatampe kutabuka. 25 Ino
webanena’mba: “Balopwe ba
¯
mizo bebatadilanga, kadi boba
badi na lupusa pobadi bebetanga
bu Banonga-biya. 26 Nanshi
banwe kemwakikalai nankyo.
Ino yewa mukatampe umbukata mwenu ekale bwa nkasampe
pa bonso, kadi yewa wendeja nandi bwa yewa wingidila bakwabo. 27 Mwanda le mukatampe i
wepi, i yewa ushikete ku meza’ni, i yewa umwingidila? Lelo ke
yewapo ushikete ku meza’ni? Ino
ami ndi umbukata mwenu pamo
bwa yewa wimwingidila.
28 “Inoko, banwe e bandame-
140
te nyeke mu matompo ami,
29 kadi nasamba nenu kipwano,
monka mwasambile nami Tata
kipwano, pa mwanda wa Bulopwe, 30 amba mudye ne kutoma ku meza ami mu Bulopwe
bwami, ne kushikata pa mpona
mwanda wa kutyiba mambo a bisaka dikumi ne bibidi bya Isalela.
31 “Shimona, Shimona, tala!
¯
Satana wemulombe kwimupe˜
pa pamo bwa nano. 32 Ino naabija mu milombelo pa mwanda
obe amba lwitabijo lobe kelwakizoza, abe nobe, shi ubajoka, komeja banabenu.” 33 Ebiya nandi wamunena’mba: “A Mfumwami, amiwa ngitabije kwenda nobe
ne mu kifungo ne ku lufu kwine.”
34 Ino wamunena’mba: “Nakulombola abe Petelo amba, Nzolo kasapo kudila dyalelo enka ne byosa kuntuna misunsa isatu amba
kundyukilepo.”
35 Kadi webanena monka’mba: “Ponemutumine kwampikwa kafuko ka lupeto ne mufuko wa byakudya ne bikwabilo,
le kudi kyomwabudilwe?” Nabo
amba: “Aa!” 36 Kupwa webanena’mba: “Ino pano yewa udi na
kafuko ka lupeto asele’ko, ne wa
mufuko wa byakudya nandi monka na monka, kadi yewa kadipo na kipete apoteje kivwalwa
kyandi kya pangala apote’kyo.
37 Mwanda nemulombola’mba
kino kilembelwe kifwaninwe kufikidila pondi, kya’mba, ‘Kadi
wabadilwe na ba kujilula bijila.’
Mwanda myanda intala yoi ifikidila.” 38 Penepa banena’mba:
“A Mfumwetu, tala! bipete bibidi byobi.” Nandi webanena’mba:
“Kubapu.”
141
Yudasa wamufifye. Petelo watune
39 Pa kutamba panja, wae¯
nda ku L ulu lwa Impafu mungya kibidiji kyandi, kadi bana
ba bwanga nabo bamulonda.
40 Pa kufika kwine’kwa, webanena’mba: “Lombelai’nka kulombela kutyina’mba mwakatwela
mu kutompibwa.” 41 Aye mwine wetolwela pafula pelwa dibwe dyafika, wafukata mu manwi kalombela, 42 amba: “A
Tata, shi usakile, mfundule kitomeno kino. Inoko kiswa-mutyima kyobe kilongeke, ke kyamipo, aa.” 43 Penepo mwikeu¯
lu wa mulu wamumwekela kamukomeja. 44 Ino mutyima pa
kumusansa bya mwiko kalombela’nka kulombela na kininga,
ne byanga byandi byaikala bwa
mano a mashi anokela pa nshi.
45 Penepa walanguka paadi ulombela, waenda kudi bana ba bwanga, webatana bakunuka mwanda badi na njia, 46 kaebane¯
na’mba: “Mwanda waka mulele? Langukai kadi lombelai’nka
kulombela kutyina’mba mwakatwela mu kutompibwa.”
47 Paadi ukisamba, tala! kibumbo, ne mwana-mulume obeta bu Yudasa, umo wa mu
ba dikumi ne babidi, wadi wibatangidile, wafwena Yesu kamufifye. 48 Ino Yesu wamune¯
na’mba: “Yudasa, koaba Mwana
muntu na kumufifya imfifyo?”
49 Boba badi bamujokolokele
pa kumona mobyadi bya kupityila, banena’mba: “A Mfumwetu, le twibakese kipete?”
50 Umo wa pobadi’pa wakesa
kala umpika wa kitobo mukatampe kipete, wamuketa kutwi kulume. 51 Ino kwivwana Yesu
LUKA 22:39-61
wanena’mba: “Kubapu.” Penepa
watenga kutwi’kwa wamubelula. 52 Ebiya Yesu wanena babitobo bakulu ne bakapita ba tempelo ne bakulumpe bamwiidile kwine’kwa’mba: “Kemwiya na bipete ne mipebwe1 pamo
¯
bwa kudi kabwalala? 53 Ponadi nenu mu tempelo difuku ne
difuku, kemwaolwelepo maboko
´
enu kunkwata. Inoko ino i nsa
yenu ne lupusa lwa mfindi.”
54 Penepo bamukwata, baenda nandi, bakamutwala ku njibo ya kitobo mukatampe; ino Petelo wadi ulonda kato-nyuma.
55 Abo pa kubanza mudilo mu
kipango kebashikete pamo, Petelo nandi wadi ushikete umbukata mwabo. 56 Ino mwingidi mwana-mukaji umo wamumona ushikete ku kike kya
¯
mudilo, wamutala so kanena’mba: “Uno muntu nandi wadi nandi.” 57 Ino aye watuna’mba:
“A Mwana-mukaji, ami nkimuyukilepo.” 58 Kitatyi kityetye
pa kupita’po, muntu mukwabo
wamumona kanena’mba: “Nobe
wadi nabo.” Ino Petelo wanena’mba: “A Mwana-mulume, ke amipo.” 59 Kadi kupwa kwa ki´
ntu kya nsa imo, mwana-mulume mukwabo wanena uningile
amba: “I bya bine, uno muntu nandi wadi nandi, mwanda na bubine, i mwine Ngadilea!” 60 Ino
Petelo wanena’mba: “A Mwanamulume, nkiyukilepo byonena’byo.” Kadi ponkapo, aye ukinena, nzolo wadila. 61 Mfumwetu wavundamuka watala Petelo,
ebiya Petelo wavuluka binenwa
Luk 22:521 Nansha, “tupini.”
LUKA 22:62–23:14
Yesu wasusulwa. Kwa Pilato
bya Mfumwetu, paamunene
amba: “Nzolo pakadidile dyalelo, usa kuntuna misunsa isatu.”
62 Penepo watamba panja kadila bya bulanda.
63 Ebiya bantu bamukutyile
buloko baanza kumuzawila, kebamukupila, 64 kadi pa kupwa
¯
kumuputa, kebamwipangula ne
kumunena’mba: “Polofeta! Le i
ani wakukupila?” 65 Kadi banena bintu bikwabo bivule bya
kumutuka mutonko.
66 Kitatyi pa kupita’po bwakya, kitango kya bakulumpe ba
bantu, ne babitobo bakulu ne basonekeji, babungakena pamo, bakamutwala mu njibo yabo ya Sanedini, kebanena’mba: 67 “Shi
abe ye Kidishitu, witulombole.”
Ino webanena’mba: “Nansha shi
nemulombole kemusapo kwitabija nansha dimo. 68 Ne kadi, shi
nemwipangule, kemusapo kulondolola nansha dimo. 69 Ino¯
ko, tamba pano Mwana muntu
ukekala ushikete ku lundyo lwa
Leza lwa bukomo.” 70 Pa kino,
bonso banena’mba: “Nanshi wi
¯
Mwana Leza?” Nandi webanena’mba: “Banwe bene mubanena’mba ndi aye.” 71 Nabo amba:
“Le kudi kadi kyotusakila kamoni mukwabo? Mwanda batwe
bene tubeivwanina’kyo mu kyakanwa kyandi.”
Penepo kibumbo kya bantu’ba kyatamba, abo bonsololo, bakamutwala kwa Pilato. 2 Ebiya baanza kumusambila, amba: “Uno muntu twamutene uleta kavutakanya mu muzo
wetu, upeleja kufuta Kesala musonko, kadi unena’mba aye ye
Kidishitu mulopwe.” 3 Pene-
23
142
pa Pilato wamwipangula kipangujo amba: “Lelo wi Mulopwe
wa Bayuda?” Nandi wamulondolola’mba: “Abe mwine yao ubanena’kyo.” 4 Ebiya Pilato wanena babitobo bakulu ne bibumbo amba: “Amiwa nkimwenepo
kibi mu uno muntu.” 5 Ino abo
baningija kebanena’mba: “Utombolanga bantu na kufundija
mu Yudea monso, kushilwila’nka
ku Ngadilea kufika ne kuno.”
6 Pilato pa kwivwana nabya, waipangula shi uno muntu i mwine Ngadilea. 7 Ebiya, pa kupwa kujingulula senene amba i
wa mu lupusa lwa Heloda, wamutuma kwa Heloda, wadi mu Yelusalema mu oa mafuku.
8 Heloda pa kumona Yesu, wasangala bikatampe, mwanda kitatyi kilampe wadi usakanga
kumumona mwanda waivwene myanda yandi mivule, kadi
wadi ukulupile kumona biyukeno bimo byalonga. 9 Penepo washilula kumwipangula bilabila, ino aye ne kumulondolola mpika. 10 Inoko, babitobo
bakulu ne basonekeji badi bemanaimana bamusambila na bukalabale. 11 Penepa Heloda pamo
ne basola bandi bamukobakanya,
bamuzawila na kumuvwika kivwalwa kikelema, kupwa bamujokeja kwa Pilato. 12 Ba Heloda ne Pilato baikala balunda mu
dine difuku’dya, mwanda dibajinji badi ba lwana.
13 Ebiya Pilato waityija babitobo bakulu ne baledi ne bantu
pamo 14 kaebanena’mba: “Mubandetelanga uno muntu amba
utombolanga bantu. Ino talai!
Namujija ku meso enu ino nki-
143
Kibumbo kitulula mawi. Banonga-bibi 2
mwenepo mu uno muntu bubinga bwa mambo omumusambila’o. 15 Kadi ne Heloda mwine
monka na monka, mwanda wetujokejeja’ye, kadi talai! i kutupu kintu kyalongele kyafwaninwe kwipailwa. 16 Nanshi nsa
kumupa mfuto ne kumulekelela.” 17 —
—1 18 Ino kibumbo
kyonso kituntulu kyaela lubila’mba: “Mufundule yao, ino witukutulwile Balabasa!” 19 (Uno
muntu waelelwe mu kifungo pa
mwanda wa kutombola bantu mu
kibundi ne pa mwanda wa butapani.) 20 Kadi Pilato webanena monka, mwanda wadi usaka kulekelela Yesu. 21 Penepo
bashilula kutulula mawi amba:
“Mupope, mupope ku mutyi!”
22 Musunsa wa busatu, webanena’mba: “Mwanda waka, le i kibi’ka kyalonga uno muntu? Nkimwenepo mwadi kintu kyafwaninwe kwipailwa; nanshi nsa kumupa mfuto ne kumulekelela.”
23 Ponkapo batakamana, balomba na mawi makatampe amba
apopwe ku mutyi, kadi mawi abo
aanza kumunekenya. 24 Penepo Pilato watyiba nsambu amba
bilongwe mobalombela: 25 Walekelela yewa muntu waelelwe
mu kifungo pa mwanda wa kutombola bantu ne pa mwanda wa
butapani, mwine obadi balomba,
ino webapa Yesu mobadi basakila.
26 Penepa pobadi benda nandi, bakwata Shimona mubutwilwe ku Shilene, wadi utamba mu
LUKA 23:15-38
ntanda, bamutwika mutyi wa
masusu asele’o koku ulonda Yesu
kunyuma. 27 Ino kwadi ne kibumbo kikata kya bantu badi bamulonda, ne bana-bakaji’mo badi
beyaya bya bulanda, bamudila bayoyokota. 28 Yesu wavundamukila kudi bana-bakaji kanena’mba: “Banwe bana ba Yelusalema bana-bakaji, lekai kundila. Ino, mwidilei banwe bene
ne benu bana, 29 mwanda ta¯
lai! mafuku akaya’ko bantu ba¯
kanena’mba, ‘Ba katokwe i bana´
˜
bakaji banumba, ne nda keyabutwilepo ne mabele keaamishepo!’ 30 Penepo bakashilula
kunena ngulu amba, ‘Mwitupone¯
nei!’ ne mikuna’mba, ‘Mwituputei!’ 31 Shi abalonga bino bintu
pakidi mutyi mubishi, lelo bike¯
kalanga namani shi ubaume?”
32 Kwadi ne bantu babidi,
banonga-bibi, badi bendwa nabo
kukafikijibwa ku lufu pamo nandi. 33 Abo pa kufika pa kifuko kitwa bu Kabamba ka Mutwe,
bamupopa pamo na banonga-bibi’ba, umo ku lundyo mukwabo
ku lunkuso. 34 [[Ino Yesu wadi
unena’mba: “A Tata, wibalekele, mwanda kebayukilepo byobalonga.”]] Ne kadi, pa kwiabila bivwalwa byandi, bata bubale. 35 Kadi bantu badi bemene
batala. Ino baledi badi bamusepa
na kafutululo, amba: “Aye wadi
upandija’ko bangi; epandijenga
aye mwine, shi aye ye Kidishitu wa Leza, Mwine Mutongwe.”
36 Enka ne basola kebamuzawila, bafwena kebamupe vinyu isoLuk 23:171 Uno vese utanwa mu ma- soma 37 kebanena’mba: “Shi
shintuludi a Bible amoamo, inoko¯ katanwapo mu bilembwa palapala bilemeki- wi Mulopwe wa Bayuda, wipandije abe mwine.” 38 Kwadi ne
bwe bya Kingidiki bya kala.
LUKA 23:39–24:4
¯
Yesu walaa Paladisa. Yosefa wamujıka
kilembwa pangala pandi amba:
“Uno’u i Mulopwe wa Bayuda.”
39 Ino nonga-bibi umo pa badi
bakobekelwe kwine’kwa washilula kumutuka mutonko amba:
“Mwene abe ye Kidishitu? Wipandijenga abe mwine, witupandije ne batwe.” 40 Ino kwivwana mukwabo kamufunina’mba: “Le abe kutyinangapo
Leza nansha dimo, pano potyi¯
b ılwe butyibi bwa muswelo
umo? 41 Kadi batwe i kitwendele’mo, mwanda tubatambula
ne pa mfulo kyokya kitufwaninwe pa bintu byotwalongele; ino
uno muntu kalongelepo kibi nansha kimo.” 42 Byobiya wanena monka’mba: “A Yesu, umvuluka’ko posa kutwela mu Bulopwe
bobe.” 43 Nandi wamunena’mba: “I bine nakusapwila dyalelo
dino’di amba, Ukekalanga nami
mu Paladisa.”
´
44 Papo yadi keilumba ku nsa
ya busamba, inoko mfindi yasambakana pa ntanda yonso kufika
´
ne ku nsa ya kitema 45 mwanda mwinya wa dyuba wajimankene; ebiya mpashila ya ku kipandulwe yasanika pa bukata
¯
ntwa. 46 Penepo Yesu waela
lubila na diwi dikatampe kanena’mba: “A Tata, nakupe mushipiditu wami mu makasa obe.”
Aye pa kunena namino, wafwididila. 47 Mudyavita pa kumona byalongeka, katumbija Leza’mba: “Binebine uno muntu wadi
moloke.” 48 Kadi bibumbo byo¯
nso byadi bibungıle pene’pa mwanda wa kino kinkumenkume pa
kumona bintu byalongeka, bashilula kujoka beyaya. 49 Ne
kadi, boba bonso badi beyukile
144
nandi badi bemene dya kulampe.
Kadi bana-bakaji badi bamulonda
tamba ku Ngadilea badi ponka
bamona ne bino bintu.
50 Kadi tala! kwadi mwanamulume umo utelwa bu Yosefa,
umo wa mu Kidye, muntu muyampe kadi moloke. 51 Uno muntu kaitabijepo kukwatakanya
manwa ne bilongwa byabo. Wadi
wa ku Adimatea, kibundi kya
bene Yudea, kadi wadi utengele
Bulopwe bwa Leza. 52 Uno muntu waendele kwa Pilato kamulombe umbidi wa Yesu. 53 Pene¯
po weutukija, weuvungila mu
kisandi kya bukonge bulumbu¯
luke, kupwa weuladika mu kibundu kyadi kipokolwe mu dibwe,
¯
mwadi kemwaladikilwe muntu.
54 Ebiya dyadi difuku dya Kulo¯
ngolola bya Sabato, kadi kitokeji
kya kyolwa kya dya Sabato kyadi
kekifwena. 55 Ino bana-bakaji
batambile nandi ku Ngadilea balonda, kadi batala kibundu bamo¯
¯
na mwadi muladikılwe umbidi wandi, 56 penepo bajoka kukatea¯
kanya binunka mwenye ne mani
a mananshi.1 Ino abo shabo, ba¯
kokolokelwe mu dya Sabato mungya mbila.
Inoko mu difuku dibajinji dya mu yenga, bai¯
ya lubanga bwe ku kibundu baselele binunka mwenye byobalongolwele. 2 Ino batana dibwe
dikunkulumune ku kibundu,
3 kadi abo pa kutwela, kebatenepo umbidi wa Mfumwetu Yesu.
4 Mityima poyadi ikibazumbazumba pa uno mwanda, amba batale! bana-balume babidi bavwele
24
Luk 23:561 Nansha, “malashi.”
145
Yesu wasanguka; wamwekela benda ku Emese
bivwalwa bikelema baimana dya
pobadi. 5 Bana-bakaji baivwana moyo kebakonkamene mapala panshi, penepa bana-balume’ba bebanena’mba: “Mwanda
¯
waka mukimba Muntu mumi mu
bafwe? 6 [[Kadi’mopo, ino wasangulwa.]] Vulukai mwaemunenene paadi ukidi mu Ngadilea,
¯
7 amba Mwana muntu ufwani¯
nwe kupanwa mu makasa a bantu ba bubi ne kupopwa ku mutyi ino mu difuku dya busatu
ukasanguka.” 8 Penepo bavuluka byaanenene, 9 batamba
ku kibundu bakasapwila bino bintu byonso ba dikumi ne umo
ne bakwabo bonso. 10 Badi ba
Madia mwine Makadala, Njoana, ne Madia inandya Yakoba.
Kadi, bana-bakaji bakwabo bobadi nabo badi kebalombola batumibwa bino bintu. 11 Inoko,
ino myanda yamwekele bu ya bunenenene kobadi, kadi kebaitabijepo bana-bakaji’ba.
12 [[Ino Petelo waimana kanyemena ku kibundu, kadi wabandamina’mo, wamona enka bipeta bya bisandi kete. Ebiya wataluka, wenda utulumuka munda
mwandi byalongeka’bya.]]
13 Ino tala! dine difuku’dya,
kwadi bana ba bwanga babidi
badi mu lwendo benda ku kibundi kitwa bu Emese kidi kubwipi na makilometele dikumi ne
kamo na Yelusalema, 14 kadi
badi besamba abo bene bino bintu
byonso byapityile.
15 Ebiya, pobadi bakisamba
ne kwipatanya, Yesu mwine wafwena kaenda nabo, 16 ino
¯
meso abo adi mebapute bakomenwa kumujingulula. 17 Nandi
LUKA 24:5-27
webanena’mba: “Le ino myanda
yomwenda mwipotomeja i mya¯
nda’ka?” Nabo baimana nku ne
mapala abo a bulanda. 18 Kwivwana umo witwa bu Keleopasa
wamunena’mba: “Le abe wi mweni ushikatanga kwa bunka mu
Yelusalema ne kuyukilepo bintu bilongekele’mo ano mafuku?” 19 Ebiya webanena’mba:
“Le i bintu’ka le?” Bamunena’mba: “Bintu bitala Yesu mwine
Nazala, wadi mupolofeto mukomo mu mingilo ne mu binenwa
ku meso a Leza ne a bantu bonso, 20 ne mwamufikijije betu
babitobo bakulu ne baledi ku kutyibilwa nsambu ya lufu ne kumupopa ku mutyi. 21 Ino twadi tukulupile’mba uno muntu
¯
ye wadi utungılwe kunyongolola Isalela; bine, kutentekela pa
bino byonso, pano ke difuku dya
¯
busatu kash a bino bintu bilongeka. 22 Ne kadi, bana-bakaji bamo ba mwetu betutulumwine, mwanda baendele lubanga
¯
bwe ku kibundu 23 ino kebatenepo umbidi wandi, baiya kebanena’mba abamone ne kimonwa
kikata kya bamwikeulu, badi ba¯
nena’mba i mumi. 24 Ne kadi,
bamo botwadi nabo baendele ku
kibundu, batana’nka nabya, monka mwanenene bana-bakaji’ba,
ino kebamumwenepo.”
¯
25 Ebiya webanena’mba: “Yo,
˜
banwe bampikwa neni ne ba mityima ya lukoko pa kwitabija
¯
byonso byanenene bapolofeto!
26 Lelo kekyadipo kifwaninwe
Kidishitu kutanwa na bino bintu
ne kutwela mu ntumbo yandi?”
27 Kadi webashintulwila myanda imutala ya mu Bisonekwa
LUKA 24:28-53
Wibashintulwila Bisonekwa. Wakanda
byonso kushilwila ku Mosesa ne
Bapolofeto bonso.
28 Ku mfulo, bafwena ku kibundi kwine kobadi benda, walonga na aye wenda kulampe.
29 Ino abo bamuningila ashikate amba: “Ikala netu mwanda ke
kyolwa ne difuku kedisa kala kufula.” Ebiya watwela washikata nabo. 30 Kadi paadi ushikete nabo pa byakudya, watekuna mukate, waesela’o, weutyumuna kaebatambika’o. 31 Penepa
¯
meso abo ebaputuka ne pa mfulo,
bamujingulula, nandi webajimina. 32 Penepo kebenena’mba:
¯
“Le mityima yetu keyadipo itema
mudilo paadi wisamba netu mwishinda, paadi witushintulwila ne
pa mfulo Bisonekwa?” 33 Kadi
´
mu mine nsa’ya, batamba kebajokela ku Yelusalema, batana ba
dikumi ne umo ne boba bobadi
bebungile nabo pamo 34 banena’mba: “Bine ne bine ponka
Mfumwetu i musanguke, kadi wamwekelanga Shimona!” 35 Ebiya nabo basekununa myanda ya
mwishinda ne mwaeyukenyanga
kobadi na kutyumuna mukate.
36 Kyaba kyobadi banena
bino bintu, aye mwine waimana
umbukata mwabo [[wanena’mba:
“Ndoe ikale nenu.”]] 37 Ino batuyuka ne kwivwana moyo, kebalanga’mba abamone mushipiditu. 38 Penepo webanena’mba: “Mwanda waka mubavuta˜
kanibwa neni, kadi i kika
kyomutatena mu mityima yenu?
39 Talai makasa ne binyantyilo
byami, ye ami uno; ntengei mumone, mwanda mushipiditu keudipo na ngitu nansha na mikupa
146
na momwaumwena nabyo’mu.”
40 [[Kadi paadi unena namino,
webalombola makasa ne binyantyilo byandi.]] 41 Ino pobadi
kebaitabije pa mwanda wa nsangaji yonka ne kutulumuka, webanena’mba: “Lelo mudi’ko papo
na ka kudya?” 42 Penepo bamutambika kipindi kya mwita
wa lui moshe, 43 wekitambula
wekidya ku meso abo.
44 Penepa webanena’mba:
“Bino byo binenwa byami byonemunenene ponadi nakidi nenu
amba byonso bisonekelwe pa
mwanda wami mu Bijila bya Mo˜
sesa ne mu Bapolofeto ne mu Ni¯
mbo ya Mitoto bifwaninwe ku¯
fikidila.” 45 Ebiya webaputula
˜
neni yabo ne pa mfulo ya kwivwanija buluji bwa Bisonekwa,
46 kaebanena’mba: “E mokyalembelwe amba Kidishitu ukasusuka ne kusanguka mu bafwe mu
difuku dya busatu, 47 kadi mu
¯
dijina dyandi, kwisasa mwanda
wa kulekelwa bubi kukasapulwa
mu mizo yonso—kushilwila mu
Yelusalema. 48 Banwe’ko mukekala batumoni ba bino bintu’bi. 49 Kadi talai! nsa kutuma
pomudi kyokya kyalaile Tata.
Ino banwe shikatai mu kibundi
enka ne byomuvwikwa bukomo
¯
bwiya kulu.”
50 Ino waenda nabo panja dya
ku Betani, penepa watulula ma¯
kasa m ulu webesela dyese.
˜
51 Paadi wibesela, wakalananibwa nabo kadi waanza kutekwi¯
nwa mulu. 52 Kadi bamufukatyila kupwa bajokela ku Yelusalema na nsangaji mikatampe.
53 Kadi badi nyeke mu tempelo,
besela Leza.
MYANDA MIYAMPE MWENDELE
YOANO
¯
Ku ngalwilo Kinenwa wadi’¯
ko, kadi Kinenwa wadi na
¯
Leza, kadi Kinenwa wadi leza.
¯
2 Uno’u w adi ku ngalwilo na
¯
Leza. 3 Bintu byonso byaikele’ko kupityila kudi aye, kadi pampikwa aye i kutupu kintu na¯
nsha kimo kyaikele’ko.
¯
Kyokya kyaikele’ko 4 kupi¯
¯
tyila kudi aye kyadi bumi, ne
¯
¯
¯
bumi bwadi kitokeji kya bantu.
¯
5 Kadi kitokeji kimunikanga mu
¯
mfindi, inoko mfindi kwikitadila
mpika.
6 Kwatambile muntu umo watuminwe bu wa kwimanina Leza:
dijina dyandi i Yoano. 7 Uno
muntu waile bu kamoni, mwanda wa kusapula bukamoni bwa
¯
kitokeji, amba bantu ba miswelo yonso betabije kupityila kudi
¯
aye. 8 Aye kadipo kyokya kitokeji, ino wadi ufwaninwe kusapu¯
la bukamoni bwa kitokeji’kya.
¯
9 Kitokeji kya bine kileta ki¯
tokeji ku bantu ba miswelo yonso kyadi kekisa kwiya mu ino
ntanda. 10 Wadi mu ino nta¯
nda, kadi ino ntanda yaikele’ko kupityila kudi aye, inoko ntanda keyamuyukilepo. 11 Waile kwabo, ino bantu ba kwabo
kebamutambwilepo. 12 Inoko,
boba bonso bamutambwile, ye
abo baapele lupusa lwa kwikala
bana ba Leza, mwanda badi balombola lwitabijo mu dijina dyandi;
13 kadi babutwilwe, ke ku mashipo nansha ku kiswa-mutyima
kya ngitu nansha ku kiswa-mu-
1
tyima kya muntu, aa, ino i kudi
Leza.
14 Ebiya Kinenwa waalamuka ke ngitu kadi waikala umbukata mwetu, ne kadi twabandile
ntumbo yandi, ntumbo bwa yoya
ya mwana mubutulwe bunka, itamba kudi shandi; kadi wadi mu¯
yulwe katokwe ka Leza ne bubine. 15 (Yoano wasapwile bukamoni bwandi, i amo, wadi bine
wela lubila—uno’u ye wanenene’kyo—amba: “Yewa wiya kunyuma kwami wampite kume¯
so, mwanda waikele’ko kumeso kwami.”) 16 Mwanda byaadi muyulwe kanye kakatampe
ne bubine, twadi tutambula kyaba kyonso kanye kakatampe.
¯
17 Mwanda Bijila byaletelwe kupityila kudi Mosesa, ino kanye
kakatampe ne bubine byaikele’ko kupityila kudi Yesu Kidishitu.
18 I kutupu muntu ke mumone
Leza nansha dimo; ino leza mubutulwe bunka udi dya mu kyadi
kya Tata ye aye wamushintulula.
19 Buno bo bukamoni bwaletele Yoano paikele Bayuda kumutumina babitobo ne bene Levi tamba
ku Yelusalema kukamwipangula’mba: “Le abe wi ani?” 20 Na¯
ndi wanena patokelela kadi ka¯
patenepo, ino wanena patokelela’mba: “Ami nkidipo Kidishitu.”
21 Kadi bamwipangula’mba: “Le
penepo i namani? Lelo wi Ediya?” Nandi wanena’mba: “Ke amipo.” “Le wi Mupolofeto?” Kadi walondolola’mba: “Aa!” 22 Penepo
bamunena’mba: “Le abe wi ani?
147
YOANO 1:23-45
Mwingilo wa Yoano. Balondi babajinji
amba netu tumone mwa kukalondolwela boba betutumine. Le
abe mwine unenanga’mba wi ani?”
23 Nandi wanena’mba: “Ami ne
diwi dya muntu wela lubila mu
ntanda mutuputupu amba, ‘Ololai
dishinda dya Yehova,’ monka
¯
mwanenene mupolofeto Isaya.”
24 Kadi boba batuminwe badi ba
ku Bafadiseo. 25 Ebiya bamwipangula kebamunena’mba: “Penepo mwanda waka ubatyija shi abe
kudipo Kidishitu nansha Ediya
nansha Mupolofeto?” 26 Yoano
walondolola’mba: “Amiwa mbatyijanga mu mema. Umbukata
mwenu mwimene muntu umo okemuyukilepo, 27 mwine wiya kunyuma kwami, ino lukamba lwa
ku kikwabilo kyandi ami nkifwaninwepo kukutulula’lo.” 28 Bino’bi byalongekele mu Betani bobwa bukila bwa Yodano, kwadi kubatyijija Yoano.
29 Difuku dilonda’ko wamona
Yesu wiya kwadi, kanena’mba:
¯
“Talai, Kana ka Mukoko ka Leza
katalula bubi bwa ino ntanda!
30 Uno’u ye onadi nena’mba, Kunyuma kwami kwiyanga muntu
¯
umpityile kumeso, mwanda waikele’ko kumeso kwami. 31 Ne
ami mwine nkyadipo muyukile,
ino kine kyonaidile mbatyija mu
mema i mwanda wa amwekejibwe kudi Isalela.” 32 Kadi Yoano wasapwile bukamoni amba:
¯
“Namwene mushipiditu utuka
pamo bwa nkunda utamba
¯
mulu, kadi waikala padi. 33 Ne
ami mwine nkyadipo muyukile, ino Yewa mwine wantumine
kubatyija mu mema wanombwele amba, ‘Ense owakamona mu¯
shipiditu umutukila ne kwikala
148
padi, ye aye ubatyija mu mushipiditu ujila.’ 34 Nami namwene’kyo, kadi nasapula bukamoni
¯
amba uno’u i Mwana Leza.”
35 Kadi monka difuku dilonda’ko Yoano wadi wimene na
bandi bana ba bwanga babidi,
36 aye pa kumona Yesu wenda,
wanena’mba: “Talai, Kana ka
¯
Mukoko ka Leza!” 37 Bana ba
bwanga babidi’ba bamwivwana
unena, nabo kebalonda Yesu.
38 Ebiya Yesu wavundamuka,
kadi paebamwene bamulonda,
webanena’mba: “I kika kyomukimba?” Nabo bamunena’mba:
“A Labi, (kushintulula ko kunena’mba, Mufundiji,) le wikalanga kwepi?” 39 Nandi webanena’mba: “Iyai’tu, musa kumona.” Ponkapo nabo baenda ne
kumona bamona kwaadi wikala, baikala nandi dine difuku’´
dya; kwadi ke kubwipi na nsa ya
dikumi. 40 Andele mwanabo
na Shimona Petelo wadi pa boba
babidi baivwene byobya byanenene Yoano kebalonda Yesu.
41 Dibajinji uno’u wakatene bidi
mwanabo Shimona, kamunena’mba: “Tubatana Meshiasa” (kushintulula ko kunena’mba, Kidishitu). 42 Ebiya wakamutwala
kudi Yesu. Yesu nandi pa kumutala wanena’mba: “Abe wi Shimo¯
na mwana Yoano; abe uketwa bu
Kefasa” (ko kushintulula’mba,
Petelo).
43 Difuku dilonda’ko wasakile kwenda ku Ngadilea. Penepo Yesu watana Fidipa kamunena’mba: “Ikala mulondi wami.”
44 Ebiya Fidipa wadi wa ku Betesaida, ku kibundi kya ba
Andele ne Petelo. 45 Fidipa
149
Butundaile mu Kana. Yesu mu tempelo
wakatana Natanela kamunena’¯
mba: “Tubatana yewa walembelwe na Mosesa mu Bijila ne na
¯
Bapolofeto, Yesu, mwana Yosefa, wa ku Nazala.” 46 Ino Natanela wamunena’mba: “Lelo ku
Nazala kukokeja kutamba kintu
kiyampe?” Fidipa wamunena’mba: “Iya umone.” 47 Yesu wamona Natanela wiya kwadi kanena myanda yandi amba: “Tala,
mwine Isalela wampikwa bongojani nansha dimo munda mwandi.” 48 Natanela wamunena’mba: “Le ubandyuka namani?”
Yesu wamulondolola’mba: “Fidipa paadi kakwityile, powadi munshi mwa kikuyu, nadi nakumone.” 49 Natanela wamulondolola’mba: “A Labi, wi Mwa¯
na Leza, wi Mulopwe wa Isalela.”
50 Yesu wamulondolola’mba:
“Mwanda nakulombola’mba nadi
nakumone munshi mwa kikuyu penepo ubaitabija? Usa kumona bintu bikatampe kutabuka bino’bi.” 51 Wamunena monka’mba: “I binebine nemulombola’mba, Mukamona diulu dishituka
ne bamwikeulu ba Leza bakanda
¯
¯
batuka padi Mwana muntu.”
Ebiya mu difuku dya busatu
kwadi masobo a butundaile
mu Kana wa Ngadilea, kadi inandya Yesu wadi’ko. 2 Yesu ne
bandi bana ba bwanga nabo badi
betwe ku ano masobo a butundaile.
3 Vinyu pa kutyepa inandya
Yesu wamunena’mba: “Kebadipo
na vinyu.” 4 Ino Yesu wamunena’mba: “Lelo bitutala namani
´
abe ne ami? Nsa yami keyafikile.” 5 Inandi wanena boba badi
bengila’ko amba: “Byonso byake-
2
YOANO 1:46–2:15
mulombola, longai’byo.” 6 Penepo kwadi milondo ya mabwe
isamba ya mema mijadike konka’kwa mungya bisela bya mwa
¯
kwitokejeja bya Bayuda, mulondo ne mulondo wadi ukokeja
kutweja bipimo bya mema bibidi
nansha bisatu. 7 Yesu webanena’mba: “Dingai mema mu milo¯
ndo’yo.” Nabo beidinga ba ne pa
milomo. 8 Kupwa webanena’mba: “Tapulai’mo mukape mutangidiji wa masobo.” Penepa nabo
bakamupa’o. 9 Mutangidiji wa
masobo pa kutompa mema aalamukile ke vinyu ino kuyuka
koyatambile mpika, nansha bengidi batapwile mema byobadi
bayukile, mutangidiji wa masobo
˜ ˜
waita musonanani 10 kamunena’mba: “Muntu ense ulupulanga bidi vinyu milumbuluke, ebiya shi bantu abakolwe, kalupula
yoya miyampe bityetye. Abe ukibikile vinyu milumbuluke kufika ne pano.” 11 Yesu walongele bino’bi mu Kana wa Ngadilea
bu ngalwilo ya biyukeno byandi,
¯
kadi wamwekeja patoka ntumbo
yandi; ne kadi bandi bana ba bwanga baikala na lwitabijo mwadi.
12 Bino pa kupita’po aye ne
inandi ne banababo ne bandi bana
¯
ba bwanga batukila ku Kapanama, ino kebashikete’mopo mafuku mangi.
13 Penepo Pashika ya Bayuda yadi keidi pabwipi, ebiya Yesu wakanda ku Yelusalema. 14 Watana mu tempelo
˜
boba badi bapoteja banombe, mi¯
koko, ne bankunda ne bantu bashinta lupeto bashikete pa bishikatwa byabo. 15 Penepa, pa
YOANO 2:16–3:11
¯
Watokeja tempelo. Kubutulwa monka
kupwa kujinga lusonde lwa myonji, wapangila panja pa tempelo
¯
boba bonso badi na mikoko ne ba˜
nombe, kadi wamwanga ne bityele bya bashintula lupeto ne kukuvumika mameza abo. 16 Kanena boba bapoteja bankunda’mba: “Fundulai byabyo muno!
Lekai kwalamuna njibo ya Tata
ke njibo ya busunga.” 17 Bana
bandi ba bwanga bavuluka’mba
i kilembwe amba: “Bupyasakane mwanda wa njibo yobe bukandya.”
18 Ebiya, kwivwana Bayuda
bamunena’mba: “Le i kiyukeno’ka kyodi nakyo kya kwitulombola, byolonga bino bintu?”
19 Yesu nandi webalondolola’mba: “Bundulai ino tempelo, kadi
mu mafuku asatu nkeimika.”
20 Penepo Bayuda kebanena’¯ ¯
mba: “Ino tempelo yaubakilwe
´
mu myaka makumi ana ne isamba, abewa ukeimike mu mafuku asatu?” 21 Ino aye wadi wisambila pa tempelo ya umbidi
wandi. 22 Kitatyi kyaasangwilwe mu bafwe, bandi bana ba bwanga bavuluka’mba wadi unenanga bino’bi; penepo baitabija Kisonekwa ne mwanda wanenene
Yesu.
23 Inoko, paadi mu Yelusalema ku masobo a Pashika, bantu
bavule baikala na lwitabijo mu dijina dyandi pa kumona biyukeno
byandi byawadi ulonga. 24 Ino
Yesu aye mwine kadipo wibakulupile mwanda wadi wibayukile abo bonso 25 ne kadi kadipo
usaka muntu nansha umo amusapwile mwikadile muntu, ke-pantu aye mwine wadi uyukile bidi
mu muntu.
150
Penepo kwadi muntu umo
wa mu Bafadiseo wa dijina
dya bu Nikodema, muledi wa Bayuda. 2 Uno’u waile kwadi bufuku kamunena’mba: “A Labi, tuyukile amba abe byodi mufundiji wi mutambe kudi Leza; mwanda i kutupu muntu ukokeja
kulonga bino biyukeno byolonga’bi shi Leza kadipo nandi.”
3 Kwivwana Yesu wamulondolola’mba: “I binebine nakulombola’mba, Shi muntu kabutwilwepo
monka, kakokejapo kumona Bulopwe bwa Leza.” 4 Nikodema
wamunena’mba: “Le muntu ukokeja kubutulwa monka namani
shi ke mukulwa-kala? Kakoke´
japo kutwela mu nda ya inandi
musungu wa bubidi ne kubutulwa, mwene i amo?” 5 Yesu wamulondolola’mba: “I binebine nakulombola’mba, Shi muntu kabutwilwepo ku mema ne ku mushipiditu, kakokejapo kutwela mu
Bulopwe bwa Leza. 6 Kyokya
kibutwilwe ku ngitu i ngitu, kadi
kyokya kibutwilwe ku mushipiditu i mushipiditu. 7 Kokatulumuka mwanda nakunena’mba,
Mufwaninwe kubutulwa monka.
8 Luvula lupukumanga konso
kolusaka, kadi wivwananga lunwa lwalo, ino kuyukangapo kolwiya ne kolwenda. Mo mwikadile ne ense ubutwilwe ku mushipiditu.”
9 Nikodema watentulula kamunena’mba: “Le byabyo bikokeja kulongeka namani?”
10 Yesu nandi watentulula
kamunena’mba: “Abe wi mufundiji wa Isalela ino kuyukilepo bino bintu? 11 I binebine
nakulombola’mba, Byotuyuki-
3
151
Leza usenswe ino ntanda. Kubatyija bantu
le e byotunena, kadi byotumwene e byotusapula bukamoni, ino
banwe kemutambulangapo bukamoni botuleta. 12 Shi ponemusapwila bintu bya pano pa ntanda kemwitabijepo, le muketabija namani shi nemusapwila bintu
¯
bya mulu? 13 Ne kadi, i kutu¯
pu muntu wakandile mulu poso
¯
¯
¯
aye watukile mulu, Mwana mu¯
ntu. 14 Kadi monka mw atulwidile Mosesa nyoka mu ntanda
¯
mutuputupu, ne Mwana muntu
nandi ufwaninwe kutululwa’nka
nabya, 15 amba ense umwita¯
bija amone bumi bwa nyeke.
16 “Mwanda Leza byaasenswe
ino ntanda bikatampe mpata,
¯
wapene wandi Mwana mubutulwe bunka, amba ense ulombola lwitabijo mudi aye kakyona¯
kanibwa, ino amone bumi bwa
nyeke. 17 Mwanda Leza watumine wandi Mwana mu ino ntanda, ke mwandapo wa kutyibila ino ntanda mambo, ino i mwanda wa kupandija ino ntanda
kupityila kudi aye. 18 Yewa
ulombola lwitabijo mudi aye kakatyibilwapo mambo. Yewa kalombolapo lwitabijo ke mutyibilwe
kala mambo, mwanda kalombwelepo lwitabijo mu dijina dya Mwana mubutulwe bunka wa Leza.
19 Pano po pene pemanine bu¯
tyibi, amba kitokeji kyaile mu
ino ntanda; ino bantu basanswa’¯
ko fukutu kupita’ko kit okeji,
mwanda mingilo yabo yadi mibi.
20 Mwanda yewa ulongalonga
¯
bintu bibi ushikilwe kitokeji kadi
¯
¯
kayangapo ku kitokeji, kutyina’mba mingilo yandi yakatopekwa. 21 Ino yewa ulonga bya
¯
bine wiyanga ku kitokeji, mwa-
YOANO 3:12-31
nda wa mingilo yandi isokokele
¯
patoka’mba ingilwanga umbumo
na Leza.”
22 Bino’bi pa kupita’po, Yesu
ne bandi bana ba bwanga baenda
mu ntanda ya Yudea, waikala
nabo kwine’kwa kitatyi kampanda ne kubatyija bantu. 23 Ino
Yoano nandi wadi ubatyija mu
Enoni kubwipi na Sadimi, mwanda kwadi mema mangi, kadi
¯
bantu badi baya’nka kwiya ne
kubatyijibwa; 24 mwanda Yoano wadi kaelelwe mu kifungo.
25 Penepo kwatamba lupotopoto pa bukata bwa bana ba bwanga ba Yoano ne Muyuda umo pa
mwanda wa kwisubula. 26 Ebiya baiya kudi Yoano kebamunena’mba, “A Labi, yewa muntu
owadi nandi bobwa bukila bwa
Yodano, owasapwile bukamoni’wa, tala, yewa ubatyija kadi
bantu bonso boba benda kwadi.” 27 Kwivwana kudi Yoano
kanena’mba: “Muntu kakokejapo kutambula kintu nansha kimo
shi kebamupele’kyopo kutamba
¯
mulu. 28 Banwe bene mubasapula bukamoni bwa byonanenene amba, Ami nkidipo Kidishitu,
ino natuminwe kumeso kwa yao.
29 Yewa udi na musongwa i mu˜ ˜
sonanani. Inoko, mulunda na mu˜ ˜
sonanani shi waimana kamwivwana, wikalanga na nsangaji
mikatampe pa mwanda wa diwi
˜ ˜
dya musonanani. Nanshi ino nsa¯
ngaji yami ibayula ba. 30 Yao
ufwaninwe wenda ukanda, ino
˜
¯
amiwa nenda ntuka.”
¯
31 Yewa utamba kulu udi peulu pa bakwabo bonso. Yewa
utambile pano panshi i wa
pano panshi kadi wisambanga
YOANO 3:32–4:17
Mwana-mukaji mwine Samadia
bintu bya pano panshi. Yewa
¯
utamba mulu udi peulu pa bakwabo bonso. 32 Byobya byaamwene ne byaaivwene, e byasapula bukamoni, ino i kutupu muntu witabijanga bukamoni
bwandi. 33 Yewa waitabije bu¯
kamoni bwandi i mutule’po kiyukeno kyandi amba Leza i wa bine.
34 Mwanda yewa watuminwe na
Leza unenanga myanda ya Leza,
¯
mwanda aye kapanangapo mushipiditu na kakama. 35 Tata
usenswe Mwana kadi i mumupe bintu byonso mu dikasa dyandi. 36 Yewa ulombola lwitabi¯
jo mudi Mwana udi na bumi bwa
¯
nyeke; yewa kakokelapo Mwana
¯
kakamonepo bumi, ino bukalabale bwa Leza budi nyeke padi.
Ebiya Mfumwetu pa kujingulula’mba Bafadiseo abaivwa˜
na’mba Yesu ulonanga bana ba
bwanga bangi kutabuka Yoano
ne kwibabatyija— 2 nansha’ko, na bubine, Yesu mwine byakadipo ubatyija ino i bandi bana
ba bwanga— 3 wataluka ku
Yudea kaenda monka ku Ngadilea. 4 Ino kyadi kyendele’mo aye kupita dya ku Samadia.
5 Penepa waiya ku kibundi kya
Samadia kitwa bu Saika kubwipi
¯
na budimi bwaikele Yakoba kupa
Yosefa wandi mwana. 6 Kwine’kwa kwadi mushimwa wa Yakoba. Penepo Yesu, papo ke mu¯
koke lwendo, wadi ushikete ku
mushimwa’wa enka mwaadi wi´
kadile. Nsa yadi ke kubwipi na
´
nsa ya busamba.
7 Mwana-mukaji umo wa mu
Samadia waiya kuteka mema.
Yesu wamunena’mba: “Mpe’ko mema a kutoma.” 8 (Mwa-
4
152
nda bandi bana ba bwanga
badi bende mu kibundi kukapota byakudya.) 9 Penepo
yewa mwana-mukaji mwine Samadia wamunena’mba: “Le i namani abe, nansha byodi Muyuda, unomba mema a kutoma,
ami mwana-mukaji mwine Samadia?” (Mwanda Bayuda kebadipo bapwene na bene Samadia.)
10 Kwivwana Yesu wamulondolola’mba: “Shi wadi uyukile kyabuntu kya ku bitupu kya Leza
ne mwine ukunena’mba, ‘Mpe’ko
mema a kutoma,’ abe wadi wa
kumulomba nandi wakupe mema
¯
a bumi.” 11 Mwana-mukaji nandi wamunena’mba: “A Mfumwami, kudipo nansha na kabeketyi ka kuteka nako mema, mushimwa nao i mulampe. Pene¯
po ao mema a bumi odi nao i
a kwepi le? 12 Lelo abe wi mukatampe kutabuka mukulutuba
wetu Yakoba, wetupele uno mushimwa kadi watoma’mo aye
mwine ne bandi bana ne bandi
˜
banombe?” 13 Kwivwana Yesu
wamulondolola’mba: “Ense utoma ano mema ukevwana monka kyumwa. 14 Yewa utoma
mema onkamupa bine kakevwanapo kyumwa nansha dimo, ino
mema onkamupa akekala mwadi ke nsulo ya mema alondo¯
¯
moka mwanda wa kupana bumi
bwa nyeke.” 15 Mwana-mukaji
wamunena’mba: “A Mfumwami,
mpe’ko ao mema, nabya nkikevwanapo kyumwa nansha kwiyaiya kuno kuteka mema.”
16 Yesu wamunena’mba: “Enda, kete obe mulume mwiye
kuno.” 17 Kwivwana mwanamukaji wamulondolola’mba: “Ami
153
¯
Kutota na mushipiditu ne bubine
nkidipo na mulume.” Yesu wamunena’mba: “I bya bine byowanena’mba, ‘Ami nkidipo na mulume.’ 18 Mwanda abe wadi na balume batano, kadi mwana-mulume odi nandi pano ke obe
mulumepo. Byowanena’byo i bya
bine.” 19 Mwana-mukaji wamunena’mba: “A Mfumwami, namone’mba wi mupolofeto. 20 Baku¯
¯
lutuba betu b adi bat otela mu
¯
luno lulu; ino banwe munenanga’mba mu Yelusalema mo mudi ki¯
fuko kifwaninwe bantu kutotela’ko.” 21 Yesu wamunena’mba:
“A mwana-mukaji, abe ngitabi´ ¯
¯
je, Nsa ıyanga yomukatota Tata,
¯
ino ke mu luno lulupo nansha
mu Yelusalema mwine. 22 Ba¯
nwe mutotanga kyokemuyukile¯
po; batwe’ko tutotanga kyotuyukile, mwanda lupandilo lwanza´
nga ku Bayuda. 23 Inoko nsa
¯
¯
ıyanga, kadi yo ino’i, batotyi ba
¯
bine bakatota Tata na mushipiditu ne bubine, mwanda, bine, Tata
¯
ukimbanga badi namino bamutote. 24 Leza i Mushipiditu, kadi
¯
boba bamutota nabo bafwaninwe
¯
kumutota na mushipiditu ne bubine.” 25 Mwana-mukaji wamunena’mba: “Ndyukile’mba Meshiasa wiyanga, yewa witwa bu Kidishitu. Shi aye’tu wafika, uketusa¯
pwila byonso patoka.” 26 Yesu
wamunena’mba: “Ami wisamba
nobe’u ye aye.”
27 Ponkapo bandi bana ba
bwanga bafika, batulumuka
mwanda wadi wisamba na
mwana-mukaji. Shako, i kutupu wanenene amba: “I bika byokimba?” nansha’mba, “Mwanda
waka wisamba nandi?” 28 Penepa, mwana-mukaji washiya
YOANO 4:18-39
mulondo wa mema kaenda mu
kibundi kukalombola bana-balume amba: 29 “Iyai kuno, mumone muntu wanombola byonso
byonalongele. Le uno’u abulwepo kwikala Kidishitu?” 30 Ebi¯
ya batamba mu kibundi kebaya
kwadi.
31 Papo bana ba bwanga badi
´
bamuzenza’mba: “A Labi, dy a
bidi.” 32 Ino aye webanena’mba: “Ngidi na bidibwa bya kudya byokemuyukilepo.” 33 Penepo bana ba bwanga kebenena
abo bene na bene amba: “I kutupu wamuletelanga bya kudya,
mwene i amo?” 34 Yesu webanena’mba: “Byami byakudya i kulonga kiswa-mutyima
kya yewa wantumine ne kupwa
mwingilo wandi. 35 Le kemunenangapo amba kukidi myeji
´
ina kumeso kwa mwangulo kufika? Talai! Nemunena’mba: Tululai meso enu, mumone madi¯
¯
mi, amba abatoka to mwanda wa
kwangula. Kala 36 mwangudi utambulanga mpalo yandi ne
kubungakanya bipa mwanda wa
¯
bumi bwa nyeke, amba mukushi ne mwangudi basangale bonso pamo. 37 Pa kino, na bubine, uno mwanda i wa bine, Umo
i mukushi mukwabo nandi mwangudi. 38 Nemutumine kuka¯
ngula byokemwasusukılepo. Bakwabo basusukile na mingilo, banwe’ko mubaiya kumwena mu
¯
mingilo yobasusukıle.”
39 Ebiya bene Samadia batambile mu kyokya kibundi baikala na lwitabijo mwadi pa mwanda
wa byanenene mwana-mukaji
wasapwile bukamoni amba: “Wanombola byonso byonalongele.”
YOANO 4:40–5:7
Yesu undapa mu Ngadilea. Betezata
40 Penepo bene Samadia pa kwiya kwadi, kebamunena ashikate nabo; nandi washikata nabo
mafuku abidi. 41 Ponkapo bakwabo bavule baitabija pa mwanda wa byaadi unena, 42 kebanena mwana-mukaji’wa’mba:
“Ketukitabijepo’tu pa mwanda
wa binenwa byobe; mwanda tubeivwanina batwe bene kadi tubayuka’mba uno muntu’u bine i
umpandiji wa ino ntanda.”
43 Mafuku abidi pa kupita’po
wataluka’mo kaenda ku Ngadilea. 44 Inoko Yesu mwine, wasapwile bukamoni amba mupolo¯
feto kadipo na bul eme mwabo. 45 Ino paafikile mu Ngadilea, bene Ngadilea bamutambula,
mwanda bamwene byonso byaalongele mu Yelusalema ku masobo, ke-bantu abo nabo baendele
ku masobo.
46 Ponkapo waiya monka ku
Kana wa Ngadilea, kwine kwawaalamwine mema ke vinyu. Penepo kwadi mwingidi umo wa
mulopwe wadi na mwana ubela
mu Kapanama. 47 Uno muntu
paaivwene’mba Yesu watambe
ku Yudea waiya mu Ngadilea,
¯
waenda kwadi kamulombe atu¯
ke aye amundapile mwana, mwanda wadi kadi kubwipi na kufwa.
48 Inoko Yesu wamunena’mba:
“Banwe shi kemumwenepo biyukeno ne bya kutendelwa, kemuketabijapo
nansha
dimo.”
49 Mwingidi wa mulopwe wamu¯
nena’mba: “A Mfumwami, tuka
nami kepafwile wami mwana
mutyetye’pa.” 50 Yesu wamunena’mba: “Enda; obe mwana i
¯
mumi.” Muntu’wa waitabija binenwa byamunenene Yesu ne kwe-
154
nda waenda. 51 Penepo kala
¯
paadi ukituka mwishinda bapika bandi bamusambakana bamulombola’mba wandi mwana i
¯
mumi. 52 Penepa webepangu´
la nsa yaaivwene biyampe. Nabo
´
bamunena’mba: “Kesha pa nsa ya
¯
busamba-bubidi po pamutukile
ngitu yadi mimukabe.” 53 Ebiya shandi wayuka’mba i yonka
´
ns a’ya yamunene Yesu amba:
¯
“Obe mwana i mumi.” Penepo
aye ne ba mu njibo yandi bonso baitabija. 54 Kino nakyo i
kiyukeno kya bubidi kyalongele
Yesu paatambile ku Yudea waiya
mu Ngadilea.
Bino’bi pa kupita’po kwadi
Masobo a Bayuda, ne Yesu
nandi wakandile ku Yelusalema. 2 Penepo mu Yelusalema
¯
pa kibelo kya mikoko padi kyumbu kitelwa mu Kihebelu bu
Betezata kijokolokwe na ma¯
bukonde1 atano. 3 Mwine’mo
¯
mwadi mulele milwi ne milwi ya
babela, bampofu, balemane, ne
¯
boba ba maboko ne maulu momu.
4 —
—1 5 Ino kwadi muntu umo
wadi ubela ke myaka makumi
¯
asatu ne mwanda. 6 Yesu pa
¯
kumona uno muntu ulele, ne pa
kujingulula’mba ke mwije kitatyi kilampe na misongo, wamunena’mba: “Le usaka kukoma?”
7 Muntu ubela’wa wamulondolola’mba: “A Mfumwami, nkidipo
na muntu wa kungela mu kyumbu kitatyi kitenkana mema; ino
ami shi kengiya mukwabo umpi-
5
Yoa 5:21 Nansha, “bidyangwa, bibidi.”
41 Uno vese utanwa mu mashintuludi a
Bible amoamo, inoko ¯ katanwapo mu bilembwa palapala bilemekibwe bya Kingidiki bya kala.
155
Undapa dya Sabato mu Yelusalema. Leza ukingila
tanga kala kumeso weela’mo.”
8 Yesu wamunena’mba: “Imana,
tekuna kakitanda kobe wende.”
9 Ponka na ponka muntu’wa wa¯
koma nke, watekuna kakitanda
kandi kaenda.
Ino dyadyo difuku dyadi dya
sabato. 10 Penepo Bayuda baanza kunena yewa muntu wabelukile’wa’mba: “Dyalelo i dya
Sabato, i kijidikwe abe kusela kakitanda.” 11 Ino nandi webalondolola’mba: “Yewa mwine wankomejanga waunenanga’mba, ‘Tekuna kakitanda kobe
wende.’ ” 12 Bamwipangula’mba: “Le i muntu’ka yao wakulombolanga’mba, ‘Tekuna’ko wende’?” 13 Ino muntu wakomene’wa kadipo umuyukile i ani,
mwanda Yesu watalukile’po, ne
byopadi kibumbo pa kifuko’pa.
14 Bino’bi pa kupita’po Yesu
wamutana mu tempelo kamunena’mba: “Ubamone, pano ubakoma. Kokalonga bubi monka, kutyina’mba kintu kibi kutabuka
kyakakufikila.” 15 Muntu’wa
waenda, wakalombola Bayuda’mba i Yesu wankomejanga.
16 Pa kino Bayuda badi kebapangapanga Yesu mwanda wadi
ulonga bino bintu mu dya Sabato. 17 Ino aye webatentulula’mba: “Tata wingilanga’nka kwingila kufika ne pano pene, ne ami
˜
nami ningilanga’nka kwingila.”
18 Pa kino, bine, Bayuda po pene
bashilula kukimba kumwipaya,
ke-muntu kadipo ujilula enka Sabato kete, ino wadi kadi wita
Leza amba i Tata wa ami mwine,
widingakanya pamo na Leza.
19 Penepo kwivwana Yesu
webanena’mba: “I binebine ne-
YOANO 5:8-28
mulombola’mba, Mwana kakokejapo kulonga kintu nansha
kimo na milangwe ya aye mwine, poso enka byamona Tata ulonga. Mwanda byonso byalonga
Aye, byo bintu bilonga ne Mwana
enka nabya. 20 Mwanda Tata
usenswe Mwana kisanso kikatampe kadi umulombolanga bintu
byonso byalonga aye mwine, kadi
ukamulombola ne mingilo mikatampe kupita ino, amba mwikale
kutendela. 21 Mwanda monka
musangwilanga Tata bafwe ne
¯
kwibekadija ke bomi, ne Mwana
nandi wikadijanga boba basaki¯
le aye mwine ke bomi. 22 Mwanda Tata katyibilangapo muntu mambo nansha dimo, ino i
mupe wandi Mwana kutyiba mambo onso, 23 amba bonso ba¯
¯
lemeke Mwana monka mobale¯
¯
mekele Tata. Yewa kalemekele¯
po Mwana kalemekelepo ne Tata
mwine wamutumine. 24 I binebine nemulombola’mba, Yewa wivwana kinenwa kyami ne kwitabija yewa wauntumine udi na
¯
¯
bumi bwa nyeke, kadi kayangapo
mu butyibi ino wataluka ku lufu
¯
waenda ku bumi.
25 “I binebine nemulombola’´ ¯
mba, Nsa ıyanga, kadi yo ino’i, ba¯
fwe bakevwana diwi dya Mwana
Leza ne boba badi batele’ko mu¯
tyima bakekala bomi. 26 Mwanda monka mwikadile Tata na
¯
bumi mudi aye mwine, mo monka mwapedile ne Mwana kwi¯
kala na b umi mudi aye mwine. 27 Kadi i mumupe lupusa
lwa kutyiba mambo, mwanda aye
¯
ye Mwana muntu. 28 Kemwakitulumukai kino’ki, mwanda
´ ¯
nsa ıyanga, boba bonso badi mu
YOANO 5:29–6:3
Lusangukilo. Bukamoni bwa Bisonekwa
bibundu1 bakevwana diwi dyandi
29 ne kutamba bakatamba’mo,
boba badi balonga biyampe ku lu¯
sangukilo lwa bumi, boba badi balongalonga bibi nabo ku lusangukilo lwa butyibi. 30 Nkikokejapo kulonga kintu nansha kimo na
milangwe ya ami mwine; monka
mongivwanina, e monka montyibila mambo; kadi butyibi bontyiba ami i boloke, mwanda kyonkimba, ke kiswa-mutyimapo kya
ami mwine, ino i kiswa-mutyima
kya yewa wantumine.
31 “Shi nsapule bunka bwami
bukamoni pa mwanda wa ami
mwine, nankyo bukamoni bwami ke bwa binepo. 32 Kudi mukwabo usapula bukamoni pa
mwanda wami, kadi ndyukile
amba bukamoni bwasapula pa
mwanda wami i bwa bine.
33 Mwatumine bantu kudi Yoano, nandi wasapula bukamoni bwa bubine. 34 Inoko nkitabijangapo bukamoni bwa muntu, ino ami nenanga bino
bintu mwanda wa banwe mupande. 35 Uno muntu’u wadi ki¯
nanu kitema kadi kimunika, kadi
mu kakitatyi katyetye mwasaki¯
le kusepelela bininge mu kitokeji kyandi. 36 Ino ndi na bukamoni bukatampe kutabuka bwa
Yoano, mwanda mingilo mine yampele Tata kuvuya, ino mingilo
yononga’i, isapulanga bukamoni
amba i Tata untumine. 37 Ne
kadi, Tata untumine i musapule bukamoni pa mwanda wami.
¯
Banwe kemwaivwene kasha diwi
dyandi nansha kumona mpala
yandi kwine; 38 kadi kemudi-
156
po na kinenwa kyandi munda
mwenu, mwanda yewa mwine
watumine banwe kemumwitabijepo.
39 “Mukimbakimbanga mu Bi˜
sonekwa, mwanda mulananga’¯
mba e momukamwena bumi bwa
nyeke; kadi bino’bi byo bine bisapula bukamoni pa mwanda
wami. 40 Ino banwe kemusakangapo kwiya kondi amba mu¯
mone bumi. 41 Ami nkitabijangapo ntumbo ya bantu, 42 ino
ndyukile biyampe amba banwe
kemudipo na buswe bwa Leza
munda mwenu. 43 Naile mu dijina dya Tata, ino kemuntambwilepo; ino shi muntu ungi waile
mu dijina dyandi aye mwine, longa mwi bamutambule. 44 Le
mukokeja kwitabija namani, byomwitabija ntumbo yomwitumbika banwe bene na bene, ino kukimba ntumbo itamba kudi Leza
umo kete mpika? 45 Kemwakilangai amba nkemusambilanga kudi Tata; kudi umo wimusambila, ke Mosesa kadi, mwine
omukulupile. 46 Na bubine shi
mwadi mwitabije Mosesa longa
mubangitabija ne ami, mwanda
¯
aye w alembele myanda yami.
47 Ino shi kemwitabijepo bilembwa bya yao, le muketabija namani byonena ami?”
Bino’bi pa kupita’po Yesu
waendele bobwa bukila bwa
dijiba dya Ngadilea, ditwa ne bu
Tyibileasa. 2 Ino kibumbo kikatampe kyadi kimulonda’nka
kumulonda, mwanda badi bamona biyukeno bya bingelengele byaadi ulongela babela. 3 Pe¯
Yoa 5:281 Pa bute pa bute, “bibundu nepo Yesu wakanda mu lulu, kashikete monka na bandi bana ba
bya kuvuluka.”
6
157
Wadisha 5 000. Utantala pa dijiba
bwanga. 4 Ebiya Pashika, masobo a Bayuda, adi keadi pabwipi. 5 Yesu paatulwile meso
andi wamona’mba kibumbo ki¯
katampe kıyanga kwadi, wanena
Fidipa’mba: “Le i kwepi kotusa
kupota mikate ya kudya bano’ba?” 6 Inoko, wamunenene namino mwanda wa kumutompa,
ke-muntu wadi uyukile byaadi
kadi pabwipi na kulonga. 7 Fidipa wamulondolola’mba: “Mikate ya ndenadi 200 keibwanapo
pa kusaka’mba muntu ne muntu
atambule nansha’tu wa katye ka¯
tye.” 8 Mwana bwanga wandi
umo, Andele mwanabo na Shimona Petelo, wamunena’mba:
9 “Kudi mwanuke umo kuno udi
na mikate itano ya mebele a buluba ne twita twa lui tubidi. Ino le
bino’bi bisa kulonga bika mu bantu bavudile nenki?”
10 Yesu wanena’mba: “Shikatyijai bantu.” Ino padi biyombo
bivule, ebiya bana-balume bashikata’po, badi bangi kintu kya
5 000. 11 Penepo Yesu watekuna mikate, pa kupwa kufwija’ko,
waabila’yo boba badi bashikete;
ne twita twa lui nato monka na
monka, bayata mobasakila.
12 Ino abo pa kwikuta wanena
bandi bana ba bwanga’mba:
“Kongakanyai bipindi byashala’ko, kutyina’mba kwakasupakanibwa nansha kimo.” 13 Nabo
bakongakanya’byo pamo bayuja
bilala dikumi ne bibidi na bipindi
byashile boba badile mikate itano
ya mebele a buluba.
14 Bantu pa kumona biyukeno byaalongele, bashilula kunena’mba: “Uno’u na bubine i mupolofeto wadi unenwe kwiya mu
YOANO 6:4-26
ino ntanda.” 15 Penepo Yesu,
pa kuyuka’mba kebasa kwiya kumukwata mwanda wa kumubikika bu mulopwe, wetolwela mo¯
nka ku lulu kwa bunka bwandi.
¯
16 Kyolwa pa koloba, bandi
¯
bana ba bwanga batukila ku dijiba, 17 kadi baikila mu bwato,
bataluka kebakije dijiba benda
ku Kapanama. Ino padi kepa¯
f ıta ne Yesu wadi kaile kobadi.
18 Ebiya, dijiba dyashilula kutomboka mwanda kivula kikomo
kyadi kipukuma. 19 Inoko, abo
pa kuvua kintu kya makilometele atano nansha asamba, bamona Yesu utantala pa dijiba kafwena dya ku bwato; nabo bakwatwa moyo. 20 Ino webanena’mba: “I amiwa; kemwakikwatwai
moyo!” 21 Penepo badi basaka kumwikija mu bwato, ino na
pano kala bwato bwafika ku ntanda kwine kobadi batadidile.
22 Difuku dilonda’ko kibumbo
¯
kyadi kımene bobwa bukila bwa
dijiba kyamona’mba kepadipo
bwato bukwabo pene’pa, padi
enka katyetye’ka, kadi Yesu kaikilepo mu bwato na bandi bana
ba bwanga ino bana ba bwanga
baendele bunka bwabo; 23 ino
mato atamba ku Tyibileasa afi¯
ka kubwipi na kokwa kobadidıle
mikate pa kupwa kwa Mfumwetu kufwija’ko. 24 Ebiya kibumbo pa kumona’mba Yesu ne bandi bana ba bwanga bene i kutu¯
pu’bo, baikila mu mato abo kebaya ku Kapanama kukimba Yesu.
25 Ebiya pobamutene bukila bwa dijiba bamunena’mba:
“A Labi, le wafikile kuno kyaba’ka?” 26 Yesu webalondolola
YOANO 6:27-47
¯
“Mukate wa bumi.” I Leza ukokanga betabija
kanena’mba: “I binebine nemulombola’mba, kyomunkimbila,
ke mwandapo wa biyukeno byomwamwene, aa, ino i mwanda
wa mikate yomwadile mwaikuta. 27 Kemwakingidilai byakudya byoneka, ino ingidilai byaku¯
¯
dya bıja pa mwanda wa bumi bwa
¯
nyeke, bikemupa Mwan a muntu; mwanda padi aye, Tata, bine
¯
Leza, i mutule’po kiyukeno kya
kwitabijibwa.”
28 Byobiya bamunena’mba:
“Le tulonge bika pa kwingila mingilo ya Leza?” 29 Kwivwana
Yesu webalondolola’mba: “Uno’u
o mwingilo wa Leza, amba mulombole lwitabijo mudi yewa watuminwe na Aye.” 30 Ebiya nabo
bamunena’mba: “Penepo i kika
kyolonga bu kiyukeno, amba twikimone tukwitabije? Le i mwingilo’ka oingila? 31 Bakulutu¯
¯
ba betu badile mana mu ntanda
mutuputupu, monka mokilembe¯
lwe amba, ‘W ebapele mukate
¯
wa mulu badye.’ ” 32 Ponkapo
Yesu webanena’mba: “I binebi¯
ne nemulombola’mba, Mosesa ke¯
mupelepo mukate wa mulu, ino
Tata ye wimupa mukate wa bine
¯
wa mulu. 33 Mwanda mukate
¯
¯
wa Leza i yewa utuka mulu ne
¯
kupa ino ntanda bumi.” 34 Ebiya bamunena’mba: “A Mfumwetu, witupe kyaba kyonso wao mukate.”
35 Yesu webanena’mba: “Ami
¯
ne mukate wa bumi. Yewa wiya
kondi kakevwanapo nzala nansha dimo, kadi yewa ulombola
lwitabijo mudi ami kakevwanapo
kyumwa nansha dimo. 36 Inoko nemunenene amba, Nansha
byomwaumona amiwa ino ke-
158
mwitabijepo. 37 Kyonso ki¯
mpa Tata kik aya kondi, kadi
yewa wiya kondi nkikamupingapo nansha dimo; 38 mwanda
¯
¯
natukile mulu naiya kulonga,
ke kiswa-mutyima kyamipo, aa,
ino i kiswa-mutyima kya yewa
wantumine. 39 Kino’ki kyo
kiswa-mutyima kya yewa wantumine, amba nkyakijimija nansha kintu kimo ku byonso byaumpele ino amba nkekisangule mu
difuku dya mfulo. 40 Mwanda
kine kino’ki kyo kiswa-mutyima
kya Tata, amba ense uyuka Mwana senene ne kulombola lwitabi¯
jo mudi aye akamone bumi bwa
nyeke, kadi nkamusangulanga
mu difuku dya mfulo.”
41 Penepo Bayuda bashilula
kumwiuningila mwanda wane¯
na’mba: “Ami ne mukate utu¯
kile mulu”; 42 kadi kebanena’mba: “Le uno’u ke ayepo Yesu
¯
mwana Yosefa, otuyukile shandi
ne inandi? I namani pano kane¯
¯
na’mba, ‘Ami ne mutuke mulu’?”
43 Kwivwana Yesu webalondolola’mba: “Lekai kwiuninga banwe bene. 44 I kutupu muntu
ukokeja kwiya kondi, poso Tata
untumine amukoke; kadi nkamusangulanga mu difuku dya
mfulo. 45 I kilembwe mu Bapolofeto amba, ‘Kadi bakafundijibwanga bonso na Yehova.’ Yewa
ense waivwene Tata ne kufunda
wiyanga kondi. 46 Ke kunenapo amba kudi muntu ke mumone Tata, poso yewa utambile kudi
Leza; uno’u ke mumone Tata.
47 I binebine nemulombola’mba,
¯
Yewa witabija udi na bumi bwa
nyeke.
159
¯
¯
Kwikala mumi nyeke. “Binenwa bya bumi”
¯
48 “Ami ne mukate wa bumi.
¯
¯
49 Bakulutuba benu badile mana
mu ntanda mutuputupu ino bafwa. 50 Uno’u i mukate mu¯
¯
tuke mulu, amba muntu ense
udya’ko kakafupo. 51 Ami ne
¯
¯
¯
mukate mumi utukile mulu; shi
muntu adye ku uno mukate uke¯
kala mumi nyeke; kadi, na bubi¯
ne, mukate mwine onsa kupana i
¯
ngitu yami mwanda wa bumi bwa
ino ntanda.”
52 Penepo Bayuda kebepatanya abo bene na bene amba:
“Le uno muntu ubwanya namani kwitupa ngitu yandi tudye?”
53 Ponkapo Yesu nandi webanena’mba: “I binebine nemulombola’mba, Shi kemudilepo ngitu ya
¯
Mwana muntu ne kutoma ma¯
shi andi, kemukekalapo na bumi
mudi banwe bene. 54 Yewa
udya ngitu yami ne utoma ma¯
shi ami udi na bumi bwa nyeke,
kadi nkamusangulanga mu difuku dya mfulo; 55 mwanda ngitu yami i byakudya bya bine, kadi
ne mashi ami i bitomibwa bya
bine. 56 Yewa udya ngitu yami
ne kutoma mashi ami udi nyeke
nami umbumo, ami nami umbumo nandi. 57 Monka mwantu¯
mine Tata mumi, ami nami na¯
ikala m umi pa mwanda wa
Tata, ne yewa nandi undya, bine
¯
yao ukekalanga mumi pa mwanda wa ami. 58 Uno’u i mukate
¯
¯
utukile mulu. Ke pamopo na mu
¯
kyaba kyadile bakulutuba benu
ino bafwa. Yewa udya uno mu¯
kate ukekalanga mumi nyeke.”
59 Bino’bi wanenene’byo paadi
ufundija mu kitango kya bantu
ku Kapanama.
60 Penepo bandi bana ba bwa-
YOANO 6:48-71
nga bavule pa kwivwana namino, banena’mba: “Uno mwanda usansa; i ani ukokeja kwiwivwana?” 61 Ino Yesu, pa kuyuka munda mwandi amba bandi
bana ba bwanga badi beuninga
pa uno mwanda, webanena’mba:
“Le bibemukukaja? 62 Penepo
bikekala namani le shi mubamo¯
ne Mwana muntu ukanda kokwa kwaadi dibajinji? 63 Mu¯
¯
shipiditu o upana bumi; ngitu keidipo na kyoilonga nansha kimo.
Binenwa byonemunena i mushi¯
piditu kadi i bumi. 64 Ino kudi
bamo momudi’mo kebetabijepo.”
Mwanda tamba ku ngalwilo Yesu
wayukile boba bene kebetabijepo
ne yewa mwine wadi wa kumwaba. 65 O mwanda wanenene
monka’mba: “E kyonemunenene
amba, I kutupu muntu ukokeja
kwiya kondi poso i kimupebwe
na Tata.”
66 Pa uno mwanda bandi bana
ba bwanga bavule bajokela ku
bintu bya kunyuma, baleka ne
kwenda nandi pamo. 67 Ebiya
Yesu wanena ba dikumi ne babidi amba: “Le banwe nenu kemusakilepo kwenda?” 68 Shimona Petelo wamulondolola’mba: “A Mfumwetu, le twenda
kudi ani? Abe udi na binenwa
¯
bya bumi bwa nyeke; 69 kadi
twaitabije ne kuyuka’mba abe wi
Mwine Ujila wa Leza.” 70 Yesu
webalondolola’mba: “Nemutongele dikumi ne babidi, ke amopo? Ino umo pomudi’po i vubavuba.” 71 Nanshi, wadi une¯
na Yudasa mwana Shimona Isakadiota; mwanda aye ye wadi wa
kumwaba, nansha byaadi wa mu
ba dikumi ne babidi.
YOANO 7:1-23
Wenda ku masobo. Kanenapo bya aye mwine
Bino’bi pa kupita’po Yesu
wadi wenda koku ne koku
mu Ngadilea, mwanda kadipo
usaka kulonga nabya mu Yudea,
ke-bantu Bayuda badi bakimba
kumwipaya. 2 Inoko, Masobo a
Bipema a Bayuda adi keadi pabwipi. 3 Ebiya banababo kebamunena’mba: “Taluka kuno wende mu Yudea, mwanda wa bobe
bana ba bwanga nabo bamone mingilo yolonga. 4 Mwanda i kutupu usakanga kuyukana ulongelanga bintu kufula. Byolonga bino bintu, wilombole ku ino
ntanda.” 5 Inoko banababo kebadipo balombola lwitabijo mwadi. 6 Penepo Yesu webanena’mba: “Kitatyi kyami kifwaninwe
kekyaile, ino kitatyi kyenu kifwaninwe kidi’ko nyeke. 7 Ino
ntanda keidipo na bubinga bwa
kwimushikwa, inoko inshikilwe
amiwa, mwanda nsapulanga bukamoni pa mwanda wayo amba
mingilo yayo i mibi. 8 Banwe
kandai ku masobo; ami’ko nkisapo kala kukanda ku ao masobo, mwanda kitatyi kyami kifwaninwe kekyafikile ne pa mfulo.”
9 Penepo pa kupwa kwibalombola bino bintu, washala monka mu
Ngadilea.
10 Ino banababo pa kupwa kukanda ku masobo, penepo nandi
wakanda, ino mu bufyafya, ke
¯
patokelelapo. 11 Penepa Bayuda bashilula kumukimba ku masobo koku banena’mba: “Le udi
pi yao muntu?” 12 Kadi kwadi
miuningo mu kibumbo pa mwanda wandi. Bamo badi banena’mba: “I muntu muyampe.” Bakwabo nabo amba: “Aa, ongolanga kibumbo.” 13 I bine, i kutu-
7
160
pu wadi unena myanda yandi pa
bantu mwanda badi batyina Bayuda.
14 Masobo poadi keadi pa bukata, Yesu wakanda mu tempelo kafundija. 15 Penepo Bayuda batulumuka, kebanena’mba:
“Le uno muntu uyukile namani mikanda, aye muntu kafundilepo ku masomo?” 16 Yesu nandi webalondolola kanena’mba: “Byomfundija ke byamipo,
aa, ino i bya yewa wantumine.
17 Shi muntu usaka kulonga
kiswa-mutyima Kyandi, ukayuka byomfundija shi i bya kwa
Leza nansha nesambanga bya
ami mwine. 18 Yewa wisamba
bya aye mwine ukimbanga ntumbo ya aye mwine; ino yewa ukimba ntumbo ya yewa umutumine, yao i wa bine, kadi mwadi
kemudipo bukondame. 19 Mo¯
sesa wemupele Bijila, mwene i
amo? Inoko i kutupu muntu mo¯
mudi’mo ukokele Bijila. Mwanda waka mukimba kungipaya?” 20 Kibumbo kyamutentulula’mba: “Abe udi na ndemona. Le ukimba kukwipaya i ani?”
21 Kwivwana Yesu webalondolola’mba: “Nalongele’tu kilongwa
kimo, banwe bonso mwatulumuka. 22 O mwanda Mosesa i
mwimupe disao—ke kunenapo
amba i ditambe kudi Mosesa, ino
i ku bakulutuba—kadi mutwejanga muntu kwisao mu dya sabato. 23 Shi muntu utwejibwanga kwisao mu dya sabato kutyina’mba kijila kya Mosesa
kyakajilulwa, le mubandobela
bya mwiko mwanda’po’tu nako¯
meje muntu nke mu dya sabato?
161
Bakimba kwipaya Yesu. Nsulo ya “mema”
24 Lekai kutyiba mambo na kulonda mumwekelo wa panja, ino
tyibai mambo na boloke.”
25 Penepo bekadi bamo ba mu
Yelusalema baanza kunena’mba:
“Mwene uno’u ye muntu obakimba kwipaya? 26 Ino talai! Yeu
wisamba pa bantu, kadi abo kumunena kintu mpika. Le baledi
abayuka’mba bine uno’u ye Kidishitu’ni? 27 Batwe’ko tuyukile
kutambile uno muntu; ino shi Kidishitu waiya, i kutupu ukayuka
kwatambile.” 28 Penepa Yesu
paadi ufundija mu tempelo watulula diwi kanena’mba: “Banwe
bonso mundyukile kadi muyukile kontambile. Ne kadi nkiidilepo ami mwine, aa, ino yewa wantumine i wa bine, kadi banwe
kemumuyukilepo. 29 Ami muyukile, mwanda ndi mwimaniji
utambile kwadi, kadi Aye ye wauntumine.” 30 Penepo bashilula kukimba kumukwata, inoko i kutupu waolwele kuboko
´
kumukwata, mwanda nsa yandi
yadi keyafikile. 31 Inoko, bavule mu kibumbo baikala na lwitabijo mwadi; kadi badi banena’mba: “Pakafika Kidishitu, le ukalonga biyukeno bivule kutabuka
bilonga uno muntu’ni?”
32 Bafadiseo baivwana kibumbo kiuninga ino myanda
yandi, penepo babitobo bakulu ne Bafadiseo batuma bampulushi kukamukwata. 33 Penepa Yesu wanena’mba: “Nekidi
nenu bidi kakitatyi katyetye ponkyaendele kudi yewa wantumine. 34 Mukankimba, ino kemukamonepo, kadi kokwa kondi kemukokejapo kwiya’ko.” 35 Penepa Bayuda kebanena abo bene
YOANO 7:24-45
na bene amba: “Le uno muntu
usakanga kwenda kwepi, koketukamumonepo? Le usakanga
kwenda ku Bayuda bapalakenine
mu Bangidiki ne kufundija Bangidiki’ni? 36 Le usaka kunena bika panena’mba, ‘Mukankimba, ino kemukamonepo, kadi
kokwa kondi kemukokejapo kwiya’ko’?”
37 Ebiya mu difuku dya mfulo, difuku dikatampe dya masobo, Yesu wadi wimene, penepo watulula diwi amba: “Shi mu¯
ntu udi na kyumwa, aye kondi
atome. 38 Yewa udi na lwitabijo mondi, monka munenena Bisonekwa, ‘Munda mwandi mukakukanga tuminonga twa mema
¯
a bumi.’ ” 39 Inoko, wanenene
bino pa mwanda wa mushipiditu wadi keusa kutambula boba
badi na lwitabijo mwadi; ke-kuntu kwadi kekwaikele mushipiditu, mwanda Yesu wadi katumbijibwe ntumbo. 40 Penepa
bamo mu kibumbo baivwene bino
binenwa baanza kunena’mba:
“Uno’u bine ye aye Mupolofeto.” 41 Bakwabo badi banena’mba: “Uno’u ye Kidishitu.” Ino
bangi nabo amba: “Kidishitu na
bubine katambepo ku Ngadilea,
mwene i amo? 42 Mwene Kiso¯
nekwa kyanenene amba Kidishitu utambanga ku lutundu lwa
Davida, ne ku Betelema kibundi
¯
kyadi kishikatanga’mo Davida?”
˜
43 Ponkapo kwaikala kukalanana mu kibumbo pa mwanda wandi. 44 Ino bamo, badi basaka
kumukwata, inoko i kutupu waolwele kuboko kumukwata.
45 Penepo bampulushi bajokela kudi babitobo bakulu ne
YOANO 7:46–8:19
¯
Kitokeji. Bukamoni bwa bine
Bafadiseo, nabo bebanena’mba:
“Le i kika kyokemumuletelepo?”
46 Bampulushi balondolola’mba:
¯
“Kasha kekwaikele muntu unena nabya.” 47 Penepo Bafadiseo batentulula’mba: “Le nenu
abemongola’ni? 48 Le kudi muntu nansha umo mu baledi nansha mu Bafadiseo udi na lwitabijo mwadi, a? 49 Ino kino
kibumbo kya kubulwa kuyuka
Bijila i kifingwe mafingo.”
50 Nikodema, yewa waile kwadi’wa, umo wa mu abo, webanena’mba: 51 “Bijila byetu kebityibilangapo muntu mambo
poso mwamwivwana bidi ne kuyuka byalonga, mwene i amo?”
52 Kwivwana kobadi bamulondolola’mba: “Le abe nobe wi mutambe ku Ngadilea’ni? Kimba usa
kumona’mba i kutupu mupolofeto wa kutamba ku Ngadilea.”1
12 Penepo Yesu webanena
¯
8 monka’mba:
“Ami ne kitokeji kya ino ntanda. Yewa unonda
kakanangepo mu mfindi nansha
162
¯
dimo, inoko ukekala na kitokeji
¯
kya bumi.” 13 Ebiya Bafadiseo
bamunena’mba: “Usapulanga bukamoni pa mwanda wa abe mwine; bukamoni bobe ke bwa binepo.” 14 Kwivwana Yesu webalondolola’mba: “Nansha shi nsapulanga bukamoni pa mwanda
wa ami mwine, bukamoni bwami
i bwa bine, mwanda ndyukile ko˜
ntambile ne konenda. Ino banwe
kemuyukilepo kontambile ne ko˜
nenda kwine. 15 Banwe mutyibanga mambo na bungitu; ami’ko nkityibilangapo muntu mambo nansha dimo. 16 Kadi nansha shi natyibe mambo, butyibi
bwami i bwa bine mwanda nkidipo bunka, aa, ino Tata wantumine udi nami. 17 Kadi i kilembwe
mu Bijila byenu amba, ‘Bukamoni bwa bantu babidi i bwa bine.’
18 Ami ne umo usapula bukamoni pa mwanda wami, kadi Tata wantumine nandi usapulanga bukamoni pa mwanda wami.” 19 Penepo bamunena’mba: “Le Shobe
¯
1 Mu bilembwa bivule bya pa kala kadi biyukane i mutupu vese 53 kutula ku shapita 8, vese 11, ano mavese atangwa (na kwishila kumokumo mu bilembwa ne
mashintuludi a Kingidiki palapala) namino amba:
53 Penepo baenda muntu kwandi, muntu kwandi.
¯
Ino Yesu waenda ku Lulu lwa Impafu. 2 Inoko
dyuba pa kutamba, waenda
¯
monka ku tempelo, kadi bantu bonso kebaya kwadi, nandi washikata kaebafundija. 3 Penepo basonekeji ne Bafadiseo baiya na mwana-mukaji umo
obakwete makoji, bamwimika umbukata mwabo, 4 kebamunena’mba:
“A˜ Mu¯
fundiji, uno mwana-mukaji bamukwete ulonga makoji. 5 Mosesa wetusonenye
mu Bijila kwasa bana-bakaji ba uno muswelo mabwe. Le bine nobe ubanena’po
¯
namani?” 6 Na bubine, badi banena namino mwanda wa kumutula pa ditompo, bamone pa kumusambidila. Ino Yesu wabandama kalembe pa nshi na munwe. 7 Byobadi baningija kumwipangula, wabanduka kaebanena’mba: “Yewa
wampikwa bubi pomudi’po abadikile kumwasa mabwe.” 8 Kadi aye wabandama monka kalembe’nka kulemba pa nshi. 9 Ino boba baivwene nabya baanza
kutamba’mo umo umo, kushilwila ku bakulumpe, ino washala bunka, ne mwanamukaji wadi umbukata mwabo’wa. 10 Yesu pa kubanduka wamunena’mba: “A
mwana-mukaji, le badi kwepi? Le i kutupu wakuponeja?” 11 Nandi wanena’mba: “A Mfumwami, i kutupu nansha umo.” Yesu nandi amba: “Ne ami mwine
nkikuponejapo. Wiendele shobe; tamba dyalelo kokalonga bubi dikwabo.”
8
163
¯
¯
Yesu i wa kokwa kulu. Bubine bukulanga
udi kwepi?” Yesu walondolola’mba: “Kemundyukilepo ami nansha Tata mwine. Shi mwadi mundyukile, mwadi ba kuyuka ne
Tata.” 20 Wanenene bino binenwa mu kilambwilo paadi ufundija mu tempelo. Ino i kutupu wa´
mukwete, mwanda nsa yandi yadi
keyafikile.
21 Penepa webanena monka’˜
mba: “Ami nendanga, kadi mukankimbanga, ino banwe mukafwila mu bubi bwenu. Kokwa
˜
ko nenda banwe kemukokejapo kwiya’ko.” 22 Ebiya Bayuda kebanena’mba: “Le aye usa
kwiipaya’ni? Mwanda yeu une˜
na’mba, ‘Kokwa ko nenda banwe kemukokejapo kwiya’ko.’ ”
23 Penepo webanena’mba: “Banwe mwi ba pano panshi; ami
¯
ne wa kokwa kulu. Banwe mwi
ba ino ntanda; ami nkidipo wa
ino ntanda. 24 O mwanda nadi
nemunena’mba, Banwe mukafwila mu bubi bwenu. Mwanda
shi kemwitabijepo amba ami ye
aye, mukafwila mu bubi bwenu.” 25 Ebiya baanza kumunena’mba: “Abe wi ani?” Yesu webanena’mba: “Le kyonesambila
bidi nenu kine i kika? 26 Ngidi na bintu bingi bya kwisamba
pa mwanda wenu ne mambo a kutyiba. I amo, yewa wantumine i
wa bine, kadi byobya bine byonaivwene kwadi e byonesamba mu
ino ntanda.” 27 Kebadipo bevwanije amba wibalombolanga
myanda ya Shandi. 28 Ebiya
Yesu wanena’mba: “Pomusa ku¯
pwa kutulula Mwana muntu e pomusa kuyuka’mba ami ye aye,
˜
kadi amba nkilonangapo nansha
kimo na milangwe ya ami mwi-
YOANO 8:20-40
ne; ino monka mwaunfudijije
Tata ye monesambila bino bintu.
29 Kadi yewa wantumine udi
nami; kandekelepo bunka bwa˜
mi, mwanda nonanga kyaba kyonso bimusangaja.” 30 Paadi wisamba bino bintu, bantu bangi baikala na lwitabijo mwadi.
31 Penepo Yesu wanena monka Bayuda bamwitabije amba:
“Shi mwikale mu mwanda wami,
nabya mwi bami bana ba bwanga binebine, 32 kadi mukayuka bubine, bubine nabo bukemupa bwanapabo.” 33 Nabo bamulondolola’mba: “Batwe twi
lutundu lwa Abalahama kadi ka¯
sha ketwaikele bapika ba muntu nansha umo. I namani
unena’mba, ‘Mukekala banapabo’?” 34 Yesu webalondolola’mba: “I binebine nemulombola’mba, Ense ulonga bubi i umpika wa bubi. 35 Ne kadi, umpika kekalangapo nyeke mu njibo;
ino mwana wikalanga’mo nyeke.
36 Penepo shi Mwana wemupe bwanapabo, nankyo mukekala bine banapabo. 37 Ndyukile
amba mwi lutundu lwa Abalahama; inoko yao mukimba kungipaya, ke-muntu mwanda wami
keutamangapo momudi. 38 Bintu byonamwene ponadi na Tata
e byonesamba; ino banwe nenu
˜
mulonanga bintu byomwivwana kudi shenu.” 39 Kwivwana
nabo bamulondolola’mba: “Tata
wetu i Abalahama.” Yesu webanena’mba: “Shi mwi bana ba
Abalahama, longai mingilo ya
Abalahama. 40 Ino pano yeu
mukimba kungipaya, ami muntu wimusapwila bubine bonaivwene kudi Leza. Abalahama
YOANO 8:41–9:3
“Shandya bubela.” Abalahama kaikele’ko
164
¯
k alongelepo nankyo. 41 Ba- muntu alame mwanda wami, ka˜
nwe mulonanga mingilo ya she- kamonepo lufu nansha dimo.”
nu.” Nabo bamunena’mba: “Ba- 52 Bayuda bamunena’mba: “Patwe ketubutwilwepo mu buseke- no’ko tubayuka’mba udi na nde¯
mona. Abalahama wafwile, ne
se; tudi na Tata umo, Leza.”
42 Yesu webanena’mba: “Shi bapolofeto bene; ino abe koneLeza wadi Shenu, longa munse- na’mba, ‘Shi muntu alame mwanswe, mwanda natambile kwa nda wami kakafupo nansha
Leza ne byondi pano’bi. Kadi nki- dimo.’ 53 Le abe wi mukatatata wetu Abaidilepo ami mwine, ino Aye ye mpe kutabuka
¯
wantumine. 43 I kika le kyoke- lahama w¯ afwile’ni? Ne bapolofemuyukilapo byonesamba? Mwa- to bene bafwile. Le abe wimwene
nda kemukokejapo kwivwana bu ani?” 54 Yesu webalondolomwanda wami. 44 Banwe mwi la’mba: “Shi netumbije ami mwibatambe kudi shenu Dyabola, ne, nankyo ntumbo yami i ya bikadi musakanga kulonga bisaka- tupu. Tata ye untumbija, mwi¯
˜
saka shenu. Aye wadi ntapana- ne omunena’mba i Leza wenu’o;
¯
¯
ni paashilwile, kadi kaimanije- 55 ino banwe kumuyuka mpika.
po mu bubine, mwanda munda Inoko ami muyukile. Kadi shi namwandi bubine i mutupu’bo. Pa- nena’mba nkimuyukilepo nabya
bepanga bubela, wisambanga naikala mbepai pamo bwa banwe.
mwendele milangwe ya aye mwi- Ino ami muyukile kadi ndamine
56 Shenu Abane, mwanda i mbepai kadi ye mwanda wandi.
¯
shandya bubela. 45 Ino ami lahama wasangele bikatampe pa
difuku dyabyonemulombolanga bubine, o kutengela kumona
¯
¯
mwanda kemungitabijangapo. mi, ne kadi wedimwene wasanga46 I ani pomudi’po wa kuntulu- la.” 57 Penepo Bayuda bamuja bubi? Shi nesambanga bubine, nena’mba: “Abe kwabwenye nai kika le kyokemungitabijijapo? nsha myaka makumi atano mine,
47 Yewa wa kwa Leza wivwana- kodi mumone Abalahama?”
nga binenwa bya Leza. Kyoke- 58 Yesu webanena’mba: “I bineAbalamwivwaninapo i kino, i mwanda bine nemulombola’mba,
¯
¯
hama paadi kaikele’ko, ami nakemudipo ba kwa Leza.”
48 Kwivwana Bayuda bamu- di’ko.” 59 Ponkapo baboya manena’mba: “Mwene tudi na bubi- bwe amba bamwase’o; ino Yesu
nga pa kunena’mba, Abe wi mwi- wafyama ne kutamba watamba
ne Samadia kadi udi na nde- mu tempelo.
mona?” 49 Yesu walondolola’Ebiya paadi upita wamwemba: “Ami nkidipo na ndemona,
ne mpofu umo wa tamba ku¯
ino ndemekanga Tata, banwe’ko butulwa. 2 Penepo bandi bana
mumfutulula. 50 Ami’ko nki- ba bwanga bamwipangula’mba:
kimbangapo ntumbo ya ami mwi- “A Labi, le ulongele bubi i ani, i
ne, ino kudi Umo ukimbanga’yo uno muntu’ni, i bandi bambukadi utyibanga mambo. 51 I bi- twile, amba abutulwe mpofu?”
nebine nemulombola’mba, Shi 3 Yesu walondolola’mba: “Ke
9
165
Mpofu waundapwa; bantu kebepangula
uno muntupo nansha bambutwile bandi balongele bubi, ino i
mwanda wa mingilo ya Leza iso¯
kokele patoka pa mwanda wandi.
4 Tufwaninwe kwingila mingilo
ya yewa wantumine pano pakidi’ko dyuba; mwanda bufuku
bwiyanga kebukokejapo muntu
kwingila. 5 Pano pondi mu ino
¯
ntanda, ami ne kitokeji kya ino
ntanda.” 6 Pa kupwa kunena
¯
bino bintu, wapela mata pa nshi,
wavuba bitoto na mata, washinga muntu’wa bitoto mu meso
7 kamunena’mba: “Enda ukoye
mu kyumbu kya Sailoma” (kishintululwa’mba ‘Matumwe’). Nandi waenda wakoya, waiya’ko
umona.
8 Penepo bakwabo ne boba
badi bamumonanga paadi ulomba kebanena’mba: “Mwene uno
ye muntu wadi ushikatanga
ulomba bya kulomba?” 9 Bamo
badi banena’mba: “I aye.” Bakwabo nabo amba: “Aa, umwifwene.”
Aye mwine wanena’mba: “I amiwa.” 10 Ponkapo kebamunena’mba: “Le penepo meso abaku¯
putuka namani?” 11 Walondolola’mba: “Muntu witwa bu Yesu
wavubanga bitoto wanshinga’byo mu meso, kupwa waunena’mba: ‘Enda ku Sailoma ukoye.’ Ebiya nami naenda’ko naoye
kemone ne kumona.” 12 Ebiya
kebamunena’mba: “Lelo yao muntu udi kwepi?” Aye amba: “Nkiyuka.”
13 Bakatwala yewa wadi mpofu’wa kudi Bafadiseo. 14 Nanshi dyadi dya Sabato, dyavubi¯
le Yesu bitoto wamup utula
meso. 15 Penepa mu kine kitatyi’kya, Bafadiseo nabo ba-
YOANO 9:4-24
anza kumwipangula mwaamwenene meso. Nandi webanena’mba: “Wadi waunshinga bitoto
mu meso, kupwa nakoye ne kumona kemone.” 16 Ebiya Bafadiseo bamo baanza kunena’mba:
“Uno muntu katambilepo kwa
Leza, mwanda kalaminepo Sabato.” Bakwabo kebanena’mba: “Le
kipya-mambo ubwanya namani
kulonga biyukeno bya uno muswelo?” Penepo kwaikala kukala˜
nana umbukata mwabo. 17 Ino
banena monka mpofu’wa’mba:
“Le nobe ubanena namani pa uno
¯
muntu, byaakup utula meso?”
Nandi amba: “I mupolofeto.”
18 Inoko, Bayuda kebaitabijepo amba wadi mpofu pano wamone meso, enka ne byobaityije bambutwile ba muntu wamwene meso’wa. 19 Ebiya bebepangula’mba: “Lelo uno’u ye wenu
mwana omunenanga’mba wabutwilwe mpofu? Le penepo wamone namani?” 20 Bambutwile bandi balondolola’mba: “Kuyuka’ko tuyukile amba uno i wetu
mwana, ne amba wabutwilwe
mpofu. 21 Ino mwakamwena
¯
pano ketuyukilepo, ne wamuputula meso mwine ketumuyukilepo. Mwipangulei. Ke mutame.
Enenene aye mwine.” 22 Bambutwile bandi banenene namino mwanda badi batyina Bayuda, ke-bantu Bayuda badi kala
beivwanike amba shi muntu wamwitabija’mba i Kidishitu, ufwaninwe kupangwa mu shinankonka. 23 O mwanda bambutwile
bandi banenene amba: “Ke mutame. Mwipangulei.”
24 Penepa baita musungu wa
bubidi muntu wadi mpofu’wa
YOANO 9:25–10:7
166
¯
lwitabijo mudi Mwana muntu?”
36 Muntu’wa walondolola’mba:
“Le yao nandi i ani, a mfumwami,
amba ngikale na lwitabijo mwadi?” 37 Yesu wamunena’mba:
“Kodi mumumone, ne kadi, uno
wisamba nobe ye aye.” 38 Ebiya wanena’mba: “Namwitabija,
Mfumwami.” Ponkapo wamufukatyila. 39 Kadi Yesu wanena’mba: “Naile mu ino ntanda pa
mwanda wa buno butyibi: amba
boba kebamonangapo bamone ne
boba bamonanga nabo bekale bampofu.” 40 Boba ba mu Bafadiseo badi nandi baivwana ino myanda, kebamunena’mba: “Batwe’ko ke twi bampofupo, mwene i
amo?” 41 Yesu webanena’mba:
“Shi mwadi bampofu, longa kemudipo na bubi. Ino pano mubanena’mba, ‘Tumonanga.’ Bubi
bwenu budi’ko nyeke.”
“I binebine nemulombola’mba, Yewa katwelelapo pa
¯
kibelo mu kipombo kya mikoko
ino ukandila’ko pangi, yao i ngivi,
¯
kadi i wa kututa. 2 Ino yewa
utwelela pa kibelo i mukumbi wa
¯
mikoko. 3 Kalama wa pa kibe¯
lo umushitwilanga, kadi mikoko
nayo ivwananga diwi dyandi, na¯
ndi witanga mikoko yandi pa dijina ne kwiitambija panja. 4 Shi
¯
wapu kutambija mikoko yandi
yonso panja, wiitangidilanga kumeso, nayo keimulonda, mwanda
iyukile diwi dyandi. 5 Keikalondapo mweni nansha dimo ino
ikamunyema, mwanda keiyukilepo diwi dya beni.” 6 Yesu webelele luno lukindi; ino abo kebayukilepo mushintulwila byaadi wibanena.
7 Penepo Yesu webanena mo-
Mpofu ubingija Kidishitu. Kipombo
kebamunena’mba: “Tumbija Leza; tuyukile amba uno muntu
i kipya-mambo.” 25 Aye nandi walondolola’mba: “Shi kadi i
kipya-mambo, nkiyuka. Ino kyondyukile’tu i amba nadi mpofu pano kemone.” 26 Penepo
˜
bamunena’mba: “Le wakulona¯
nga bidi bika? Lelo wakuputulanga meso namani?” 27 Webalondolola’mba: “Mwene nemulombolanga kala, ino kemwivwenepo. I kika kyomusakila
kuteja’byo dikwabo? Le kemusakilepo nenu kwikala bandi bana
ba bwanga’ni?” 28 Ponkapo bamutuka kebanena’mba: “Abe
¯
ye mwana bwanga wa yao muntu, ino batwe twi bana ba
bwanga ba Mosesa. 29 Tuyuki¯
le amba Leza wesambile na Mosesa; ino uno muntu ketuyukilepo kwatambile.” 30 Kwivwana
muntu’wa webalondolola’mba:
“Bine kyakyo’ko i kya kutulumuka, amba banwe kemuyukile¯
po kwatambile, aye’ko wamputula meso. 31 Tuyukile amba
Leza kevwanangapo babipyamambo, aa, ino shi muntu utyinanga Leza ne kulonga kiswamutyima kyandi, yao ye waivwana. 32 Tamba kala ketwaivwe¯
¯
ne kasha’mba kudi ke muputule
meso a muntu mubutulwe mpofu. 33 Shi uno muntu kadipo
mutambe kwa Leza, kadipo wa
kulonga kintu nansha kimo.”
34 Kwivwana kobadi bamulondolola’mba: “Abe muntu mubutwilwe mu bonka bubi, kowitufundija?” Penepo bamwela panja!
35 Yesu waivwana’mba abamwela panja, kadi aye pa kumutana, kamunena’mba: “Le udi na
10
167
¯
Mukumbi mulumbuluke. “Mikoko mikwabo”
nka’mba: “I binebine nemulombo¯
la’mba, ami ne kibelo kya mikoko. 8 Boba bonso baile pa kya¯
mi kyaba i bangivi kadi i ba kutu¯
ta; ino mikoko keyebevwenepo.
9 Ami ne kibelo; ense utwelela pondi ukapanda, kadi ukatwela utamba ne kutana madyo.
10 Ngivi kyailanga i enka kwiba, kutapa, ne konakanya. Ami
¯
naiya’mba imone bumi kadi kwibumona bwa ntanda ne miseke. 11 Ami ne mukumbi mulumbuluke; mukumbi mulumbulu¯
ke up ananga muya wandi pa
¯
mwanda wa mik oko. 12 Muntu wa kaji, shi ke mukumbi¯
po, kadi shi mikoko ke yandipo,
umonanga mpumpi wiya washi¯
ya mikoko kanyema—mpumpi
nandi weikwata ne kwiipalakanya— 13 mwanda aye i mu¯
ntu wa kaji kadi katelepo mikoko mutyima. 14 Ami ne mukumbi mulumbuluke, ndyukile mi¯
¯
koko yami ne mikoko yami nayo
indyukile, 15 enka mundyukile Tata, nami ndyukile Tata; kadi
¯
mpananga muya wami pa mwa¯
nda wa mikoko.
¯
16 “Kadi ngidi na mikoko mikwabo, keidipo mu kino kipombo; ayo nayo mfwaninwe
kwiileta, ikevwananga diwi
dyami, kadi ikekalanga luombe lumo, mukumbi nandi umo.
17 O mwanda Tata unsenswe,
¯
mwanda mpananga muya wami,
amba nkeutambule dikwabo.
18 I kutupu muntu waungata’o,
¯
inoko napana’o ami mwine. Ngi¯
di na lupusa lwa kupana’o, kadi
ngidi na lupusa lwa kutambula’o
dikwabo. Ino mbila natambwile’yo kudi Tata.”
YOANO 10:8-32
19 Kwaikala monka kukala˜
nana mu Bayuda pa mwanda
wa bino binenwa. 20 Bavule
mobadi’mwa badi banena’mba:
“Udi na ndemona kadi i kilubi.
I kika kine kyomumwivwanina?”
21 Bakwabo nabo amba: “Bino
ke binenwapo bya muntu mukwatwe na ndemona. Lelo nde¯
mona ukokeja kuputula meso a
bampofu?”
22 Mu kine kitatyi’kya mu Ye¯
lusalema mwadi masobo a kupana tempelo. Kyadi kitatyi kya
mashika, 23 Yesu wadi una¯
nga mu tempelo mu buk onde
bwa Solomone. 24 Penepo Bayuda bamujokoloka kebamunena’mba: “Le abe uketuseleja mi¯
tyima kulu kufika ne kitatyi’ka?
Shi abe ye Kidishitu, witulombo¯
le’tu patokelela.” 25 Yesu webalondolola’mba: “Nemulombolanga, ino banwe kwitabija mpika. Mingilo yononga mu dijina
dya Tata, yo isapula bukamoni pa
mwanda wami. 26 Ino banwe
kemwitabijangapo, mwanda ke¯
¯
mudipo mikoko yami. 27 Mikoko yami ivwananga diwi dyami,
neiyukile, kadi nayo inondanga.
¯
28 Kadi neipanga bumi bwa nyeke, keikonakanibwapo nansha
dimo dine, ne kadi i kutupu ukansompola’yo mu dikasa dyami.
29 Kyokya kimpele Tata i kikatampe kutabuka bintu bikwabo byonso, kadi i kutupu wa kusompola’yo mu dikasa dya Tata.
30 Amiwa ne Tata twi umo.”
31 Ebiya Bayuda batekuna
monka mabwe a kumwasa.
32 Yesu webatentulula’mba:
“Nemulombwele mingilo mivule
milumbuluke ya kwa Tata. Lelo
YOANO 10:33–11:13
Mwana umbumo na Leza. Lazalasa ubela
pa ino mingilo i wepi mwine omungashila mabwe?” 33 Bayuda
bamulondolola’mba: “Kyotukwashila mabwe, ke pa mwandapo
wa mingilo milumbuluke, aa, ino
i pa mwanda wa mutonko otuka Leza, mwanda abewa, nansha
¯
byodi muntu, witulanga bu leza.”
34 Yesu webalondolola’mba: “Le
kekilembelwepo mu Bijila byenu
amba, ‘Nanene amba: “Mwi ba¯
leza” ’? 35 Shi waite boba baponejibwe na kinenwa kya Leza bu
‘baleza,’ Kisonekwa nakyo kekikokejapo kutalulwa, 36 le kemunena ami upandwilwe na Tata
ne kutumwa mu ino ntanda’mba, ‘Ubatuke Leza,’ mwanda’tu nanenanga’mba, Ndi Mwa¯
˜
na Leza? 37 Shi nkilonangapo
mingilo ya Tata, kemwakingita˜
bijai. 38 Ino shi no nanga’yo,
nansha shi kemungitabijepo, itabijai mingilo, amba mumone kuyuka ne kwendelela kuyuka’mba Tata udi nami umbumo, ami
nami umbumo na Tata.” 39 Penepo kebasake monka kumukwata; ino webabomboloka.
40 Ebiya waabukila monka bobwa bukila bwa Yodano kokwa
kwadi kubatyijija Yoano dibajinji, washikata konka. 41 Kadi
bantu bavule baiya kwadi, kebanena’mba: “Na bubine Yoano kalongelepo kiyukeno nansha
kimo, ino bintu bivule bine byanenene Yoano pa uno muntu,
byonso i bya bine.” 42 Kwine’kwa bavule baikala na lwitabijo
mwadi.
Penepo kwadi muntu umo
wadi ubela, Lazalasa wa
mu Betani, kibundi kya ba Madia
ne Mata mwanabo. 2 Na bubi-
11
168
ne, uno Madia ye wafukenye
¯
Mfumwetu mani a mananshi1
wamupampula ne ku maulu na
nywene yandi, wa mwanabo Lazalasa wadi ubela. 3 Ebiya banababo bana-bakaji batuma musapu kwadi amba: “Mfumwetu,
tala! yewa osenswe kisanso kikatampe ubelanga.” 4 Ino Yesu
pa kwivwana nabya wanena’mba: “Kitungo kya ino misongo
ke lufupo, aa, i kutumbija Leza,
¯
amba Mwana Leza atumbijibwe
pa mwanda wayo.”
5 Ino Yesu wadi usenswe
Mata, ne mwanabo mwana-mukaji, ne Lazalasa. 6 Inoko, paaivwene amba ubelanga, waikadidila mafuku abidi konka kwaadi’kwa. 7 Ebiya bino’bi pa
kupita’po wanena bana ba bwanga’mba: “Twayai monka mu Yudea.” 8 Bana ba bwanga nabo
bamunena’mba: “A Labi, mwene
¯
i enka pano padi pakimba bene
Yudea kukwasa mabwe, kadi koenda’ko monka?” 9 Yesu webalondolola’mba: “Mwene mu dyu´
ba mudi ns a dikumi ne ibidi?
Shi muntu unanga dyuba kakukalangapo ku kintu, mwanda
¯
umwene kitokeji kya ino ntanda.
10 Ino shi muntu unanga bufuku, ukukalanga ku kintu, mwa¯
nda kitokeji kekidipo mwadi.”
11 Pa kupwa kunena bino bintu, wabweja’ko amba: “Lazalasa
¯
˜
mulunda netu walala, ino kenenda’ko nkamulangule.” 12 Ebiya bana ba bwanga bamunena’¯
mba: “A Mfumwetu, shi ulele,
nankyo usa kukoma.” 13 Inoko Yesu wadi wisambila pa lwaYoa 11:21 Nansha, “malashi.”
169
¯
Lufu ludi bwa tulo. Yesu wasumija impolo
ndi lufu. Ino abo balanga’¯
mba wisambilanga pa kukokolokwa mu tulo. 14 Penepa, mu
kine kitatyi’kya, Yesu webalo¯
mbola patokelela’mba: “Lazalasa wafu, 15 ino nasangala pa
mwanda wenu byonkitenwe’ko,
amba nenu mwitabije. Pano twayai kwadi.” 16 Ebiya Tomase,
wadi witwa ne bu Dipasa, wanena bakwabo bana ba bwanga’mba: “Twendei netu, tukafwe nandi pamo.”
17 Yesu pa kufika, wamutana
´
ke mulonge mafuku ana mu kibundu. 18 Ino Betani wadi pabwipi na Yelusalema pa bula
bwa makilometele asenselela ku
asatu. 19 O mwanda Bayuda
bavule baile kudi ba Mata ne
Madia mwanda wa kwibasenga
pa lufu lwa mwanabo. 20 Penepo Mata, pa kwivwana’mba Yesu
yao wiya, wakamusambakana;
ino Madia washala ushikete ku
njibo. 21 Ebiya Mata wanena
Yesu amba: “A Mfumwetu, shi
wadi kuno longa mwanetu kafwilepo. 22 Ino ne pano pene
ndyukile amba bintu byonso byowakalomba Leza, nandi ukakupa’byo.” 23 Yesu wamunena’mba: “Mwanenu usa kusanguka.”
24 Mata wamunena’mba: “Ndyukile amba ukasangukanga ku lusangukilo mu difuku dya mfulo.”
25 Yesu wamunena’mba: “Ami
¯
ne lusangukilo ne bumi. Yewa
ulombola lwitabijo mudi ami, na¯
nsha wafwa, ukekala mumi mo¯
nka; 26 kadi muntu ense mumi
ulombola lwitabijo mudi ami kakafupo nansha dimo. Le ubaitabija’byo, a?” 27 Nandi wamunena’mba: “Eyo mwa, Mfumwami;
YOANO 11:14-39
pano naitabija’mba wi Kidishitu
¯
Mwana Leza, Yewa wiya mu ino
ntanda.” 28 Kadi Mata paadi
¯
unena nabya, wataluka’po waketa Madia mwanabo, kamulombola kufula’mba: “Mufundiji waiya,
yao ukwita.” 29 Nandi pa kwivwana namino, waimana bukidi
kaenda kwadi.
30 Ino Yesu wadi kafikile
mu kibundi, wadi ukidi kokwa kwakamusambakenine Mata. 31 Penepo boba Bayuda
badi nandi mu njibo bamusenga bamwene Madia wimana bukidi ne kutamba. Bamulonda, balanga’mba waenda ku kibundu
kukadidila konka. 32 Madia pa
kufika kwadi Yesu wamumona,
wapona ku maulu andi kamunena’mba: “A Mfumwami, shi wadi
kuno longa mwanetu kafwilepo.”
33 Penepo Yesu pa kumumona
udila, ne Bayuda baile nandi nabo
badila, wabinza munda mwandi
˜
ne neni yamuvutakana; 34 ka¯
nena’mba: “Lelo mwi bamuladike
kwepi?” Nabo amba: “A Mfumwe¯
tu, iya umone.” 35 Yesu wasumija impolo. 36 Penepo Bayuda kebanena’mba: “Talai, kino
shakyo kyo kisanso kyaadi umusenswe!” 37 Ino bamo pobadi’pa kebanena’mba: “Le uno mu¯
ntu waputwile meso a mpofu watuninye namani kukankaja
uno’u kufwa?”
38 Ebiya Yesu, pa kupwa kubinza monka munda mwandi, waiya ku kibundu. Ino na bubine
´
wadi muta, kadi dibwe dyadi di¯
tule konka. 39 Yesu wanena’mba: “Talulai dibwe.” Ino Mata
mwanabo na ufwile, wamunena’mba: “A Mfumwami, pano ye
YOANO 11:40–12:3
˜
Lazalasa wasanguka. Abakale neni
uno kanunka, mwanda kepadi
´
mafuku ana.” 40 Yesu wamunena’mba: “Mwene nakulombolanga’mba shi witabije usa kumona ntumbo ya Leza?” 41 Penepo batalula’ko dibwe. Ebiya Yesu
¯
watulwila meso mulu kanena’mba: “A Tata, wafwa’ko ne
kungivwana. 42 Bine, ndyukile amba ungivwananga mafuku onso; ino nanena pa mwanda wa kibumbo kimene koku
ne koku, amba betabije amba abe
wantumine.” 43 Kadi paanene
bino bintu, watulula diwi amba:
“Lazalasa, tamba’mo!” 44 Muntu wadi mufwe’wa watamba’mo
maulu ne maboko mapombe milenda, kadi ne kisandi kimukute
mu mpala yandi. Yesu webanena’mba: “Mukutululei mumuleke
ende.”
45 Penepo Bayuda bavule baile kudi Madia bamona byaalongele baikala na lwitabijo mudi
aye; 46 ino bamo baenda kudi
Bafadiseo bebalombola byalongele Yesu. 47 Ebiya babitobo bakulu ne Bafadiseo babungakanya
Sanedini pamo kebanena’mba:
“Le tulonga namani, mwanda
uno muntu walonga biyukeno
bivule? 48 Shi tumuleke nenki, bonso bakekala na lwitabijo mudi aye, kadi bene Loma ba¯
kaya kwituyata kifuko kyetu ne
muzo wetu mwine.” 49 Ino muntu umo umbukata mwabo, Kaifasa, wadi kitobo mukatampe
mwaka’wa, webanena’mba: “Banwe kemudipo ne kyomuyukile kine, 50 kadi kemujingulwilepo amba i kya kamweno komudi amba umo afwile bantu
pa kyaba kya muzo onso kona-
170
kanibwa.” 51 Kanenepo bino’bi na milangwe ya aye mwine;
ino byaadi kitobo mukatampe
mwine mwaka’wa, wanenene
bupolofeto amba Yesu i mutungilwe kufwila muzo, 52 kadi
ke pa mwandapo’tu wa muzo
kete, ino i ne amba akongakanye
pamo bana ba Leza bapalakene.
53 Penepa tamba dine difuku’˜
dya bakala neni ya kumwipaya.
54 O mwanda Yesu kadipo mo¯
nka ukinanga patokelela mu Bayuda, ino watalukile’mo waenda
ku mitamba ya kubwipi na mu
ntanda mutuputupu, mu kibundi
kitwa bu Efelaimi, kashikete’mo na bana ba bwanga. 55 Ebiya Pashika ya Bayuda yadi keidi pabwipi, kadi bantu bavule
ba ntanda’ya bakanda ku Yelusalema kumeso kwa Pashika
mwanda wa kukesubula mungya
bijila. 56 Penepo badi bakimba
Yesu kadi badi banena abo bene
na bene pobadi bemene kufulakufula mu tempelo amba: “Le
mulanga namani? Amba kasapo kwiya ku ano masobo nansha
dimo?” 57 Ino babitobo bakulu
ne Bafadiseo baleta kishima’mba
shi muntu wayuka kwadi, ufwaninwe kulombola’ko, amba bakamukwate.
asamba kumeso
12 Mafuku
kwa Pashika, Yesu wafika
ku Betani, kwadi Lazalasa mwine wasangwilwe na Yesu mu ba¯
fwe. 2 Penepo bamutekela’ko
bidibwa bya kyolwa, kadi Mata
wadi wingila, ino Lazalasa wadi
mu boba badi bashikete nandi
ku meza. 3 Ebiya Madia wate¯
kuna mudingo wa mani a ma-
171
¯
Mananshi a kumujıka nao. Yesu pa mpunda
nanshi,1 nala2 ya binebine, a lupoto lukomo, wafukanya’o Yesu
ku maulu kupwa wamupampula
ku maulu na nywene yandi. Njibo yonso yayula luvumba lwa
¯
mani a mananshi. 4 Ino Yudasa Isakadiota, umo wa mu bandi bana ba bwanga, yewa wadi
kadi pabwipi na kumwaba, wanena’mba: 5 “Mwanda waka ano
¯
mani a mananshi keapotejibwe¯
po ku ndenadi 300 ne kupana ku
balanda?” 6 Ino kyaanenene
namino, ke mwandapo wa balanda baadi utele mutyima, aa, ino i
mwanda wadi ngivi kadi wadi na
¯
mukolo wa lupeto ne kadi wadi
¯
wibanga lupeto lobadi batulanga’mo. 7 Penepo Yesu wanena’mba: “Mulekei, amba endelele
kulama kino mwanda wa difuku
¯
dya kunjıka. 8 Mwanda balanda mudi nabo mafuku onso, inoko ami kemukekalapo nami mafuku onso.”
9 Ponkapo kibumbo kikatampe kya Bayuda bayuka’mba udi
kokwa, ebiya baiya, ke enkapo pa
mwanda wa Yesu, ino i ne kumona Lazalasa mwine waasangwile
mu bafwe. 10 Babitobo bakulu
˜
nabo kebakale neni mwa kwipaila ne Lazalasa mwine kumo,
11 ke-bantu Bayuda bavule badi
benda’ko ne kwikala na lwitabijo
mudi Yesu pa mwanda wandi.
12 Difuku dilonda’ko kibumbo
kikatampe kyaile ku masobo
kyaivwana’mba Yesu yao wiya
ku Yelusalema. 13 Ponkapo
basela malala a tunkindu kebakamutundaila koku bela mabila’-
YOANO 12:4-24
mba: “Pandija’po, tubakulombe!
Mweselwe dyese i yewa wiya
mu dijina dya Yehova, mulopwe
wa Isalela!” 14 Penepa Yesu
watana mpunda mwana, washikata’po, monka mokilembelwe
amba: 15 “Kokikwatwa moyo,
¯
a mwana Ziona mwana-mukaji. Tala! Mulopwe obe yao wiya
ushikete pa kyana kya mpunda.”
16 Dibajinji bandi bana ba bwanga kebaivwanijepo bino bintu,
ino Yesu pa kutumbijibwa ntumbo, penepa bavuluka’mba bino
¯
bintu byalembelwe pa mwanda
wandi ne amba bamulongele bino
bintu.
17 Kadi, kibumbo kyaadi nakyo paaityile Lazalasa mu
kibundu wamusangula mu bafwe kyadi kisapula’nka kusapula bukamoni. 18 Penepo, kibumbo pa kwivwana’mba walongele kino kiyukeno, nakyo kyaenda
kukamusambakana. 19 Ebiya
Bafadiseo kebenena abo bene
na bene amba: “Mubamone amba
mukambakananga’tu bitupu. Talai! Ntanda yonso ibamulonda.”
20 Penepo kwadi ne Bangidi¯
ki bamo mu boba baile kutota ku
masobo. 21 Ebiya bano’ba bafwena Fidipa wadi wa ku Betesaida wa Ngadilea, kebamulombe
amba: “Abe mfumwetu, tusaka
tumone Yesu.” 22 Fidipa waiya kulombola Andele. Ba Andele
ne Fidipa nabo baiya kulombola
Yesu.
23 Ino Yesu webalondolola ka´
nena’mba: “Nsa ibafika ya Mwa¯
na muntu kutumbijibwa ntumbo.
24 I binebine nemulombola’mba,
˜
Yoa 12:31 Nansha, “malashi.” 32 Nala Shi museke wa nano keuponenepo pa nshi ne kufwa’o, nabya
i kadiluba kanunka mwenye.
YOANO 12:25-46
¯
Diwi dyaiya mulu. Mulopwe wa ino ntanda
ukekala’nka museke umo; ino shi
ubafu, nankyo ukapa bipa bingi.
25 Yewa usenswe muya wandi
wionakanyanga, ino yewa ushikilwe muya wandi mu ino ntanda
¯
ukeulama ku bumi bwa nyeke.
˜
26 Shi muntu usaka kuningidila,
nabya anonde, kadi kokwa kondi
ne mwingidi wami mwine ukeka˜
la konka. Shi muntu uningidila,
¯
Tata ukamul emeka. 27 Pano
muya wami ubavutakanibwa,
lelo nene namani? Tata, mpandi´
je ku ino nsa. Inoko, kino e kyo´
naidile pa ino nsa. 28 Tata, tumbija dijina dyobe.” Ponkapo
¯
diwi dyaiya mulu amba: “Neditumbija kadi nkeditumbijanga dikwabo.”
¯
29 Kibumbo kyadi kimene ponka’pa pa kwivwana nabya, kebanena’mba yao wakungula. Bakwabo nabo amba: “Mwikeulu
wesambe nandi.” 30 Yesu walondolola’mba: “Dino diwi kediilepo pa mwanda wami, ino i pa
mwanda wenu. 31 Pano kudi
kutyiba mambo a ino ntanda;
pano mulopwe wa ino ntanda
usa kwelwa panja. 32 Ino ami,
ponkatululwa mu ino ntanda,
nkakokela bantu ba miswelo yonso kondi.” 33 Bine wanenene bino mwanda wa kulombola
muswelo wa lufu lwaadi kadi
kubwipi na kufwa. 34 Penepo
kibumbo kyamulondolola’mba:
“Twaivwene mu Bijila’mba Kidishitu ukekala’ko nyeke, i nama¯
ni abe unena’mba Mwana muntu
ufwaninwe kutululwa? Le Mwa¯
na muntu’ye i ani?” 35 Ebiya
¯
Yesu webanena’mba: “Kitokeji
kikidi umbukata mwenu kitatyi
kityetye. Nangai pano pomukidi
172
¯
na kitokeji, kutyina’mba fukutu
¯
yakemut adila; yewa unanga
mu fukutu kayukilepo kwaenda.
¯
36 Pano pomukidi na kitokeji,
¯
lombolai lwitabijo mu kitokeji,
¯
amba mwikale bana ba kitokeji.”
Yesu wanenene bino bintu kupwa waenda kukebafyama.
37 Ino nansha byaalongele biyukeno bivule mpata ku meso abo,
kebaikelepo na lwitabijo mudi
aye, 38 amba kinenwa kya mu¯
polofeto Isaya kifikidile, paanenene amba: “A Yehova, le i ani
waikele na lwitabijo mu mwanda
otwaivwene? Kadi kuboko kwa
Yehova nako, le kwasokwedilwe
ani?” 39 Bubinga bokebaitabi¯
jijepo i bobwa bwanenene monka
Isaya’mba: 40 “Wasabe meso
¯
abo ne k umija mityima yabo,
amba kebakimona na meso abo
nansha kwivwanija na mityima
yabo ne kwalamuka’mba nami
¯
nebabelule.” 41 Isaya wanene¯
ne bino’bi mwanda w amwene
¯
ntumbo yandi, kadi w esambile myanda yandi. 42 Ne kadi,
bavule enka ne baledi bene baikala na lwitabijo mudi aye, ino
pa mwanda wa Bafadiseo, ke¯
badipo bamwitabija pat okelela, kutyina kupangwa mu shinankonka; 43 mwanda badi basenswe ntumbo ya bantu kutabuka’nka ne ntumbo ya Leza mine.
44 Inoko, Yesu watulula diwi
kanena’mba: “Yewa udi na lwitabijo mudi ami, kadipo na lwitabijo enka mudi ami kete, aa,
ino i ne mudi yewa wantumine;
45 kadi yewa umona ami wamone ne yewa wantumine. 46 Na¯
iya bu kitokeji mu ino ntanda,
amba ense wikala na lwitabijo
173
Oija bana ba bwanga
mudi ami kakikala mu fukutu.
47 Inoko shi muntu wivwana
binenwa byami ino kwibilama
mpika, ami nkimutyibilapo mambo; mwanda nkyailepo kutyibila ino ntanda mambo, ino naile kupandija ino ntanda.
48 Yewa umfutulula ne kutambula binenwa byami mpika udi
na wa kumutyibila mambo. Kinenwa kyonesambile kyo kikamutyibila mambo mu difuku dya
mfulo; 49 mwanda nkisamba˜
ngapo na neni ya ami mwine, ino
Tata mwine wauntumine i mumpe mbila ya bya kulombola ne
bya kwisamba. 50 Kadi, ndyu¯
kile amba mbila yandi bo bumi
bwa nyeke. Penepo bintu byonesamba, monka mwanombwedile’byo Tata, mo monesambila’byo.”
Ebiya kadi, byaayukile kumeso kwa masobo a Pa´
shika amba ns a yandi ya kutaluka mu ino ntanda ende
kudi Shandi ibafika, Yesu, byaadi usenswe bandi badi mu ino
ntanda, webasenswe’nka ne ku
mfulo. 2 Bidibwa bya kyolwa
pobyadi bikyendelela, Dyabola
¯
wadi kala ke mutule mu mutyima wa Yudasa Isakadiota, mwa¯
na Shimona, mulangwe wa kumwaba. 3 Penepo aye, byaadi
uyukile amba Tata i mumupe bintu byonso mu makasa andi ne
amba watambile kudi Leza kadi
wendanga kudi Leza, 4 waima¯
na pa bidibwa bya kyolwa watula kufula bivwalwa byandi bya
¯
pangala. Ebiya watekuna kipeta
wekuta’kyo mu kifuka. 5 Kupwa waela mema mu kyoilo kaoija bandi bana ba bwanga ku ma¯
ulu ne kwibapampula na kipe-
13
YOANO 12:47–13:16
ta kyaadi wikutyile mu kifuka’kya. 6 Aye pa kufika padi
Shimona Petelo, nandi kamunena’mba: “A Mfumwami, koungoija ku maulu?” 7 Kwivwana kwadi Yesu wamulondolola’mba: “Byononga’bi kwibivwanijapo pano, ino usa kwibivwanija
kyaba kikwabo.” 8 Petelo wamunena’mba: “Abe kungoijapo
ku maulu nansha dimo.” Yesu
wamulondolola’mba: “Shi nkikoijepo, kudipo na kantu nansha kamo pamo nami.” 9 Shimona Petelo wamunena’mba:
“A Mfumwami, ke’nkapo maulu ami kete, poso ne maboko ne
mutwe mwine kumo.” 10 Yesu
wamunena’mba: “Yewa oile pa
ngitu kadipo kyasaka, poso koijibwa ku maulu kete, ino aye
¯
ense i utoka. Banwe mwi ba¯
toka, inoko ke banwe bonsopo.”
11 Mwanda wadi uyukile mwine
ukamwaba. O mwanda wanenene amba: “Ke banwe bonsopo ba¯
toka.”
12 Paapwile kwiboija ku maulu ne kuvwala bivwalwa byandi
bya pangala washikata monka
ku meza, webanenene amba: “Le
mubaivwanija byonemulonga’bi?
13 Mungitanga bu ‘Mufundiji,’
ne bu ‘Mfumwetu,’ mudi na bubinga, mwanda e byondi. 14 Penepo shi ami nansha byondi Mfumwenu kadi Mufundiji, nemoija ku maulu, nenu mufwaninwe
kwioija ku maulu banwe bene
na bene. 15 Mwanda nemushila kimfwa, amba, monka monemulongela, nenu longelai monka.
16 I binebine nemulombola’mba,
Umpika katabukilepo mfumwandi bukatampe, nansha yewa
YOANO 13:17-38
Satana watwela Yudasa. Mbila impya
utuminwe kutabuka yewa umutumine bukatampe. 17 Shi mu¯
yukile bino bintu mwi ba katokwe shi mulonga’byo. 18 Nkisambilangapo pa banwe bonso;
ndyukile bene bontongele. Ino
i mwanda wa Kisonekwa kifikidile amba, ‘Yewa wadi udyanga mukate wami wantulwila
kapondo.’ 19 Tamba pano nkenemulombola pokebyalongekele’pa, amba shi bibalongeka mwitabije amba ndi aye. 20 I binebine nemulombola’mba, Yewa
utambula muntu ontumine wauntambula ne ami. Kadi yewa
untambula, nabya watambula ne
yewa untumine mwine.”
21 Yesu pa kupwa kunena bino’bi, wavutakanibwa mu mushipiditu, wasapula bukamoni
kanena’mba: “I binebine nemulombola’mba, Umo pomudi’po usa
kungaba.” 22 Bana ba bwanga
baanza kwitala abo bene na bene,
ino kuyuka i ani mwine wanena
¯
bino mpika. 23 Kwadi mwana
bwanga umo wadi ushikete kubwipi na Yesu, kadi Yesu wadi
umusenswe. 24 Penepo Shimona Petelo wamukunwina mutwe kamunena’mba: “Lombola, i
ani le wanena bino?” 25 Mwa¯
na bwanga’wa nandi waeyalala
mu kyadi kya Yesu kamunena’mba: “A Mfumwami, le i ani?”
26 Penepa Yesu walondolola’mba: “I yewa onsa kupa kibese
kya mukate kyombelela.” Ebiya
aye pa kubelela mukate, wapa’o
¯
Yudasa mwana Shimona Isakadiota. 27 Yudasa pa kupwa kuyata kibese kya mukate, Satana
wamutwela. Penepo Yesu wamunena’mba: “Byolonga’byo kalo-
174
nge’byo bukidibukidi.” 28 Inoko i kutupu nansha umo pa boba
badi bashikete ku meza wayukile kine kyaamunenene nabya.
29 Na bubine, bamo badi bafwatakanya’mba Yudasa byaadi na
¯
mukolo wa lupeto, Yesu wadi
umulombola’mba: “Kapote bintu
byotusakilwa pa masobo,” nansha’mba akape balanda bintu.
30 Penepo aye pa kupwa kutambula kibese kya mukate, watamba ponka na ponka. Ne kadi
bwadi ke bufuku.
31 Aye pa kutamba, Yesu wa¯
nena’mba: “Pano Mwana muntu
watumbijibwa ntumbo, ne Leza
watumbijibwa pa mwanda wandi.
32 Kadi Leza mwine ukamutumbija, ne kadi usa kumutumbija
ponka na ponka. 33 A twana tutyetye, nakidi nenu kitatyi kityetye. Mukankimba; monka monanenene Bayuda’mba, ‘Kokwa konsa kwenda banwe kemukokejapo kwiya’ko,’ nebinena pano ne ku
banwe nenu. 34 Nemupe mbila
impya, amba mwisanswe banwe
bene na bene; monka monemusanshilwe, amba nenu mwisanswe
banwe bene na bene. 35 Pa kino
e pakayukila bonso amba mwi
bami bana ba bwanga, shi mudi na
buswe umbukata mwenu.”
36 S himona Petelo wamunena’mba: “A Mfumwami, le koenda kwepi?” Yesu wamulondolo˜
la’mba: “Kokwa konenda kukokejapo kunonda’ko, ino ukanonda
kyaba kikwabo.” 37 Petelo wamwipangula’mba: “A Mfumwami, i kika kyonkikokejapo kuku¯
londela’ko’nka pano? Ami nkapana muya wami pa mwanda obe.”
38 Yesu walondolola’mba: “Abe
175
¯
Bıkalo bivule. Ntanda keikamonepo monka
¯
ukapane muya obe pa mwanda
wami? I binebine nakulombola’mba, Nzolo kakadilapo nansha
dimo poso untune bidi misunsa
isatu.”
mi14 “Kemwakivutakanyai
tyima yenu. Lombolai lwitabijo mudi Leza, lombolai lwitabijo ne mudi ami. 2 Mu njibo ya
¯
Tata mudi bıkalo bivule. Shi bitupu, longa nemulombola, mwanda
˜
kenenda kukemulongolwela kifuko. 3 Ne kadi, shi naenda kukemulongolwela kifuko, nsa kwiya monka kadi nkemutambulanga kwami, amba kokwa kondi
nenu mwikale konka. 4 Ne ko˜
kwa konenda banwe muyukile
dishinda.”
5 Tomase wamunena’mba:
“A Mfumwami, ketuyukilepo koenda. Le dishinda twidiyuka namani?”
6 Yesu wamunena’mba: “Ami
¯
ne dishinda ne bubine ne bumi.
I kutupu wiya kudi Tata poso
upityila padi ami. 7 Shi banwe
mwadi mundyukile, mwadi ba
kuyuka ne Tata mwine; tamba
pano mubamuyuka kadi kemudi
bamumone.”
8 Fidipa
wamunena’mba:
“A Mfumwami, witulombole Shobe, nabya bitubwane.”
9 Yesu wamunena’mba: “A Fidipa, kitatyi kilampe kyonaikala
nenu nenki, ino kwaundyukile ne
pano? Yewa umona ami wamone ne Tata mwine. I namani konena’mba, ‘Witulombole Shobe’?
10 Le kwitabijepo amba amiwa
ndi umbumo na Tata, ne Tata nandi udi nami umbumo? Byobya
byonemunena nkisambangapo
YOANO 14:1-21
bya ami mwine, aa; ino Tata udi
nami umbumo ye ulonga mingilo
yandi. 11 Ngitabijei amba ndi
umbumo na Tata ne Tata nandi
udi nami umbumo; shi bitupu, itabijai pa mwanda wa mingilo yonkayonka. 12 I binebine nemulombola’mba, Yewa ulombola lwitabijo mudi ami, yao nandi uka˜
lonanga mingilo yononga’i; kadi
ukalonga mingilo mikatampe kutabuka ne ino’i, mwanda ami
˜
kenenda kudi Tata. 13 Kadi,
kyonso kyomulomba mu dijina
dyami, shi kika shi kika, nkalonga’kyo, amba Tata atumbijibwe
pa mwanda wa Mwana. 14 Shi
mulomba kintu kyo-kyonso mu
dijina dyami, nkalonga’kyo.
15 “Shi munsenswe ami, mukalama mbila yami; 16 kadi
nkalomba kudi Tata nandi ukemupa mukwashi mukwabo wa
kwikala nenu nyeke, 17 mushipiditu wa bubine, ino ntanda
keikokejapo kwiutambula, mwanda keimonanga’opo nansha kwiuyuka kwine. Banwe mwiuyukile, mwanda wikele nenu kadi
udi momudi. 18 Nkisapo kwimushiya bu bana ba nshiye. Ngiyanga komudi. 19 Kubashala
kakitatyi katyetye’tu ino ntanda keikamonepo ami monka,
ino banwe mukamandilanga,
¯
mwanda ndi mumi kadi nenu
¯
mukekala b omi. 20 Mu dyodya difuku’dya mukayuka’mba
ndi umbumo na Tata kadi nenu
mudi nami umbumo, ami nami
ndi nenu umbumo. 21 Yewa
udi na mbila yami ne kulama’yo
ye unsenswe. Ne kadi yewa unsenswe, ne Tata nandi ukamusanswa, kadi nami nkamusanswa
˜
YOANO 14:22–15:11
Mukwashi. Munanza wa bine
176
¯
ne kwilombola patokelela kwa- mbila ya kulonga. Imanai, tutalukei pano.
di.”
˜
22 Yudasa, ino ke Isakadiota“Ami ne munanza wa bine,
po, wamunena’mba: “A MfumwaTata nandi ye kidimye.
mi, i namani kosake kwilombola 2 Musambo onso ulamete kondi
¯
patokelela kotudi ino kwilombo- ino kupa bipa mpika aye wiula ku ino ntanda mpika?”
talulanga’ko, kadi owa onso upa
¯
23 Kwivwana Yesu wamulo- bipa wiutokejanga, amba upele’ndolola’mba: “Shi muntu unse- ko bipa ¯ bivule. 3 Banwe kala
nswe, ukalama mwanda wami, mwi batoka mwanda wa kinenwa
kadi Tata nandi ukamusanswa- kyonemusapwidile. 4 Ikalai
¯
nga, kadi tukaya kwadi ne kwi- nami umbumo, ami nami umbukala nandi pamo. 24 Yewa ka- mo nenu. Monka kemukokejensenswepo kalamangapo mya- japo musambo kupa bipa pa ˜ ao
nda yami; kadi uno mwanda mwine poso wikele ku mu naomwivwana’u ke wamipo, aa, ino nza, mo monka nenu kemukokejapo, poso mwikele nami umbui wa Tata mwine wantumine.
˜
25 “Pano ponakidi nenu, ne- mo. 5 Ami ne munanza, banwe
mwi
misambo.
Yewa
udi nami
musapwila bino bintu’bi. 26 Ino
umbumo,
ami
nami
umbumo
namukwashi, mushipiditu ujila, ukatumwa na Tata mu dijina dya- ndi, yao ye upanga bipa bingi;
mwanda kwampikwa ami kemumi, ye ukemufundija bintu byokokejapo kulonga kintu nansha
nso ne kwimuvuluja bintu byokimo. 6 Shi muntu kekelepo
nso byonemulombwele. 27 Nenami umbumo, welwanga panja
¯
mushila ndoe, nemupe ndoe yami.
pamo bwa musambo ne kuma;
¯
˜
Nkimupele’yopo na mup aninakadi bantu babunanga yayo mi¯
nga’yo ino ntanda. Kemwakivuta- sambo beyela mu mudilo yatema.
kanyai mityima yenu nansha ku- 7 Shi mudi nyeke nami umbuzakala moyo. 28 Mwadi muba- mo, binenwa byami nabyo bidi
ivwana byonemunenanga’mba, nyeke momudi, nankyo lombai
˜
kenenda kadi nsa kujokela ko- kintu kyonso kyomusaka ne kimudi. Shi mwadi munsenswe, lo- kemulongelwa. 8 Tata utumbinga mwadi ba kusangala pa kuyu- jibwanga na kino, amba mupe’˜
ka’mba kenenda kudi Tata, mwa- nka kupa bipa bingi ne kwikala
nda Tata untabukile ami bukata. bami bana ba bwanga. 9 Monka
29 Ino pano nemulombola poke- munsanshilwe Tata ne monemubyalongekele’pa, amba shi biba- sanshilwe, ikalai mu buswe bwalongeka, mwitabije. 30 Nkikisa- mi. 10 Shi mulame mbila yami,
mbepo nenu bivule monka, mwa- mukekala mu buswe bwami, monda mulopwe wa ino ntanda wi- nka mondamine mbila ya Tata ne
yanga. Kadi kadipo na lupusa kwikala mu buswe bwandi.
pondi, 31 ino, mwanda wa ino
11 “Bino’bi nemulombola’byo,
ntanda iyuke amba nsenswe Tata, amba nsangaji yami ikale mo¯
˜
nonanga monka mumpedile Tata mudi ne nsangaji yenu iyule ba.
15
177
Mbila ya kwisanswa. Ntanda ikemushikwa
12 Ino’i yo mbila yami, amba mwisanswei banwe bene na bene monka monemusanshilwe. 13 I kutupu wa buswe bukatampe ku¯
tabuka buno’bu, amba muntu apane muya wandi pa mwanda
wa balunda nandi. 14 Mwi balunda nami shi mulonga byonemu˜
sonanya. 15 Banwe nkikimwitepo monka bu bapika, ke-muntu umpika kayukangapo bilonga
mfumwandi. Ino nemwite bu balunda, mwanda bintu byonso byonaivwene kudi Tata nemuyukija’byo.
16 Banwe kemwantongelepo, ino
¯
ami ye wemutongele, nemutula’mba mwendelele kadi mupe’nka
kupa bipa ne bipa byenu bikale’ko nyeke; amba nansha mulombe
kika kudi Tata mu dijina dyami
aye ukemupa’kyo.
˜
17 “Nemuso nanya bino’bi amba mwisanswe banwe bene na
bene. 18 Shi ino ntanda ibemushikwe, muyukile amba yanshikilwe bidi amiwa kumeso kwa kwimushikwa banwe. 19 Shi mwadi ba ino ntanda, ntanda yadi ya
kusanswa bayo. Inoko byokemudipo ba ino ntanda, ino nemutongele mu ino ntanda, o mwanda mwine ntanda imushikilwe. 20 Vulukai mwanda onemulombwele,
Umpika katabukilepo mfumwandi
bukatampe. Shi bampangilepangile amiwa, ne banwe bene bakemupangapanga; shi balamine mwanda wami, bakalama ne wenu mwine. 21 Ino bakemulonga bino
byonso’bi pa mwanda wa dijina dyami, mwanda kebayukilepo
yewa wantumine. 22 Shi nkyailepo ne kwisamba nabo, longa kebadipo na bubi; ino pano kebadipo na bubinga bwa kwibingija pa
YOANO 15:12–16:7
bubi bwabo. 23 Yewa unshikilwe amiwa ushikilwe ne Tata mwine. 24 Shi nkyalongelepo umbukata mwabo mingilo keyalongelwe na muntu mukwabo, longa
kebadipo na bubi; ino pano abamone ne kunshikwa ami ne Tata
mwine kumo. 25 Inoko bino bibalongeka mwanda wa kufikidi¯
ja kinenwa kyalembelwe mu Bijila byabo amba, ‘Baunshikilwe
pampikwa mwanda.’ 26 Pakafika mukwashi onkemutumina kutamba kudi Tata, mushipiditu wa
bubine, wiya kudi Tata, yao ye
ukasapula bukamoni pa mwanda
wami; 27 kadi banwe nenu, mufwaninwe kukasapula bukamoni,
mwanda mwadi nami tamba ponashilwile.
“Nemunena bino’bi kutyina’mba mwakakukala.
2 Bantu bakemupanga mu shi´ ¯
nankonka. Kadi nsa ıyanga ya
muntu ense wimwipaya ukalanga’mba waingidila Leza mingilo ikola. 3 Ino bakalonga bino’bi mwanda kebayukilepo Tata
ne ami mwine. 4 Inoko, nemu´
lombola bino’bi amba, shi nsa ya
kulongeka’byo ibafika, muvuluke amba nemulombwele’byo.
“Inoko, bino bintu nkyemulombwele’byopo dibajinji mwanda
˜
nadi nenu. 5 Inoko pano kenenda kudi yewa wantumine, ino
i kutupu nansha umo pomudi’po wangipangula’mba, ‘Le koenda kwepi?’ 6 Ino mwanda nemulombola bino’bi, mityima
yenu ibayula njia. 7 Inoko,
ne˜
mulombola bubine amba, Nendanga pa mwanda wa kamweno
kenu. Mwanda shi nkyendelepo,
mukwashi kasapo kwiya komudi
16
YOANO 16:8-26
˜
Kenenda kudi Tata. Lombai mukatambula
nansha dimo; inoko shi naenda,
nkemutumina’ye. 8 Kadi shi
aye wafika ukapa ino ntanda bu¯
kamoni bwa patokelela pa mwanda wa bubi ne pa mwanda wa
boloke ne pa mwanda wa butyibi: 9 dibajinji, pa mwanda
wa bubi, ke-bantu kebalombwelepo lwitabijo mudi ami; 10 kupwa pa mwanda wa boloke, mwa˜
nda kenenda kudi Tata kadi kemukamonepo ami dikwabo;
11 kupwa pa mwanda wa butyibi, mwanda mulopwe wa ino ntanda watyibilwa butyibi.
12 “Ngidi na bintu bingi
bya kwimusapwila, inoko kemukokejapo kwibivwanija pano.
13 Inoko, shi aye wafika, mushipiditu wa bubine, ukemuludika mu bubine bonso, mwanda kakesambepo na milangwe ya
aye mwine, ino byobya byaivwana byo byakesamba, kadi uke¯
musapwila bintu bıya kumeso.
14 Aye ukantumbija, mwanda
ukatambulanga byami kaemusapwila’byo. 15 Bintu byonso
bidi na Tata i byami. O mwanda
nanena’mba utambulanga byami
kaemusapwila’byo. 16 Kubashala kakitatyi katyetye, kemukamonepo ami monka, kadi mu
kakitatyi katyetye mukamona
dikwabo.”
17 Penepo bandi bana ba bwanga bamo kebenena abo bene na
bene amba: “Le bino nabyo bishintulula namani byaetunena’mba, ‘Kubashala kakitatyi katyetye kemukamonepo ami, kadi
mu kakitatyi katyetye mukamona dikwabo,’ ne amba, ‘mwanda
˜
kenenda kudi Tata’?” 18 Penepa kebanena’mba: “Le bino bya-
178
anena’mba, ‘kubashala kakitatyi katyetye’ bishintulula namani? Ketuyukilepo bine byanena.”
19 Yesu wayuka’mba basakanga
kumwipangula, penepo webanena’mba: “Le kemwiipangula banwe bene pa kino, mwanda nanena’mba, Kubashala kakitatyi katyetye kemukamonepo ami monka, kadi mu kakitatyi katyetye
mukamona dikwabo? 20 I binebine nemulombola’mba, Mukadila ne kuyoyokota miyoa, inoko
ino ntanda ikasangala; mukeka¯
la na njia, inoko njia yenu ikalamuka ke nsangaji. 21 Mwanamukaji, pa kubutula, wikalanga
´
na njia, mwanda nsa yandi ibafika; ino shi wabutula mwana
mutyetye, kavulukangapo monka malwa mwanda wa nsangaji ya’mba kudi muntu wabutulwa mu ino ntanda. 22 Banwe
nenu pano mudi na njia; inoko
nkemumona dikwabo kadi mityima yenu ikasangala, ne kadi i kutupu muntu ukemuyata nsangaji
yenu. 23 Mu dyodya difuku kemukangipangulapo kipangujo
nansha kimo. I binebine nemulombola’mba, Shi mulombe Tata kintu kyo-kyonso ukemupa’kyo
mu dijina dyami. 24 Kufika ne
pano kemwalombele kintu nansha kimo mu dijina dyami. Lombai, mukatambula, amba nsa¯
ngaji yenu iyule ba.
25 “Nemusapwila bino’bi mu
´ ¯
nkindi. Ns a ıyanga yonkikemusapwilapo monka mu nkindi,
¯
inoko nkemulombola patokelela myanda ya Tata. 26 Mu dyodya difuku mukalomba Tata mu
dijina dyami; shi nanena namino,
ke kunenapo amba amiwa nke-
179
Kunekenya ino ntanda. Yesu ulombela
mulombelanga kwadi. 27 Kemuntu Tata mwine wimusenswe
kisanso kikatampe, mwanda banwe mubaunsanswa kisanso kikatampe kadi mubaitabija’mba
naile bu mwimaniji wa Tata.
28 Natambile kwa Tata naiya
mu ino ntanda. Pano, kenshiye
˜
ino ntanda nende kwa Tata.”
29 Bandi bana ba bwanga kebanena’mba: “Ubamone! Pano
¯
yao kowitusapwila bintu patokelela, pampikwa kunena mu
nkindi. 30 Pano tubayuka’mba
uyukile bintu byonso kadi kudipo kyosakila kwipangulwa na
muntu. Pa kino tubaitabija’mba
watambile kwa Leza.” 31 Yesu
webalondolola’mba: “Pano mu´ ¯
baitabija? 32 Talai! Nsa ıyanga,
¯
kadi ke mıye kala, yomukapalakena muntu ne muntu ku yandi
njibo kadi mukanshiya bunka;
inoko nkidipo bunka mwanda
Tata udi nami. 33 Nemusapwila bino’bi amba kupityila kondi
mwikale na ndoe. Mu ino ntanda mumonanga byamalwa, inoko kankamanai! Ami nanekenya
ino ntanda.”
Yesu pa kwisamba bino bi¯
ntu, watulula meso mulu,
´
kanena’mba: “A Tata, nsa ibafika; tumbija mwanobe, mwanobe
nandi akutumbije, 2 amba, monka mowamupedile lupusa pa bantu bonso, amone kwibapa
¯
bumi bwa nyeke boba bonso bo¯
wamupele. 3 Buno’bu bo bumi
bwa nyeke, bekale kukuyuka
abe, Leza umo kete wa bine, ne
yewa owatumine, Yesu Kidishitu. 4 Napu kukutumbija pano
pa ntanda, byonavuya mingilo yowaumpele kwingila. 5 Shi
17
YOANO 16:27–17:15
ke pano, abe Tata, ntumbije pabwipi nobe ntumbo yonadi nayo
kubwipi nobe kumeso kwa ino
ntanda kwikala’ko.
6 “Nayukanya dijina dyobe ku
boba bowayete mu ino ntanda
waumpa’bo. Badi bobe, wampa’bo, kadi nabo balamine kinenwa
kyobe. 7 Pano abayuka’mba bintu byonso byowaumpele i bitambe kodi; 8 mwanda binenwa
byowampele nebape’byo, nabo
abebitambula kadi abayuka bine
amba naile bu mwimaniji obe, ne
kadi abaitabija’mba i abe wantumine. 9 Nombelanga pa mwanda wabo; nkilombelangapo pa
mwanda wa ino ntanda, aa, ino
i pa mwanda wa boba bowampele; ke-bantu i bobe, 10 kadi bintu byami byonso i byobe ne byobe nabyo i byami, ne kadi natumbijibwa umbukata mwabo.
11 “Kadi, nkikidipo mu ino
ntanda, ino abo badi mu ino ntanda, ami yao ngiya kodi. Abe
Tata ujila, wibalame pa mwanda wa dyobe dijina dyowampele, amba bekale umo monka motwikadile. 12 Ponadi nabo nadi
nebalama pa mwanda wa dijina
dyobe dyowampele; kadi nebalamine, kekudipo nansha umo onekele poso enka mwana wa bonakani, amba kisonekwa kifikidile.
13 Ino pano yao ngiya kodi, nesambe bino bintu’bi mu ino ntanda amba bayulwe nsangaji yami
¯
ba. 14 Nebape kinenwa kyobe,
inoko ntanda ibebashikwe, mwanda abo ke ba ino ntandapo, monka monkikadilepo wa ino ntanda.
15 “Kyonkulomba, ke kwibatalulapo mu ino ntanda, aa,
YOANO 17:16–18:11
Ke ba ino ntandapo. Kuyukanya dijina
ino wibalame mwanda wa yewa
umbi. 16 Abo ke ba ino ntandapo, monka monkikadilepo
wa ino ntanda. 17 Wibapandule na bubine; kinenwa kyobe i bubine. 18 Monka mowantumine
mu ino ntanda, nami nebatume mu ino ntanda. 19 Kadi nepandulanga pa mwanda wa abo,
amba nabo bapandulwe na bubine.
20 “Nkilombangapo enka pa
mwanda wa bano’ba kete, ino i
ne pa mwanda wa boba bakekala na lwitabijo mudi ami pa kinenwa kyabo; 21 amba abo bonso bekale umo, enka moikadile abe, Tata, udi nami umbumo
kadi ami nami ngidi nobe umbumo, amba abo nabo bekale netu
umbumo, mwanda wa ino ntanda
itabije amba i abe wantumine.
22 Kadi, nebape ntumbo yowampele, amba bekale umo monka motwikadile umo. 23 Ami
umbumo nabo, abe nobe umbumo nami, amba bekale kubwaninina umbumo, mwanda wa ino
ntanda iyuke amba abe wantumine ne amba wibasenswe monka mowaunsanshilwe. 24 Abe
Tata, nsaka boba bowampele nabo bakekale nami kokwa kondi,
amba batale ntumbo yami yowampele, mwanda waunsenswe ku˜
meso kwa nanjilo ya ino ntanda. 25 A Tata moloke, bine
ino ntanda keikuyukilepo; ino
ami nkuyukile, kadi bano nabo abayuka’mba wauntumine.
26 Nayukanya dijina dyobe kobadi kadi nkediyukanya, amba
buswe bowaunsenswe bwikale
mobadi kadi ami nami umbumo
nabo.”
180
Yesu pa kupwa kunena
nabya, watamba na bandi bana ba bwanga batyibulula Musanza wa Kidelone kebenda kokwa kwadi budimi, penepo
aye ne bandi bana ba bwanga batwela’mo. 2 Ino Yudasa, yewa
wa kumwaba, nandi wadi uyukile kokwa kuntu’kwa, mwanda Yesu wadi wibungila’ko divule na bandi bana ba bwanga.
3 Penepo Yudasa wakasela kibumbo kya basola ne bampulushi ba babitobo bakulu ne ba Bafadiseo baiya kwine’kwa na byenge ne binanu ne byabulwi kumo.
4 Ebiya Yesu, pa kuyuka bintu
byonso byadi bya kumufikila,
waenda’ko matabula kaebanena’mba: “Le i ani omukimba?”
5 Bamulondolola’mba: “I Yesu
mwine Nazala.” Nandi webanena’mba: “I ami uno.” Ino Yudasa,
yewa wa kumwaba, nandi wadi
wimene nabo.
6 Ino aye pa kwibanena’mba:
“I ami uno,” bajoka kimvundanyuma bapona panshi. 7 Ebiya webepangula monka’mba: “Le
i ani omukimba?” Nabo banena’mba: “I Yesu mwine Nazala.”
8 Yesu walondolola’mba: “Nemulombola’mba i ami uno. Nanshi shi i ami omukimba, lekai
bano bende.” 9 Bino’bi, i mwanda wa kufikidija byobya byaanene amba: “Ku boba bowampele
nkijimije’kopo nansha umo.”
10 Ponkapo Shimona Petelo,
wadi na kipete, wasomona’kyo
wakesa umpika wa kitobo mukatampe, wamutyiba kutwi kulume. Dijina dya umpika’wa i Makusa. 11 Ino Yesu wanena Petelo amba: “Aluja kipete mu ki-
18
181
Abakute Yesu. Petelo wamutune
kwa. Kitomeno kyampele Tata,
le nkifwaninwepo enka kwikitoma?”
12 Penepo basola ne mukulu
wa basola ne bampulushi ba Bayuda bakwata Yesu ne kumukuta bamukuta. 13 Bakamu¯
tula bidi kwa Anasa; mwanda
wadi tata muko wa Kaifasa, wadi
kitobo mukatampe owa mwaka.
14 Kadi Kaifasa e ye wadingile
Bayuda’mba i kya kamweno kobadi amba umo afwile bantu.
15 Ino Shimona Petelo ne
¯
mwana bwanga mukwabo badi
¯
balonda Yesu. Yao mwana bwanga’o wadi muyukane kwa kitobo mukatampe, kadi watwelele
na Yesu pamo mu kipango kya kitobo mukatampe, 16 inoko Petelo wadi wimene pa kibelo. Pe¯
nepo mwana bwanga mukwabo’wa, mwine wadi uyukene kwa
kitobo mukatampe, watamba panja, wesamba na kalama wa
pa kibelo ebiya watweja Petelo.
17 Penepa mwingidi mwana-mukaji, wadi kalama wa pa kibelo, wanena Petelo amba: “Mwene nobe wi umo wa mu bana ba
bwanga ba uno muntu?” Aye nandi amba: “Ke amipo.” 18 Ino
bapika ne bampulushi badi bemene ponka’pa. Babanjile mudilo
wa makala kebote mwanda kwadi mashika. Petelo nandi wadi wimene nabo ota mudilo.
19 Mu kine kitatyi’kya, kitobo
mukulu waipangula Yesu myanda ya bandi bana ba bwanga ne
ya bufundiji bwandi. 20 Yesu
wamulondolola’mba: “Nadi ne¯
samba pat okelela na ino ntanda. Nadi mfundijanga nyeke
mu shinankonka ne mu tempe-
YOANO 18:12-31
lo, mwibungilanga Bayuda bonso; nkyadipo nena mwanda nansha umo kufula. 21 Kyoungipangwila i kika? Ipangula boba
badi bateja byonadi nebasapwila. Tala! Abo bayukile byonadi nena.” 22 Aye pa kupwa kunena nabya, mpulushi umo wadi
wimene’po, wakupila Yesu lupi
mu mpala kamunena’mba: “Le ye
molondolwela kitobo mukulu nankyo?” 23 Yesu wamulondolola’mba: “Shi nanena bibi, nombole kibi kyonanena; ino shi nanena bya bine, kyowankupidila i
kika?” 24 Ebiya Anasa wamutuma mukutwe kwa Kaifasa kitobo mukatampe.
25 Kadi Shimona Petelo wadi
wimene ota mudilo. Penepo bamunena’mba: “Mwene nobe wi
umo wa mu bana ba bwanga ba
uno muntu?” Aye watuna’mba:
“Ke amipo.” 26 Umpika umo
wa kitobo mukatampe, mubutule
wa yewa watyibilwe kutwi na Petelo, wanena’mba: “Mwene nadi
nakumone nandi mu budimi?”
27 Inoko, Petelo watuna monka;
ebiya ponka na ponka nzolo wadila.
28 Penepo basela Yesu kwa
¯
Kaifasa bakamutula ku njibo mikatakata ya mbikavu. Kwadi ke
ku lubanga. Inoko abo bene kebatwelelepo mu njibo mikatakata ya mbikavu, kutyina bakesubija, ino amba bamone mwa kudila
Pashika. 29 Ebiya Pilato watambila panja pobadi kanena’mba:
“I mwanda’ka omwasambila uno
muntu?” 30 Nabo bamulondolola’mba: “Shi uno muntu’u kadipo nonga-bibi, longa ketumufikijepo kuno kodi.” 31 Penepo
YOANO 18:32–19:9
Pilato umusambija. Bamukupila nsonde
Pilato webanena’mba: “Muselei
banwe bene mukamutyibile mambo mungya bijila byenu.” Bayuda nabo bamunena’mba: “Batwe i betujidike kwipaya muntu.”
32 Bino’bi, i mwanda wa kufikidija kinenwa kyanenene Yesu kilombola muswelo wa lufu lwaadi
kadi pabwipi na kufwa.
33 Penepo Pilato watwela monka mu njibo mikatakata ya mbikavu, waita Yesu kamunena’mba: “Lelo wi mulopwe wa Bayuda?” 34 Yesu walondolola’mba:
“Lelo ubanena nankyo na milangwe ya abe mwine’ni, kudi bakwabo bakulombwele myanda
yami?” 35 Pilato walondolola’mba: “Le ami ne Muyuda’ni? I onka muzo wenu ne babitobo bakulu bo bakufikija kondi.
Le wi mulonge bika?” 36 Yesu
walondolola’mba: “Bulopwe bwami ke bwa ino ntandapo. Shi Bulopwe bwami bwadi bwa ino ntanda, longa bengidi bami badi ba
kundwila’mba nakafikijibwa ku
Bayuda. Ino, monka mokikadile,
Bulopwe bwami kebutambilepo
ku ino ntanda.” 37 Penepo Pilato wamunena’mba: “Nanshi wi
mulopwe?” Yesu walondolola’mba: “Abe mwine yao ubanena’mba ndi mulopwe. Kino’ki
ye kyonabutwidilwe, kadi kino’ki ye kyonaidile mu ino ntanda,
amba nsapule bukamoni bwa bubine. Yewa ense udi ku mutamba
wa bubine wivwananga diwi dyami.” 38 Pilato wamunena’mba:
“Le bubine i bika?”
Pa kupwa kunena namino, watambila monka kudi Bayuda kaebanena’mba: “Ami nkimwenepo mambo mwadi. 39 Ne kadi,
182
mudi na kibidiji kya ami kwimukutulwila muntu umo pa Pashika. Le penepo musaka nemukutulwile mulopwe wa Bayuda, a?”
40 Penepo batulula diwi monka,
amba: “Aa ke yao muntupo, i Balabasa!” Uno Balabasa wadi ka¯
bwalala.
Ebiya mu kine kitatyi’kya, Pilato wakwata Yesu
wamukupila nsonde. 2 Penepa
basola baluka kilukwa kya miba
bamutenteka’kyo ku mutwe kupwa bamuvwika ne kivwalwa
kya pangala kityilakana; 3 bashilula kwiya kwadi kebanena’mba: “Tubaimuna, abe Mulopwe
wa Bayuda!” Kadi, bamukupila ne mapi mu mpala. 4 Pilato watambila panja monka kaebanena’mba: “Talai! Nemulupwila’ye panja mwanda wa muyuke’mba ami nkimwenepo mambo
mwadi.” 5 Penepo Yesu walupukila panja, uvwele kilukwa
kya miba ne kivwalwa kya pangala kityilakana. Pilato webanena’mba: “Talai! Au keye muntu!” 6 Inoko, babitobo bakulu ne bampulushi pa kumumona,
batulula mawi amba: “Mupope
ku mutyi! Mupope ku mutyi!” Pilato webanena’mba: “Muselei banwe bene mukamupope ku mutyi, mwanda ami nkimwenepo
mambo mwadi.” 7 Bayuda bamulondolola’mba: “Tudi na bijila, kadi mungya bijila ufwaninwe
kufwa, mwanda wadi witela aye
¯
mwine bu mwana Leza.”
8 Pilato pa kwivwana byobadi banena, po pene moyo wamukwata; 9 watwela monka mu
njibo mikatakata ya mbikavu kanena Yesu amba: “Le abe wi wa
19
183
Mulopwe i Kesala kete. Yesu wapopwa
kwepi?” Ino Yesu ne kumulondolola mpika. 10 Ebiya Pilato wamunena’mba: “Abe kunondololangapo? Le kuyukilepo amba ami
ngidi na lupusa lwa kukulekelela
kadi ngidi na lupusa lwa kukupopa ku mutyi?” 11 Yesu wamulondolola’mba: “Abe kwadipo wa
kwikala na lupusa nansha lumo
¯
pondi shi kekyakupelwepo kulu.
O mwanda mwine yewa waumfikija kodi udi na bubi bukatampe
kutabuka.”
12 Pa uno mwanda Pilato
wadi kakimbe’nka kukimba mwa
kumulekelela. Inoko Bayuda batulula mawi amba: “Shi ulekelele yao muntu, ke wi mulundapo na Kesala. Muntu ense witela
aye mwine bu mulopwe wanenena Kesala bibi.” 13 Penepo Pilato pa kupwa kwivwana bino
binenwa, waselela Yesu panja,
washikata pa kityibilo kya mambo pa kifuko kitwa bu Mabwe
¯
Male, ino, mu Kihebelu i Ngabata. 14 Ebiya dyadi ke dya kulongolola Pashika; ke kubwipi na
´
nsa ya busamba. Pilato wanena
Bayuda’mba: “Talai! Au keye mulopwe wenu!” 15 Inoko, batulula mawi amba: “Mufundule! Mufundule! Mupope ku mutyi!” Pilato webanena’mba: “Le mpope
mulopwe wenu ku mutyi?” Babitobo bakulu balondolola’mba:
“Ketudipo na mulopwe mukwabo
poso’nka Kesala.” 16 Ponkapo,
nandi webapa’ye bakamupope ku
mutyi.
Penepo basela Yesu baenda nandi. 17 Kadi, wasela aye mwine mutyi wa masusu, kaenda kokwa kwitwa bu Kifuko kya Kabamba ka Mutwe, kitwa mu Ki-
YOANO 19:10-25
hebelu bu Ngolongota; 18 e ko
bamupopele ku mutyi, kadi bantu babidi bakwabo badi nandi,
yeu koku yeu koku, Yesu pa
bukata. 19 Pilato nandi wale¯
mba kilembwa wat ula’kyo ku
mutyi wa masusu. Kyadi kilembwe amba: “Yesu mwine Nazala Mulopwe wa Bayuda.”
20 Penepa Bayuda bavule batanga kilembwa’kya, mwanda pa
kifuko pene papopelwe Yesu ku
mutyi padi pabwipi na kibundi;
kadi kyadi kilembwe mu Kihebelu, mu Kilatini, ne mu Kingidiki. 21 Inoko, babitobo bakulu ba Bayuda kebanena Pilato amba: “Kokilemba’mba ‘Mulopwe wa Bayuda,’ ino lemba’mba
wadi unena’mba, ‘Ndi Mulopwe
wa Bayuda.’ ” 22 Pilato walondolola’mba: “Kyonalemba e kyonka kyonalemba.”
23 Basola pa kupwa kupopa
Yesu ku mutyi, bayata bivwalwa
byandi bya pangala baabanya’´
byo pana, sola ne sola na byandi, kadi bayata ne kivwalwa kya
munda kine. Inoko kivwalwa kya
munda kyadi kyampikwa muso¯
no, kisuke kyonso tamba kulu
kufika ne kunshi. 24 Penepo
kebenena abo bene na bene amba:
“Ketwakisanai’kyo, twikitei bubale tuyuke shi kikekala kya
ani.” Bino’bi i mwanda wa kisonekwa kifikidile kinena’mba: “Beabile bivwalwa byami bya pangala,
kadi kisandi kyami bekita bubale.” Kadi bine bino’bi byo byalongele basola.
25 Inoko kubwipi na ku mutyi
wa masusu wa Yesu, kwadi kwimene inandi, mwanabo na inandi
mwana-mukaji, Madia mukaja
YOANO 19:26–20:2
Bamupa vinyu isosoma, bamutapa mukobe
Kolopasa, ne Madia mwine Makadala. 26 Penepo Yesu pa kumo¯
na inandi ne yewa mwana bwanga waadi usenswe bemene
dya kubwipi, wanena inandi
amba: “A mwana-mukaji, tala!
Obe mwana!” 27 Kupwa wa¯
nena mwana bwanga’mba: “Tala!
Inobe!” Tamba kine kitatyi’kya
¯
mwana bwanga’wa wamuselela
ku njibo yandi.
28 Kupwa, Yesu paayukile
amba pano bintu byonso bibapu
kulongeka, wanena pa mwanda
wa kufikidija kisonekwa’mba:
“Naivwana kyumwa.” 29 Kwadi kintu kimo kiyule vinyu isosoma kijadike kwine’kwa. Penepa basomeka kifwafwa kibute vinyu isosoma ku katyi ka hisopa kebamufwenya’kyo kukanwa.
30 Ebiya, Yesu paatambwile vinyu isosoma’ya, wanena’mba:
“Kibafikidila!” penepa, wabandi¯
ka mutwe, watula mushipiditu.
31 Penepo, kutyina’mba imbidi yakekala’nka ku mityi ya masusu’kwa mu dya Sabato mwanda dyadi difuku dya Kulongolola, (kadi difuku dya Sabato’dya
dyadi dikatampe,) Bayuda bakalomba Pilato amba maulu abo
atyumunwe ne imbidi yabo italulwe’ko. 32 Ebiya basola baiya, batyumuna maulu a muntu
umbajinji ne a muntu mukwabo
wadi mupopwe nandi pamo.
33 Ino abo pa kwiya kudi
Yesu, bamona’mba ke mufwe
kala, kebakimutyumwine maulu.
34 Ino sola umo wamutapa mukobe mu mpamvu, ponka na ponka mwatamba mashi ne mema.
35 Kadi yewa webimwene wasapwile bukamoni, kadi bukamoni
184
bwandi i bwa bine, kadi yao muntu uyukile’mba bintu byanena’bi i bya bine, amba nenu mumone kwitabija. 36 I bine, bino bintu byalongekele mwanda wa kisonekwa kifikidile kinena’mba:
“I kutupu mukupa wandi ukasonsakanibwa.” 37 Kadi kisonekwa kikwabo nakyo kinena’mba:
“Bakatala kudi Yewa obaashile.”
38 Bino’bi pa kupita’po, Yose¯
fa mwine Adimatea, mwana bwanga umo wa Yesu inoko wadi
wa kufula mwanda wadi utyina Bayuda, wakalomba Pilato
shi ukokeja kutalula umbidi wa
Yesu; Pilato nandi wamupa kishima. Penepo waiya watalula umbidi wandi. 39 Nikodema,
yewa muntu waile dibajinji kwadi bufuku, nandi waiya usele´
le mpakwa mivunge ne aloe, kintu kya midingo katwa. 40 Penepo basela umbidi wa Yesu beuvungila mu bisandi bya bukonge
pamo ne binunka mwenye, monka mwendele kibidiji kya Bayuda kya kulongolola mwa ku¯
jıkila muntu. 41 Ino, ku kifuko
kwine kwaapopelwe kwadi budimi bumo, kadi mu budimi’mwa
mwadi kibundu kipya, kemwa¯
ladikilwe muntu. 42 Byodyadi
difuku dya Kulongolola dya Bayuda ne kibundu’kya nakyo byo¯
kyadi pabwipi, bal adika Yesu
mwine’mwa.
Mu difuku dibajinji dya
mu yenga Madia mwine
Makadala waiya ku kibundu lu¯
¯
banga bwe, mu meso mukif ıta,
kadi wamona’mba dibwe i ditalulwe kala ku kibundu. 2 Penepo
wanyema lubilo waiya kudi Shi¯
mona Petelo ne kudi mwana bwa-
20
185
Mu kibundu mutupu’ye. Wasanguka
nga mukwabo, obadi basenswe
kudi Yesu kisanso kikatampe,
webanena’mba: “Mfumwetu abamusela’mo mu kibundu, kadi ke¯
tuyukilepo kobakamuladika.”
¯
3 Ebiya Petelo ne mwana bwanga mukwabo’wa bataluka kebenda ku kibundu. 4 Abo bonso bubidi kebenda lubilo pamo,
¯
ino mwana bwanga mukwabo’wa wanyema lubilo kupita Petelo
kadi wabadikila kufika ku kibundu. 5 Aye pa kubandamina’mo, wamona bisandi bya buko¯
nge bil ele’mo, ino katwelele’mopo. 6 Ebiya Shimona Petelo nandi wadi umulonda waiya,
watwela mu kibundu. Kadi wa¯
mona bisandi bya bukonge bilele’mo. 7 Kisandi kyadi ku mu¯
twe wandi kekyadipo kilele pamo
¯
na bip eta bikwabo, ino kyadi
kivunge pakyo. 8 Penepo ne
¯
mwana bwanga wabadikile kufika ku kibundu’wa nandi watwela’mo, wamona ne kwitabija waitabija. 9 Mwanda badi kebajingulwile kisonekwa kinena’mba
ufwaninwe kusanguka mu bafwe. 10 Penepa bana ba bwanga bajokela kwabo.
11 Ino Madia wadi’nka wimene panja kubwipi na kibundu udila. Ebiya, paadi udila, wabandama katale mu kibundu 12 penepo wamona ba¯
mwikeulu babidi bavwele bitoka
¯
to bashikete yeu ku mutwe yeu
nandi ku maulu dya padi pa¯
lele umbidi wa Yesu. 13 Kebamunena’mba: “A mwana-mukaji,
le i bika byodila?” Nandi webanena’mba: “Abasela Mfumwami,
¯
kadi nkiyukilepo kobakamuladika.” 14 Pa kupwa kunena na-
YOANO 20:3-23
bya, wavundamuka, wamona
Yesu wimene, ino kajingulwilepo
amba i Yesu. 15 Yesu wamunena’mba: “A mwana-mukaji, le i
bika byodila? I ani okimba?” Aye
pa kulanga’mba i mudimi, wamunena’mba: “Mfumwami, shi
i abe wamutekunanga, nombo¯
le komuladikile, nkamusele’ko.”
16 Yesu wamunena’mba: “Madia!” Aye pa kwalamuka, wamunena mu Kihebelu amba: “Laboni!” (ko kunena’mba, “Mufundiji!”) 17 Yesu wamunena’mba:
“Kokinkwata. Mwanda nkyakandile kwa Tata. Ino enda kudi
banabetu ukebalombole amba,
‘Kenkanda kwa Tata kadi ye
Shenu, kwa Leza wami kadi ye
Leza wenu.’ ” 18 Madia mwine Makadala waenda kukasapwila bana ba bwanga’mba: “Namone Mfumwetu!” Kadi webalombola byaanenene.
19 Byokyadi ke kyolwa difuku’dya, mu difuku dibajinji dya
mu yenga, bibelo byadi bishite
¯
nke momwa mwadi bana ba bwanga mwanda wa kutyina Bayuda, penepo Yesu waiya kaimene umbukata mwabo, kaebanena’mba: “Ndoe ikale nenu.”
20 Aye pa kupwa kunena nabya webalombola makasa andi ne
mpamvu. Ebiya bana ba bwanga
basangala pa kumona Mfumwetu. 21 Yesu webanena kadi
amba: “Ndoe ikale nenu. Monka
mwantumine Tata, nami nemutume.” 22 Pa kupwa kunena
¯
namino webapuja umpuya kaebanena’mba: “Tambulai mushipiditu ujila. 23 Shi mulekele bantu bo-bonso bubi, nankyo bu¯
bebalekelwa; shi kemulekelepo
YOANO 20:24–21:10
Tomase waitabija. Yesu mu Ngadilea
bantu bo-bonso bubi, nankyo ke¯
bwibalekelwepo.”
24 Ino Tomase, umo wa mu
ba dikumi ne babidi, wadi witwa ne bu Dipasa, kadipo nabo
paile Yesu. 25 Ponkapo bana
ba bwanga bakwabo kebamulombola’mba: “Tubamone Mfumwetu!” Ino webanena’mba: “Shi
nkimwenepo biyukeno bya misumadi mu makasa andi ne kutenga munwe mu biyukeno bya misumadi’mwa kadi ne kutenga dikasa mu mpamvu yandi, nabya
bine nkiketabijapo.”
¯
26 Ino, mafuku mwanda pa
kupita’po bandi bana ba bwanga
badi dikwabo mu njibo, ne Tomase wadi nabo. Yesu waiya,
nansha bibelo byobyadi bishite, waimana umbukata mwabo
kanena’mba: “Ndoe ikale nenu.”
27 Kupwa wanena Tomase
amba: “Ela munwe obe pano,
mona makasa ami, kadi tekuna
dikasa dyobe untenge mu mpamvu, ne kadi kokikala wampikwa kwitabija, ino itabija.”
28 Kwivwana Tomase wamutentulula’mba: “Mfumwami, Leza
wami!” 29 Yesu wamunena’mba: “Ubaitabija mwanda ubau¯
mone? Ba katokwe i boba kebamwenepo ino baitabija.”
30 Na bubine, Yesu walongele
ne biyukeno bikwabo bivule ku
meso a bana ba bwanga, byampikwa kulembwa mu uno muvungo wa mukanda. 31 Ino bino’bi byalembelwe mwanda wa mwitabije amba Yesu ye Kidishitu
¯
Mwana Leza, ne amba, pa mwanda wa kwitabija, mukamone
¯
bumi mu dijina dyandi.
186
Bino’bi pa kupita’po Yesu
wesokwele monka kudi bandi bana ba bwanga ku dijiba dya
Tyibileasa. Wesokwele uno muswelo. 2 Shimona Petelo, Tomase, yewa wadi witwa ne bu Dipasa,
Natanela wa ku Kana wa Ngadilea, bana ba Zebede, ne bandi
bana ba bwanga babidi bakwabo badi pamo. 3 Shimona Petelo webanena’mba: “Ami kenkapoya.” Nabo bamunena’mba: “Netu
twenda nobe.” Baenda baikila mu
bwato, ino bufuku’bwa kebakwetepo kantu.
4 Inoko, pobwadi kebukaki lubanga, Yesu waimana mu nkula,
ino bana ba bwanga kebajingulwilepo amba i Yesu. 5 PenepoYesu
webanena’mba: “A bana batyetye,
le mudi na ka kudya?” Nabo balondolola’mba, “Aa!” 6 Webanena’mba: “Tai bukonde dya ku lundyo lwa bwato musa kukwata’ko.” Nabo bata’bo, ino bakomenwa
ne kwibukoka mwanda kwapile
mwita mungi bininge. 7 Penepo
¯
mwana bwanga obadi basenswe
kudi Yesu wanena Petelo amba:
“I Mfumwetu!” Penepa Shimona
Petelo pa kwivwana’mba i Mfumwetu, wavwala kivwalwa kyandi kya pangala, mwanda wadi
mutaka, kupwa weela pa dijiba.
8 Ino bana ba bwanga bakwabo
baiya mu kabwato katyetye bako¯
ka bukonde buyule mwita ba mwanda kebadipo kulampe na ku ntanda, kwadi ku kintu kya mametele makumi kitema kete.
9 Inoko, abo pa kwabukila ku
ntanda bamona’ko mudilo wa
makala ne mwita mutenteke’po ne mukate. 10 Yesu webane-
21
187
YOANO 21:11-25
¯
sha yami mikoko myana. 18 I binebine nakulombola’mba, Powadi
ukidi nkasampe, wadi uvwalanga
abe mwine kadi wadi wendanga
konso kosaka. Ino pokanunupa
¯
ukolola maboko ino muntu ungi
ukakuvwika ne kukuselela kokwa kokusakilepo.” 19 Wanenene nabya mwanda wa kulombola muswelo wa lufu lwakatumbija nalo Leza. Pa kupwa kunena
namino, wamunena’mba: “Nonde
nyeke.”
20 Petelo waalamuka wamona
¯
mwana bwanga obadi basenswe
kudi Yesu ulonda, yewa waeyalele ne mu kyadi kyandi pa bidibwa
bya kyolwa wanena’mba: “A Mfumwetu, i ani le mwine usa kukwaba?” 21 Penepo Petelo pa
kumumona, wanena Yesu amba:
“A Mfumwetu, le uno nandi?”
22 Yesu wamunena’mba: “Shi nasake amba ekale’ko kufika ne byongiya, le byabyo bikutala namani?
Abe nonde nyeke.” 23 Penepa,
uno mwanda wasambakana mu
¯
banabetu, amba uno mwana bwanga kakafupo. Inoko, Yesu kamunenenepo amba kakafupo, aa, ino
amba: “Shi nasake amba ekale’ko
kufika ne byongiya, le byabyo bikutala namani?”
¯
24 Uno’u ye mwana bwanga
usapula bukamoni bwa bino bintu
ne walembele bino bintu, kadi tuyukile amba bukamoni bwaleta i
bwa bine.
25 Na bubine, kudi bintu bikwabo bivule byalongele Yesu, shi byadi amba i bilembwe kamo ne kamo,
nanga’mba, ne ino ntanda mine
keyadipo ya kumona kyaba kya
kubwana mivungo ya mikanda milembe.
Petelo ulombola Yesu amba nkusenswe
na’mba: “Letai’ko mwita umo ku
omwakwata’o.” 11 Ebiya Shimona Petelo wakakanda mu bwato, wakokela bukonde ku ntanda
¯
buyule mwita mukatampe ba, 153.
Ino nansha byokwadi kupye mwita mungi, bukonde kebwasanikilepo. 12 Yesu webanena’mba:
¯
“Iyai mudye.” I kutupu mwana
bwanga waikele na bukankamane bwa kumwipangula’mba: “Le
wi ani?” mwanda bayukile amba
i Mfumwetu. 13 Yesu waiya, wayata mukate webapa’o, ne mwita nao monka na monka. 14 Uno
i musungu wa busatu wamwekele
Yesu ku bana ba bwanga pa kupwa
kusanguka mu bafwe.
15 Abo pa kupwa kudya, Yesu
wanena Shimona Petelo amba:
¯
“A Shimona mwan a Yoano, le
unsenswe kutabuka bino’bi?” Nandi wamunena’mba: “Eyo vidye,
Mfumwami, uyukile amba nkusenswe kisanso kikatampe.” Wamunena’mba: “Disha twami twa¯
na twa mikoko.” 16 Wamunena
monka, musungu wa bubidi amba:
¯
“A Shimona mwan a Yoano, le
unsenswe?” Nandi wamunena’mba: “Eyo vidye, Mfumwami, uyukile amba nkusenswe kisanso kikatampe.” Wamunena’mba: “Ku¯
mba yami mikoko myana.”
17 Wamunena musungu wa busa¯
tu amba: “A Shimona mwana Yoano, le unsenswe kisanso kikata¯
mpe?” Petelo waf ıtwa mutyima pa
kumwipangula musungu wa busatu amba: “Le unsenswe kisanso
kikatampe?” Penepo wamunena’mba: “A Mfumwami, abe uyukile bintu byonso; ujingulwile’tu
amba nkusenswe kisanso kikatampe.” Yesu wamunena’mba: “Di-
BILONGWA BYA BATUMIBWA
Teofilusa, mu mukanda
1 Aumbajinji
nalembele’mo myanda ya bintu byonso byashilwile Yesu kulonga ne kufundija,
2 kufika ne difuku dyaatekwi¯
nwe mulu, pa kupwa kupa batumibwa baatongele bulombodi kupityila ku mushipiditu ujila. 3 Pa kupwa kususuka, we¯
lombwele m umi ku bano’ba
na bukamoni buvule bumweke.
Nabo bamumwene mu mafuku
´
makumi ana matuntulu kadi nandi wadi wibashintulwila myanda ya Bulopwe bwa Leza.
4 Kadi paadi ubungakene nabo
˜
webasonanya’mba: Kemwakitalukai mu Yelusalema, ino ilaijai’nka kwilaija kyokya kyemulaile Tata, kyomwaivwene kondi;
5 ke-muntu Yoano, shako, wadi
ubatyija mu mema, ino kepakapitepo mafuku mangi, banwe mukabatyijibwa mu mushipiditu
ujila.
6 Pobadi bebungile pamo, bamwipangula’mba: A Mfumwetu, le koaluja bulopwe ku Isalela kino kitatyi? 7 Nandi webanena’mba: Ke kyenupo kya
kuyuka bitatyi nansha byaba
¯
bitudile Tata mu lupusa lwandi
aye mwine; 8 ino mukatambula bukomo pakafika mushipiditu ujila pomudi, kadi mukekala bami batumoni mu Yelusalema, monsomonso mu Yudea ne
mu Samadia, ne kulakula kwine kwa ntanda. 9 Paapwile kunena bino bintu, abo bakimuta¯
la, watekwinwa mulu ne dikumbi
dyamufya nabo kebakimumwe-
¯
ne. 10 Kadi pobadi bakibambı¯
le meso mulu aye papo wenda,
abo amba batale bana-balume
¯
babidi bavwele bivwalwa bito¯
ka t o bemene pamo nabo,
11 kebanena’mba: A bana-balume ba mu Ngadilea, i bika byo¯
¯
mwimanine mutala mulu so? Uno
¯
¯
Yesu wemutekwinwa mulu ukayanga muswelo umo enka mo¯
mwamumwena wenda mulu.
12 Penepo bajokela ku Yelusa¯
lema kutamba ku lulu lwitwa bu
¯
Lulu lwa Impafu, ludi’tu pantu
pendwa dya Sabato kutamba ku
Yelusalema. 13 Penepa, pobafikile bakanda mu kyumba kya peulu mobadi bashikatanga; mwine’mwa mwadi Petelo, Yoano,
Yakoba, Andele, Fidipa, Tomase,
Balatelemi, Mateo, Yakoba mwa¯
na Afesa, Shimona mupyasaka¯
ne, ne Yudasa mwana Yakoba.
14 Abo bonso mwa kimo badi batakamene mu milombelo, pamo
na bana-bakaji bamo ne Madia
inandya Yesu ne banababo.
15 Mu mene mafuku’a Petelo
waimana umbukata mwa banababo (kibumbo kya bantu bonso
pamo badi kintu kya 120) kanena’mba: 16 “A bana-balume, banabetu, kyadi kyendele’mo ki¯
sonekwa kifikidile, kyokya kyanenene mushipiditu ujila mu bupolofeto kupityila kudi Davida
pa mwanda wa Yudasa, yewa waikele kalombwe ka boba bakwete Yesu, 17 mwanda wabadilwe umbukata mwetu kadi waingile pamo netu uno mwingilo.
18 (Mwine uno muntu’u, wapote-
188
189
2
BILONGWA 1:19–2:13
¯
po kwaikala lunwa lutamba mulu
pamo bwa kivula kikatampe kipukuma, lwayula mu njibo monso
mobadi bashikete. 3 Ne ndimi
pamo bwa ya mudilo yebamwe˜
kela kadi yakalanana, lumo ne
lumo lwatentama pa muntu umo
umo pobadi, 4 kadi bonso bayulwa mushipiditu ujila kebesambe
mu ndimi palapala monka mwadi
mwibapela’kyo mushipiditu kwisamba.
5 Mu kine kitatyi’kya Bayu¯
da bepane batambile ku muzo ne
muzo udi munshi mwa diulu badi
bekele mu Yelusalema. 6 Penepo luno lunwa pa kwivwanwa,
milwi ne milwi ya bantu baiya
pamo kebabezemuka, mwanda
muntu ne muntu wadi wibevwana banena mu ludimi lwandi.
7 Bine, badi batendela bikatampe kebanena’mba: “Talai kuno,
mwene bano bonso besamba i
bene Ngadilea? 8 Le penepo i
namani muntu ne muntu motudi wivwana ludimi lwandi lotwabutwidilwe’mo? 9 Bene Pafya,
bene Mede, bene Elama, bekadi ba mu Mesopotemya, mu Yudea, mu Kapodosa, mu Pontusa,
mu kipindi kya ntanda ya Azia,
10 mu Fidya, mu Pamfidya, mu
Edipito, ku mitamba ya Libya,
udi dya ku Shilene, beni batambile ku Loma, bonso Bayuda ne
ba kwalamuka, 11 bene Kelete,
ne bene Alabia, tubebevwana besamba mu ndimi yetu bintu bikatampe bya Leza.” 12 Bine, bonso batulumuka ne kuzumbazumba, kebenena abo bene na bene
amba: “Le kino nakyo kishintulula namani?” 13 Inoko, bakwabo
Abatonge Matyiasa. Pentekosa. Ndimi
le budimi na mpalo ya bukondame, kadi pa kupona kya mutwe
munshi wasabika na lunwa lukatampe munda mwandi kadi
´
mila yandi yasukumukila panja.
19 Kino kyayukana mu bekadi
bonso ba mu Yelusalema, o mwanda budimi’bwa bwaityilwe mu
ludimi lwabo bu Akedama, ko
kunena’mba, Budimi bwa Mashi.)
20 Mwanda
˜ kilembelwe¯ mu mukanda wa Nimbo ya Mitoto amba,
¯
‘Kıkalo kyandi kikale masala, kemwakikala wa kushikata’mo nansha umo,’ kadi amba, ‘Mwingilo
wandi wa butadi uselwe na ungi.’
21 Nanshi i kyendele’mo amba
mu bana-balume badi benda netu
pamo kitatyi kyonso kyadi Mfumwetu Yesu umbukata mwetu,
22 tamba paabatyijibwe na Yoano kufika ne ku difuku dyaetutekwinwe, umo wa mu bano banabalume ufwaninwe kwikala kamoni wamwene pamo netu lusangukilo lwandi.”
¯
23 Penepo batula bantu babidi, Yosefa witwa bu Basabasa, witwa dikwabo bu Yusutusa, ne Matyiasa. 24 Ebiya balombela kebanena’mba: “Ee, a Yehova, abe
uyukile mityima ya bonso, lombola i ani owatonga pa bano
bana-balume babidi, 25 wa kupingakena pa kyaba kya uno
¯
mwingilo ne butumibwa bwasasukile Yudasa kaenda dishinda
dyandi.” 26 Penepa bata bubale pa mwanda wabo, bwakwata
Matyiasa; ebiya wabadilwa pamo
na batumibwa dikumi ne umo.
Penepo kala difuku dya masobo a Pentekosa podyadi dikyendelela, abo bonso badi mu
kifuko kimo kyonka. 2 Ponka-
BILONGWA 2:14-31
190
¯
yukıle banwe bene. 23 Uno mu¯
ntu wapenwe mungya milangwe
ne buyuki bwakadile kala Leza,
banwe mwamubambile ku mutyi
kupityila ku makasa a bantu ba
kujilula bijila ne kwipaya mwamwipaya. 24 Ino Leza wamusangwile na kumukutulula mu
myonji ya lufu, mwanda kebyabwanikilepo aye kukutyididilwa nalo. 25 Mwanda Davida
unena pa mwanda wandi amba,
‘Nadi kyaba kyonso na Yehova
ku meso ami; ke-muntu aye udi
ku lundyo lwami amba nkyakitenkana nansha dimo. 26 O mwanda mutyima wami waikele na
tusepo ne ludimi lwami nalo
lwasepelele bikatampe. Ne kadi,
enka ne ngitu yami mine ikekala mu lukulupilo; 27 mwanda kukalekapo muya wami mu
Kibundu,1 nansha kuleka mu¯
ntu obe mwipane amone bubole. 28 Ubanombola mashinda a
¯
b umi, ukandyuja nsangaji ku
mpala yobe.’
29 “A bana-balume, banabetu,
lekai nemusapwile pampikwa kafinda myanda ya mukulutuba
¯
¯
Davida, amba wafwile ne kujı¯ ¯
kwa wajıkwa kadi kibundu kyandi kidi umbukata mwetu kufi¯
ka ne dyalelo dino’di. 30 Byaa¯
di mupolofeto ne byaadi uyukile
¯
¯
amba Leza wamutyipıle mutyipo
amba ukashikatyija umo wa ku
lutundu lwandi pa lupona lwandi,
¯
¯
31 wabadikile kumona, wesamba
myanda ya lusangukilo lwa Kidishitu, amba kebamwidilwepo nansha dimo mu Kibundu1 ne ngi-
Mwisambo wa Petelo; lufungulo 1
badi kebebabenge amba: “I bakolwe vinyu itobala.”
14 Ino Petelo waimana pamo
ne boba dikumi ne umo kaebanena na diwi dikatampe amba: “A
bantu ba mu Yudea ne banwe bekadi bonso ba mu Yelusalema,
yukai kino kadi ivwanijai senene binenwa byami. 15 Na bubine bano bantu’ba kebakolelwepo
´
momulangila’mo, mwanda i nsa
ya busatu ya dyuba. 16 Inoko
¯
kino’ki e kyokya kyanenenwe
kupityila kudi mupolofeto Yoela’mba, 17 ‘ “Kadi mu mafuku a
ku mfulo,” i Leza unena, “nkapungulwila mushipiditu wami
umo pa ngitu ya miswelo yonso, kadi benu bana bana-balume
ne bana bana-bakaji bakanena
bupolofeto kadi bansongwalume
benu bakamona bimonwa ne bakulumpe benu bakalota bilotwa;
18 kadi nkapungulwila mushipiditu wami umo ne pa bapika
bami bana-balume ne bana-bakaji bene mu oa mafuku, kadi bakanena bupolofeto. 19 Nkaleta bi¯
lomboji mulu ne biyukeno panshi, mashi, mudilo, ne malenga
¯
a mwishi; 20 dyuba dikalamuka ke fukutu ne kweji nandi ke
mashi kumeso kwa difuku dikatampe kadi dya ntumbo dya Yehova kufika. 21 Kadi ense wa
kwita dijina dya Yehova ukapandanga.” ’
22 “A bantu ba Isalela, tejai
ino myanda: Yesu mwine Nazala, i muntu wemulombwelwe pa¯
toka na Leza kupityila ku bilongwa bya bukomo, ku bintu bya
kutendelwa, ne ku biyukeno byalongele Leza kupityila kwadi
umbukata mwenu, enka momu-
Bil 2:271 Pa bute pa bute, “Hadese.”
311 Tala vese 27.
191
Babatyija 3 000. Petelo waundapa kilema
tu yandi keyaikelepo kubola.
32 Uno Yesu’u Leza wamusangwile, kadi batwe bonso twi batumoni ba uno mwanda. 33 Ino
byazunzwilwe ku kuboko kwa
lundyo kwa Leza ne byatambwile kudi Tata mushipiditu
ujila walailwe, wapungulula kino
kyomwamona ne kyomwaivwa¯
na’ki. 34 Na bubine Davida ka¯
kandilepo mulu, ino aye mwine unena’mba, ‘Yehova wanenene Mfumwami amba: “Shikata
ku kuboko kwami kwa lundyo,
¯
35 enka ne byont ula balwana
¯
nobe ke kitulo kya maulu obe.” ’
36 Nanshi njibo yonso ya Isalela
iyuke na bubine amba Leza wa¯
mutula ke Mfumwetu kadi ke Kidishitu, uno Yesu omwapopele ku
mutyi.”
37 Ebiya abo pa kwivwana nabya batapwa ku mityima, penepo
kebanena Petelo ne batumibwa
bakwabo amba: “A bana-balume,
banabetu, le tulonge namani?”
38 Petelo webanena’mba: “Mwi¯
sasei, kadi umo ne umo abatyijibwe mu dijina dya Yesu Kidishitu
mwanda wa kulekelwa bubi bwenu, kadi mukatambula kyabuntu
kya ku bitupu kya mushipiditu
ujila. 39 Mwanda mulao wemulailwe banwe, benu bana, ne boba
bonso badi kulampe, boba bonso betwa na Yehova Leza wetu
kwadi.” 40 Kadi wasapwile bukamoni ne pa mfulo na binenwa
¯
bikwabo bivule bine, wibesashi¯
la’nka kwibesashila’mba: “Mwipandijei ku luno lukongo lukondame.” 41 Penepo boba baitabije binenwa byandi na mutyima umo babatyijibwa, kadi mu
dyodya difuku kwabwejibwa ki-
BILONGWA 2:32–3:5
ntu kya myuya 3 000. 42 Kadi
badi batakamene nyeke mu lufundijo lwa batumibwa, mu kwiabila bya kwiabila abo bene na bene,
mu kudya byakudya, ne mu milombelo.
43 Bine, myuya yonso yashilula kukwatwa moyo, kadi bya kutendelwa ne biyukeno bivule byashilula kumweka kupityila ku
batumibwa. 44 Bonso baitabije
badi pamo, ne bintu byonso byobadi nabyo byadi ke bya abo bonso, 45 kadi badi bapoteja bintu ne bituntwa byabo, beabila
lupeto abo bonso, mungya byadi bibudilwe muntu ne muntu.
46 Kadi difuku ne difuku badi be¯
pane mu mingilo ya tempelo abo
bonso mwa kimo, badya byaku¯
dya ku mobo abo ne kudıla byakudya pamo na nsangaji mikata¯
mpe ne na mutyima to, 47 batendela Leza kadi bantu bonso badi
¯
bebatokelwa mutyima. Ne kadi
Yehova wadi’nka wibalundila’ko
difuku ne difuku boba ba kupanda.
Ebiya ba Petelo ne Yoano
badi bakanda ku tempelo pa
´
´
nsa ya milombelo, nsa ya kitema, 2 kadi kwadi muntu umo
mulemane tamba kubutulwa obadi baselele. Difuku ne difuku
¯
badi bamutulanga pabwipi na kibelo kya tempelo kitwa bu kya
Buya, mwanda wa alombe byabuntu ku boba batwela mu tempelo.
3 Paamwene ba Petelo ne Yoano kebadi pabwipi na kutwela
mu tempelo waanza kwibalomba
byabuntu. 4 Ino Petelo, pamo
¯
ne Yoano, bamutala s o; ebiya
Petelo wamunena’mba: “Witutale bidi.” 5 Penepa webabambila
3
BILONGWA 3:6-24
Kalombwe. Mupolofeto bwa Mosesa
192
¯
meso so, katengele bamupe ki- mwalomba’ko muntu wadi ntantu. 6 Inoko, Petelo wamune- pani emupebwe ku bitupu,
na’mba: “Ndalama ne olo nkidi- 15 mwaipaya’ko Kalombwe Mu¯
po nabyo, ino nsa kukupa kyo- katampe wa bumi. Ino Leza wakya kyondi nakyo: Mu dijina musangwile mu bafwe, ne batwe
dya Yesu Kidishitu mwine Naza- bano twi batumoni ba uno mwala, imana wende!” 7 Ebiya wa- nda. 16 O mwanda uno muntu
mukwata ku kuboko kwa lundyo omumwene’u ne omuyukile wawamwimika. Ponka na ponka bi- komejibwa mu dijina dyandi,
nyantyilo bya maulu andi ne tu- ne na lwitabijo lwetu mu dijina
mpo1 byaninga; 8 watombojo- dyandi. Lwitabijo lotumwitabika na maulu andi, kaenda. Ebi- je lo lwakomeja uno muntu’u ku
ya watwela nabo mu tempelo, meso enu banwe bonso. 17 Shi
wenda, koku utombojoka, ne ku- ke pano, a banabetu, ndyukile
tumbija Leza. 9 Kadi bantu bo- amba mwalongele nabya mwamuyukile, monso bamumwene wenda utende- nda kemwadipo
¯
la Leza. 10 Ne kadi, bamujiula’- nka mwalongele ne baledi benu.
Leza
mba uno’u ye muntu wadi ushi- 18 Inoko mu uno muswelo
¯
katanga ulomba byabuntu pa wafikidije bintu byaabadikile kuKibelo kya Buya kya tempelo, ba- sapula kupityila ku kyakanwa
tulumuka ne kusangala bya mwi- kya bapolofeto bonso, amba Kidishitu wandi ukasusukanga.
ko pa kumona byamufikila.
¯
19 “Nanshi, mwis asei, kadi
11 Muntu’wa paadi ukikwete
ba Petelo ne Yoano, bantu bonso alamukai mwanda wa bubi bweamba bitabaiya lubilo kobadi kokwa kwa- nu bujimankanibwe,
¯
¯
di kwitwa bu bukonde bwa So- tyi bya kutuja bitambe kudi Yeatulomone, babezemuka bya malwa. hova mwine 20 kadi amba
¯
12 Petelo pa kumona nabya, wa- me Kidishitu wimutongelwe, ke
nena bantu amba: “A bantu ba Yesu kadi. 21 Uno’u, diulu diIsalela, i kika le kyomutulumu- fwaninwe kumulama kufika
kila bininge pa kino, ne mwanda ne ku bitatyi bya kujokejibwa
¯
¯
waka mwitutala so bwa batwe kwa bintu byonso by anenene
baendeja uno muntu ku buko- Leza kupityila ku kyakanwa kya
mo bwetu nansha na bwine Leza bapolofeto bandi bajila ¯ba pa
bwetu? 13 Leza wa Abalahama kala. 22 Bine, Mosesa wanenene wa Izake ne wa Yakoba, Leza ne amba, ‘Yehova Leza ukemuwa bakulutuba betu, watumbi- talwila mu banabenu mupolofeto
ja Mwingidi wandi, Yesu, mwi- pamo bwa ami. Mufwaninwe kwine omwafikije kwa Pilato mwa- vwana byonso byaemulombola.
mutuna ku meso andi, aye wadi 23 Na bubine, muya onso kewike mutyibe butyibi bwa kumu- vwanapo yao Mupolofeto ukonalekelela. 14 I bine, mwatuni- kanibwa fututu umbukata mwa
ne yewa ujila kadi moloke, ino bantu.’ 24 Kadi bapolofeto bonsololo, kushilwila kudi Samwe¯
le ne boba balondele’po, monka
Bil 3:71 Nansha, “tukukunyu.”
193
Petelo, Yoano. Bebakankaja kusapula
¯
mwanenene bavule bene, nabo
¯
¯
basapwile patokelela ano mafuku. 25 Banwe mwi bana ba ba¯
polofeto ne ba kipwano kyapwe¯
ne Leza na bakulutuba benu, wanenene Abalahama’mba, ‘Bisaka
byonso bya pano panshi bikeselwa mu lukunwa lobe.’ 26 Leza,
pa kupwa kutalula Mwingidi wandi, wamutumine bidi komudi
mwanda wa kwimwesela na kuvundamija muntu ne muntu ku
bilongwa byenu bibi.”
Penepo bano babidi pobadi besamba na bantu, babitobo bakulu, kapita wa tempelo, ne Basadusea baiya kobadi.
¯
2 Badi baf ıtwe mwanda badi bafundija bantu ne kwibasapwila
¯
patokelela lusangukilo lwa Yesu
mu bafwe; 3 ebiya bebakwata,
bebakuta buloko kufika ne kesha, mwanda kyadi kala ke kyolwa. 4 Inoko, bavule baivwene
binenwa’bya baitabija, kadi bungi
bwa bana-balume bwafika ne ku
kintu kya 5 000.
5 Dya kesha baledi babo, bakulumpe, ne basonekeji bebunga mu
Yelusalema 6 (kadi Anasa kitobo mukulu, Kaifasa, Yoano, Alekizandele, ne bavule bene badi
babutulwa na kitobo mukulu),
7 bebemika umbukata mwabo
kebebepangula’mba: “Le mwalongele kino na bukomo’ka ne mu
dijina dya ani?” 8 Penepo Petelo, muyulwe mushipiditu ujila,
webanena’mba:
“Banwe baledi ba bantu ne
bakulumpe, 9 shi ketusambijibwa dyalelo dino’di pa mwanda
wa kiyampe kyalongelwa muntu ubela, kemusake kuyuka i
ani mwine wakomeja uno muntu,
4
BILONGWA 3:25–4:18
10 kiyukibwe komudi banwe bonso ne kudi bantu bonso ba Isalela, amba mu dijina dya Yesu Kidishitu mwine Nazala, omwapopele ku mutyi ino Leza wamusangula mu bafwe, na bukwashi bwandi
uno muntu yeu wimene pano
mukomo ku meso enu. 11 Uno
Yesu ye ‘dibwe dyomwamwene
banwe bobaki bu dya kubulwa
mvubu ino dibaikala ke mutwe
wa difinko.’ 12 Ne kadi, i kutupu lupandilo mu muntu mukwabo nansha umo, mwanda i kutupu
dijina nansha dimo munshi mwa
diulu dipelwe bantu motufwaninwe kupandila.”
13 Abo pa kumona ba Petelo
¯
ne Yoano banena patokelela, ne
pa kuyuka’mba badi bantu bampikwa kufunda kadi ba bituputupu, batulumuka. Penepa bebajingulula’mba badi pamo na Yesu.
14 Pobadi batala muntu waundapilwe’wa wimene nabo, ne
kya kutentulula kine kyebabu˜
lwa. 15 Ebiya bebasonanya bende panja pa njibo ya Sanedini,
˜
kebakale neni abo bene na bene,
16 amba: “Le tusa kulonga namani na bano bantu? Mwanda,
na bubine, kiyukeno kikatampe
kibalongeka kupityila kobadi, kimwekelele ku bekadi bonso ba
Yelusalema; kadi ketukokejapo
kutuna’kyo. 17 Inoko, kutyina’mba uno mwanda wakendelela kusambakana mu bantu, twibazakajei ne kwibalombola kebakisapwila monka muntu nansha
umo mu dino dijina.”
18 Penepo bebeta kupwa bebakoma’mba kemwakinenai ko-konso kintu nansha kimo nansha
kufundija mu dijina dya Yesu.
BILONGWA 4:19-36
194
¯
owashingile mani, 28 kulonga
¯
kyokya kyatongele kala kuboko kobe ne milangwe yobe amba
kikalongekanga. 29 Ino pano,
´
a Yehova, ta mutyima ku byobetuzakaja, kadi kwasha bapika bobe besambe’nka kwisamba
mwanda obe pampikwa moyo nansha dimo, 30 poolola kuboko
kobe mwanda wa kundapa ne palongeka biyukeno ne bya kutendelwa mu dijina dya Yesu mwingidi obe ujila.”
31 Kadi abo pa kupwa kwabija mu milombelo, kifuko kyoba¯
di bebungıle’mo kyatenkana; ne
abo bonsololo bayulwa mushipiditu ujila kebesambe mwanda wa
Leza pampikwa moyo.
32 Ne kadi, milwi ne milwi ya
boba baitabije badi na mutyima
umo ne muya umo, kadi i kutupu nansha umo wadi unena’mba kintu kyonso kyadi nakyo
i kyandi bunka; ino bintu byonso
byobadi nabyo byadi bya abo bonso. 33 Pakwabo kadi, batumibwa badi basapula na bukomo bukatampe bukamoni bwa myanda ya lusangukilo lwa Mfumwetu Yesu; ne kanye kakatampe
ka ntanda ne miseke kadi pobadi abo bonso. 34 Bine, i kutupu umbukata mwabo wadi mufudilwe; mwanda boba bonso badi
na madimi ne mobo badi bapoteja’o baleta lupeto lwa byobadi ba¯
poteja 35 batula’lo kudi batumibwa. Ebiya kebabila muntu ne
muntu, mungya kufudilwa kwandi. 36 Penepo Yosefa, wadi
witwa na batumibwa ne bu Banabasa, kushintulula ko kunena’mba, Mwana wa Busengi, mwine Levi, mubutwilwe ku Saipu-
Abebalekelela. Batumibwa basapula
19 Ino ba Petelo ne Yoano batentulula kebebanena’mba: “Shi
kadi i kyoloke ku meso a Leza
kwimwivwana’ko banwe kupita’ko Leza, tyibai’o banwe bene.
20 Inoko batwe, ketubwanyapo kuleka kwisamba bintu byotwamwene ne byotwaivwene.”
21 Ponkapo pobapwile kwibazakaja dikwabo, bebalekelela, mwanda kebatenepo bubinga bwa
¯
kwibap ela mfuto ne pa mwanda wa bantu, ke-pantu bonso
badi batumbija Leza pa mwanda wa byobya byalongekele.
22 Kadi muntu mwine wakomejibwe na kino kiyukeno kya bundapi wadi na myaka makumi
´
ana ne musubu.
23 Abo pa kulekelelwa baenda
kudi babo bantu kebebasapwila byebanenanga babitobo bakulu
ne bakulumpe. 24 Nabo pa kwivwana nabya batulwila mawi abo
mwa kimo kudi Leza kebanena’mba:
¯
“A Mfumu Mwine Lupusa Lo¯
nso, abe Ye walongele diulu, ntanda, dijiba, ne byonso bidi’¯
mo, 25 ne wanenene kupityila
ku mushipiditu ujila mu kyakanwa kya mukulutuba wetu Davida, mwingidi obe amba, ‘Mwanda waka mizo yalobele bulobo
ne bantu nabo balanguluka bintu bya bituputupu? 26 Balopwe ba ntanda baimene midindi
ibidi ne baledi baungwila bwa
muntu umo kulwa na Yehova
¯
ne na mushingwe mani wandi.’
27 I bine, ba Heloda ne Pontyusa Pilato mwine, pamo ne bantu
ba mizo ne bantu ba Isalela bebungile pamo mu kino kibundi kulwa na Yesu mwingidi obe ujila,
195
Ananaisa. Batumibwa abakutwe
¯
sa, 37 wadi na kipeta kya ntanda kupwa wapoteja’kyo, wasela
¯
lupeto wakatula’lo kudi batumibwa.
Inoko, mwana-mulume umo
wa dijina dya bu Ananaisa,
pamo ne wandi mukaji Safaila,
wapoteje kintu kyandi. 2 Ino
wafya’ko lupeto lumo, wandi mukaji nandi papo uyukile, wasela’¯
ko kipindi wakekitula kudi batumibwa. 3 Ebiya Petelo wanena’mba: “A Ananaisa, mwanda waka Satana wakupe mutwe
kobepela mushipiditu ujila ne
kufya’ko lupeto lumo lwa budimi? 4 Powadi nabo mwene
bwadi bobe, ne powapwile kwibupoteja mwene lupeto lwadi lukidi lobe? I kika kyowafwatakenya kilongwa kya uno muswelo mu mutyima obe? Owabepela
i Leza, ke bantupo, aa.” 5 Ananaisa pa kwivwana bino binenwa
wapona panshi wafwididila. Ne
boba bonso baivwene uno mwanda bakwatwa moyo mukatampe. 6 Ino bansongwalume baimana, bamuvungila mu bisandi,
¯
bamusela, bakamujıka.
´
7 Kintu kya nsa isatu pa kupita’po wandi mukaji watwela, kuyuka byalongeka mpika. 8 Petelo wamwipangula’mba: “Nombole bidi, le luno lupeto e lonso
lomwapoteje budimi banwe bubidi?” Nandi amba: “En-en, e lonso.” 9 Penepo Petelo wamunena’mba: “I kika kyomweivwanikila bubidi bwenu kutompa
mushipiditu wa Yehova? Tala!
¯
Maulu a boba bakajıkanga obe
mulume ao pa kibelo, kadi basa
kukusela.” 10 Ponka na ponka
wapona panshi ku maulu a Pete-
5
BILONGWA 4:37–5:21
lo wafwididila. Bansongwalume
pa kutwela bamutana ke mufwe,
¯
penepo bamusela bakamujıka pabwipi na mulumyandi. 11 Ponkapo kipwilo kyonso ne boba bonso baivwene ino myanda bakwatwa moyo mukatampe.
12 Ne kadi biyukeno ne bya
kutendelwa bivule byadi bilongeka nyeke mu bantu ku maboko a
batumibwa; kadi bonso badi mwa
¯
kimo mu bukonde bwa Solomone. 13 Bine, i kutupu bakwabo
badi na bukankamane bwa kwilunga kobadi; inoko, bantu badi bebatendela bininge. 14 Pakwabo kadi, boba badi betabija Mfumwetu badi belundila’ko nyeke,
milwi ne milwi ya bana-balume ne bana-bakaji. 15 Badi baselela ne babela mu bipito bika¯
tampe ne kwibaladika pa tubitanda ne pa misalo, amba Petelo
˜
pa kupita, nansha’tu mujinininya wandi uponene’ko bamobamo. 16 Kadi, milwi ya bantu
ba mu bibundi bya kufula kwa
¯
Yelusalema badi baya’nka kwiya
pamo, baselele bantu babela ne
boba bakambakanibwa na mishipiditu ya disubi, kadi abo bonsololo badi babelulwa.
17 Ino kitobo mukatampe ne
bonso baadi nabo, ba mu katango
ka Basadusea, baimana kadi bayulwa mukao, 18 ebiya bakwata batumibwa, bebakuta mu kifungo kya bantu bonso. 19 Ino
bufuku mwikeulu wa Yehova
washitula bibelo bya kifungo,
webatambija panja kanena’mba:
20 “Endai mukemane mu tempelo kadi sapwilai bantu myanda
¯
yonso ya buno bumi.” 21 Abo
pa kwivwana nabya, batwela mu
BILONGWA 5:22-40
¯
Kokelai’ko Leza, ke bantupo. Ngamadyela
tempelo pa kutamba kwa dyuba
penepo kebafundija.
Ino kitobo mukatampe ne boba
baadi nabo pa kufika, babungila
Sanedini pamo ne kitango kyonso kya bakulumpe ba bana ba
Isalela, batumanya bantu mu kifungo amba bakebasele. 22 Penepa bampulushi pa kufika’ko
kebebatenepo mu kifungo. Ebiya
bajoka bebalombola, 23 amba:
“Tubatana ku kifungo kushite’tu senene, ne balami bemene ponka pa bibelo, ino batwe pa kushitula’ko, ketutene’mopo muntu.” 24 Penepo, kapita wa tempelo pamo ne babitobo bakulu
˜
pa kwivwana ino myanda, neni
yebapwa, kebeipangula shi bisa
kufula namani. 25 Ino muntu
umo wafika kaebasapwila’mba:
“Talai! Bantu bomwaelele mu kifungo’ba boba mu tempelo, bemene bafundija bantu.” 26 Penepo kapita waenda na bampulushi
wakebasela, ino pampikwa kwibasanshija, mwanda badi batyina
bantu bakebasa mabwe.
27 Penepo baiya nabo bebemika mu njibo ya Sanedini. Ebiya
kitobo mukatampe webepangula
28 kanena’mba: “Twemukomene kuleka kufundija monka mu
dino dijina, ino talai! mubayuja
Yelusalema na bufundiji bwenu,
kadi musumininwe kuleta mashi a uno muntu potudi.” 29 Petelo ne batumibwa bakwabo batentulula kebanena’mba: “Tufwa¯
ninwe kukokela Leza bu mulopwe kupita’ko bantu. 30 Leza
wa bakulutuba betu wasangwile
Yesu, omwatapile banwe, mwamuyeyeka ku mutyi. 31 Leza
wazunzula uno’u ke Kalombwe
196
Mukatampe ne Umpandiji ku kuboko kwandi kwa lundyo, amba
¯
Isalela amone kwisasa ne kulekelwa bubi. 32 Kadi batwe twi batumoni ba ino myanda, ne mushi¯
piditu ujila mwine, upene Leza
¯
ku boba bamuk okele bu mulopwe.”
33 Abo pa kwivwana namino,
bakalabala bya mwiko kebasake
kwibepaya. 34 Ino mu Sanedini mwaimana muntu umo, Mufadiseo witwa bu Ngamadyela, mu¯
fundiji wa Bijila mulemekibwe na
˜
bantu bonso, wasonanya’mba balupwile bidi bantu’ba panja kitatyi kityetye. 35 Ebiya webanena’mba: “A bantu ba Isalela, tadijai byomusaka kulonga bano bantu. 36 Kimfwa, kumeso kwa
ano mafuku kwatalukile Teudasa, witela bu muntu mwinemwine, kadi bantu kampanda, kintu
kya 400, belunga ku kitango kyandi. Ino waipailwe, ne boba bo¯
nso badi bamukokele bapalakana, bonso ne kobaya jimejime.
37 Kupwa aye kwatalukile Yudasa mwine Ngadilea mu mafuku a kwilembeja, wakokela bantu
bavule kwadi. Ne uno muntu nandi wafwile, ne boba bonso badi
¯
bamukokele nabo bakusankana
nkusankusa. 38 Shi ke pano,
nemulombola pa ino myanda’mba, Kemwakitwelai mu myanda ya bano bantu, ino mwibalekei; (mwanda, shi ino mpango
nansha uno mwingilo i wa ku
bantu, usa kufulamikwa panshi;
39 inoko shi i wa kwa Leza, kemukabwanyapo kwibafulamika
panshi;) shi bitupu, mukokeja kumweka bu bantu balwa binebine na Leza.” 40 Penepo baitabi-
197
Njibo ne njibo. Abakwata Shitevani
ja madingi andi, baityija batumibwa, bebakupila, bebakoma baleke kunena monka mu dijina dya
Yesu, kupwa bebaleka bende.
41 Ponkapo, bano bataluka ku
meso a Sanedini, benda basangele
mwanda abamweka bu bantu bafwaninwe kufutululwa pa mwanda wa dijina dyandi. 42 Kadi
difuku ne difuku mu tempelo ne
ku njibo ne njibo baendelele ne
kuleka’byo mpika kufundija ne
kusapula myanda miyampe ya
Kidishitu, Yesu.
Mu mene mafuku’a, bana ba
bwanga pobadi benda bavula,
Bayuda besamba Kingidiki bashilula kutompwela Bayuda besamba Kihebelu, mwanda badi ba¯
sula bakaji babo ba kishala pa
kwabanya bintu difuku ne difuku. 2 Penepo ba dikumi ne babidi baita kibumbo kya bana ba
bwanga bonso pamo kebanena’mba: “Ke biyampepo batwe tuleke mwanda wa Leza ketwabanya’ko byakudya ku mameza.
3 Nanshi, a banabetu, mwikimbilei bana-balume basamba-babidi banenenwa biyampe umbukata mwenu, bayulwe mushipidi¯
tu ne tunangu, amba twibatule pa
kano kaji ka kamweno; 4 ino
¯
batwe twipane mu milombelo ne
mu mwingilo wa kufundija mwanda.” 5 Kadi byobya byobanenene byasangaja kibumbo kyonso, batonga Shitevani, muntu
muyulwe lwitabijo ne mushipiditu ujila, Fidipa, Pokolusa, Nikano, Tyimone, Pamenasa, ne Nikola, wa kwalamuka mwine Antyioka. 6 Bebaleta kudi batumibwa, nabo pa kupwa kulombela,
bebatenteka makasa.
6
BILONGWA 5:41–7:2
7 Penepa mwanda wa Leza
wadi wenda utama, ne bana ba
bwanga badi benda bevudija bininge mu Yelusalema; kadi ne kibumbo kikatampe kya babitobo
kyaitabija.
8 Ebiya Shitevani, muyulwe
buntu bwa Leza ne bukomo,
wadi ulonga bya kutendelwa bikatampe ne biyukeno mu bantu.
9 Ino bantu bamo ba mu yoya
yadi itwa bu Shinankonka ya Bakutululwe, pamo na bantu bamo
bene Shilene, bene Alekezandala,
ne boba ba ku Shidisha ne Azia,
baiya kwipotomeja na Shitevani. 10 Inoko kebabwenyepo kunekenya tunangu ne mushipiditu
byadi bimukwasha pa kwisamba.
11 Penepo batununa bantu kufula banene amba: “Twamwivwene unena binenwa bya kutuka
Mosesa ne Leza.” 12 Ebiya bakela bantu bulobo, bakulumpe,
ne basonekeji, baiya lubilo kwadi, bamukwata ku bukomo baenda nandi ku Sanedini. 13 Bapityija’ko batumoni ba bubela,
kebanena’mba: “Uno muntu’u
kalekelepo kunenena bibi kino
kifuko kijila ne Bijila bine kumo.
14 Kimfwa, twamwivwene unena’mba uno Yesu mwine Nazala
usa kubundula kino kifuko ne ku¯
shinta bibidiji byetushidile Mosesa.”
15 Kadi boba bonso badi bashikete mu Sanedini pobadi bamu¯
tala so, bamona’mba mpala yandi
keidi bwa mpala ya mwikeulu.
Ino kitobo mukatampe wanena’mba: “Le ye nankyo?”
2 Nandi watentulula’mba: “A
bana-balume, banwe banabetu
ne batata, ngivwanei. Leza wa
7
¯
BILONGWA 7:3-22
Shitevani—Byalongele Leza Isalela
198
¯
¯
ntumbo wamwekele mukulutuba ponene kipupo kya nzala mu
¯
wetu Abalahama paadi mu Meso- Edipito ne mu Kenani monsopotemya, kumeso kwa aye kwi- lolo, bine kyamalwa kikatampe;
¯
¯
kala mu Halane, 3 wamunena’- kadi bakulutuba betu keb adimba, ‘Taluka mu yenu ntanda ne po bamona byakudya. 12 Inomu babutule bobe wende ku nta- ko Yakoba pa kwivwana’mba
¯
nda yonkakulombola.’ 4 Pene- kudi byakudya mu Edipito, wa¯
po wataluka mu ntanda ya bene tuma’ko bakulutuba betu musu¯
Kaladea wakashikata mu Hala- ngu umbajinji. 13 Kadi mu lwe¯
ne. Kwine’kwa, shandi pa kufwa, ndo lwa bubidi Yosefa weyuka¯
Leza w amunena avilukile mu nya kudi banababo; penepo kisa¯
ino ntanda yomushikete’mo’i. ka kya Yosefa kyayukana kwa
¯
5 Inoko kamupele’mopo bupyani Felo. 14 Ebiya Yosefa walainansha bumo, aa, nansha pa ku- ja ne kwityija shandi Yakoba ne
¯
nyanta lwayo pene; ino wamulai- babutule bandi bonso batambe ku
¯
le kumupa’yo ke yandi, ne lutu- kyokya kifuko, bungi bwabo badi
ndu lwandi, aye papo kaikele ne myuya makumi asamba-abidi ne
¯ ¯
na mwana mwine. 6 Ne kadi, itano. 15 Penepa Yakoba watu¯
¯
Leza wamulombwele amba lutu- kila mu Edipito, e monka mwaandu lwandi lukashikatanga bu fwidile; ne bakulutuba betu bene.
¯
beni ba kibundi mu ntanda-bene 16 Kadi bebaselela ku Shekema
¯
¯
¯
kadi bantu bakebamuna bupika bebaladika mu kibundu kyapotene kwibamwesha malwa myaka le Abalahama ku lupeto lwa nda400. 7 ‘Kadi muzo mwine oba- lama kudi bana ba Hamola mu
kengidila bu bapika nkeutyibila- Shekema.
¯
nga mambo,’ e mwanenene Leza,
17 “Kitatyi kya kufikidila mu¯
‘ne bino’bi pa kupita’po bakata- lao walaile Leza kudi Abalahama
˜
¯
¯
mba ne kuningidila mingilo ikola byokyadi kekifwena, bantu bemu kino kifuko.’
butula ne kwivudija mu Edipito,
¯
¯
8 “Kadi wamupele ne kipwa- 18 kufika ne byabikele mulopwe
¯
¯
no kya disao; ebiya wabutula Iza- mukwabo pa Edipito, wadi kayu¯
¯
ke wamutweja kwisao mu difu- kile Yosefa. 19 Uno’u wadyu¯
¯
¯
ku dya mwanda, Izake wabutu- mukıle muzo wetu ne kuningi¯
la Yakoba, Yakoba nandi w a- la batata bibibibi bele babo bana
butula mitwe ya bisaka dikumi ba lukeke, kutyina’mba bakeka¯
ne ibidi. 9 Ne mitwe ya bisa- la bomi. 20 Mu kine kitatyi’kyo
¯
¯
¯
ka’ya yakwatyilwa Yosefa mu- Mosesa wabutulwa, wadi mulu¯
¯
kao yamupoteja mu Edipito. Ino- mbuluke ku meso a Leza. Wale¯
¯
ko Leza wadi nandi, 10 wamu- lwa mu njibo ya shandi myeji isanyongolola mu byamalwa bya- tu. 21 Ino aye pa kwelwa, mwa¯
¯
¯
ndi byonso ne kumupa katokwe na Felo mwana-mukaji wamune tunangu ku meso a Felo mu- boya ne kumutamija pamo bwa
¯
lopwe wa Edipito. Nandi wamu- wandi mwana. 22 Penepo Mo¯
tonga kuludika Edipito ne nji- sesa wafundijibwa tunangu to¯
¯
bo yandi yonso. 11 Ino kw a- nso twa bene Edipito. Bine, wadi
199
BILONGWA 7:23-42
¯
munena’mba, ‘V ula bikwabilo
byobe ku maulu mwanda pa kifuko poimene’po i pajila. 34 Namone bine malwa amweshibwa
bami bantu badi mu Edipito, naivwana kubinza kwabo kadi na¯
tuka kwibanyongolola. Shi ke
pano iya, nsa kukutuma ku Edi¯
pito.’ 35 Uno Mosesa’u obape¯
lele, amba, ‘I ani wakutula abe
bu muledi ne mutyibi?’ ye enka
¯
obatumine kudi Leza bu muledi
ne munyongolodi kupityila kudi
¯
¯
mwikeulu wamumwekele mu kimuna kya miba. 36 Uno mu¯
ntu’u webalupwile pa kupwa kulonga bya kutendelwa ne biyukeno mu Edipito ne pa Dijiba Dityila ne mu ntanda mutuputupu
´
myaka makumi ana.
¯
37 “Uno’u ye Mosesa wanenene bana ba Isalela’mba, ‘Leza
ukemutalwila mu banabenu mupolofeto pamo bwa ami.’
¯
38 I aye enka waikele umbukata mwa kipwilo mu ntanda mu¯
tuputupu na mwikeulu w esa¯
mbile nandi ku Lulu lwa Shinai
¯
ne na bakulutuba betu, wata¯
mbula binenwa bikola bya bumi
bya kwimupa banwe. 39 Baku¯
¯
lutuba betu bapelele kumukoke¯
¯
la, ino bamutolwela kufula kebajokela mu mityima yabo mu Edipito, 40 kebanena Alone amba,
‘Witulongele baleza ba kwitutangidila kumeso. Mwanda uno
Mosesa, mwine wetulupwile mu
ntanda ya Edipito, ketuyukilepo i kika kyamutana.’ 41 Pene¯
˜
po bapunga kyana kya nombe mu
¯
oa mafuku’a, balambula ne kitapwa ku kino kilezaleza kebesangaja mu mingilo ya makasa abo.
¯
42 Ebiya Leza webavundamina
Bwendeji bwa Mosesa. Isalela wapondoka
mukomo mu binenwa ne mu bilongwa.
¯
23 “Ebiya paabwenye myaka
´
¯
makumi ana, waikala na mutyima wa kukapempula banababo,
¯
bana ba Isalela. 24 Ino pawamwene mwanabo umo ususulwa
¯
pa kubulwa mwanda, wamwitabila ne kulubula kinongo mwanda
¯
¯
wa yewa wadi ususulwa, waipa¯
ya mwine Edipito’wa. 25 Walangile amba banababo basa kujingulula’mba Leza usa kwibapandija kupityila ku kuboko
¯
kwandi, ino abo kebajingulwile’¯
byopo. 26 Difuku dyalondele’¯
¯
¯
po webatana pobadi bekupila, watompa kwibapwanya mu ndoe,
amba, ‘A bana-balume, mwi bana
na bana. I kika kyomwisuswila
¯
banwe bene?’ 27 Ino yewa wadi
¯
ususula mukwabo’wa wamutaki¯
ka, amba, ‘I ani wakutula abe bu
muledi ne mutyibi wetu? 28 Le
kosake kungipaya nami mowaipaile mwine Edipito kesha, a?’
29 Mosesa pa kwivwana nabya
¯
¯
wanyema wakekala bu mweni wa
kibundi ku ntanda ya Midyana,
¯
kwine kwawabutwidile bana babidi bana-balume.
´
30 “Myaka makumi ana pa ku¯
pita’po, mwikeulu umo wamumwekela mu ntanda mutupu¯
tupu dya ku L ulu lwa Shinai
mu lubimbi lwa mudilo wa kimuna kya miba. 31 Ino Mosesa pa
¯
kumona nabya watulumuka. Ino
¯
¯
pawadi kafwena kukatadija, waivwana diwi dya Yehova amba,
32 ‘Ami ne Leza wa bakulutuba
bobe, Leza wa Abalahama, Izake,
ne Yakoba.’ Pa kwivwana luzaka¯
lo, Mosesa kasomwenwepo kuta¯
dija’ko monka. 33 Yehova wa-
BILONGWA 7:43-60
Shitevani waaswe mabwe. Solo
200
¯
ne kwibapana kebengidila kibu- kwa mityima ne matwi, mwiko¯
mbo kya mulu mingilo ikola, mo- kanga mafuku onso na mushipi¯
¯
nka mokilembelwe mu muka- ditu ujila; monka mwalongele banda wa bapolofeto amba, ‘Le i kulutuba benu, nenu e momulo¯
kudi ami komwalambwile banye- ngela. 52 Le i mupolofeto’ka le
¯
ma ne bitapwa mu myaka maku- kapangilwepangilwepo
na baku´
¯
mi ana mu ntanda mutuputupu, lutuba benu? Bine, baipaile
boba
¯
a njibo ya Isalela, a? 43 Inoko i badi bebasapwila kala kwiya kwa
˜
pema wa Moloka ne lunenyenye Yewa moloke, mwine omwaabi¯
lwa leza Lefana byomwaselele, le ne kumwipaya mwamwipaya,
¯
bimfwa byomwalongele kemwibi- 53 banwe bantu batambwile Biji¯
¯
tota. Pa kino nkemuselela bu mi- la monka mobyasambulwilwe
na
sungi kupita ne ku Babiloni kwi- bamwikeulu ino kulama’byo mpine.’
ka.”
44 “Bakulutuba betu badi na
54 Abo pa kwivwana ino myapema wa bukamoni mu ntanda nda, bakalabala kebashenke¯
˜
mutuputupu, monka mwaasona- nya meno pa mwanda wandi.
¯
ninye Mosesa pawesambile nandi 55 Ino aye, byawadi muyulwe
¯
mwa kumupungila mungya kyemushipiditu ujila, watala mulu
¯
¯
lekejo kyaamwene. 45 Kadi baso wamona ntumbo ya Leza ne
¯
kulutuba betu bamutambwile ke
¯
Yesu wimene ku kuboko kwa luwabo, bamuselela pamo na Yo¯
ndyo lwa Leza, 56 wanena’shua mu ntanda yadi ya mizo
¯
mba: “Talai! Namone madiulu
yapangilwe na Leza ku meso a
¯
¯
ashituka ne Mwana muntu wibakulutuba betu. Pema waikemene
ku
kuboko
kwa
lundyo
le mwine’mwa kufika ne mu ma˜
¯
fuku a Davida. 46 Leza wamu- lwa Leza.” 57 Penepo baela na¯
¯
tokelwa, nandi walomba dyese nji na diwi dikatampe ne pa mfudya kulongela Leza wa Yakoba lo, bejika makasa ku matwi, ku¯
¯
kıkalo. 47 Inoko, Solomone wa- pwa bamufyutukila bonso kya
¯
mubakila njibo. 48 Nansha na- pamo. 58 Abo pa kupwa ku¯
nkyo, Mwine wa Mulu Mwine ka- mwela panja pa kibundi, bashimabwe. Batumoshikatangapo mu mobo alonge- lula kumwasa
¯
lwe na makasa; monka munene- ni batula bivwalwa byabo bya
na mupolofeto amba, 49 ‘Diulu pangala pa maulu a nsongwalui lupona lwami, ne ntanda nayo i me umo witwa bu Solo. 59 Po¯
kitulo kya maulu ami. Le i njibo badi bakimwasa mabwe, Shitevaya muswelo’ka yomukangubaki- ni waabija namino amba: “A Mfula? i Yehova unena. Ne kadi kifu- mwetu Yesu, tambula mushipidi¯
ko kyami pa kukokolokelwa kidi tu wami.” 60 Penepo wafukata
kwepi? 50 Mwene kwami kubo- manwi panshi, waela lubila na
¯
ko ko kwalongele bino bintu byo- diwi dikatampe amba: “A Yehonso’bi?’
va, kokebalambika buno bubi’¯
51 “Banwe ba mitwe myumu bu.” Aye upwa’tu kunena nabya
ne bampikwa kutwela kwisao waponena mu tulo twa lufu.
201
Fidipa usapula. Lufungulo lwa 2. Shimona
Solo aye waitabije Shitevani
epaibwe.
Mu dyodya difuku kwatambile kupangwapangwa kukatampe
kwa kipwilo kyadi mu Yelusalema; kutalula’mo enka batumibwa, bonso bapalakenine koku ne
koku ku mitamba ya Yudea ne
¯
Samadia. 2 Ino bantu balemekele Leza basela Shitevani baka¯
mujıka, bamudila madilo makatampe. 3 Inoko Solo wadi kamwesha kipwilo malwa byamwiko. Utwela mu mobo, wadi mu yoi
kadi mu yoi, ubulula bana-balume ne bana-bakaji, wakebakutyija mu kifungo.
4 Inoko boba bapalakene badi
benda basapula myanda miyampe ya owa mwanda mu ntanda’¯
ya. 5 Penepo Fidipa watukila
mu kibundi kya Samadia kaebasapwila Kidishitu. 6 Bibumbo
byonso pamo byadi bita mutyima ku bintu byadi binena Fidipa
koku bamuteja, batala ne biyukeno byawadi ulonga. 7 Mwanda
bavule badi na mishipiditu ya di˜
subi, nayo yadi yela nanji na diwi
dikatampe ne kutamba yatamba.
Ne kadi, bavule badi na bulebe ne
bulema badi babeluka. 8 Penepo kwaikala nsangaji mikatampe
¯
kasha mu kyokya kibundi.
9 Mu kibundi’kya mwadi muntu umo witwa bu Shimona,
dibajinji wadi ulonga bya male˜
nanya, utulumuna muzo wa Samadia, witela bu muntu mwine mukatampe. 10 Bantu bonso, tamba ku mutyetyetyetye
kufika ne ku mukatampe kutabuka, badi bamuta mutyima kebanena’mba: “Uno muntu i Bukomo bwa Leza, bwitwa bu Buka-
8
BILONGWA 8:1-22
tampe.” 11 O mwanda badi bamuta mutyima mwanda wadi
wibatulumuna kyaba kilampe na
˜
byandi bya malenanya. 12 Ino
abo pa kwitabija Fidipa wadi wibasapwila myanda miyampe ya
Bulopwe bwa Leza ne ya dijina
dya Yesu Kidishitu, babatyijibwa
bana-balume ne bana-bakaji bene
kumo. 13 Ne Shimona mwine
waitabija, kadi aye pa kupwa kubatyijibwa, wadi kaenda pamo
na Fidipa; kadi wadi utulumuka
pa kumona biyukeno ne bilongwa
bya bukomo byadi bilongeka.
14 Batumibwa mu Yelusalema
pobaivwene amba bene Samadia
abaitabija mwanda wa Leza, bebatumina ba Petelo ne Yoano;
¯
15 nabo batukila’ko kadi bebalombelela’mba batambule mushipiditu ujila. 16 Mwanda mu¯ ¯
shipiditu wadi kewatukıle muntu nansha umo pobadi, ino badi
babatyijibwe’nka mu dijina dya
Mfumwetu Yesu. 17 Ebiya bebatenteka makasa, nabo kebatambula mushipiditu ujila.
18 Ino Shimona pa kumona’mba abapebwa mushipiditu
pa kutentekwa makasa na batumibwa, webatambika lupeto,
19 amba: “Nami mpei luno lupusa, amba ense’tu onkatenteka makasa atambule mushipiditu
ujila.” 20 Ino Petelo wamunena’mba: “Ndalama yobe yoneke
pamo nobe, mwanda ubalanga’mba kyabuntu kya ku bitupu
kya Leza ukokeja kutambula’kyo ku lupeto. 21 Kudipo na
kantu nansha na kyepelo kine
mu uno mwanda, ke-muntu mutyima obe ke molokepo ku meso
¯
a Leza. 22 Shi ke pano, wisase
BILONGWA 8:23-40
Ntungu mwine Efiopya; wabatyijibwa
kino kibi kyowalonga, ne kwabija Yehova’mba, shi bikokejika,
mifwatakanyo imbi idi ku mutyima obe ikulekelwe; 23 mwanda namone amba wi bulembe
bulula kadi wi umpika wa bukondame.” 24 Kwivwana Shimona walondolola’mba: “A bana-balume, ngabijijei Yehova kutyina
nakafikilwa nansha na kimo kya
byomwanena’bi.”
25 Penepa abo pa kupwa kusapula bukamoni ne pa mfulo ne
kwisamba mwanda wa Yehova,
baanza kujokela ku Yelusalema,
benda basapula myanda miyampe mu bibundi bivule bya bene
Samadia.
26 Inoko, mwikeulu wa Yehova wanena Fidipa’mba: “Taluka
wende dya kunshi ku dishinda di¯
tamba ku Yelusalema ditukila ku
¯
Ngaza.” (Kino i kyala mudi zole.)
27 Ponkapo wataluka kaenda,
ino tala! kwadi ntungu umo mwine Efiopya, muntu mupebwe lupusa kwa Kandase, mulopwe mu¯
kaji wa bene Efiopya, wadi utudi¯
lwe pa byabuleme byandi byonso.
¯
Waendele kukatota ku Yelusalema, 28 ino wadi kajoka ushikete mu dikalo dyandi koku utanga na diwi ditunduke mukanda
wa mupolofeto Isaya. 29 Penepa mushipiditu wanena Fidipa’mba: “Fwena ukalamate ku
dyodya dikalo’dya.” 30 Fidipa
wanyemena’ko kaenda widikunkuja, wamwivwana utanga na
diwi ditunduke mukanda wa Isaya, mupolofeto, wamwipangula’mba: “Le bine uyukile byotanga’byo?” 31 Nandi walondolola’mba: “Lelo binebine ndyuka’byo namani shi kekudipo muntu
202
wa kunombola?” Penepa wazenza Fidipa ekile ashikate nandi.
32 Myanda mine ya mu Kisonekwa kyaadi utanga na diwi ditu¯
nduke i ino: “Pamo bwa mukoko, aye watwelwe ku ba kumwipaya, kadi pamo bwa kana ka
¯
mukoko kampikwa kudila ku ba
kwikatenda moya, mo monka nandi kaasaminepo kyakanwa kyandi. 33 Mu kufwijibwa bumvu
¯
kwandi bamupelele boloke. Lelo i
ani ukalombola myanda ya lukongo lwandi kamo ne kamo? Mwa¯
nda bumi bwandi bubatalulwa
pano pa ntanda.”
34 K wivwana ntungu watentulula Fidipa’mba: “Nombole’po bidi, I ani obanena pano kudi
mupolofeto? Le i aye mwine’ni, i muntu mukwabo?” 35 Fidipa waasama kyakanwa, kushilwila na kino Kisonekwa, wamusapwila myanda miyampe ya Yesu.
36 Ebiya pobadi benda pamo
mwishinda, bafika padi mema, penepo ntungu wanena’mba: “Tala!
Mema aa keo; le kinkankaja kubatyijibwa i kika le?” 37 —
—1
˜
38 Penepa wasonanya dikalo dimane, ebiya Fidipa ne ntungu
¯
mwine batukila mu mema; wamubatyija. 39 Abo pa kwabuka mu
mema, bukidi bonka mushipiditu wa Yehova watwala Fidipa kungi, ne ntungu nandi kamumwenepo dikwabo, mwanda waendele
dyandi wenda usepelela. 40 Ino
Fidipa watulumuka’tu kadi mu
Ashedoda, kaenda upita mu ntanda yonso usapula myanda miyaBil 8:371 Uno vese utanwa mu mashintuludi a Bible amoamo, inoko¯ katanwapo mu bilembwa palapala bilemekibwe bya Kingidiki bya kala.
203
Solo upangapanga; Ananaisa wamukwasha
mpe ku bibundi byonso enka ne
byawafikile ku Kesalea.
Inoko Solo, byaadi ukikanina kulondalonda ne kwipaya
bana ba bwanga ba Mfumwetu,
waendele kudi kitobo mukatampe 2 wakamulomba mikanda
ya kwenda nayo ku mashinankonka mu Damakasa, amba ense
waakatana wa mu dyodya Dishinda amuselele ku Yelusalema mukutwe, ne bana-balume ne
bana-bakaji.
3 Penepo paadi mu lwendo kafwena ku Damakasa, ponkapo
¯
¯
kike kitamba mulu kyamusamina koku ne koku, 4 ebiya wapona panshi, waivwana ne diwi
kedimunena’mba: “Solo, Solo,
le i kika kyoumpangilapangila?”
5 Nandi wamwipangula’mba:
“A Mfumwetu, le wi ani?” Wamulondolola’mba: “I ami Yesu, mwine opangapanga. 6 Inoko imana, katwele mu kibundi, kadi bakakulombola byofwaninwe kulonga.” 7 Bantu baadi wenda
¯
nabo badi kebemene nya, bevwene’ko mikungulo ya diwi, ino kumona muntu mpika. 8 Ebiya
¯
Solo wabuka panshi, nansha bya¯
aputwile meso ino kadipo umona kintu. Penepo kebenda nandi
bamukwete ku kuboko, bakamutwala mu Damakasa. 9 Kadi
mafuku asatu kamwenepo kintu
nansha kimo, nansha kudya ne
kutoma kwine.
10 Mu Damakasa mwadi mwa¯
na bwanga umo wa dijina dya
bu Ananaisa, penepo Mfumwetu wamwita mu kimonwa’mba:
“A Ananaisa!” Nandi amba: “Ami
uno, Mfumwami.” 11 Mfumwetu wamunena’mba: “Taluka,
9
BILONGWA 9:1-20
enda mu kipito kitwa bu Kyoloke, ku njibo ya Yudasa ukakimbe’ko muntu umo wa dijina dya bu Solo, wa ku Tasusa.
Mwanda, tala! yewa ulombela,
12 kadi wamone mu kimonwa
muntu umo wa dijina dya bu
Ananaisa utwela, kamutenteka
makasa’mba meso andi amone.”
13 Ino Ananaisa walondolola’mba: “A Mfumwami, kendi mwivwane ku bavule myanda ya yao
muntu, ne bibi byonso byalonga
bajila bobe ba mu Yelusalema.
14 Kadi udi muno na lupusa lwa
babitobo bakulu mwanda wa kukuta boba bonso beta dijina dyobe.” 15 Ino Mfumwetu wamunena’mba: “Abe enda, mwanda
uno muntu i kingidilwa kyonatonga mwanda wa kuselela dijina
dyami ku mizo enka ne ku balopwe ne ku bana ba Isalela bene.
¯
16 Mwanda nkamulombola patokelela bintu byonso byafwaninwe
kukamba nabyo pa mwanda wa
dijina dyami.”
17 Ebiya Ananaisa waenda
watwela mu njibo, wamutenteka makasa kanena’mba: “A Solo
mwanetu, Mfumwetu Yesu, yewa
¯
wakumwekele mu dishinda powadi wiya, wantume mwanda wa
meso obe amone kadi uyulwe mushipiditu ujila.” 18 Ponka na
ponka mu meso andi mwapona
bintu bidi bwa mapalu, ne meso
andi amona; waimana wabatyijibwa, 19 byobiya wadya byakudya waivwana ne bukomo.
W ashikata mafuku kampanda na bana ba bwanga mu
Damakasa, 20 kadi ponka na
ponka waanza kusapula mu
BILONGWA 9:21-38
Petelo wabelula Eneasa. Tabita wafu
mashinankonka myanda ya
¯
Yesu, amba Uno’u i Mwana Leza.
21 Ino boba bonso badi bamwivwana batulumuka kebanena’mba: “Mwene uno ye muntu wadi
onakanya boba ba mu Yelusalema beta dino dijina, kadi mwene kyaidile muno i kwibakuta ne
kukebatwala kudi babitobo bakulu?” 22 Ino Solo wadi wenda wikomeja’nka kwikomeja kadi wadi
utulumuna Bayuda badi bekele
mu Damakasa paadi ubingija mungya buluji amba uno’u ye Kidishitu.
23 Penepa mafuku mavule pa
kupita’po, Bayuda bakala pamo
˜
neni ya kumwipaya. 24 Inoko Solo wayuka kitumba kyabo. Badi balama ne bibelo ndaminine dyuba ne bufuku mwanda wa kumwipaya. 25 Penepo
bandi bana ba bwanga bamusela,
¯
bamutukija bufuku pa kipunzu
kya lubumbu bamwikije mu kitunga.
26 Aye pa kufika mu Yelusalema walonga bukomo bwa kwilunga ku bana ba bwanga; ino bonso
badi bamutyina, mwanda kebai¯
tabijepo amba i mwana bwanga.
27 Ebiya Banabasa wamukwasha, wakamufikija kudi batumibwa, kawibalombola kamo ne
kamo mwamwenine Solo Mfumwetu mu dishinda ne amba wesambile nandi, ne mwawesambile pampikwa moyo mu dijina dya
Yesu mu Damakasa. 28 Penepo waikala nabo pamo, winangila’tu mu Yelusalema senene, wisamba pampikwa moyo mu dijina
dya Mfumwetu; 29 kadi wadi
wisamba ne kwipatanya na Ba-
204
yuda banena Kingidiki. Ino bano
nabo badi kebasake kumwipaya.
30 Banabetu pa kujingulula nabya, bamuselela ku Kesalea kupwa bamutuma ku Tasusa.
31 Bine, kipwilo kya mu Yudea, mu Ngadilea, ne mu Samadia monso kyaikala mu kitatyi
kya ndoe, kyenda kitama; kadi
byokyadi kinangila mu kwakamwa Yehova ne mu kusengibwa
na mushipiditu ujila, kyadi kivudija’nka kwivudija.
32 Penepo Petelo byawadi we¯
nda upita mu byaba byonso watukila ne kudi bajila badi bashikatanga mu Dida. 33 Watana mwine’mwa mwana-mulume umo wa
¯
dijina dya bu Eneasa, uladikilwe kitantala pa kitanda ke
¯
myaka mwanda mituntulu, mwanda wadi ubela bulebe. 34 Petelo wamunena’mba: “A Eneasa,
Yesu Kidishitu wakubelula. Imana ulongolole kitanda kyobe.”
Nandi waimana ponka na ponka.
35 Boba bonso badi bekele mu
Dida ne mu dilungu dya Shalone bamumwene, nabo baalamukila kudi Mfumwetu.
36 Ino mu Yopa mwadi mwa¯
na bwanga umo wa dijina dya
bu Tabita, kushintulula ko kunena’mba, Dokasa. Wadi ulonga bi¯
longwa biyampe bivule ne kupana byabuntu bingi bya ku lusa.
37 Ino mu mene mafuku’a wabelele wafwa. Penepo bamoija ba¯
muladika mu kyumba kya peulu. 38 Kibundi kya Dida byokyadi pabwipi na Yopa, ne bana
ba bwanga pa kwivwana’mba Petelo udi mu kine kibundi’kyo, batuma bana-balume babidi baka¯
muzenze amba: “Tubakwisashi-
205
Konilusa. Kimonwa kya Petelo
la, kokija kufika kuno kwetu.”
39 Penepa Petelo wataluka waenda nabo. Aye pa kufika, bamupitaija mu kyumba kya peulu; kadi
bakaji ba kishala bonso baenda
kwadi badila ne kulombola bivwalwa byabo bya munda ne bya
pangala byadi bibalongela Dokasa paadi ukidi nabo. 40 Ino
Petelo watambija bonso panja,
wafukata mu manwi, kalombela. Kupwa, watadidila dya kwadi umbidi, kanena’mba: “Tabita,
¯
imana!” Nandi waputula meso,
aye pa kumona Petelo, washikata. 41 Petelo wamutambika
kuboko, wamwimika, kupwa waita bajila ne bakaji ba kishala
¯
webapa’ye mumi. 42 Uno mwanda wayukana mu Yopa monsololo, kadi bavule baitabija Mfumwetu. 43 Petelo washikata
mafuku kampanda mu Yopa na
sendwe umo unyukanga biseba
wa dijina dya bu Shimona.
Mu Kesalea mwadi muntu
umo wa dijina dya bu Konilusa, mudyavita wa kyokya
kyadi kitwa bu kibumbo kya basola kya Itadi. 2 Wadi mu¯
ntu mwipane, wakaminwe Leza
pamo ne ba mu njibo yandi yonso, kadi wadi upa bantu byabuntu bivule bya ku lusa ne kwabija Leza mafuku onso. 3 Ino ku´
bwipi’tu na nsa ya kitema ya
¯
dyuba wamona patoka mu kimonwa mwikeulu wa Leza utwela
mwadi wamwita’mba: “A Koni¯
lusa!” 4 Konilusa wamutala so,
waivwana moyo kamwipangula’mba: “A Mfumwami, le i bika
le?” Nandi wamunena’mba: “Milombelo yobe ne byabuntu byobe
bya ku lusa bibakanda ku meso
10
BILONGWA 9:39–10:17
a Leza ke kavulukilo. 5 Shi ke
pano tuma bantu ku Yopa bakete
Shimona witwa dikwabo bu Pe¯
telo. 6 Uno muntu ufikıle kwa
Shimona, sendwe unyukanga biseba udi na njibo dya ku dijiba.” 7 Mwikeulu waadi wisamba nandi upwa’tu kutaluka, waita bengidi babidi ba mwinjibo ne
¯
sola umo mwipane mu boba badi
bamwingidilanga mafuku onso,
8 webabangila bintu byonso kupwa webatuma ku Yopa.
9 Difuku dyalondele’po pobadi bakyenda mu lwendo ne pobadi kebafwena ku kibundi, Petelo wakanda kukalombela peu´
lu pa njibo kubwipi na nsa ya busamba. 10 Ino waivwene nzala
mikatampe kasake kudya. Byo¯
badi bakiteka byakudya, wamona kimonwa 11 penepo wamona diulu dyashituka ne kintu
¯
kimo kituka pamo bwa kisandi
¯
kikatampe kya bukonge kit ukijibwa panshi ku mafinko akyo
´
ana; 12 mwadi miswelo yonso
´
ya banyema ba maulu ana ne
¯
byobya b ıbulula bya pano pa¯
nshi ne byoni bya mulu. 13 Ebiya diwi dyamunena’mba: “Petelo,
imana, tapa udye!” 14 Ino Petelo wanena’mba: “Aa ke nankyopo, Mfumwami, mwanda nkyadi¯
le kash a kintu kya disubi ne
kya biko.” 15 Ebiya diwi dyamunena monka musungu wa bubidi amba: “Leka kwita bintu
¯
byatokeja Leza bu bya disubi.”
16 Kino kyalongeka ne musungu
wa busatu, ponka na ponka ki¯
ntu’kya kyatekwinwa mulu.
17 Petelo paadi ukilangalanga mushintulwila kino kimonwa kyawamona, tala! bantu
BILONGWA 10:18-37
Lufungulo lwa 3. Konilusa waalamuka
batuminwe na Konilusa badi kebepangule i kwepi kudi njibo
ya Shimona kadi badi kebemene pa kibelo. 18 Baita kebepangula shi kwine’kwa kudi mweni witwa bu Shimona, wa dikwabo dya bu Petelo. 19 Petelo
pawadi ukilangulukila pa kimonwa, mushipiditu wamunena’mba: “Tala! Bana-balume basatu
aba bakukimba. 20 Shi ke pano
¯
imana, tuka munshi wende nabo,
ne kutatana kwine mpika, mwanda i ami webatuma.” 21 Pene¯
po Petelo watukila kwadi banabalume’ba kanena’mba: “Talai!
Mwine omukimba i ami. Le kyomwaila kuno i kika?” 22 Nabo
amba: “Konilusa, mudyavita, muntu moloke wakaminwe Leza
kadi unenenwa biyampe na muzo
onso wa Bayuda, wapelwe bulombodi bwa Leza na mwikeulu ujila amba akwityije wiye ku yandi
njibo, ateje myanda yosa kunena.” 23 Penepo webatweja, webatundaila ke beni bandi.
Difuku dyalondele’po wataluka waenda nabo, ne banababo
bamo ba mu Yopa baenda nandi. 24 Dya kesha batwela mu
Kesalea. Papo Konilusa wadi wi¯
bateng ele kadi wadi mwityije
babutule ne balunda nandi ba
pa mutyima. 25 Petelo pa kutwela, Konilusa wamutundaila, wapona ku maulu kamufukatyila. 26 Ino Petelo wamwimika, kamunena’mba: “Imana; ami
nami ne muntu’tu.” 27 Kadi
pobadi besamba nandi watwela, watana bantu bangi bebungile, 28 webanena’mba: “Muyu¯
kile biyampe mokijidikılwe Muyuda kwikala pamo na muntu
206
wa muzo ungi nansha kumufwena; ino aye Leza wanombwele
amba nkifwaninwepo kwita muntu nansha umo bu wa disubi nansha wa biko. 29 O mwanda naile, kwampikwa nansha kushishikita kwine, pobantumine. Shi ke
pano nemwipangula, i kika kine
kyomwangityijija.”
30 Penepo Konilusa nandi wa´
nena’mba: “Ke padi mafuku ana
´
pa ino nsa ino’i nadi nombela
´
mu yami njibo pa nsa ya kitema,
ebiya na’mba ntale! muntu umo
¯
¯
uvwele bitoka to waimana ku
meso ami 31 kanena’mba, ‘Konilusa, milombelo yobe ibaivwanikwa biyampe kadi byabuntu
byobe bya ku lusa bibavulukwa
ku meso a Leza. 32 Shi ke pano,
¯
tuma bantu ku Yopa bakete Shimona, witwa dikwabo bu Petelo.
Uno muntu i mweni mu njibo ya
Shimona, sendwe unyukanga biseba, dya ku dijiba.’ 33 O mwanda ponka na ponka natumine
bantu kodi, kadi ubalonga biyampe kwiya kuno. Batwe bonso
tudi pano ku meso a Leza kuteja
˜
myanda yonso ikusonenye Yehova kunena.”
34 Ponkapo Petelo waasama
kyakanwa kanena’mba: “Pano
bine naivwanija’mba Leza kadipo
na mboloji, 35 ino mu mizo yonso yewa muntu umwakaminwe
ne ulonga byoloke ye witabijibwa nandi. 36 Watumine kinenwa ku bana ba Isalela kwibasapwila myanda miyampe ya ndoe
kupityila mudi Yesu Kidishitu:
Uno’u i Mfumwandya bakwabo
bonso. 37 Muyukile owa mwanda wanenenwe mu Yudea monso, kushilwila ku Ngadilea ki-
207
Konilusa watambula mushipiditu
nondanonda na lubatyijo lwasapwile Yoano, 38 wisambila
padi Yesu wa ku Nazala. Leza wa¯
mushingile mani na mushipiditu
ujila ne bukomo, kaenda ulonga
biyampe mu ntanda monso ne kubelula boba bonso bamweshibwa
malwa na Dyabola; mwanda Leza
wadi nandi. 39 Batwe bano twi
batumoni ba bintu byonso byaalongele mu ntanda ya Bayuda
ne mu Yelusalema; ino abo bamwipaile na kumuyeyeka ku mutyi. 40 Leza wasangwile Uno’u
mu difuku dya busatu ne kumumwekeja, 41 ke ku bantu bonsopo, aa, ino i kotudi batwe, batumoni batongelwe kala na Leza,
bene badile ne kutoma nandi pa
kupwa kusanguka’ye mu bafwe.
˜
42 Ne kadi, wetusonenye kusa¯
pwila bantu ne kupana bukamoni ne pa mfulo amba uno’u ye
¯
Aye watudilwe na Leza bu mutyi¯
bi wa bomi ne bafwe. 43 Aye ye
usapulwa bukamoni na bapolofeto bonso, amba ense umwitabija
amone kulekelwa bubi mu dijina
dyandi.”
44 Aye Petelo ukisamba ino
myanda, mushipiditu ujila wa¯
tukila boba bonso badi bevwana uno mwanda. 45 Ebiya boba
betabije batwejibwe kwisao baile
na Petelo batulumuka, mwanda
kyabuntu kya ku bitupu kya mushipiditu ujila kyadi kekipungulwilwa ne pa bantu ba mizo.
46 Mwanda bebevwene banena
ndimi ingi koku batendela Leza.
Ebiya Petelo watentulula’mba:
47 “Le kudi muntu ukokeja kukankaja mema’mba bano’ba kebakibatyijibwa, bantu batambula
BILONGWA 10:38–11:11
mushipiditu ujila monka motutambwidile’o batwe?” 48 Pene˜
po webaso nanya babatyijibwe
mu dijina dya Yesu Kidishitu.
Kupwa bamunena ashikate nabo
mafuku kampanda.
batumibwa ne bana11 Ebiya
betu badi mu Yudea baivwana’mba bantu ba mizo nabo
abaitabija mwanda wa Leza.
2 Penepo Petelo pawakandile ku
Yelusalema, boba bakankamika
disao bashilula kumupotomeja,
3 kebanena’mba waendele mu
njibo ya bantu bampikwa kutwela kwisao wadya ne nabo. 4 Ponkapo Petelo kaebashintulwila
byonso kamo ne kamo, amba:
5 “Nadi mu kibundi kya Yopa
nombela, ebiya namona kimo¯
nwa, kintu kimo kituka pamo
bwa kisandi kikatampe kya bu¯
konge kitukijibwa ku mafinko
´
¯
¯
akyo ana kitamba mulu, kyatukila’nka ponadi. 6 Na’mba ntadije’mo, namona banyema ba mau´
lu ana ba pano panshi, banye¯
ma ba ntanda, byobya b ıbulu¯
la, ne byoni bya mulu. 7 Kadi
naivwana ne diwi dyaunena’mba: ‘Petelo, imana, tapa udye!’
8 Ino ami nanena’mba, ‘Aa ke nankyopo, Mfumwami, kintu kya
disubi nansha kya biko kekya¯
twelele kasha mu kyakanwa kyami.’ 9 Musungu wa bubidi diwi
¯
dyatamba mulu dyalondolola’¯
mba, ‘Leka kwita bintu byatokeja Leza bu bya disubi.’ 10 Kino
kyalongeka ne musungu wa busatu, kupwa byonso byakoke¯
lwa monka mulu. 11 Ne kadi,
tala! mu kine kitatyi’kya kwadi bantu basatu bemene pa njibo
BILONGWA 11:12-30
Kupangwapangwa kubaanza. Banabasa
yotwadi’mo, batumwe kondi batamba ku Kesalea. 12 Penepo
˜
mushipiditu waunombola nende
nabo ne kutatana kwine mpika.
Inoko ne bano banabetu basamba
nabo baendele nami, twatwela
mu njibo ya muntu’wa.
13 “Wetusapwila
mwawamwenine mwikeulu wimene mu
yandi njibo kamunena’mba,
¯
‘Tuma bantu ku Yopa bakete Shimona witwa dikwabo bu Petelo, 14 nandi ukakulombola bintu bine byokokeja kupandila’ko
abe ne bonso ba mu njibo yobe.’
15 Ino ponashilwile kwisamba,
¯
mushipiditu ujila webatukila mo¯ ¯
nka mowetut uk ıle ku ngalwilo. 16 Ebiya navuluka binenwa
bya Mfumwetu, mwaadi uvudile kunena’mba, ‘Yoano, aye, wabatyije na mema, ino banwe mukabatyijibwa mu mushipiditu ujila.’ 17 Penepo, shi Leza webapele kyabuntu kya ku bitupu
kyawetupele ne batwe baitabije
mudi Mfumwetu Yesu Kidishitu,
le ami ne ani ubwanya kukanda
Leza, a?”
18 Pobaivwene ino myanda,
baitabija’tu, kebatumbija Leza,
amba: “I bine, nanshi Leza wape
ne bantu ba mizo bene muswelo
¯
wa kwisasa mwanda wa kukamo¯
na bumi.”
19 Penepo boba bapalakene pa
kyamalwa kyatambile mwanda
wa Shitevani baenda kufika ne
ku Fenisea, ku Saipusa, ne ku
Antyioka, ino kebadipo basapwila muntu mwanda poso enka Bayuda kete. 20 Inoko, mobadi’mwa bantu bamo batambile mu
Saipusa ne mu Shilene baiya ku
Antyioka kebesambe na bantu
208
banena Kingidiki, bebasapwila
myanda miyampe ya Mfumwetu
Yesu. 21 Ne kadi, kuboko kwa
Yehova kwadi nabo, ne bantu bavule bene baitabija ne kwalamukila kudi Mfumwetu.
22 Myanda yabo yafika ne mu
matwi a kipwilo kyadi mu Yelusalema, nabo batuma Banabasa
kufika ne ku Antyioka. 23 Aye
pa kufika wamona kanye kakatampe ka Leza, wasangala kaebakankamika bonso bendelele mudi
Mfumwetu koku basumininwe
na mutyima umo; 24 mwanda
wadi muntu muyampe kadi muyulwe mushipiditu ujila ne lwitabijo. Ne kibumbo kikatampe kine
kyabwejibwa kudi Mfumwetu.
25 Penepa wataluka kaenda ku
Tasusa kukakimba Solo konsokonso. 26 Aye pa kumutana, wamuselela ku Antyioka. Ebiya
badi bapwila nabo mwaka mutuntulu mu kipwilo ne kufundija kibumbo kikata’tu, kadi mu
Antyioka mo mwaityilwe dibajinji bana ba bwanga na buludiki
bwa Leza bu bene Kidishitu.
27 Ino mu mene mafuku’a bapolofeto batambile mu Yelusa¯
lema bat ukila ku Antyioka.
28 Mwadi ne umo witwa bu Akabusa, waimana kalombola mu
mushipiditu amba kipupo kikatampe kya nzala kisa kuponena pa
ntanda yonso ikelwe na bantu;
nakyo bine, kyafikile mu mafuku
a Kodusa. 29 Ponkapo bana ba
bwanga bakwata mulangwe, umo
ne umo mungya mwabwaninya,
wa kwingila mwingilo wa kutuma bya bukwashi ku banabetu
bekele mu Yudea; 30 kadi balongela monka, batuma’byo kudi
209
Abaipaya Yakoba. Petelo wakutululwa
bakulumpe ku makasa a Banabasa ne Solo.
Mu kine kitatyi’kyo mulopwe Heloda waanza kususula bantu bamo ba mu kipwilo.
2 Waipaya Yakoba mwanabo na
Yoano na kipete. 3 Aye pa kumona’mba bibasangaja Bayuda,
wakakuta ne Petelo mwine. (Adi
mafuku a mikate yampikwa kiyujo.) 4 Wamukwata wamwela
¯
mu kifungo, wamutula mu ma´
kasa a bisumpi bina bya basola
´
´
bana bana badi bamulama bekombola, mwanda wadi na mutyima wa kumulupwila ku bantu kupwa kwa Pashika. 5 O mwanda
Petelo wadi’nka mukutwe mu kifungo; ino kipwilo kyadi kitakamene na kulombela Leza pa mwanda wandi.
6 Heloda paadi kasake kumulupula, bwine bufuku’bwa Petelo
¯
wadi ulele mukutwe miyololo ibidi pa bukata bwa basola babidi, ne
batulama badi bemene ku meso
a kibelo balama kifungo. 7 Ino,
amba atale! mwikeulu wa Yehova
waimana paadi’pa, kadi kike kya¯
samina mu kyumba kya kifungo.
Aye pa kukupila Petelo mu mbavu, wamulangula, amba: “Imana
bukidi!” Penepo miyololo yamupona ku maboko. 8 Mwikeulu
wamunena’mba: “Vwala ukute
ne bikwabilo byobe.” Nandi walongela monka. Ku mfulo wamunena’mba: “Vwala kivwalwa kyobe kya pangala unonde.” 9 Penepo watamba kamulonda, inoko
kadipo uyukile amba byobya byadi bilonga mwikeulu i bya bine.
Ino wadi ulanga’mba i kimonwa
kyawamona. 10 Baenda bapita
nzamu umbajinji ne wa bubidi,
12
BILONGWA 12:1-19
bafika ku kibelo kya kyuma kitwala ku kibundi, nakyo kyebashitukila akyo kine. Abo pa ku¯
pwa kutamba kebenda batukila
mu kipito kimo, ponka na ponka
˜
mwikeulu wamushiya. 11 Neni
pa kumujoka, Petelo wanena’mba: “Bine pano namone amba
i Yehova watuma mwikeulu wandi, waunyongolola mu kuboko
kwa Heloda ne ku bintu byonso
byadi bitengele Bayuda’mba bisa
kulongeka.”
12 Aye pa kupwa kujingulula
nabya, waenda ku njibo ya Madia inandya Yoano witwa dikwa¯
bo bu Mako, kwadi kwibungıle bantu bavule balombela. 13 Wakokola ku mulango wa ku kibelo,
ebiya mwingidi umo mwana-mukaji wa dijina dya bu Loda waiya
kwitaba, 14 aye pa kujingulula
diwi dya Petelo, wasangala bya
mwiko, waleka ne kushitula ku
kibelo, wanyemena lubilo munda
kaebasapwila’mba Petelo yeu wimene pa kibelo.
15 Nabo bamu˜
nena’mba: “Neni ibakujina.” Ino
¯
aye kasha uninga’mba i bya bine.
Nabo kebanena’mba: “I mwikeulu wandi.” 16 Ino Petelo washele ponka’pa ukokola. Abo pa kushitula, bamumona ne kutulumuka batulumuka. 17 Inoko aye
¯
webamama kuboko amba beka¯
le talala nya, kaebalombola kamo
ne kamo mwamulupwilanga Yehova mu kifungo, kanena’mba:
“Kasapwilei Yakoba ne banabetu
ino myanda.” Ebiya wataluka kaenda kungi.
18 Bufuku pa kukya, mwadi kavutakanya kakatampe
mu basola kebeipangula i kwepi kwaenda Petelo. 19 Heloda
BILONGWA 12:20–13:11
Heloda wakupilwa. Banabasa, Polo
wamukimbakimba, ino byakamutenepo, wasambija batulama ne
˜
kuso nanya bakapebwe mfuto;
¯
kupwa watamba ku Yudea watukila ku Kesalea, washikata kitatyi kampanda kwine’kwa.
20 Ebiya wakalabela bantu ba
mu Tyila ne ba mu Shidona. Penepo abo bonso pamo baiya kwadi, kadi abo pa kupwa kunekenya Balashitusa, muntu wadi na
lupusa mu myanda ya mu njibo
ya mulopwe, bashilula kukimba
kupwana nandi, mwanda ntanda
yabo yadi iselanga bidibwa ku
ntanda ya mulopwe. 21 Ino mu
¯
difuku ditungwe, Heloda wavwala kivwalwa kya bulopwe, washikata pa kityibilo kya mambo
kaesambe ku meso a bantu bonso. 22 Penepo bantu badi bebungile kebela mabila’mba: “Dino
i diwi dya leza, ke dya muntupo!”
23 Ponkapo mwikeulu wa Yehova wamukupila, mwanda katumbijepo Leza; wadibwa na byolo
wafwididila.
24 Inoko mwanda wa Yehova
wadi wenda utama ne kusambakana pi na pi.
25 Ba Banabasa ne Solo pobapwile kwingila mingilo yonso ya
kutuma bya bukwashi mu Yelusalema, bajoka basela ne Yoano,
witwa dikwabo bu Mako.
Penepa mu Antyioka
mwadi bapolofeto ne bafundiji mu kipwilo kyabo: Banabasa, Shimeone wadi witwa bu Nije¯
la ko kunena’mba Uf ıta, Luseusa
wa ku Shilene, Manene wafundile pamo na Heloda muledi wa ntanda’ya, ne Solo. 2 Pobadi bengidila Yehova ku meso a bantu
bonso ne kushikilwa na nzala,
13
210
mushipiditu ujila wanena’mba:
¯
“Pano ntudilei’ko pafula Banabasa ne Solo mwanda wa mwingilo
¯
mwine onebetyıle.” 3 Ebiya bashikilwa na nzala, balombela, bebatenteka makasa, kupwa bebaleka bende.
4 Penepo bano bana-balume,
batumwe na mushipiditu ujila,
¯
batukila ku Selusea, abo pa kutamba kwine’kwa baenda ku Saipusa lwa mema. 5 Kadi pobafikile mu Salamise baanza kusapula mwanda wa Leza mu mashinankonka a Bayuda. Badi ne na
Yoano wadi wibengidila.
6 Abo pa kutyibuluka kisanga kyonso kufika ne ku Pafosa, batene Muyuda umo wa dijina dya bu Bala-Yesu wadi wa
majende kadi mupolofeto wa bubela. 7 Wadi na mbikavu Se˜
ngusa Polosa, muntu wa neni.
Uno muntu waityije ba Banabasa ne Solo mwanda wadi ukimba bya binebine kwivwana
mwanda wa Leza. 8 Ino Edimasa1 wa majende (na bubine e
mwadi mushintulwila dyandi dijina) washilula kwibakalakanya,
ukimba kupalwila uno mbikavu
kulampe na lwitabijo. 9 Solo,
i enka Polo, wayulwa mushipiditu ujila, wamubambila meso
¯
so 10 kanena’mba: “Abe muntu
muyulwe budimbidimbi bwa miswelo yonso ne bukobakane bwa
¯
miswelo yonso, mwana Dyabola, abe walwana na bintu byonso byoloke, le kukalekapo kunyengakanya mashinda moloke a Yehova, a? 11 Kadi pano
Bil 13:81 Uno ye enka Bala-Yesu utelelwe mu vese wa 6.
211
BILONGWA 13:12-28
¯
Kenani, webabanya ntanda yabo
¯
na bubale: 20 bino byonso byalongekele mu kintu kya myaka 450.
¯
“Kupwa bino bintu, webapa batyibi kufika ne kudi Samwele
mupolofeto. 21 Ino tamba pe¯
nepa b alomba mulopwe, Leza
¯
¯
nandi webapa Solo mwana Kishi, wa ku kisaka kya Benje´
mani, mu myaka makumi ana.
¯
22 Pa kupwa kumutalula, webabikikila Davida ke mulopwe
¯
wabo, yewa waasapwile bukamoni ne kunena’mba, ‘Natana Davi¯
da mwana Yese, muntu wa mwendele mutyima wami, ukalonga
byonso byonsaka.’ 23 Mungya
¯
¯
mulao wandi, Leza waletele Isalela umpandiji, Yesu, wa ku lutundu lwa uno muntu. 24 Kumeso kwa Uno’u kwiya, Yoano wasapwidile bantu bonso ba Isalela
¯
patokelela lubatyijo bu kilombo¯
ji kya kwisasa. 25 Ino Yoano
pawadi uvuija mwingilo wandi,
wadi unena’mba, ‘Le mufwatakanya’mba ami ne ani? Ami nkidipo
aye. Ino talai! kudi unonda onkifwaninwepo kukutulula nansha
bikwabilo bya ku maulu andi.’
26 “A bana-balume, banabetu, bana ba ku musuku wa Abalahama ne banwe bakwabo bakaminwe Leza, mwanda wa luno lupandilo watuminwe kotudi.
27 Ke-bantu bekadi ba Yelusalema ne baledi babo kebajingulwilepo Uno’u, ino abo pa kutyiba
¯
mambo, bafikidija byobya byane˜
nenwe na bapolofeto, bitanwanga na diwi ditunduke dya Sabato ne dya Sabato. 28 Kadi
nansha byokebamwenepo kabi
Bil 13:171 Pa
bute
pa
bute,
“na
kuboko
¯
ka kumwipaila, balombele Pilato
kutulule mulu.”
Polo wisamba na Bayuda mu Antyioka
tala! kuboko kwa Yehova kudi
podi, usa kwikala mpofu, kusapo kumona mwinya wa dyuba kitatyi kampanda.” Ponkapo lumundu lukatampe ne fukutu byamuponena, kapupukuta koku ne
koku, ukimba ba kumukwata ku
kuboko bamwendeje. 12 Penepo mbikavu, pa kumona byalongeka, waitabija, mwanda watendele bufundiji bwa Yehova.
13 Bano bantu, pamo ne Polo,
bataluka ku Pafosa lwa mema bafika ku Penga mu Pamfidya. Ino
Yoano webashiya wajokela ku
Yelusalema. 14 Inoko abo balunguluka tamba ku Penga baiya ku Antyioka mu Pishidya.
Penepo abo pa kutwela mu shinankonka mu difuku dya Sabato, bashikata. 15 Pa kupwa kutanga Bijila ne Bapolofeto ku
meso a bantu bonso, bendeji ba
shinankonka batuma bantu kobadi amba: “A bana-balume, banabetu, shi kudi mwanda ukankamika bantu omudi nao, nenai’o.”
16 Penepa Polo waimana, weba¯
mama kuboko, kanena’mba:
“A bana-balume, bene Isalela
ne banwe bakwabo bakaminwe
Leza, ntejei. 17 Leza wa bano
¯
bantu ba Isalela, watongele baku¯
lutuba betu, wazunzula bantu’ba
¯
pobadi bekele bu beni ba kibundi
¯
mu ntanda ya Edipito kadi webalupula’mo na bukomo bukatampe.1 18 Kadi kintu kya mya´
¯
¯
ka makumi ana wadi wibatukijije mutyima mu ntanda mutuputupu. 19 Pa kupwa konakanya
mizo isamba-ibidi mu ntanda ya
BILONGWA 13:29-48
Kutelwa bu wa kubulwa mambo
amba epaibwe. 29 Abo pa kufi¯
kidija byonso byalembelwe pa
¯
mwanda wandi, bamutukija ku
¯
mutyi bakamuladika mu kibundu. 30 Ino Leza wamusangula
mu bafwe; 31 kadi mafuku mangi wadi umwekela boba batambile nandi ku Ngadilea bakanda ku Yelusalema. Pano bano i
bandi batumoni ku meso a bantu.
32 “O mwanda twimusapwilanga myanda miyampe ya mulao
¯
walailwe bakulutuba. 33 Leza
wafikidija’kyo ne pa mfulo kotudi batwe babo bana na kusangula
Yesu; monka mokilembelwe mu
¯
mutoto wa bubidi amba, ‘Abe wi
wami mwana, ami nami naikala Shobe dyalelo dino’di.’ 34 Ne
uno mwanda wa amba wamusangwile mu bafwe na kitungo kya
¯
kuleka kujokela ku bubole, weunenene namino amba, ‘Nkemupa bya kanye ka buswe byonalaile Davida, bya kanye bya binebine.’ 35 Kadi unena monka mu
¯
mutoto mukwabo amba, ‘Kukale¯
kapo mwipane obe amone bu¯
bole.’ 36 Davida aye waingidile Leza mingilo mu lwandi luko¯
ngo’lwa, waponena mu tulo twa
¯ ¯
lufu, walala na bakulutuba bandi,
¯
ne kubola wabola. 37 Ino uno
wasangwilwe na Leza, aye kabolelepo.
38 “Nanshi kiyukibwe komudi, banwe banabetu, amba i kupityila kudi Uno’u komusapwilwa kulekelwa kwa bubi; 39 ne
amba ku bintu byonso byokemwadipo mubwanya kutelwa bu
ba kubulwa mambo kupityila ku
bijila bya Mosesa, ino kupityila kudi Uno’u yewa ense witabija utelwanga bu wa kubulwa ma-
212
mbo. 40 Shi ke pano dyumukai
kutyina’mba byobya binenenwe
mu Bapolofeto byakemufikila,
bya amba, 41 ‘Tadijai, banwe
ba kafutululo, kadi tulumukai,
ne kujimankana, mwanda mvuijanga mwingilo mu enu mafuku, mwingilo okemuketabijapo
nansha dimo, nansha shi muntu
emusapwile’o kamo ne kamo.’ ”
42 Ebiya pobadi kebatambe,
bantu baanza kwibazenza amba
bebasapwile ino myanda ne mu
¯
dya Sabato dıya’ko. 43 Penepo
kitango kya mu shinankonka pa
kupwa, Bayuda ne ba kwalamu¯
ka bavule badi batota Leza balonda Polo ne Banabasa badi bebakankamika bekale nyeke mu kanye kakatampe ka Leza pobadi
besamba nabo.
44 Dya Sabato dyalondele’po, kubwipi kwa kibundi kyonso kyebungila pamo kwivwana mwanda wa Yehova. 45 Bayuda pa kumona bibumbo, bayulwa mukao kebakalakanya byadi
binena Polo koku batukana mutonko. 46 Ebiya Polo ne Banabasa bebalombola pampikwa moyo amba: “I kyendele’mo mwanda wa Leza usapulwe
bidi komudi banwe. Ino byomwapela’o ne byokemwimwenepo banwe bene amba mufwaninwe
¯
bumi bwa nyeke, talai! tubatadidila ku mizo. 47 Mwanda Ye˜
hova wetusonenye namino amba,
¯
‘Nakutonge bu kitokeji kya mizo,
mwanda wa wikale lupandilo kufika ne ku mfulo kwa ntanda.’ ”
48 Bantu ba mizo pa kwivwana nabya, basangala kebatumbija
mwanda wa Yehova, ne boba bonso badi na mutyima muyampe
213
Abebapangapanga. Mu Lesetala
¯
wa kukamona b umi bwa nyeke baitabija. 49 Ne kadi mwanda wa Yehova wadi wenda usambakana pi na pi mu ntanda
yonso’ya. 50 Ino Bayuda bakela bulobo bana-bakaji batumbe
¯
badi batota Leza ne bana-balu¯
me balemantu ba mu kibundi,
kadi bakolomwena ba Polo ne
Banabasa kupangwapangwa, kupwa bebela panja pa mikalo ya
ntanda yabo. 51 Ponkapo nabo
bebakukwila luvumbi lwa ku maulu abo kebenda ku Ikoniuma.
52 Kadi bana ba bwanga badi bayulwe nyeke nsangaji ne mushipiditu ujila.
mu Ikoniuma’14 Penepo
mwa batwelele pamo mu
shinankonka ya Bayuda kadi
muswelo obesambile wafikije milwi ne milwi ya Bayuda ne Bangidiki ku kwitabija. 2 Ino boba
Bayuda bapelele kwitabija bakela bulobo myuya ya bantu ba
˜
mizo ne kwiisonanya bibi kulwa
banabetu. 3 Ebiya baija’mo kitatyi kilampe besamba kwampikwa moyo na lupusa lwa Yehova,
mwine wasapwile bukamoni bwa
mwanda wa kanye kandi kakatampe na kwibapa bukomo amba
balonge biyukeno ne bya kutendelwa. 4 Inoko, bantu bavule˜
vule ba mu kibundi bakalanana;
aba ku Bayuda bakwabo nabo ku
batumibwa. 5 Ebiya bantu ba
mizo ne Bayuda pamo ne baledi babo pobadi bakanina bibibibi
kwibamwesha malwa ne kwibasa
mabwe, 6 abo nabo bayuka’o,
banyemena mu bibundi bya Laikonya, Lesetala, Debe, ne kufulakufula kwa ntanda’ya. 7 Kwi-
BILONGWA 13:49–14:17
ne’kwa kebenda basapula myanda miyampe.
8 Ino mu Lesetala mwadi muntu umo wadi ushikete, wa maulu malemane. Wadi kilema ta¯
mba ubutulwa kadi kasha wadi
kaendele. 9 Uno muntu’u wadi
uteja padi panena Polo, ino Polo
¯
pa kumutala so ne kumona’mba
muntu’u udi na lwitabijo lwa kumubelula, 10 wanena na diwi
dikatampe amba: “Imana mu maulu obe.” Nandi watombojoka kaenda. 11 Bibumbo pa kumona
byalongele Polo, batulula mawi
kebanena mu ludimi lwa bene
Laikonya’mba: “Baleza abaika¯
la pamo bwa bantu kadi abatukila ne kotudi!” 12 Penepa kebete Banabasa bu Zeuse, ino Polo bu
Hemese, mwanda ye wadi utabukile kwisamba. 13 Ebiya kitobo
wa Zeuse, wa tempelo yadi kumeso kwa kibundi, waiya na ba˜
nombe ne bankata ba bimuna ku
bibelo kasake kulambula bitapwa
pamo na bibumbo.
14 Inoko, mutumibwa Banabasa ne mutumibwa Polo pa kwivwana nabya, basana bivwalwa
byabo bya pangala, banyemena
lubilo mu kibumbo, kebela mabila, 15 amba: “A bana-balume,
i kika le kyomulongela namino? Netu twi bantu ba bilubo pamo’nka bwa banwe. Batwe twimusapwilanga myanda miyampe
mwanda wa muvundamine bino
bintu bya bituputupu mutadidile
¯
¯
kudi Leza mumi, mwine walongele diulu, ne ntanda, ne kalungalui, ne byonso bidi’mo. 16 Mu
¯
nkongo ya kala walekele mizo
yonso yende mu mashinda ayo,
17 nansha’ko byakashelepo aye
BILONGWA 14:18–15:7
Baasa Polo mabwe. Lupata lwa disao
mwine pampikwa bukamoni
mwanda walongele biyampe na
¯
kwimupa mvula wa mulu ne bya¯
ba bya kupa bipa, wayuja ba mityima yenu na byakudya ne tusepo.” 18 Ino nansha byobanenene nabya, balwile pa kukankaja
bibumbo bileke kwibatapila bitapwa.
19 Ino Bayuda batambile ku
Antyioka ne ku Ikoniuma bafika
ne kunekenya bibumbo bya bantu, baanza kwasa Polo mabwe, bamubulwila panja pa kibundi, balanga’mba wafu. 20 Inoko, pamubumbile bana ba bwanga, walanguka watwela mu
kibundi. Kadi mu difuku dilonda’ko wataluka pamo na Banabasa kebenda ku Debe. 21 Abo
pa kupwa kusapula myanda miyampe mu kino kibundi ne kulonga’mo bana ba bwanga bavule bene, bajokela ku Lesetala, ku Ikoniuma, ne ku Antyioka.
22 Kwine’ko bakomeja myuya
ya bana ba bwanga, bebakankamika bekale nyeke mu lwitabijo
kebanena’mba: “Tufwaninwe kutwela mu Bulopwe bwa Leza na
kupita mu byamalwa bingibingi.”
23 Ne kadi, bebatongela bakulumpe mu kipwilo ne kipwilo, kadi
balombela milombelo ne kushiki¯
lwa na nzala, bebatula mu makasa a Yehova mwine obaitabije.
24 Ebiya bakapita ku Pishidya
baiya mu Pamfidya, 25 kadi
pa kupwa kusapula mwanda
¯
mu Penga, batukila ku Atadiya.
26 Batamba kwine’kwa baenda
lwa mema ku Antyioka, kokwa
kobapelwe kanye kakatampe ka
Leza mwanda wa mwingilo mwine obavuija pano.
214
27 Pobafikile babungila kipwilo pamo, bashilula kwibabangila
bintu bingi byalongele Leza kupityila kobadi, ne mwaashitwidile mizo kibelo kya lwitabijo.
28 Penepa bashikata’ko kitatyi
kilampe na bana ba bwanga.
Penepo bantu bamo batambile ku Yudea baanza kufundija banabetu amba:
“Shi kemutwelelepo kwisao mungya kibidiji kya Mosesa, nabya kemukokejapo kukapanda.” 2 Ino pobadi kebepotomeja ne kwipatanya bikatampe
na ba Polo ne Banabasa, bakwata mulangwe amba Polo, Banabasa, ne bamo umbukata mwabo bende kudi batumibwa ne bakulumpe mu Yelusalema pa mwanda
wa luno lupata.
3 Ebiya kipwilo kyebashindikila, kupwa bano bana-balume
bapita ku Fenisea ne ku Samadia,
basapula kamo ne kamo mwaalamukile bantu ba mizo, kadi badi
baletela banabetu bonso nsangaji mikatampe. 4 Abo pa kufika
mu Yelusalema bebatambula senene kudi kipwilo ne batumibwa
ne bakulumpe, kebebabangila bintu bingi byalongele Leza kupityila kobadi. 5 Ino bantu bamo
badi mu katango ka Bafadiseo
kupwa baitabija baimana pobadi bashikete kebanena’mba: “Bafwaninwe kutwejibwa kwisao ne
˜
kwibasonanya balame bijila bya
Mosesa.”
6 Ebiya batumibwa ne bakulumpe bebungila pamo kubandaula
uno mwanda. 7 Abo pa kupwa
kwisamba bivulevule, Petelo waimana kaebanena’mba: “A banabalume, banabetu, muyukile bi-
15
215
Kwilama ku busekese, ku mashi
yampe amba tamba mafuku mabajinji Leza watongele momudi’mo amba kupityila ku kyakanwa
kyami bantu ba mizo bevwane kinenwa kya myanda miyampe ne
kwitabija. 8 Kadi Leza, mwine uyukanga mutyima, wasapwile bukamoni na kwibapa mushipiditu ujila, enka mwawetupedi˜
le’o netu. 9 Kadi ketushiyanenyepo nabo nansha dimo, ino
¯
watokeja mityima yabo na lwitabijo. 10 Penepo i kika le kyo¯
mutompela Leza na kutula pa
nshingo ya bana ba bwanga lupungu kelwakokejepo kusela bakulutuba betu nansha batwe bene?
11 Inoko twitabije amba tukapandila pa kanye kakatampe ka
Mfumwetu Yesu enka mobetabijije ne abo.”
12 Ponkapa kibumbo kyonso
¯
kyatalala nya, kebateje Banabasa ne Polo pobadi babanga biyukeno ne bya kutendelwa bivule byalongele Leza mu mizo kupityila kobadi. 13 Abo pa kuba
¯
nya, Yakoba watentulula’mba:
“A bana-balume, banabetu, ntejei. 14 Shimeone wanena byonso mwatedile Leza mutyima dibajinji ku mizo mwanda wa kutonga’mo bantu ba dijina dyandi.
˜
15 Kadi bino’bi i bikwatanane na
binenwa bya Bapolofeto, monka
mokilembelwe amba, 16 ‘Bino
bintu pa kupita’po nkajoka ne
¯
kubakulula kitanda kya Davi¯
da kyaponene panshi; nkobakulula masala akyo ne kwikyaluja,
17 amba bantu bashele’ko bakimbe Yehova na mikeketo, ne bantu ba mizo yonso pamo, bantu
betwa pa dijina dyami, e mwanenena Yehova, mwine ulonga
BILONGWA 15:8-27
bino bintu, 18 biyukene tamba
kala.’ 19 Nanshi butyibi bwami i buno amba, ketwakavutaka¯
nyai bantu ba mu mizo balamukila kudi Leza, 20 ino twibalembelei belame ku bintu bisubijibwe na bilezaleza, ku busekese,
ku byampikwa kutyiba midibu,
ne ku mashi. 21 Mwanda tamba pa kala Mosesa udi na bantu bamusapula mu kibundi ne
˜
kibundi, ke-bantu batananga mikanda yandi na diwi ditunduke
mu mashinankonka dya Sabato
ne dya Sabato.”
22 Penepo batumibwa ne bakulumpe ne kipwilo kyonso pamo
bakwata butyibi bwa kutuma ku
Antyioka bantu batongwe umbukata mwabo pamo na Polo ne Banabasa, badi ba Yudasa wadi witwa ne bu Basabasa ne Shilasa,
bana-balume badi batangidile mu
banabetu. 23 Balemba ku makasa abo amba:
“Batumibwa ne bakulumpe,
banabenu, kudi boba banabetu
ba mu Antyioka, mu Shidea, ne
mu Shidisha batambile mu mizo:
Tubaimunai! 24 Byotwaivwene amba kudi bamo batambile motudi bemuletela kavutakanya na byobanena, basaka kulumbakanya myuya yenu, nansha
byoketwibalombwelepo kintu,
25 tubakwata butyibi mwa kimo
bwa kutonga bantu ne kwimutumina’bo pamo na ba Banabasa ne Polo baswedibwe betu,
¯
26 bana-balume bapene myuya
yabo pa mwanda wa dijina
dya Mfumwetu Yesu Kidishitu.
27 O mwanda tubemutumina ba
Yudasa ne Shilasa, amba nabo bemusapwile bintu bimo byonka ku
BILONGWA 15:28–16:9
Polo ne Banabasa. Lwendo lwa 2
kanwa. 28 Mwanda mushipiditu ujila ne batwe bene kumo tu¯
batokwa mutyima’mba ketwake¯
mutwika biselwa bikwabo bilema, poso enka bino bintu bifwaninwe, 29 mwilamei nyeke ku
¯
bintu bitapılwe bilezaleza, ku mashi, ku byampikwa kutyiba midibu, ne ku busekese. Shi mwilame
senene ku bino bintu, mukekala
biyampe. Shalai’po!”
30 Penepa, bano bantu pa ku¯
nenwa bende, bat ukila ku
Antyioka, babungakenya kibumbo pamo, bebapa mukanda. 31 Abo pa kupwa kwiutanga, basangala mwanda wa kukankamikwa kobakankamikilwe.
32 Kadi ba Yudasa ne Shilasa,
byobadi nabo bapolofeto, baka¯
nkamikile banabetu na mısambo
mivule ne kwibakomeja. 33 Bashikata nabo kitatyi kampanda
kwine’kwa, kupwa banababo bebaleka bende mu ndoe kudi boba
bebatumine. 34 —
—1 35 Ino
ba Polo ne Banabasa bashele mu
Antyioka bafundija ne kusapula,
ne bakwabo bavule bene, myanda
miyampe ya mwanda wa Yehova.
36 Mafuku pa kupita’po, Polo
wanena Banabasa’mba: “Tujoke
bidi tukapempule banabetu mu
kibundi ne kibundi motwasapwile mwanda wa Yehova tuyuke
mobekadile.” 37 Aye Banabasa wadi musumininwe kusela
Yoano, wadi witwa ne bu Mako.
38 Ino Polo kadipo na mutyima
wa kumusela bende nandi, mwanda webashile mu Pamfidya kadi
216
kaendelepo nabo mu mwingilo.
39 Penepo belobela bya malwa,
˜
bafula ku kukalanana; Banabasa
wasela Mako waenda nandi lwa
mema ku Saipusa. 40 Polo aye
watonga Shilasa, banabetu pa ku¯
pwa kumutula mu makasa a Yehova amulombole kanye kakatampe, waenda. 41 Wapita mu
Shidea ne mu Shidisha, ukomeja
bipwilo.
Ebiya wafika ku Debe
kadi ne ku Lesetala. Kadi
¯
tala! kwadi mwana bwanga umo
wa dijina dya bu Temote, mwana wa mwana-mukaji umo Muyuda mwitabije inoko shandi Mungidiki, 2 kadi wadi unenenwa
biyampe na banabetu mu Lesetala ne mu Ikoniuma. 3 Polo waikele na mutyima wa kwenda na
uno mwana-mulume, wamusela
wamutweja kwisao mwanda wa
Bayuda badi mu bifuko’bya, kebantu bonso badi bayukile amba
shandi i Mungidiki. 4 Penepo
pobadi benda bapita mu bibundi,
badi bafikijija bantu ba kwine’kwa mbila yakwete batumibwa
ne bakulumpe ba mu Yelusalema
amba balame’yo. 5 O mwanda
mwine bipwilo byadi bininga mu
lwitabijo ne kwivudija difuku ne
difuku.
6 Ne kadi, bapita ku Fidya ne
mu ntanda ya Ngalatea, ke-pantu mushipiditu ujila webakankeje kwisamba mwanda mu kipindi kya ntanda ya Azia.
¯
7 Kadi, abo pa kutukila ku Misha
balonga bukomo bwa kutwela
mu Bityinia, ino mushipiditu wa
Bil 15:341 Uno vese utanwa mu mashiYesu kewebetabijijepo. 8 Pentuludi a Bible amoamo, inoko¯ katabapitapita mu Misha banwapo mu bilembwa palapala bilemeki- nepo
¯
tukila ku Toasa. 9 Ebiya bufubwe bya Kingidiki bya kala.
16
217
Polo, Shilasa abakutwe mu Fidipai
ku, Polo wamona kimonwa: mwine Masedonya umo wimene kwine’kwa umuzenza’mba: “Abukila
mu Masedonya witukwashe’ko.”
10 Aye upwa’tu kumona kimonwa’kya, twakimba kwenda ku
Masedonya, twajingulula’mba i
Leza wetwita tukebasapwile
myanda miyampe.
11 Penepo twataluka ku Toa¯
sa lwa mema twaolokela swa ku
Samofase, ino dya kesha twafika ku Neapodi, 12 twataluka kwine’kwa twaenda ku Fidi¯
pai, kibundi kitadilwe na Loma,
¯
kibundi kileme kya mu kipindi
kya ntanda ya Masedonya. Twashikata mu kino kibundi tumafuku. 13 Kadi mu dya Sabato
twaenda panja pa kibelo dya
ku munonga, kotwadi tulanga’mba ko kudi kifuko kya milombelo; twashikata ketwisambe
na bana-bakaji badi bebungile’ko.
14 Mwana-mukaji umo wa dijina
dya bu Didya, nsunga wa bityilakana, wa mu kibundi kya Tyia¯
taila kadi mutotyi wa Leza, wadi
uteja, Yehova nandi wamushitula mutyima wandi bikatampe
amba ate mutyima ku byadi binena Polo. 15 Aye ne ba mu njibo
¯
yandi pa kubatyijibwa, wetwisashila’mba: “Shi mubamone amba
¯
ne mukokele Yehova, iyai mwikale mu yami njibo.” Wetuningila’nka twende’ko.
16 Penepo byaikele namino
potwadi twenda ku kifuko kya
milombelo, twetana na mwingidi
mwana-mukaji umo wadi na mushipiditu, ndemona wa lubuko.
Wadi usokwelanga bamfumwandi lupeto lungi na bya lubuko
byandi. 17 Uno mwana-muka-
BILONGWA 16:10-26
ji wadi ulonda’nka kulonda Polo
ne batwe kumo koku wela mabila’mba: “Bano bantu i bapika ba
¯
Leza Mwine wa Mulu Mwine, bemusapwila dishinda dya lupandi˜
lo.” 18 Wadi ulonanga namino
mafuku mangi. Ku mfulo Polo
¯
wakoka’byo, wavundamuka kanena mushipiditu’wa amba: “Na˜
kusonanya mu dijina dya Yesu
Kidishitu mutambe’mo.” Nao wa´
tamba’nka mu mine nsa’ya.
19 Ino bamfumwandi pa kumona’mba lukulupilo lwabo lwa
kumona lupeto lubapu, bakwata ba Polo ne Shilasa bebakokela
mu nsoko kudi baledi. 20 Bakebatwala kudi bandela-bantu, kebanena’mba: “Bano bantu bavutakanyanga kibundi kyetu bininge. I Bayuda, 21 kadi basapulanga bibidiji bitujidikilwe
kwitabija nansha kulonga batwe
bene Loma.” 22 Penepo kibumbo kyonso pamo kyebatombokela; bandela-bantu bebapandamwina bivwalwa byabo bya pa˜
ngala, kupwa basonanya bebakupile nsonde. 23 Abo pa kupwa
kwibakupila nsonde mingi, be˜
bela mu kifungo, basonanya mulami wa kifungo ebalame sene˜
ne. 24 Aye byaasonanibwe nabya, webela mu kifungo kya munda, webakuta maulu mu bikulo.
25 Ino dya pa bukata bwa bufuku ba Polo ne Shilasa badi
balombela ne kutendela Leza
na lwimbo; kadi bakutwa bakwabo badi bebevwene. 26 Ponkapo kwaikala kutenkana kukatampe kwa ntanda, enka ne byalwilo bya kifungo byatenkena.
Ne kadi, bibelo byonso byashituka ponka na ponka, ne byobya
BILONGWA 16:27–17:6
Mulami wa kifungo. Mu Tesalonika
byadi bikutyilwe muntu ne muntu byakutuluka. 27 Mulami
¯
wa kifungo pa kubuka wamona’mba bibelo bya kifungo i bishitule, wasomona kipete kyandi kasake kwiipaya, mwanda walangile amba bakutwa abanyema.
28 Ino Polo waela lubila na diwi
dikatampe amba: “Kokelonga
kibi, mwanda batwe bonso tudi’mo!” 29 Penepo walomba bimuni watwela’mo lubilo, koku uzakala, wapona ku meso a ba Polo
ne Shilasa. 30 Ebiya waenda
nabo panja kawibepangula’mba:
“A bakelenge, le nonge namani
mpande?” 31 Nabo bamulondolola’mba: “Itabija mudi Mfumwetu Yesu usa kupanda, abe ne ba
mu njibo yobe.” 32 Penepo bamusapwila mwanda wa Yehova
pamo ne bonso badi mu yandi njibo. 33 Webasela’nka mu mine
´
nsa ya bufuku’ya wakebakenda
bilonda. Kupwa aye ne kisaka
kyandi kyonso babatyijibwa bukidi bonka. 34 Webatweja mu
¯
njibo yandi webadila meza, kadi
wasangala bininge ne ba mu njibo yandi bonso kumo pano pawaitabija mudi Leza.
35 Abo pa kukya, bandela-bantu batuma bampulushi bamulombole amba: “Kutulula babo bantu’bo.” 36 Ebiya mulami wa
kifungo wasapwila Polo byobanena, amba: “Bandela-bantu abatume bantu amba banwe bubidi
mufwaninwe kukutululwa. Shi
ke pano, tambai mwiendele mu
ndoe.” 37 Ino Polo webanena’mba: “Betukupile ku meso a bantu kwampikwa kuponejibwa,
nansha byotudi bene Loma, kupwa betwela mu kifungo; ino
218
pano kebasake kwitutambija mu
bufyafya? Aa, kebibwanikapo!
¯
Baye abo bene betutambije’mo.”
38 Penepo bampulushi bakasapwila bandela-bantu ino myanda.
Nabo bakwatwa moyo pa kwivwana’mba bano bantu i bene
Loma. 39 Penepa baiya kebebazenze, ebiya bebatambija panja, kupwa bebanena bataluke
mu kibundi’kya. 40 Abo pa kutamba mu kifungo baenda ku njibo ya Didya, pa kumona banababo, bebakankamika kupwa bataluka kebenda.
Penepo bapita mu Amfipodi ne Apoloni baiya mu
Tesalonika, mwine mwadi shinankonka ya Bayuda. 2 Ebiya Polo, mungya kibidiji kyandi,
watwela mobadi’mwa, kadi mu
Masabato asatu wadi ulanguluka nabo na Bisonekwa, 3 wibashintulwila ne kubingija na bilembwa’mba kyadi kyendele’mo
Kidishitu asusuke ne kusanguka
mu bafwe, kadi amba: “Uno ye Kidishitu, uno Yesu onemusapwila’u.” 4 Penepa bamo baitabija,
belunga pamo na ba Polo ne Shilasa, mo monka ne kibumbo kika¯
tampe kya Bangidiki badi batota
Leza pamo ne bana-bakaji bavule
¯
baleme.
5 Ino Bayuda, pa kukwatwa
mukao, babunga bantu bamo babi
badi bazeuluka ku nsoko, bakongakanya kibumbo kebaleta lupotopoto mu kibundi. Bakatamba’dyo ku njibo ya Dyasoni bakimba kwibalupwila ku kibumbo.
6 Byokebebatenepo bakokela
Dyasoni ne banabetu bamo kudi
baledi ba kibundi, kebela mabila’mba: “Bano bantu baleta kavuta-
17
219
Mu Belea. Wisamba pa Aleopakusa
kanya pa ntanda ikelwe na bantu
kebadi ne kuno, 7 kadi Dyasoni webatundaila na kizaji. Bano
˜
bantu bonso balonanga bintu bijilula mbila ya Kesala, banenanga’mba kudi mulopwe mukwabo,
Yesu.” 8 Pobaivwene ino myanda, kibumbo ne baledi ba kibundi baloba; 9 ebiya bafutyija ba
Dyasoni ne bakwabo lupeto kupwa bebalekelela.
10 Ponka na ponka banabetu
batuma ba Polo ne Shilasa ku Belea bufuku. Abo pa kufika, bakatwela mu shinankonka ya Bayuda. 11 Bano’ba badi na mutyima wa kusaka kuyuka kutabuka
boba ba mu Tesalonika, ke-bantu baitabije mwanda na kipyupyu kikatampe, babandaula senene Bisonekwa difuku ne difuku mwa kuyukila shi bino bintu
ye mobikadile. 12 Penepo bantu bavule ba umbukata mwabo
baitabija, ne bavule mu bana-bakaji batumbe Bangidiki, ne banabalume bene kumo. 13 Ino Bayuda ba mu Tesalonika pa kuyuka’mba mwanda wa Leza owa
usapulwa na Polo ne mu Belea
mwine, baenda’mo kukatununa
bibumbo ne kwibikela bulobo.
14 Ponka na ponka banabetu ba¯
talula Polo amba atukile ku dijiba; ino ba Shilasa ne Temote bashala monka. 15 Inoko, boba
¯
bakatudile Polo bakamufikija ne
˜
ku Atene, kadi abo pa kusonanibwa’mba ba Shilasa ne Temote
¯
baye kwadi bukidi bonka, penepo
bajoka.
16 Polo paadi wibakungila mu
Atene, mutyima munda wamu¯
f ıta fututu pa kumona’mba ki¯
bundi i kiyule bilezaleza b a.
BILONGWA 17:7-24
17 Penepo waanza kulanguluka
mu shinankonka na Bayuda ne
¯
bantu bakwabo badi batota Leza
kadi difuku ne difuku wadi ulanguluka na boba bawadi utana
mu nsoko. 18 Ino befundi ba tunangu twa ino ntanda1 bamo
bene Epikyule ne Bashitoika baanza kwipatanya nandi, bamo badi
banena’mba: “Le uno muntu wa
minenakanya nandi usakanga
kunena bika?” Bakwabo amba:
“Umweka bwa aye usapula bavidye ba kungi.” Badi banena namino mwanda wadi usapula myanda miyampe ya Yesu ne lusangukilo. 19 Penepo bamukwata baenda nandi pa Aleopakusa,
kebanena’mba: “Le tubwanya kuyuka buno bufundiji bupya bosapula’bu i bufundiji’ka? 20 Mwanda utwejanga bintu bimo byeni
mu matwi etu. O mwanda tusaka kuyuka bino bintu i bintu’ka.” 21 Na bubine, bene Atene
bonso ne beni badi bekele’mo kebadipo bepwija mukose na bintu
bikwabo ino i enka na kubanga
nansha na kwivwana bintu bipya.
22 Penepo Polo waimana pa bukata bwa Aleopakusa kanena’mba:
“Banwe bene Atene, namone
amba mu bintu byonso mumweka bu bantu batyina bavidye bininge kutabuka bantu bakwabo.
23 Kimfwa, ponadi mpita ntadi¯
ja bintu byomutotanga, namwe¯
ne ne kisokelo kimo padi palembe amba ‘Kudi Leza Wampikwa Kuyukana.’ Nanshi kyokya
¯
kyomutota pampikwa kuyuka, e
kino kyonemusapwila. 24 Leza
Bil 17:181 Nansha, “bafilozofe.”
BILONGWA 17:25–18:7
Leza
¯
mwine walongele ino ntanda ne
bintu byonso bidi’mo, byadi Aye
ye Mfumwandya diulu ne ntanda, kashikatangapo mu matempelo alongelwe na makasa,
25 kadi kakwashibwangapo na
makasa a bantu bwa aye ubudilwe kintu, mwanda aye ye upa
¯
bantu bonso b umi ne umpuya
¯
ne bintu byonso. 26 Kadi walupwile ku muntu umo mizo yonso
ya bantu, ba kushikata pa nta¯ ¯
nda yonso, watula ne bitatyi bitungwe ne mikalo ya mwa kushikatyila bantu, 27 amba bakimbe Leza, shi babwanya kumubabata ne kumusokola binebine,
nansha byakadipo bine kulampe
na batwe bonso. 28 Mwanda i
pa mwanda wa aye potwikele na
¯
bumi, tujina ne kwikala’ko, enka
munenena balembi benu bamo
amba, ‘Mwanda netu twi bana batambile kwadi.’
29 “Nanshi byotudi bana batambile kudi Leza, ketufwaninwepo kulanga’mba Leza mwine udi
bwa olo,1 ndalama, nansha dibwe,
pamo bwa kintu kisongwe mungya bwino ne milangwe ya ba¯
ntu. 30 Bine, Leza wasula bitatyi bya kuno kubulwa kuyuka, ino pano usapwilanga bantu
amba bonso pi na pi bafwaninwe
¯
¯
kwisasa. 31 Mwanda i mutule’ko difuku dyalanga kutyibila
ntanda ikelwe na bantu mambo
mu boloke na muntu watongele,
kadi i mupe bantu bonso kikulupiji pa kumusangula mu bafwe.”
32 Abo pa kwivwana myanda
ya lusangukilo lwa bafwe, bamo
baanza kumuzawila, ino bakwaBil 17:291 Nansha, “nsahabu.”
ke kyelekejopo. Ba Akwila
220
bo kebanena’mba: “Tusa kukwivwana dikwabo pa uno mwanda.”
33 Penepo wataluka umbukata
mwabo, 34 ino bantu bamo belunga kwadi baitabija. Mu abo
mwadi Dionisusa, mutyibi wa
mu kidye kya Aleopakusa, ne
mwana-mukaji umo wa dijina
dya bu Damadi, ne bakwabokwabo.
Bino’bi pa kupita’po watalukile ku Atene waenda ku Kodinda. 2 Watana’ko
Muyuda umo wa dijina dya bu
Akwila, mubutwilwe mu Pontusa, watambile panopano ku Itadi, ne Pishila mukajandi, mwa˜
nda Kodusa wasonenye Bayuda
bonso bataluke mu Loma. Penepa Polo waenda kobadi 3 kadi
byobadi na kaji kamo washikata mu yabo njibo, kaingila nabo,
mwanda badi bengilanga kaji
ka kupunga mapema. 4 Inoko,
wadi wisamba mu shinankonka
dya Sabato ne dya Sabato kadi
wadi unekenya Bayuda ne Bangidiki.
5 Penepo, paile ba Shilasa ne
Temote batamba ku Masedonya,
¯
Polo wepana bininge na kufundija mwanda, usapwila Bayuda bukamoni ne kubingija’mba Yesu
ye aye Kidishitu. 6 Ino byobadi bamulwa’nka kumulwa ne ku¯
tukana mutonko, wakukula bivwalwa byandi kaebanena’mba:
“Mashi enu ekale pa mitwe yenu
¯
banwe bene. Ami natoka. Tamba pano nsa kwenda ku bantu ba mizo.” 7 Ebiya wataluka kwine’kwa waenda mu njibo ya mwana-mulume umo witwa
¯
bu Tetiusa Yusutusa, mutotyi wa
Leza, wadi na njibo ilondakene
18
221
Busapudi mu Kodinda. Apolosa
na shinankonka. 8 Ino Kipusa,
mwendeji wa shinankonka, waitabija mudi Mfumwetu, ne ba mu
njibo yandi bonso kumo. Kadi
mu bene Kodinda baivwene bavule baanza kwitabija ne kubatyijibwa. 9 Ne kadi, Mfumwetu
wanena Polo bufuku mu kimonwa’mba: “Kokakwatwa moyo,
abe wisambe’tu kadi kokekala talala, 10 mwanda ami ngidi nobe kadi i kutupu usa kukutamba kukulonga kibi; mwanda ngidi na bantu bangi mu kino
kibundi.” 11 Ebiya washikata’mo mwaka umo ne myeji isamba,
ufundija mwanda wa Leza umbukata mwabo.
12 Penepa Ngadeo pawadi
mbikavu wa Akaya, Bayuda batombokela Polo abo bonso pamo bakamutwala pa kityibilo
kya mambo, 13 kebanena’mba:
“Uno muntu’u unekenyanga ba¯
ntu batote Leza mu muswelo ujilula bijila.” 14 Ino Polo pawadi
kasake kwisamba, Ngadeo wanena Bayuda’mba: “Shi bine kwadi kilubo nansha kibi kikatampe
kyalongele, banwe Bayuda, longa
nemwivwana’tu senene na mu¯
tyima mutuke. 15 Ino shi i kwipotomeja pa mwanda wa binenwa, majina ne bijila byenu, byabyo bimutala banwe bene. Ami
nkisakilepo kutyiba yayo myanda.” 16 Penepo webapanga pa
kityibilo kya mambo. 17 Ebiya
bonso bakwata Sosefene mwendeji wa shinankonka kebamukupila kumeso kwa kityibilo kya
mambo. Ino Ngadeo kadipo utele
nansha mutyima mwine ku bino
bintu.
18 Inoko Polo washikata’mo
BILONGWA 18:8-26
mafuku matyetye, kupwa washadika banabetu kaenda lwa mema
ku Shidea, pamo na Pishila ne
Akwila, kadi watendeje nywene
ya ku mutwe wandi mu Senkelea, mwanda wadi mupike mpiko. 19 Ebiya bafika ku Efisesa, webashiya konka; ino aye’ko
watwela mu shinankonka kalanguluka na Bayuda. 20 Nansha byobadi bamunena’nka kumunena ashikate nabo monka
mafuku mangi, aye kaitabijepo 21 ino webashadika kaebalombola’mba: “Shi Yehova uswile, nkajokelanga monka komudi.” Kupwa wataluka mu Efisesa
lwa mema 22 wafika ku Kesalea. Penepa wakanda kukemuna
¯
kipwilo, ebiya katukila ku Antyioka.
23 Aye pa kupwa kushikata’mo kitatyi kampanda wataluka
kaenda koku ne koku mu ntanda
ya Ngalatea ne ya Fidya, wenda
ukankamika bana ba bwanga bonso.
24 Ponkapo Muyuda umo wa
dijina dya bu Apolosa, mubutwilwe mu Alekezandala wafika mu Efisesa; wadi mwanamulume upotolwele kunena,
kadi wadi ujingulwile Bisonekwa. 25 Uno muntu wadi mufundijibwe kukanwa dishinda
dya Yehova kadi wadi ‘mwake
mushipiditu,’ wadi wisamba ne
kufundija myanda ya Yesu mobyolokele, inoko wadi uyukile’nka lubatyijo lwa Yoano kete.
26 Washilula kwisamba pampikwa moyo mu shinankonka
kadi, ba Pishila ne Akwila pa kumwivwana, bamusela baenda nandi pamo kebamushintulwila
BILONGWA 18:27–19:17
Lwendo lwa 3. Polo mu Efisesa
dishinda dya Leza mobyolokele
kutabuka. 27 Ne kadi, byawadi
usaka kwabukila mu Akaya, banabetu batumina bana ba bwanga
¯
mukanda, bebesashila bamutambule senene. Penepo paafikile’ko, wakwasha bininge boba baitabije kupityila ku kanye kakatampe ka Leza; 28 mwanda
wadi uleta bubinga ne pa mfulo
ku meso a bantu ne na bukomo
bukatampe amba Bayuda i betupe, koku ulombola na Bisonekwa
amba Yesu ye aye Kidishitu.
Penepo, Apolosa pawadi
mu Kodinda, Polo wadi
wenda upita ku matanda a ku
¯
ntala, watukila ku Efisesa, watana’ko bana ba bwanga bamo;
2 webepangula’mba: “Lelo mwatambwile mushipiditu ujila pomwaitabije?” Nabo bamulondolo¯
la’mba: “Aa, kasha ketwaivwene
amba kwikalanga ne mushipiditu ujila.” 3 Ebiya webanena’mba: “Le penepo mwabatyijibwe
lubatyijo’ka?” Abo amba: “I lubatyijo lwa Yoano.” 4 Polo wanena’mba: “Yoano wadi ubatyija lu¯
batyijo bu kilomboji kya kwisasa, ulombola bantu betabije mudi
yewa umulonda, ke mudi Yesu
kadi.” 5 Abo pa kwivwana nabya, babatyijibwa mu dijina dya
Mfumwetu Yesu. 6 Ebiya Polo
pa kwibatenteka makasa, mushi¯
piditu ujila webatukila, kebesambe mu ndimi ingi ne kunena bupolofeto. 7 Abo bonso, badi kintu kya bana-balume dikumi ne
babidi.
8 Aye pa kutwela mu shinankonka, wanena pampikwa
moyo myeji isatu mituntulu, wi¯
samba mısambo ne kulanguluka
19
222
nabo mu muswelo unekenya pa
mwanda wa Bulopwe bwa Leza.
9 Ino bamo pa kupela na kibengo
kyonso kwitabija, koku banenena dyodya Dishinda bibi ku meso
a milwi ya bantu, webataluka’po,
˜
wasanuna’mo bana ba bwanga,
¯
kawisambila mısambo mu kalasa
ka masomo a Tailanusa difuku
ne difuku. 10 Bino byalongekele mu myaka ibidi, penepo boba
bonso bekalanga mu kipindi kya
ntanda ya Azia baivwana mwanda wa Mfumwetu, Bayuda ne
Bangidiki bene kumo.
11 Kadi Leza wadi ulonga bilongwa bya bukomo bya nkuo kupityila ku makasa a Polo,
¯
12 enka ne bipeta ne bisandi bya
kaji byadi pa ngitu yandi byadi biselelwa boba babela, nabo
ne misongo ibapwa, ne mishipiditu imbi mine itamba’mo. 13 Ino
kwadi Bayuda bamo badi benda
koku ne koku bapanga bandemona, nabo badi kebatompa kutela dijina dya Mfumwetu Yesu ku
boba badi na mishipiditu imbi;
˜
badi banena’mba: “Nakuso nanya na kusumininwa mu dijina
dya Yesu obasapula kudi Polo.”
14 Ebiya kwadi bana basambababidi ba kitobo mukulu Muyuda,
wa dijina dya bu Seva badi balonga namino. 15 Ino mushipiditu umbi webatentulula keunena’mba: “Ndyukile Yesu kadi Polo
nandi mupotolwele; ino le banwe
¯
mwi bani le?” 16 Penepa muntu wa mushipiditu umbi’wa webakidila, webakomena abo bonso,
webanekenya, penepo batamba
lubilo mu yoya njibo mutaka kadi
batapwe bilonda. 17 Uno mwanda wayukana ku bonso, ku Ba-
223
Basendwe abaleta kavutakanya
yuda ne ku Bangidiki bene badi
bekele mu Efisesa; penepo moyo
webakwata abo bonso, ne dijina
dya Mfumwetu Yesu kedyenda
ditumba. 18 Kadi bavule mu
¯
boba baitabije badi baya besapu¯
la ne kusaba patokelela bilongwa
byabo. 19 Bine, bantu bavule
˜
badi balonga bya malenanya baile na mabuku abo pamo basoka’o
ku meso a bonso. Penepo babala
lupoto lwao batana’mba i bibese
bya ndalama 50 000. 20 Penepa
mwanda wa Yehova wadi wenda
utama ne kunekenya na bukomo
bonso.
21 Penepo bino bintu pa kupwa, Polo wakwata mulangwe
mu mutyima wandi amba, shi
wapu kupita ku Masedonya
ne ku Akaya, ufwaninwe kwenda ku Yelusalema. Wanenene amba: “Shi napu kwenda’ko
mfwaninwe nkamone ne Loma.”
22 Ebiya watuma ku Masedonya
bantu babidi mu boba badi bamwingidila, ba Temote ne Elatusa, ino aye mwine waija kitatyi
kampanda mu kipindi kya ntanda ya Azia.
23 Mu kine kitatyi’kyo kwaikala kavutakanya kakatampe pa
mwanda wa dyodya Dishinda.
24 Mwanda muntu umo wa dijina dya bu Demeteusa, sendwe
wa ndalama, wadi upeteja bininge basendwe na kulonga tumobo twa ndalama twa tukishi
twa Alatemise; 25 webakongakanya abo ne boba badi bengila
bino bintu kanena’mba: “A banabalume, muyukile biyampe amba
i mu uno mwingilo motupetela.
26 Kadi, mubamone ne kwivwana’mba ke enkapo mu Efisesa
BILONGWA 19:18-33
kete ino i ne mu kipindi kikatampe kya ntanda ya Azia mwenda
munekenya uno Polo kibumbo kikatampe kya bantu ne kwibalamwina ku milangwe ingi, amba
baleza balongelwe na makasa ke
balezapo binebine. 27 Ne kadi,
kudi kyaka, ke enkapo kya mwingilo wetu kufutululwa ino i ne
kya ino tempelo ya Alatemise
leza mukaji mukatampe kumonwa bu ya bitupu, ne bukatampe
¯
bwa ntumbo yandi, bwine butotwa na kipindi kyonso kya ntanda ya Azia ne na ntanda ikelwe na bantu, busa kujimankana.” 28 Bantu pa kwivwana nabya bakwatwa bulobo bya mwiko,
kebela mabila’mba: “Alatemise
wa bene Efisesa ye mukatampe!”
29 Ponkapo kibundi kyayula kavutakanya, byobiya bonso
pamo baenda lubilo pa kikailo, koku batantanya ba Ngaiusa
ne Aditakusa, bene Masedonya,
badi benda na Polo. 30 Polo
aye wadi usaka kwenda’nka
umbukata mwadi bantu’mwa,
ino bana ba bwanga bamukanda.
31 Enka ne bemaniji ba mafetyi
ne makayo, boba badi nandi biyampe, batumanya mawi a kumwi¯
¯
¯
sashila’mba kakitula bumi bwandi mu kyaka na kutwela mu
kikailo. 32 Mu kine kyaba’kya,
bamo badi bela mabila, aba banena byobi bakwabo nabo byobi;
mwanda kitango kyadi mu kavutakanya, kadi bavule umbukata mwabo kebadipo bayukile kine
kyobebungidile pamo. 33 Penepo batambija Alekizandele mu
kibumbo, Bayuda bamutakikila
kumeso; ebiya Alekizandele we¯
bamama kuboko mwanda wadi
BILONGWA 19:34–20:11
Kitango kibaenda. Yutekusa
kasake kwishintulwila ku meso a
bantu. 34 Ino abo pa kumujiula’mba i Muyuda, bonso bashilula
´
kwela mabila mwa kimo nsa ibidi
mituntulu amba: “Alatemise wa
bene Efisesa ye mukatampe!”
35 Ku mfulo, mulembi wa kibundi pa kutalaja kibumbo, wanena’mba: “A bana-balume ba mu
Efisesa, lelo i muntu’ka kayukilepo amba kibundi kya bene Efisesa ye kalama wa tempelo ya Alatemise mukatampe ne wa kyele¯
kejo kiponene mulu? 36 Penepo bino bintu byokebibwanyapo
kupatanibwa, mufwaninwe na¯
nshi kushikata talala nya ne kulonga bintu bukidibukidi mpika. 37 Mwanda mubaleta bano
bana-balume kuno, abo ke bangivipo ba matempelo nansha bantu batuka wetu leza mukaji mutonko. 38 Nanshi shi Demeteusa ne basendwe badi nabo badi
na mambo na muntu, mafuku a
kidye adi’ko ne bambikavu bene
badi’ko; mwibalekei bakesambile abo bene. 39 Ino shi mukimba kintu kingi, nankyo kifwaninwe kutyibwa mu kitango kitabijibwe. 40 Mwanda na bubine mu uno mwanda wa dyalelo
tudi mu kyaka kya kupya mambo
a kutombola bantu, ke-pantu ketukaletapo bubinga nansha bumo
bwaikadila kibumbo mu kano kavutakanya.” 41 Aye pa kupwa
kunena nabya, wanena kitango
kyende.
Penepo lupotopoto pa kupwa, Polo waityija bana ba
bwanga, ebiya webakankamika
ne kwibashadika, kupwa kaenda
mu Masedonya. 2 Aye pa kupwa kupita mu oa matanda’a we-
20
224
nda ukankamika boba badi bekele kwine’kwa na binenwa bivule,
waiya mu Ngidiki. 3 Walonga’mo myeji isatu, ino pa mwanda
¯
wa kitumba kyamukutyıle Bayuda pawadi kasake kwenda lwa
mema ku Shidea, wakwata mulangwe wa kujoka dya Masedonya.
4 Boba baendele pamo nandi i
¯
ba Sopate mwana Pilusa wa mu
Belea, Aditakusa ne Sekundusa
ba mu Tesalonika, Ngaiusa wa
ku Debe, Temote, ne ba Tekikusa ne Tofimusa ba ku kipindi
kya ntanda ya Azia. 5 Bano’ba
babadikile baketwilaija mu Toasa; 6 ino twataluka lwa mema
ku Fidipai kupwa kwa mafuku
a mikate yampikwa kiyujo, twalonga mafuku atano twafika mu
Toasa mobadi; twaikala’mo mafuku asamba-abidi.
7 Mu difuku dibajinji dya mu
yenga, potwadi twibungile pamo
tudya, Polo washilula kwisamba
nabo, mwanda wadi wa kwenda
kesha; penepo walepeja mwisambo wandi kufika ne pa bukata
bwa bufuku. 8 Penepa kwadi
bimuni bivule mu kyumba kya
¯
peulu motwadi twibungıle pamo.
9 Nsongwalume umo wa dijina dya bu Yutekusa wadi ushi¯
kete pa dididisha, penepo walala tulo tukatampe aye Polo papo
wisamba’nka kwisamba, Yuteku¯
sa pa kulemenenwa na tulo, wapona panshi tamba pa njibo ya busatu ya pangala, ebiya bamuboya
¯
mufwe kala. 10 Ino Polo watuka, waponena padi wamufumbakanya kanena’mba: “Lekai kulenga lunwa, mwanda muya wandi ukidi’mo.” 11 Penepo wakanda wateakanya byakudya
225
Mu Miletusa. Njibo ne njibo
BILONGWA 20:12-31
¯
kadi. Ebiya waendelela kwisa- Bayuda ne ku Bangidiki myanda
¯
mba kitatyi kilampe, kufika’nka ya kwisasa ku meso a Leza ne ya
ne byatambile dyuba, kupwa wa- kwitabija mudi Mfumwetu Yesu.
˜
enda. 12 Ponkapo basela nso- 22 Ino pano, talai! yeu nenda ku
¯
ngwalume’wa mumi kadi base- Yelusalema ntononwa na mushipiditu, nansha byonkiyukilepo bingwa ku mutyima bya mwiko.
13 Ebiya twatangidila ku kyo- ntu bikamfikila’ko, 23 poso bumbo twaenda lwa mema ku Aso- kamoni bunsapwila kyaba kyosa, kwine kotwadi ba kusela Polo, nso mushipiditu ujila mu kibuke-muntu wapwile kwitulombola ndi ne kibundi amba buloko ne
¯
nabya, mwanda wadi usaka kwe- byamalwa bintengele. 24 Inonda’ko lwa panshi. 14 Aye pa ko nkimwenepo muya wami bu
kwitutana mu Asosa, twa- kintu kya mvubu kondi, poso’nka
mwikija ketwenda ku Mityilene; mvuye lwendo lwami ne mwingi15 kadi, bukya ke kesha twatalu- lo onapelwe na Mfumwetu Yesu,
ka’ko lwa mema, twafika kampa- wa kusapula ne pa mfulo bukalampala na Kiose, ino kesha twa- moni bwa myanda miyampe ya
imana bityetye pa Samose, kadi kanye kakatampe ka Leza.
25 “Ino pano talai! ndyukile
difuku dilonda’ko twafika ku Miletusa. 16 Mwanda Polo wadi amba mu banwe bonasapwidile
munene kupitapita Efisesa, ku- Bulopwe i kutupu nansha umo
tyina’mba wakeja mu kipindi kya ukamona mpala yami monka.
ntanda ya Azia; mwanda wadi wi- 26 Shi ke pano, nemwite bu bapangila kufika ku Yelusalema mu tumoni dyalelo dino’di amba na¯
difuku dya masobo a Pentekosa toka ku mashi a bantu bonso,
shi bibwanika.
27 mwanda nkyatyininepo kwi17 Inoko, pawadi mu Miletu- musapwila madingi onso a Leza.
sa watuma bantu ku Efisesa ba- 28 Mwitei mutyima banwe bene
kamwityile bakulumpe ba ki- ne kuta’o luombe lonso momwapwilo. 18 Abo pa kufika kwadi tongelwe na mushipiditu ujila bu
webanena’mba: “Muyukile sene- batadi, amba mukumbe kipwine monaikadile umbukata mwe- lo kya Leza, kyaapotele na manu tamba difuku dibajinji dyona- shi a wandi Mwana. 29 Ndyunyantyile mu kipindi kya ntanda kile amba shi napu kwenda, ba˜
ya Azia, 19 nadi ningidila Mfu- mpumpi ba kasusu basa kutwela
mwetu bu umpika na mutyima momudi, kadi kebakalelapo lu¯
wa kwipeleka bikatampe ne na ombe senene, 30 kadi umbukaimpolo kadi ne matompo auntene ta mwenu mukatamba bantu bamu bitumba byadi binkutyila Ba- kesamba bintu binyengakane bya
yuda; 20 ne kadi nkyatyinine- kukokela bana ba bwanga kobadi
po kwimusapwila bintu byo-byo- amba bebalonde.
¯
nso bya kamweno nansha kwi31 “Nanshi kemwakilalai, kadi
mufundija ku meso a bantu bonso vulukai amba myaka isatu mine ku njibo ne njibo. 21 Ino na- tuntulu bufuku ne dyuba, nkya¯
sapwile bukamoni ne pa mfulo ku lekelepo kwimwisashila banwe
BILONGWA 20:32–21:13
Abadila Polo. Abalaa’mba ukakutwa
bonso ne impolo ponka. 32 Kadi pano nemushiye mu makasa a
Leza ne mu mwanda wa kanye
kandi kakatampe, uno mwanda
ukokeja kwimutamija ne kwimupa bupyani umbukata mwa bapandulwe bonso. 33 Nkyaikelepo
kwabila ndalama, olo,1 nansha bisandi bya muntu nansha umo.
34 Banwe bene muyukile amba
ano makasa’a aingile pa kukimba
byonadi mbudilwe ne bya boba
bonadi nabo. 35 Nemulombwele mu bintu byonso amba mufwaninwe kususuka na mingilo mwa
¯
¯
kukwashisha boba bakokekoke,
ne kuvuluka binenwa bya Mfumwetu Yesu, wanene aye mwine
¯
amba, ‘Nsangaji ya kupana itabukile ya kupebwa.’ ”
36 Kadi aye pa kupwa kunena nabya, wafukata mu manwi
ne abo bonso pamo, kalombela. 37 Bine, abo bonso badidile
bikatampe mpata, penepo bamu¯
pamba bıpa kebamufifye senene,
38 mwanda mutyima webasense
bibi paebalombwele amba kebakamonepo mpala yandi monka.
¯
Kupwa bakamutula ku kyombo.
Ebiya batwe pa kwishiya
nabo na mutyima-kanyonga, twataluka lwa mema, twaoloka kufika ne ku Kose, ino dya
kesha twafika ku Lodesa, twataluka kwine’kwa twafika ku Patala. 2 Batwe pa kutana kyombo
kyenda ku Fenisea, twaikila’mo
ketwenda. 3 Pa kufika dya ku
kisanga kya Saipusa, twekishiya
dya ku lunkuso ketwenda ku Shi¯
dea, twashıka pa Tyila, mwanda
badi basaka komonona bintu bya-
21
Bil 20:331 Nansha, “nsahabu.”
226
di mu kyombo. 4 Twakimba’mo bana ba bwanga twebatana,
twashikata’mo mafuku asambaabidi. Ino badi balombola Polo divule dine kupityila ku mushipiditu amba kakikatyimpa lwayo mu
Yelusalema. 5 Kitatyi kya kushikata mwine’mwa pa kupwa,
twataluka twaenda; ino abo bonso, ne bana-bakaji ne bana bene
kumo, betutwala kufika ne panja
pa kibundi. Penepo twafukata
mu manwi ku nkula ketulombela
6 kadi tweshadika batwe bonso.
Kupwa twaikila mu kyombo ino
abo bajokela kwabo.
7 Penepo twataluka ku Tyila
lwa mema twafika ku Tolemese, twaimuna banabetu ne kushikata nabo difuku dimo. 8 Dya
kesha twataluka twafika ku Kesalea, twatwela mu njibo ya Fidipa musapudi wa myanda miyampe, umo wa mu bana-balume
basamba-babidi’ba, penepa twashikata nandi. 9 Uno muntu
´
wadi na bana bana bankungakaji
badi banena bupolofeto. 10 Ino
batwe pa kushikata’ko mafuku
mavule, mupolofeto umo wa dijina dya bu Akabusa wafika utamba ku Yudea, 11 waiya kotwadi wasela mukaba wa Polo
wekuta’o ku maulu ne ku maboko kanena’mba: “E mwanenena mushipiditu ujila namino
¯
amba, ‘Mwine uno mukaba’u ukakutwa enka namino na Bayuda mu Yelusalema kadi baka¯
mupana mu makasa a bantu ba
mizo.’ ” 12 Batwe pa kwivwana
nabya, ne batwe, ne boba badi
¯
pa kine kifuko’pa, ketumwisashila’mba kakikanda ku Yelusalema. 13 Penepo Polo wate-
227
Polo ku Yelusalema. Wapande
ntulula’mba: “I kika le kyomudidila ne kunzozeja mutyima?
Yukai’tu amba, ngitabije, ke’nkapo kukutwa ino i ne kufwila dijina dya Mfumwetu Yesu
mu Yelusalema.” 14 Byotwatuninye kumunekenya, twaitabija’tu na bino binenwa’mba: “Kiswamutyima kya Yehova kilongeke.”
15 Ano mafuku pa kupita’po,
twakuta lwendo ketukandila
ku Yelusalema. 16 Ino bana ba
bwanga bamo ba mu Kesalea baenda netu, betutwala kwa Nasoni
wa mu Saipusa, umo wa mu bana
¯
ba bwanga babajinji, mwine njibo
yotwadi ba kufikila’ko. 17 Batwe pa kufika mu Yelusalema,
banabetu betutundaila na nsangaji. 18 Ino difuku dilonda’ko
Polo waenda netu kudi Yakoba;
ne bakulumpe bonso badi ponka.
19 Penepo webemuna, kupwa
kawibasapwila kamo ne kamo bintu byalongele Leza mu mizo kupityila ku mwingilo wandi.
20 Pa kwivwana nabya baanza kutumbija Leza, kebamunena’mba: “A mwanetu, ubamone
amba kudi tununu ne tununu twa
betabije ba mu Bayuda; kadi bonso i bapyasakane mu kulama
Bijila. 21 Ino bapupwile myanda yobe amba ufundijanga Bayuda bonso ba mu mizo bapondokele Mosesa, wibalombola’mba
kemwakitwejai benu bana kwisao nansha kulonda bibidiji bya
kala. 22 Le penepo bisa kwikala namani? Na bubine basa kwivwana’mba ubafika. 23 Nanshi
longa bino byotukulombola: Tudi
´
na bana-balume ban a bapikile
mpiko. 24 Sela bano bana-balu-
BILONGWA 21:14-31
me ukesubule nabo pamo mungya bijila kadi wibafutyile byobasa kwibalomba, amba bebatende lupole. Penepo bantu bonso
bakayuka’mba myanda yobapupwile pa mwanda obe i ya bube˜
la, ino amba abe unananga mobyendele, kadi nobe ulamine Bijila. 25 Ino ku boba betabije ba
mu mizo, twatumine butyibi bwetu amba bafwaninwe kwilama ku
¯
bintu bitapılwe bilezaleza ne ku
mashi, ku byampikwa kutyiba
midibu, ne ku busekese.”
26 Penepo ke kesha, Polo wasela bana-balume’ba wakesubula nabo pamo mungya bijila ebiya watwela mu tempelo, kawibalombola kitatyi kisa kupwa mafuku a kwisubula ne kya kulambula
kyamulambu kya muntu ne muntu.
27 Mafuku asamba-abidi poadi
keakapu, Bayuda batambile mu
Azia pa kumumona mu tempelo baanza kuvutakanya kibumbo kyonso, penepa bamukwata,
28 kebela mabila’mba: “Bana-balume ba Isalela, mwitukwashei’ko! Au keye muntu mwine ufundijanga bantu bonso pi na pi kufutulula bantu betu ne Bijila
byetu ne kino kifuko, ne kadi,
watwejeje ne Bangidiki mu tempelo ne kusubija wasubija kino
kifuko kijila.” 29 Mwanda bamumwene kala na Tofimusa
mwine Efisesa mu kibundi, penepo balanga’mba Polo wamutwejeje mu tempelo. 30 Ponkapo kibundi kyonso kyaikala mu kavutakanya, kadi bantu baiya pamo
lubilo bakwata Polo bamubulwila panja pa tempelo, ponka na ponka bashita bibelo. 31 Pobadi
BILONGWA 21:32–22:10
bakimba kumwipaya, myanda’ya
yafika kudi mukatampe wa basola, amba Yelusalema ense udi mu
kavutakanya; 32 nandi wasela
ponka na ponka basola ne bamu¯
dyavita watukila’ko lubilo. Abo
pa kumona mukulu wa basola ne
basola, baleka’byo kukupila Polo.
33 Ebiya mukulu wa basola
wafwena wakwata Polo ne ku˜
sonanya’mba bamukute miyololo ibidi; kupwa kaipangula’mba le
i ani ne walonga bika. 34 Ino
bamo mu kibumbo baanza kwela
mabila, aba banena byobi, bakwabo nabo byobi. Penepo pa kukomenwa kuyuka myanda mine pa
mwanda wa kavutakanya, waso˜
nanya bende nandi mu mikenza
ya basola. 35 Ino Polo pa kufika pa lukala, waselwa na basola mwanda kibumbo kyadi kitomboke; 36 mwanda bantu milwi ne milwi badi balonda koku
bela mabila’mba: “Mwipayei!”
37 Polo paadi kasake kukatwalwa mu mikenza ya basola, wanena mukulu wa basola’mba: “Le mbwanya bidi kwisamba nobe?” Nandi amba: “Uyukile Kingidiki? 38 Le bine ke
abepo yewa mwine Edipito watombwele bantu mafuku kunyuma ne kwenda mu ntanda mutuputupu na bana-balume 4 000 bavwele bipete?” 39 Penepo Polo
wanena’mba: “Na bubine ndi Muyuda, wa ku Tasusa mu Shidisha,
¯
mwana wa mu kibundi kileme.
¯
Bine, nakwisashila, ndeke bidi
nesambe na bantu.” 40 Aye pa
kumupa kishima, Polo waimana
¯
pa lukala, wamama bantu dikasa.
¯
Bantu pa kuba talala nya, webanena mu Kihebelu, amba:
Wisamba mu Yelusalema
228
“A bana-balume, banabetu ne batata, ntejei pano
poneshintulwila ku meso enu.”
2 (Abo pa kumwivwana wibaneneja mu Kihebelu, po pene bo¯
nso baubididila’tu nya, nandi kanena’mba:) 3 “Ami ne Muyuda,
mubutwilwe mu Tasusa wa Shidisha, ino mufundijibwe mu kino
kibundi na Ngamadyela, kadi
mulombolwe kulama Bijila bya
¯
bankambo byonso ne katye, ne
kadi mupyasakane mu mingilo
ya Leza pamo bwa banwe bonso
dyalelo dino’di. 4 Nadi mpangapanga dino Dishinda bya lufu,
nkuta ne kwela bana-balume ne
bana-bakaji bene mu kifungo,
5 monka mukokeja kuletela kitobo mukatampe ne kitango kyonso kya bakulumpe bukamoni.
Abo baumpele mikanda ya kukapa banabetu ku Damakasa, penepo nami naenda’mba nkasele
boba badi’ko kwiya nabo ku Yelusalema bakutwe mwanda wa
kwibapa mfuto.
6 “Ino ponadi mu lwendo kemfwena ku Damakasa, kubwipi na dyuba mu mitwe, ponka¯
po kike kikatampe kitamba mulu
¯
kyauns amina koku ne koku,
7 penepo napona panshi naivwana ne diwi dyaunena’mba, ‘Solo,
Solo, le i kika kyoumpangilapangila?’ 8 Nami nalondolola’mba, ‘A Mfumwami, le wi ani?’
Nandi waunena’mba, ‘I ami Yesu
mwine Nazala, mwine opangapanga.’ 9 Ebiya bantu badi nami
bamwene kike’kya ino kebaivwenepo diwi dya yewa wadi wisamba nami. 10 Penepa namwipangula’mba, ‘A Mfumwami, le
nonge namani?’ Mfumwami wa-
22
229
Mwaalamukile. Wetela bu mwine Loma
unena’mba, ‘Imana, enda mu
Damakasa, bakakulombola’mo
¯
byonso byotong elwe kulonga.’
11 Ino byonkyadipo mbwanya
kumona pa mwanda wa ntumbo
ya kike’kya, nafikile mu Damakasa benda bankwete ku kuboko
kudi boba bonadi nabo.
12 “Penepo Ananaisa, muntu
¯
ulemekele Leza mungya Bijila,
kadi unenenwa biyampe na Bayuda bonso badi bekele kwine’kwa, 13 waiya kondi. Waimana dya ponadi kaunena’mba,
‘A Solo, mwanetu, meso obe amone monka!’ Enka mu kine kitatyi’kya natala ne kumona namumona. 14 Ebiya wanena’mba,
‘Leza wa bakulutuba betu wakutonge uyuke kiswa-mutyima
kyandi ne kumona Yewa moloke
ne kwivwana diwi dya kyakanwa
kyandi, 15 mwanda usa kwikala kamoni wandi ku meso a bantu
bonso wa kusapula bintu byowamona ne byowaivwana. 16 Le
penepo kyoijija i kika? Imana,
ubatyijibwe ne koya bubi bobe na
kwita dijina dyandi.’
17 “Ino ami pa kujokela ku Yelusalema kenombela mu tempelo,
namwene kimonwa 18 penepa
namumona kaunena’mba, ‘Peja,
tamba mu Yelusalema bukidibukidi, mwanda kebaketabijapo bukamoni bokasapula pa mwanda
wami.’ 19 Ino nami namunena’mba, ‘A Mfumwami, abo bene
bayukile senene amba nadi ngela
boba bakwitabije mu kifungo ne
kwibakupila mu mashinankonka
nadi mu yoi kendi mu yoi;
20 kadi padi pamwangwa mashi
˜
a Shitevani kamoni obe, nadi nimene’po, naitabija ne kwitabija,
BILONGWA 22:11-29
kadi nalamina ne boba badi bamwipaya bivwalwa bya pangala.’
21 Ino aye waunena’mba, ‘Abe
enda, mwanda nkakutuma ku
mizo ya kulampe mpata.’ ”
22 Ino bamwivwene kufika ne
pa bino binenwa. Kupwa batulula mawi, kebanena’mba: “Fundulai yao muntu pano pa ntanda,
mwanda kafwaninwepo kwika¯
la mumi!” 23 Byobadi bela mabila, bakusa bivwalwa byabo bya
pangala koku ne koku, ne ku¯
kutula luvumbi mulu, 24 mu˜
kulu wa basola wasonanya bamuselele mu mikenza ya basola, wanena’mba ufwaninwe kusambijibwa na bikupilwa, mwanda
wa kuyuka kine kyobadi bamwelela mabila nabya. 25 Ino pobamutandabikile kebasake kumukupila, Polo wanena mudyavita wadi wimene’po amba: “Le
mudi na lupusa lwa kukupila
mwine Loma nsonde pampikwa
kumuponeja?” 26 Penepo mudyavita pa kwivwana nabya, waenda kudi mukulu wa basola kamulombola’mba: “Le usa kulonga namani? Uno muntu’u i mwine Loma.” 27 Penepo mukulu
wa basola wafwena kamwipangula’mba: “Nombole’po bidi, Le
wi mwine Loma?” Nandi amba:
“En-en.” 28 Mukulu wa basola watentulula’mba: “Ami napotele kyepelo kyami kya kwikala
¯
mwana kibundi na lupeto luvule.” Polo nandi amba: “Ino amiwa
ne mubutulwe nakyo.”
29 Ponka na ponka boba bantu badi kebasake kumusambija
na kumususula bamusonsoloka;
kadi mukulu wa basola wakwatwa moyo pa kujingulula’mba i
BILONGWA 22:30–23:15
˜
Ku Sanedini. Neni ya kwipaya Polo
mwine Loma ne amba wamukutyile miyololo.
30 Penepa, difuku dilonda’ko,
byaadi usaka kuyuka na bubine kine kyadi kimusambidila Ba˜
yuda, wamukutulula ne kusonanya babitobo bakulu ne Sanedi¯
ni yonso bebunge. Ebiya watukija Polo wamwimika umbukata
mwabo.
Polo watala ba mu Sa¯
nedini s o kanena’mba:
“A bana-balume, banabetu, neendejanga ku meso a Leza na mu¯
tyima wa mundamunda utoka bi¯
¯
yampe she kutula ne ku dyalelo
dino’di.” 2 Penepa kitobo mu˜
katampe Ananaisa wasonanya
boba badi bemene kubwipi nandi bamukupile ku kyakanwa.
3 Penepo Polo wamunena’mba:
“Leza usa kukukupila, abe lubu¯
mbu lushinge bitoka. Le ubashikata kuntyibila mambo mungya
Bijila koku kadi ujilula Bijila na
˜
kusonanya bantu bankumpile?”
4 Boba badi bemene’po banena’mba: “Abe kotuke kitobo mukatampe wa Leza?” 5 Ebiya Polo
wanena’mba: “A banabetu, nkyadipo ndyukile amba i kitobo mukatampe. Mwanda kilembelwe
amba: ‘Kokanenena muledi wa
bantu bobe bibi.’ ”
6 Ino Polo pa kujingulula’mba
kwadi bamo Basadusea, bakwabo nabo Bafadiseo, waela lubila mu Sanedini amba: “A banabalume, banabetu, ami ne Mufa¯
diseo, mwana Bafadiseo. Ntyibilwanga mambo pa mwanda wa
lukulupilo lwa lusangukilo lwa
bafwe.” 7 Aye pa kunena namino, Bafadiseo ne Basadusea kebepotomeja ne kibumbo nakyo
23
230
˜
kyakalanana. 8 Mwanda Basadusea banenanga’mba kekudipo
lusangukilo, nansha mwikeulu,
nansha mushipiditu mwine, ino
Bafadiseo basapulanga ino myanda ku meso a bonso. 9 Penepo kwaikala kyungwe kikatampe, kadi basonekeji bamo ba
mu kitango kya Bafadiseo baimana kebapatana na bulobo bonso
amba: “Ketumwenepo kabi mu
uno muntu; ino shi kudi mushipiditu nansha mwikeulu wesambile nandi,—.” 10 Lupotopoto pa
kuvula, mukulu wa basola waivwana moyo amba basa kusasa˜
muna Polo, wasonanya kibumbo
¯
kya basola kitukile’mo ne kumusela lubilo umbukata mwabo, bende nandi mu mikenza ya basola.
11 Ino bufuku pa kwila, Mfumwetu waimana padi kamunena’mba: “Kankamana’tu! Mwanda monka mowasapwila bukamoni ne pa mfulo mu Yelusalema pa mwanda wami, e monka
mofwaninwe kusapwila bukamoni ne mu Loma mwine.”
12 Abo pa kukya, Bayuda bakuta kitumba, batyipa koku befinga mafingo amba kebakadipo
ne kutoma kwine poso bepaye
bidi Polo. 13 Kwadi bana-balu´
me makumi ana ne musubu bakutyile kino kitumba na mutyipo;
14 baenda kudi babitobo bakulu ne kudi bakulumpe kebanena’mba: “Twi batyipe bya binebine koku twifinga mafingo amba
ketukadipo kakintu ko-konso
poso twipaye bidi Polo. 15 Shi
ke pano, banwe bonso pamo ne
Sanedini mufwaninwe kulombo¯
la mukulu wa basola’mba emutukijije’ye bwa banwe basaka kuyu-
231
Mwipwa wasokwela Akidipa nkuku
kidija mwanda wandi ne pa mfulo. Ino batwe twi belongolole kala
kumwipaya kumeso kwa aye kufwena komudi.”
16 Inoko, mwipwa wa Polo wa˜
ivwene pobadi bakala neni ya kukamujikila, waiya watwela mu
mikenza ya basola, wasapwila’byo Polo. 17 Penepo Polo waita mudyavita umo wamulombo¯
la’mba: “Katule uno nsongwalume kudi mukulu wa basola, udi
na mwanda wa kumusapwila.”
¯
18 Nandi wamusela wakamutula kudi mukulu wa basola kanena’mba: “Yewa mukutwa Polo
waungitanga waunena’mba ndete uno nsongwalume kodi, amba
udi na mwanda wa kukulombola.” 19 Mukulu wa basola wamukwata ku kuboko wamukokela kufula, kamwipangula’mba:
“Le i mwanda’ka osaka kunsapwila?” 20 Nandi amba: “Bayuda abeivwanika kukulomba wibaletele Polo mu Sanedini kesha bwa abo basaka kuyukidija myanda yandi kamo ne kamo.
21 Ino abe kokalonga byobasa
kukunena, mwanda kudi bana´
balume makumi ana ne musubu
batengele kumujikila, kadi i batyipe koku befinga mafingo amba
kebakadipo nansha kutoma poso
bamwipaye bidi; pano kebelongolole kala, belaije witabije byobasa kukulomba.” 22 Penepo mukulu wa basola wanena nsongwalume’wa ende pa kupwa ku˜
musonanya’mba: “Kokalombola
muntu nansha umo amba ubaunsokwela uno mwanda.”
23 Penepo waityija bamudyavita babidi kaebanena’mba: “Tea-
BILONGWA 23:16-34
kanyai basola 200 bende ku Kesalea, pamo ne boba bakandanga
pa tubalwe makumi asamba-abidi ne belanga mikobe 200, batalu´
ke pa nsa ya busatu ya bufuku.
24 Kadi longolwelai Polo tubalwe twa kukanda’po mwanda
wa kumufikija biyampe kudi Fidiki mbikavu.” 25 Penepa waandika mukanda unena namino
amba:
26 “Ami Kodusa Laisesa, kudi
¯
mulemekibwe Mbikavu Fidiki:
Tubaimuna! 27 Uno muntu bamukwete kudi Bayuda kadi badi
kebasake kumwipaya, ino ponkapo naiya na kibumbo kya basola
namupandija, mwanda naivwene
amba i mwine Loma. 28 Kadi
byonadi nkimba kuyuka kine
¯
kyobadi bamusambidila, namutukije mu Sanedini yabo. 29 Najingulwile amba bamusambilanga
myanda ya Bijila byabo, ino kebamulambikilepo mambo nansha
amo afwaninwe kufwila nansha
kukutyilwa mu kifungo. 30 Ino
byobansokwedile kitumba kyo¯
badi bamukutyıle, pano nakutumina’ye ponka na ponka, ne ku¯
˜
sonanya bamusambila baye bamusambile ku meso obe.”
31 Penepo basola’ba basela
˜
Polo mobebaso naninye baenda
nandi bufuku ku Antepadise.
32 Dya kesha banena boba bakandanga pa tubalwe bende nandi, ino abo bajokela mu mikenza
ya basola. 33 Boba bakandanga pa tubalwe batwela mu Kesalea bapa mbikavu mukanda kadi
bamulombola ne Polo. 34 Ebiya watanga’o kaipangula’mba i
wa ku ntanda ya bubikavu’ka,
BILONGWA 23:35–24:18
Polo kwa Fidiki. Lusangukilo
kupwa wayuka’mba i wa ku Shidisha. 35 Wanena’mba: “Nsa
kukuteja biyampe shi boba bakusambila nabo abafika.” Penepo
˜
wasonanya’mba bamulame kwipata kwa mulopwe Heloda.
atano pa kupita’24 Mafuku
po kitobo mukatampe
Ananaisa wafika na bakulumpe bamo ne muntu umo unenenanga bantu, dyandi i Teletulusa,
kebasambila Polo kwa mbikavu.
2 Aye pa kwitwa, Teletulusa waanza kumusambila, kanena’mba:
“Byotwaikala mu ndoe mikatampe pa mwanda wa abe ne byalongoloka bintu mu uno muzo pa
˜
mwanda wa kukala neni kobe,
3 kitatyi kyonso ne mu bifuko
byonso twibitambulanga na ku¯
fwija’ko bikatampe, abe Mulemekibwe Fidiki. 4 Ino kutyi¯
na kukudıla kyaba bipitepite, pa
¯
kanye kobe nakwisashila wituteje’ko bityetye. 5 Mwanda tubamone amba uno muntu uletanga kavutakanya ne kulenga
butomboki mu Bayuda bonsololo badi mu ntanda yonso ikelwe
na bantu kadi aye ye mwine kalombwe wa katango ka bene Nazala. 6 Kadi wadi kasake kusubija tempelo, penepo netu twamukwata. 7 —
—1 8 Shi abe mwine umujije, ukokeja kujingulula
bino byonso byotwamusambila’bi.”
9 Penepo Bayuda nabo belunga nandi mu luno lonji, betabija’mba bino bintu i bya bine.
Bil 24:71 Uno vese utanwa mu mashintuludi a Bible amoamo, inoko¯ katanwapo mu bilembwa palapala bilemekibwe bya Kingidiki bya kala.
232
10 Mbikavu pa kumukunwina
mutwe amba esambe, Polo watentulula’mba:
“Byondyukile amba wi mutyibi wa uno muzo pano ke myaka mingi, naitabija kwinenena
ami mwine, 11 monka mokokeja kujingulwila’byo ne abe mwine, kepapityile mafuku diku¯
mi ne abidi ponakandile kukatota ku Yelusalema; 12 kadi kebantenepo nepatanya na muntu
mu tempelo nansha kutombola
kibumbo, mu mashinankonka nansha mu kibundi mwine. 13 Ne
kadi kebabwanyapo kuleta bubinga bwa bintu byobansambila pano’bi. 14 Ino naitabija kino ku
meso obe amba, mungya muswelo obeta abo bu ‘katango,’ o mu˜
swelo oningidila Leza wa bakulutuba bami mingilo ikola, koku
ngitabije bintu byonso bidi mu Bijila ne bilembelwe mu bilembwa
bya Bapolofeto; 15 kadi nkulupile mudi Leza, enka mukulupidile ne bano bantu bene, amba
kukekalanga lusangukilo lwa boloke ne bakondame bene kumo.
16 Na bubine, mu uno mwanda
˜
nonanga nyeke buninge bwa kulama mutyima wa mundamunda wampikwa kutopekwa ku
meso a Leza ne a bantu. 17 Penepo kupwa kwa myaka mingi
¯
nafikile kut ula byabuntu bya
ku lusa ku muzo wetu, ne kulambula byamulambu. 18 Ponadi nonga bino bintu bauntana
mwisubule mungya bijila mu tempelo, ino pa kubulwa kibumbo
nansha kuleta kavutakanya. Ino
kwadi Bayuda bamo batambile
mu kipindi kya ntanda ya Azia,
233
Mboloji ya mbikavu. Kwa Fetuse
19 bene badi bafwaninwe kwiya
ku meso obe kunsambila, shi bine
badi nami mwanda. 20 Nansha
kadi, leka bantu badi pano banene abo bene i kibi’ka kyobatene
ponaimene ku meso a Sanedini,
21 poso i pa mwanda wa kino kintu kimo kete kyonanenene na
˜
diwi ditunduke ponadi nimene
umbukata mwabo amba, ‘Dyalelo ntyibilwanga mambo ku meso
enu pa mwanda wa lusangukilo
lwa bafwe!’ ”
22 Inoko, Fidiki, pa kuyuka senene myanda itala dino Dishinda, walupula bano bantu kanena’mba: “Shi Laisesa mukulu wa
¯
basola watukila’tu kuno, kenkete ino yenu myanda.” 23 Kadi
˜
wasonanya mudyavita amba uno
muntu ashale mukutwe, inoko
ekale na kabwanapabo mu kifungo, ne amba kokikankaja bandi
kwiya kumukwasha.
24 Mafuku matyetye pa kupita’po, Fidiki waiya na Dushila
mukajandi, wadi Muyuda, penepa waityija Polo kamuteje panena myanda ya kwitabija mudi Kidishitu Yesu. 25 Ino paadi wi¯
samba myanda ya boloke, kwıfu¯
la, ne butyibi bukaya’ko, Fidiki
waivwana moyo katentulula’mba: “Pano enda bidi, ino shi namone mukenga nsa kukwityija
monka.” 26 Ino kadi wadi ulanga’mba Polo usa kumupa lupeto. O mwanda mwine wadi umwityija divulevule wisamba nandi.
27 Ino myaka ibidi yapita’po, ebiya bapingakena Fidiki kudi Pokyusa Fetuse; kadi Fidiki byaadi
usaka kusangaja Bayuda, washiya Polo mukutwe.
BILONGWA 24:19–25:10
Penepo Fetuse, wafika mu
ntanda ya bubikavu kaendeja, mafuku asatu pa kupita’po watamba ku Kesalea wakandila ku Yelusalema; 2 pene¯
po babitobo bakulu ne balemantu
ba Bayuda basambila Polo kwa¯
di. Kebamwisashila 3 koku bamulomba ebasangaje na kwityi¯
ja uno muntu aye ku Yelusalema, kadi badi bakimba kumukala
peshinda bamwipaye. 4 Inoko,
Fetuse watentulula’mba, Polo
ufwaninwe kulamwa mu Kesalea kadi amba aye mwine usa
kujokela’ko panopano. 5 Kanena’mba: “Boba bapebwe lupusa
¯
¯
umbukata mwenu baye batuke
pamo nami bakamusambile, shi
bine, kudi kibi kilongele uno muntu.”
6 Ebiya aye pa kushikata nabo
¯
kintu kya mafuku mwanda na¯
nsha dikumi watukila ku Kesalea, kadi abo pa kukya ke kesha
washikata pa kityibilo kya ma˜
mbo wasonanya’mba balete Polo.
7 Aye pa kufika, Bayuda batambile ku Yelusalema bamubumba, bamulambika mambo mavule mene makatampe okebadipo babwanya nansha kuleta bukamoni bwine.
8 Ino Polo weshintulwila kanena’mba: “Ami nkipilepo mambo na kujilula Bijila bya Bayuda nansha bya tempelo nansha
bya Kesala bine.” 9 Fetuse,
byaadi usaka kusangaja Bayuda, watentulula kanena Polo
amba: “Le usaka kukanda ku
Yelusalema ukatyibilwe’ko ano
mambo mu meso ami?”
10 Ino
˜
Polo wanena’mba: “Nimene kumeso kwa kityibilo kya mambo
25
BILONGWA 25:11-26
Polo walombe kukasamba kwa Kesala
kya Kesala, kwine komfwaninwe
¯
kutyibilwa mambo. Nkilubılepo
Bayuda, monka mowekiyukila
ne abewa mwine. 11 Shi kadi
bine ne nonga-bibi kadi kudi kintu kyonongele kifwaninwe lufu,
nkipelepo kufwa; ino shi kekudipo kibi kyonongele mu byonso
binsambila bano bantu, i kutupu
udi na lupusa lwa kungaba kobadi mwanda wa kwibasangaja. Nalombe kukasamba kwa Kesala!”
12 Ebiya Fetuse wesamba na kitango kya badingidi, kupwa watentulula’mba: “Byowalomba kukasamba kwa Kesala; usa kwenda kwa Kesala.”
13 Penepo mafuku matyetye
pa kupita’po, mulopwe Akidipa ne Benishi bafika mu Kesalea kwimuna Fetuse. 14 Ebiya,
byobadi bakidi’mo mafuku, Fetu¯
se watudila mulopwe myanda ya
Polo, kanena’mba:
¯
“Kudi muntu umo washılwe
mukutwe mu kifungo na Fidiki, 15 kadi ponadi mu Yelusalema babitobo bakulu ne
bakulumpe ba Bayuda bamusa¯
mbıle kondi, kebanombe muponeje. 16 Ino ami nebatentulwile amba kekilongekangapo ku
¯
bene Loma kupana muntu ku bantu mwanda’tu wa kwibasangaja
¯
kumeso kwa usambılwe’wa kwitana mpala na mpala na bene
bamusambila ne kupebwa kyaba kya kwishintulwila pa byoba¯
musambıle. 17 O mwanda pobafikile kuno, nkyaijijepo, kesha’tu nashikata kala pa kityibilo
˜
kya mambo nasonanya’mba bakalete yao muntu. 18 Boba ba¯
musambıle pa kwimana kebanena, kebamulambikilepo mambo a
234
bintu bibi byonadi mufwatakenya. 19 Ino badi’tu bepotome¯
ja nandi pa mwanda wa buto¯
tyi bwabo bwa kutota vidye ne
pa mwanda wa muntu umo witwa bu Yesu wafwile ino aye
Polo unena’nka kunena’mba i
¯
mumi. 20 O mwanda, ponabudilwe mwa kupwila lolwa lupotopoto, namwipangwile shi usakanga kwenda ku Yelusalema akatyibilwe ano mambo kwine’kwa.
21 Ino palombele Polo amba alamibwe mu kifungo mwanda wa
kutyibilwa butyibi na Mwine Mu¯
˜
lemekibwe, nasonenye amba bamulame kufika ne byonkamutuma kudi Kesala.”
22 Ponkapo Akidipa wanena
Fetuse amba: “Mfwaninwe nami
kwivwana yao muntu.” Nandi
amba “Kesha usa kumwivwana.”
23 Penepa, difuku dilonda’ko,
Akidipa ne Benishi baiya na ntumbo mikatampe batwela mu njibo ya kidye pamo ne bakulu ba
¯
basola ne bantu ba buleme ba
mu kibundi, kadi Fetuse waso˜
nanya basola, ebiya nabo baleta
Polo. 24 Fetuse wanena’mba:
“A mulopwe Akidipa ne banwe
bonso badi netu pano, uno muntu omumwene’u wanombelwe
na kibumbo kyonso kya Bayuda mu Yelusalema ne muno mwine, bela mabila’mba kafwaninwe¯
po kwikala mumi nansha dimo.
25 Ino najingulwile amba kalongelepo kintu nansha kimo kifwaninwe lufu. O mwanda palombele uno muntu aye mwine
¯
kukasamba kudi Mwine Mulemekibwe, natyibile butyibi bwa
kumutuma. 26 Ino nkidipo na
kya kulembela Mfumwami pa
235
¯
Usekunwina Akidipa bwandi bumi
mwanda wandi. Shi ke pano, namuleta ku meso enu, nakampata
ku meso obe, abe mulopwe Akidipa, amba pa kupwa kumusambija, nami mone kya kulemba.
27 Mwanda bimweka bu kebidipo na buluji kondi kutuma mukutwa pampikwa kulombola ma¯
mbo mene amusambılwe.”
Akidipa wanena Polo
amba: “Ubapebwa lupusa
lwa kwinenena abe mwine.” Ebiya Polo waolola kuboko kaeshintulwila’mba:
2 “Pa mwanda wa bintu byo¯
nasambılwe na Bayuda, abe mulopwe Akidipa, nemone bu wa
¯
katokwe mwanda i ku meso obe
koneshintulwila dyalelo dino’di,
3 nakampata byopotolwele senene bibidiji byonso ne kwipotomeja kwipotomejanga Bayuda. Shi
¯
ke pano, nakwisashila unteje’po
¯
na mutyima mutuke.
¯
4 “I bine, bumi bonadi nabo tamba pa bwanuke mu bantu bami
ne mu Yelusalema i buyukane biyampe ku Bayuda bonso 5 badi
bandyukile dibajinji, shi basakile
bakokeja kuleta bukamoni, amba
mungya katango ka kasumalo¯
mo ka mutotelo wetu nadi Mufadiseo. 6 Ino pano naimana mu
kidye pa mwanda wa lukulupilo
¯
lwa mulao walaile Leza ku bakulutuba betu; 7 papo bisaka byetu dikumi ne bibidi bikulupile kumona kufikidila kwa uno mulao
na kumwingidila na bupyasakane mingilo ikola bufuku ne dyuba. Nasambilwa na Bayuda pa
mwanda wa luno lukulupilo, abe
mulopwe.
8 “Mwanda waka mulanga’mba i bikomo kwitabija’mba Leza
26
BILONGWA 25:27–26:17
usangulanga bafwe? 9 Ami
uno, nadi nsumininwe amba
mfwaninwe kulonga bilongwa bingi bya kulwa na dijina dya Yesu
mwine Nazala. 10 Na bubine e
byonalongele mu Yelusalema,
kadi nadi nkuta mu bifungo bajila bavule bene, monka mobadi bampela lupusa kudi babitobo
bakulu; kadi shi kebakimbe kwibepaya, nadi ngitabija’mba bepaibwe. 11 Kadi nadi nebapa mfuto misunsa mivule mu mashinankonka onso mwanda wa kwibaningila batune lwitabijo; kadi
byonadi mwibakalabele bya mwi˜
ko, nadi nenda kukebapangapanga’nka ne mu bibundi bikwabo
mwine.
12 “Mu bino byonso, ponadi
˜
mu lwendo nenda ku Damakasa
na lupusa ne na kishima kyampele babitobo bakulu, 13 namwene mu dishinda, abe mulopwe,
papo dyuba mu mitwe, kike kita¯
mba m ulu kikela kutabuka
¯
dyuba, kyauns amina koku ne
˜
koku pamo ne boba bonadi nenda nabo. 14 Kadi potwaponene batwe bonso panshi naivwana diwi dyaunena mu Kihebelu
amba, ‘Solo, Solo, le i kika kyoumpangilapangila? Byowitungatunga ku misungu wisanshijanga
abe mwine.’ 15 Ino naipangula’mba, ‘A Mfumwami, le wi ani?’
Mfumwetu nandi walondolola’mba, ‘I ami Yesu, mwine opangapanga. 16 Nanshi languka wimane. Kine kyonakumwekela i
kino, amba nkutonge bu mwingidi ne bu kamoni wa bintu byowamona’bi ne byonsa kukulombola
pa mwanda wami; 17 kadi nsa
kukunyongolola ku bano bantu
BILONGWA 26:18–27:3
Malondololo a Fetuse ne a Akidipa
ne ku mizo, kwine konsa kukutu¯
ma, 18 kukaputula meso abo,
bavundamine ku fukutu batadi¯
dile ku kitokeji kadi bavundamine lupusa lwa Satana batadidile kudi Leza, amba bamone kulekelwa bubi ne kumona bupyani
pamo na boba bapandulwe na lwitabijo lwabo mudi ami.’
19 “Penepo, a mulopwe Akidi¯
pa, nkyapelelepo kukokela kimo¯
˜
nwa kya mulu, 20 ino nadi nenda nsapula musapu kushilwila
ku boba ba mu Damakasa, kupwa
ke ba mu Yelusalema, ne mu ntanda yonso ya Yudea, ne ku mizo
¯
kwine amba bafwaninwe kwisasa ne kuvundamukila kudi Leza
¯
na kulonga bilongwa bifikıle pa
¯
kwisasa. 21 Kino kyo kine kya¯
unkwatyıle Bayuda mu tempelo
kebasake kuntapa. 22 Inoko
Leza byawaunkweshe, nakyendelela ne dyalelo dino’di kusapula bukamoni ku batyetye ne bakatampe bene, pampikwa kunena
myanda ingi poso enka myanda
¯
yanenene Bapolofeto ne Mosesa mwine amba ikalongekanga,
23 amba Kidishitu ukasusukanga, kadi byakekala umbajinji kusanguka mu bafwe, ukasapwilanga bano bantu ne mizo mine ki¯
tokeji.”
24 Ebiya paadi unena bino bintu wishintulwila, Fetuse wanena na diwi dikatampe amba:
˜
“A Polo, neni ibakujina! Kufu˜
nda bininge kubakujinya neni!”
˜
25 Ino Polo wanena’mba: “Neni
¯
yami keijininepo, abe Mulemekibwe Fetuse, ino nenanga bine˜
nwa bya bubine kadi bya neni mibwane. 26 Na bubine, mulopwe
mwine onesamba ku meso andi
236
pampikwa kafinda uyukile senene byonso bino’bi; mwanda nsumininwe amba i kutupu kintu
nansha kimo kyaidilwe pa bino’bi, mwanda kino kintu kekyalongelwepo kufula. 27 A mulopwe Akidipa, le witabije Bapolofeto? Ndyukile amba wibetabije.” 28 Ino Akidipa wanena
Polo amba: “Panopano ponka usa
kunekenya ngikale mwine Kidishitu.” 29 Penepo Polo wanena’mba: “Nombanga Leza’mba
shi panopano shi mwenda mafuku, ke enkapo abe kete, aa, ino
i ne bonso bangivwana dyalelo’di bekale mongikadile, kutalula’mo’tu enka bino bikutwa bya kifungo.”
30 Penepa mulopwe waimana
pamo ne mbikavu ne Benishi
ne bantu bobadi bashikete nabo
bene. 31 Ino pobatalukile badi
benda besamba abo bene na bene
˜
amba: “Uno muntu kalonangapo kintu kifwaninwe lufu nansha
bikutwa bya kifungo.” 32 Ne
kadi, Akidipa wanena Fetuse
amba: “Uno muntu wadi wa kulekelelwa shi kalombelepo kukasamba kwa Kesala.”
Ebiya byobatyibile butyibi amba tufwaninwe kwe¯
nda lwa mema ku Itadi, bapana
Polo ne bakutwa bakwabo kudi
mudyavita umo utelwa bu Dyudiusa wa mu kibumbo kya basola kya Akutusa. 2 Twaikila mu
kyombo kitamba ku Adimityuma
kyadi kekyenda ku bifuko bya
ku mbadi ya kipindi kya ntanda
ya Azia, penepo twataluka; kadi
Aditakusa mwine Masedonya wa
mu Tesalonika wadi netu. 3 Di¯
fuku dilonda’ko twashıka ku Shi-
27
237
Wenda ku Loma. Kivula kya Eulakilo
dona, kadi Dyudiusa wadi na mutyima wa lusa padi Polo, wamuleka ende kudi balunda nandi bakamukwashe.
4 Kadi twataluka kwine’kwa
twaenda mu kyepa kya Saipusa,
¯
mwanda kivula kyadi kıya motwenda; 5 penepo twakija dijiba twenda tukunkuja Shidisha ne Pamfidya, kupwa twakafika mu kyabu kya Maila mu
Laisa. 6 Ino mudyavita watana’mo kyombo kitambile ku Alekezandala kyenda ku Itadi, penepo wetwikija’mo. 7 Ebiya twaenda bityebitye twalonga mafuku mangi ne byotwafikile ku
Nidusa na makambakano, mwanda kivula kyakomene pa kutyibuluka, kupwa ketwenda tufyeme mu kyepa kya Kelete ku Salamone, 8 penepo twaseja kisanga na makambakano twafika pa
kifuko patelwa bu Byabu Biyampe, kubwipi na kibundi kya Lasea.
9 Kitatyi kilampe kyadi kekipite’po kadi kyadi ke kyaka kwenda lwa mema mwanda enka ne
kitatyi kya kijila-nzala kya mu
difuku dya kupwanya kyadi kekipite kala, penepo Polo webalombola, 10 amba: “A bana-balume, namone amba luno lwendo lusa kwitususula ne kujimija
bivule, ke’nkapo bintu ne kyombo kete, ino i ne myuya yetu
mine.” 11 Ino mudyavita wai¯
vwana’ko ngovi1 ne mwine kyombo pa kyaba kya kwivwana
byadi binena Polo. 12 Ino kyabu byokyadi kibi kushikata’mo
kitatyi kya mashika, bavule baBil 27:111 Nansha, “ngoba.”
BILONGWA 27:4-21
leta mulangwe wa kutaluka’mo,
amba batale shi babwanya kukashikata kitatyi kya mashika mu
Fenikise, kyabu kya Kelete kitambila pa bukata bwa kungala ne
kutunduka ne pa bukata bwa kunshi ne kutunduka.
13 Ne kadi, kivula kya kunshi
pa kupukuma bityebitye, balanga’mba pano milangwe yabo isa
kufikidila biyampe, penepo baa˜
bula nanga kebenda baseja ku
mukunko wa Kelete. 14 Ino kitatyi kityetye pa kupita’po, kintenshi kya luvula kitwa bu Eulakilo kyaiya kutema ku kisanga.
¯
15 Kyombo pa kutadilwa bininge
na luvula, twatunya kwikitadija mwiya luvula, penepo twelekelela ketweja. 16 Ebiya twanyemena mu kyepa kya kakisanga
ketwa bu Koda, nansha nankyo,
twakambile pa kukoka bwato
bwadi ku mutofi wa kunyuma wa
kyombo. 17 Ino pa kupwa kwibwikija, baanza kuningija kyombo na myonji; kadi byobadi ba¯
tyina kukejıka mu musenga wa
¯
Shityise, batukija kidindo kikatampe ne kweja kebeja. 18 Ino
byotwadi tusunkanibwa bya malwa na kivula, difuku dyalonde¯
le’po bashilula kupeleja kyombo;
19 kadi mu difuku dya busatu,
baela abo bene na makasa myonji
ya kidindo kya kyombo.
˜
20 Penepa dyuba ne nenyenye byokebyamwekelepo mafuku mangi, kadi kivula kikatampe byokyadi’nka kitupukumina, ku mfulo twaanza ne kujimija lukulupilo lonso lwa kupanda.
21 Pa kupwa kujila byakudya
mafuku mangi, Polo waimana
umbukata mwabo kanena’mba:
BILONGWA 27:22-41
Bafwena ku ntanda. 276 abapande
“A bana-balume, bine mwadi ba
kulonda madingi ami ne kuleka kutaluka mu Kelete, longa
ketususukilepo ne kujimija bintu namino’u. 22 Ino pano nemunena’mba sepelelai, mwanda i
kutupu muya nansha umo momudi’mo usa kujimina, poso’nka kyombo kete. 23 Mwanda
buno bufuku mwikeulu umo wa
˜
Leza wami, mwine oningidila mingilo ikola, wadi waiya kaimene pabwipi nami, 24 kanena’mba, ‘A Polo, kokikwatwa moyo.
Ufwaninwe kukemana ku meso
a Kesala, kadi tala! Leza waku¯
pe na mutyima to bonso boenda
nabo pa mema.’ 25 Nanshi sepelelai, a bana-balume; mwanda
ami ngitabije mudi Leza amba
kisa kulongeka monka mobaunombwelanga. 26 Inoko, tusa ku¯
kejıka bidi pa kisanga kimo nenki.”
27 Penepo bufuku bwa dikumi
´
ne buna pa kwila ne byotwadi tusunkanibwa koku ne koku pa dijiba dya Adidya, bengidi ba mu
kyombo baanza kufwatakanya
pa bukata bwa bufuku amba pano
ketwenda tufwena ku ntanda.
28 Kadi bapima bula bwa mema
batana byadi makumi abidi; ebiya
baenda’mo bityetye kupwa bapima monka, batana byadi dikumi
ne bitano. 29 Ino byotwadi tutyina kukesheta pa mabwe, baela
´
˜
bananga bana dya ku mutofi wa
kunyuma kebelaija bufuku bukye bidi. 30 Ino bengidi ba mu
kyombo pobadi kebakimbe ku¯
nyema’mo, batukija bwato pa dijiba kebalonga bya bubela na abo
˜
bakela bananga ku mutofi wa kumeso, 31 Polo wanena mudya-
238
vita ne basola’mba: “Shi bano bantu kebashelepo mu kyombo, kemukokejapo kupanda.” 32 Penepo basola baketa myonji ya
bwato’bwa bebuleka kebwenda.
33 Ebiya byobwadi kebukaki,
Polo wakankamika bonso badye
byakudya, amba: “Dyalelo ke di´
fuku dya dikumi ne buna dyomwakesha kadi kemwadile kakudya nansha kamo. 34 O mwanda nemukankamika kudya byakudya mwa kumwena bukomo;
mwanda i kutupu lunywene nansha lumo lwa ku mutwe wenu
lusa koneka.” 35 Aye pa kunena nabya, watekuna mukate, wafwija’ko Leza ku meso a
¯
abo bonso, weutyumuna kadi.
36 Penepo abo bonso basepelela, nabo baanza kudya byakudya.
37 Batwe bonso pamo, twadi
myuya 276 mu kyombo. 38 Abo
¯
pa kwikuta, baanza kupeleja kyo˜
mbo na kwela pa dijiba nano yadi
yomekelwe’mo.
¯
39 Mfulo mfulo, bufuku bwakya, ino kebajingulwilepo yoya
ntanda, inoko bamona kitonto
kimo nenki ne nkula monka, penepo basumininwa’mba, shi bi¯
bwanika, bakashıke’mo kyombo.
˜
40 Ponkapo baketa bananga bebaleka bashike mu dijiba, kadi bakutulula ne nkamba ya imbindo,
ebiya pa kupwa kukandija kidindo kya kumeso amba muteme
luvula, kebenda dya ku nkula’kwa. 41 Abo pa kwitema mu kibumba kya musenga kyadi kyabenye dijiba koku ne koku, be¯
jıka’mo na kyombo ne mutofi
wa kumeso wekomena keukijina, ino mutofi wa kunyuma keuladika bibese bibese bya mwiko.
239
¯
Kyombo kibejıka ku Medita
˜
42 Penepo basola bakala neni ya
kwipaya bakutwa kutyina’mba
kwakekala nansha umo wa koila1 ne kunyema. 43 Ino mudyavita wadi usaka kufikija Polo biyampe, penepo webakankaja baleke kufikidija mpango yabo. Ebi˜
ya wasonanya boba badi bayukile
koila beele pa mema babadikile
ku ntanda, 44 ino bakwabo kebalonda, bamo pa mbao bakwabo
nabo pa bibese bya kyombo. Penepo bonso bafika ku ntanda biyampe byonka.
Batwe pa kupwa kupanda,
ebiya twayuka’mba kisa¯
nga’kya kyadi kıtwa bu Medita. 2 Bantu banena ludimi lungi badi na mutyima wa lusa
lukatampe mpata potudi. Betubanjila mudilo ne kwitutambula senene batwe bonso mwanda
wa mvula wadi unoka ne mwanda wa mashika. 3 Ino Polo pa
kukonga nkuni, waela’yo pa mudilo ebiya mpidi watamba’mo
mwanda wa kyanga, wamulamata ku kuboko. 4 Boba bantu banena ludimi lungi pobamwene
¯
kyokya kıshi kya bulembe kimuyela ku kuboko, kebanena abo
bene na bene amba: “Bine ne
˜
bine ponka uno muntu i ntapanani, nansha byaapanda pa dijiba,
ino Boloke1 kamulekelepo eka¯
le mumi.” 5 Inoko, wakushila
¯
kıshi kya bulembe’kya mu mudilo ne kulongwa kintu mpika.
6 Ino badi balanga’mba usa kuyula nansha kupona panshi mufwididile. Abo pa kupwa kwilaija
BILONGWA 27:42–28:15
kitatyi kilampe ino kumona kibi
kyamufikila mpika, bashinta milangwe yabo kebanena’mba uno
muntu i leza.
7 Kubwipi na kwine’kwa kwa¯
di madimi a mulemantu umo wa
pa kisanga’kya, dyandi i Pubyusa; wetutambwile na kizaji ne
kwitutundaila kwandi mu mafu¯
ku asatu matuntulu biyampe she.
8 Ino byaikele namino, shandya
¯
Pubyusa wadi ulele ubela ngitu
kukaba ne munda mupita mashi,
ebiya Polo watwela mwaadi’mwa
kalombela, wamutenteka makasa, penepo wamubelula. 9 Bino
pa kulongeka, bantu bakwabo
badi na misongo pa kisanga’kya
¯
nabo badi kebaya kwadi ne kuko¯
mejibwa. 10 Kadi betulemeka
na kwitupa byabuntu bingi, potwadi ketwenda lwa mema, betukutyila bintu bya kwitukwasha.
11 Myeji isatu pa kupita’po,
twaikila mu kyombo kyadi na kiyukeno ku mutofi kya “Bana ba
Zeuse.” Kyombo’kya kyatambile ku Alekezandala kyapityija
kitatyi kya mashika pa kisanga. 12 Batwe pa kufika mu
kyabu kya Saikuse twalonga’mo mafuku asatu, 13 kwine ko¯
twatontolokele twakafika ku Lekyuma. Difuku dimo pa kupita’po luvula lwa kunshi lwaanza kupukuma penepa twaenda
ku Puteodi mu difuku dya bubidi. 14 Kuno twatene’ko bana¯
betu kadi badi betwisashila tushikate nabo mafuku asamba-abidi; uno o muswelo otwafikile ku
Loma. 15 Kwine’kwa banabetu
Bil 27:421 Nansha, “kusumba.” 28:41 Mu pa kwivwana myanda yetu, baiya
Kingidiki Dike, padi i leza mukaji wa boloke bwa kufutyija bantu mambo nansha kwitutundaila kufika ne ku Nsoko ya Apiusa ne pa Mobo Asatu a
padi i boloke butelelwe bu muntu.
28
BILONGWA 28:16-31
Wisamba na Bayuda. Myaka 2 mu Loma
Kifikilo. Polo pa kwibamona, wafwija’ko Leza ne kukankamana
wakankamana. 16 Mfulo mfu¯
lo potwatwelele mu Loma, bapa
Polo lupusa lwa kushikata kwa
aye mwine ne sola wa kumulama.
17 Inoko, mafuku asatu pa kupita’po, waityila pamo boba
¯
badi bal emantu mu Bayuda.
Abo pa kwibunga, kaebanena’mba: “A bana-balume, banabetu,
nansha byonkyalongelepo kibi
ku bantu ne ku bibidiji bya baku¯
lutuba betu, ino napenwe ku Yelusalema bu mukutwa mu makasa a bene Loma. 18 Abo bano
pa kupwa kunsambija, basakile
kundekelela, ke-pantu kekwadipo mwanda ombwanya kufwila.
19 Ino Bayuda pa kupela, namona’mba mfwaninwe’nka kulomba
kukasamba kwa Kesala, ino kekunenapo amba ngidi na mwanda wa kusambila muzo wetu.
20 O mwanda mwine nalombele
kwimumona ne kwisamba nenu,
ke-pantu pa mwanda wa lukulupilo lwa Isalela yeu kenkutyilwe
mu uno muyololo.” 21 Nabo bamutentulula’mba: “Ketutambwilepo mikanda itamba ku Yudea
pa mwanda obe, nansha banabetu batambile’ko bene kebetusapwidilepo nansha kulombola kibi
kyolongele. 22 Ino tubalanga’mba i kyendele’mo tukwivwane
milangwe yobe, mwanda na bubine tuyukile amba kano katango kanenenwanga bibi konsokonso.”
23 Penepo belaa difuku dya
kwitana nandi, ebiya baiya mulwi kwawadi ushikatanga. Nandi
webashintulwila mwanda’wa na
kusapula ne pa mfulo bukamoni
240
bwa Bulopwe bwa Leza mwa kwibanekenenya pa myanda itala
Yesu idi mu bijila bya Mosesa ne
¯
Bapolofeto, tamba lubanga kutula ne ku kyolwa. 24 Bamo baanza kwitabija byawadi unena; bakwabo kebaitabijepo. 25 Penepo byokebeivwanikilepo abo bene
na bene, pobadi kebataluka Polo
wanena uno mwanda’mba:
¯
“Mushipiditu ujila wanenene
bya bine kupityila kudi mupolofeto Isaya ku bakulutuba benu,
26 amba, ‘Enda ku bano bantu
ukanene amba: “Kwivwana, mukevwana ino kwivwanija nansha
dimo mpika; kadi, kutala mukatala, ino kumona nansha dimo
mpika. 27 Mwanda mutyima
¯
wa bano bantu ulemanga, kadi
baivwene na matwi abo ino kwi¯
taba mpika, ne kadi baputyile
meso abo; kutyina bakamona nansha dimo na meso abo ne kwivwana na matwi abo nansha kwivwanija na mityima yabo amba
¯
b alamuke penepa nami mone
kwibabelula.” ’ 28 Shi ke pano
kiyukibwe komudi amba dino dishinda dipandijija’mo Leza dyatuminwe ku mizo; na bubine abo
bakedivwana.” 29 —
—1
30 Penepo washikata’mo myaka ibidi mituntulu mu njibo yawadi ufutyila’ya, kadi wadi
utambula biyampe bonso badi
¯
b aya kwadi, 31 wibasapwila
Bulopwe bwa Leza ne kufundija myanda ya Mfumwetu Yesu
Kidishitu pampikwa kafinda nansha kamo, ne kimukankaja kine
mpika.
Bil 28:291 Uno vese utanwa mu mashintuludi a Bible amoamo, inoko¯ katanwapo mu bilembwa palapala bilemekibwe bya Kingidiki bya kala.
MUKANDA KUDI
BENE LOMA
Ami Polo, umpika wa Yesu
Kidishitu, waityilwe kwikala
mutumibwa, watongelwe kusapula myanda miyampe ya Leza.
¯
2 Aye walaile tamba kala kupityila ku bapolofeto bandi mu Bisonekwa bijila, 3 pa mwanda
wa wandi Mwana, watambile ku
lukunwa lwa Davida mwendele
ngitu, 4 ino watelelwe na buko¯
mo bu Mwana Leza. Kyalongekele namino mwendele mushipiditu
wa buujila pa kusangulwa’ye mu
bafwe—ke Yesu Kidishitu Mfumwetu kadi. 5 Mudi aye e motwatambwile kanye kakatampe
ne butumibwa amba kwikale ki¯
kokeji kya lwitabijo mu mizo yonso pa mwanda wa dijina dyandi.
6 Banwe nenu mubadilwa mu
yoya mizo yaityilwe kwikala bantu ba Yesu Kidishitu— 7 Nalembela kudi baswedibwe bonso
ba Leza badi mu Loma, betyilwe
kwikala bajila:
Kanye kakatampe ne ndoe bitamba kudi Leza Tata wetu ne
kudi Mfumwetu Yesu Kidishitu
bikale nenu.
8 Dibajinji bidi, nafwija’ko
Leza wami mudi Yesu Kidishitu
pa mwanda wenu banwe bonso,
ke-pantu lwitabijo lwenu lusekununwanga mu ino ntanda yonso.
˜
9 Mwanda Leza, mwine oningidila mingilo ikola na mushipidi˜
tu wami kukwatanana na myanda miyampe ya wandi Mwana,
i kamoni wami umonanga monemutelelanga difuku ne difuku mu
milombelo yami ne kuleka’byo
1
mpika, 10 ngabijanga’mba shi
bine bikokejika enka mone mwa
kwiila komudi, shi Leza uswile.
11 Mwanda ngabilanga bininge
kwimona nenu, amba nemupe’ko kyabuntu kampanda kya ku
mushipiditu amba mwikale kuninga; 12 nansha’mba kwikale
kwikankamika momudi, muntu
ne muntu ukankamikwa na lwitabijo lwa mukwabo, ne lwenu ne
lwami.
13 Ino, banwe banabetu, nkisakilepo mwikale bampikwa kuyuka’mba nasakile misunsa mivule kwiya komudi amba mone’ko bipa ne umbukata mwenu
pamo ne mu mizo mikwabokwabo, ino nakankajibwe kufika’nka
ne pano. 14 Ngidi na mapu ku
Bangidiki ne ku beni, ku ba tuna˜
ngu ne ku bampikwa neni bene:
15 o mwanda mutyima wami
wabilanga kwimusapwila nenu
myanda miyampe ne mwamo mu
Loma mwine. 16 Mwanda nkifupo bumvu kusapula myanda
miyampe; ke-mintu ayo i bukomo bwa Leza bwa kupandija muntu ense udi na lwitabijo, dibajinji bidi Muyuda, ebiya ke Mungidiki; 17 mwanda mu myanda
miyampe mo musokokelanga boloke bwa Leza kupityila ku lwitabijo ne pa mwanda wa lwitabijo, monka mokilembelwe amba:
¯
“Ino moloke—ukekalanga mumi
ponka pa lwitabijo.”
18 Mwanda bukalabale bwa
¯
Leza butamba mulu busokokelanga pa bumpikwa bwine Leza
241
LOMA 1:19–2:2
Ngikadila ya Leza mimweke mu bupangi
ne pa bukondame bonso bwa
bantu bajimankanya bubine mu
dishinda dikondame, 19 mwanda byobya bikokeja kuyukwa
pa mwanda wa Leza i bimwe¯
ke patoka umbukata mwabo, kemuntu Leza i mwibalombole’¯
byo patoka. 20 Mwanda ngikadila yandi yampikwa kumweka i
¯
mimweke patoka tamba ku kupangwa kwa ino ntanda, mwanda
i mimwekelele mu bintu byalongele, enka ne bukomo bwa nyeke ne Buleza bwandi, o mwa˜
nda kebadipo mwa kwikanenya;
21 mwanda, nansha byobadi bayukile Leza, kebamutumbijepo
bu Leza nansha kumufwija’ko
kwine mpika, ino baikele babituputupu mu milangwe yabo ne
˜
mityima yabo yampikwa neni ya¯
f ıtyijibwa. 22 Nansha byobadi
betela bu ba tunangu, baikele ke
balembakane 23 ne kwalamuna ntumbo ya Leza kabwanyapo kubola kebatumbija’ko kintu
kidi pamo bwa kyelekejo kya muntu ubwanya kubola, byoni, bi´
pangwa bya maulu ana, ne bilandala.
24 O mwanda Leza, pa kumona bilokoloko bya mityima yabo,
¯
webapene ku bya disubi, amba
imbidi yabo ifwijibwe bumvu
umbukata mwabo. 25 Bashintyile bubine bwa Leza na bubela,
¯
kebatota ne kwingidila kipangwa
mingilo ikola pa kyaba kya Mwine wapangile bintu, mwine weselwe nyeke ne nyekeke. Amena. 26 O mwanda Leza weba¯
pene ku bilokoloko bya busekese
bya bumvu, mwanda bana-bakaji
babo bashintyile mwibalongelwanga mungya kipangila kebelonga
242
byampikwa kulonda kipangila;
27 ne bana-balume bene monka
na monka balekele kulonga banabakaji mungya kipangila ino bekomwa’ko meso bya malwa abo
bene na bene, bana-balume na
bana-balume, balonga bya bumvu
ne kutambula abo bene mfuto mi˜
fwaninwe, ikwatanene na kilubo
kyabo.
28 Kadi monka mokebaitabijijepo kuyuka Leza senene, Leza
¯
nandi webap ene ku milangwe
yampikwa kwitabijibwa, kebalonga bintu bya kubulwa kufwaninwa. 29 Badi bayulwe bukondame bonso, mutyima umbi,
makomwa-meso, bubi, bayulwe
bya kwabilaabila, butapani, lupotopoto, bongojani, ne mutyima wa nshikani, ba lubabolubabo, 30 banenena bakwabo bibi,
bashikilwe Leza, ba kibengo, ba
kwizunzula, ba kwianya, baku´
nga ku mutyima bintu bibibibi,
¯
bampikwa kukokela bambutwile,
31 bampikilwa kwivwanija, bampikwa kulonda byobeivwanika,
ba kubulwa kisanso kya bu muntu, ne bampikwa lusa. 32 Nansha bano byobayukile senene
¯
she mbila myoloke ya Leza, amba
boba balongalonga bino bintu ba˜
fwaninwe lufu, abo balonanga’byo’nka kulonga kadi betabije ne
boba bebilongalonga bene.
Nanshi kudipo mwa kwika˜
nenya, a mwanetu, nansha
wi ani nansha wi ani, shi utyibila ba mambo; mwanda mu bintu
motyibila mukwenu mambo, wiponejanga abe mwine, mwanda
abe mwine utyibila ba mambo
˜
ulongalonanga bintu bimo byonka. 2 Pano tuyukile amba bu-
2
243
¯
Leza ufikijanga ku kwisasa. Longa byofundija
˜
tyibi bwa Leza abo bukwatanene
na bubine pa boba balongalonga
bino bintu.
˜
3 Ino, a mwanetu, le ulananga’mba potyibila mambo boba
balongalonga bino bintu ino abe
nobe wibilonga, ukafyamanga butyibi bwa Leza? 4 Ne kadi le
ufutululanga bungi bwa kanye
kandi, bwa kutyumwina mu ma¯
nwi, ne bwa kitukijetyima kyandi, mwanda’tu kuyukilepo
amba Leza, mu kanye kandi, usa¯
kanga kukufikija ku kwisasa?
5 Ino pa mwanda wa mutyima
¯
obe mumu kadi wa kubulwa kwi¯
sasa wilundikilanga bukalabale
mu dyodya difuku dya bukalabale ne dya kusokolwa kwa butyibi boloke bwa Leza. 6 Kadi aye
ukalubwilanga muntu ne muntu
¯
mungya mingilo yandi: 7 bumi
bwa nyeke ku boba bakimbanga
¯
ntumbo ne buleme ne kubulwa
¯
kubola na kuminina mu mwingilo muyampe; 8 inoko, ku boba
¯
ba lupotopoto kadi bapela kuko¯
kela bubine ino bakokela’ko bukondame kukekalanga bukalabale ne bulobo. 9 Kukekalanga
kyamalwa ne tusua pa muya wa
muntu ense ulonga bibibibi, dibajinji pa wa Muyuda kupwa ke
pa wa Mungidiki; 10 inoko ntu¯
mbo, buleme, ne ndoe ku muntu
ense ulonga biyampe, dibajinji ku
Muyuda kupwa ke ku Mungidiki.
11 Mwanda kudi Leza kekudipo
mboloji nansha dimo.
12 Boba bonso balongele bubi
pampikwa bijila nabo bakonekanga pampikwa bijila; ino boba bonso balongele bubi abo na bijila bakatyibilwanga mambo na bijila. 13 Mwanda boba bevwana
LOMA 2:3-23
bijila ke abopo boloke ku meso a Leza, aa, ino boba balonda
bijila bakatelwanga bu boloke.
14 Mwanda kyaba kyonso ki˜
lonanga bantu ba mizo bampikwa bijila bintu bidi mu bijila
mungya kipangila, bano bantu’ba, nansha byokebadipo na bijila,
badi na bijila mu mityima
yabo. 15 Bo bene balombola pa¯
toka myanda ya bijila’mba i milembwe mu mityima yabo,
papo mutyima wabo wa mundamunda usapula bukamoni pamo
nabo kadi, na milangwe yabo abo
bene, batopekwanga nansha kubingijibwa. 16 Kino kikalongekanga mu dyodya difuku dikatyiba Leza mambo a bintu bifyame
bya bantu kupityila kudi Kidishitu Yesu, mwendele myanda miyampe yonsapula.
17 Shi, pano abe witwanga bu
Muyuda kadi wisumbidile bijila ne kwitemba Leza, 18 kadi
uyukile kiswa-mutyima kyandi
ne kwitabija bintu bilumbuluke
mpata mwanda wi mufundijibwe
Bijila kukanwa; 19 ne ukulupile amba wi kalombwe wa bampo¯
fu, kitokeji kya boba badi mu
fukutu, 20 wa kolola bampi˜
kwa neni, mufundiji wa bana batyetye, kadi upotolwele myanda mikatampe ya buyuki ne ya
bubine idi mu Bijila— 21 ino
le abe ufundija’ko muntu mukwabo, kwifundijapo abe mwine,
a? Abe, usapula’mba “Kokeba,”
abe’ko wiba? 22 Abe, unena’mba “Kokalonga makoji,” abe’ko
ulonga makoji? Abe, umwene bilezaleza bu bya munyanji, wiba
matempelo? 23 Abe, witemba
bijila, inoko ufutulula Leza na
LOMA 2:24–3:17
Disao dya mutyima. I kutupu muntu moloke
kujilula Bijila? 24 Mwanda “dijina dya Leza dibatukwe mu mizo
pa mwanda wa banwe”; monka
mokilembelwe.
25 Disao, na bubine, didi na kamweno enka shi ulamine bijila;
ino shi ujilula bijila, disao dyobe dibaikala ke kubulwa kutwela kwisao. 26 Penepo, shi muntu wa kubulwa kutwela kwisao
ulamine mbila myoloke ya mu Bijila, le kwandi kubulwa kutwela
kwisao kekukamonwepo bu disao’ni, a? 27 Kadi muntu wa kubulwa kutwejibwa kwisao ku ngitu, shi ulonda Bijila, ukakutyibila mambo nansha byodi na mukanda wa bijila mulembwe ne na
disao ino ujilula bijila. 28 Mwanda Muyuda ke yewapo udi’bo
panja, nansha disao ke dyodyapo
dya panja didi pa ngitu. 29 Ino
Muyuda i yewa udi’bo munda,
kadi disao dyandi i dya ku mutyima na mushipiditu, ke na mukandapo wa bijila mulembwe. Ntumbo ya yao muntu, itambanga
kudi Leza, ke ku bantupo, aa.
Le penepo Muyuda upityile
muntu mukwabo paka, nansha disao le didi na kamweno’ka? 2 I pa bintu bivule bine. Di¯
bajinji bidi, mwanda i abo bapelwe binenwa bikola bya Leza.
3 Le penepo i namani? Shi bantu bamo babudilwe lwitabijo, le
na bubine kubulwa lwitabijo kwa¯
bo kukalamuna bubinebine bwa
Leza ke bwa bitupu, a? 4 Aa,
nansha dimo! Ino Leza ekale wa
bine, nansha shi muntu ense ekale mbepai, monka mokilembelwe
amba: “Amba wikale moloke mu
binenwa byobe ne kubinga pobakutyibila mambo.” 5 Inoko, shi
3
244
bukondame bwetu bubamwekeja
¯
boloke bwa Leza patoka, le tukanena namani? Lelo Leza i mukondame palombola bukalabale
bwandi’ni, a? (Nesambe mwisambilanga bantu.) 6 Aa, nansha
dimo! Shi byadi nankyo, le Leza
ukatyibila ino ntanda mambo namani?
7 Ino shi pa mwanda wa bubela bwami bubine bwa Leza bu¯
bamweka patokelela pa mwanda
wa ntumbo yandi, le kyomponejibwa bu kipya-mambo i kika?
8 Kadi i kika kekinenenwapo,
na mwituvubakenya bamobamo myanda’mba ye motunenenanga’mba: “Tulongei bibi amba bi¯
lumbuluke bıye”? Butyibi buka˜
tyibilwa bano bantu bukwatanene na boloke.
9 Penepo i namani? Lelo batwe twi bapite bakwabo? Aa, ke
amopo! Mwanda twadi kala tubanena’mba ne Bayuda ne Bangidiki, bonso i babipya-mambo;
10 monka mokilembelwe amba:
“I kutupu muntu moloke, nansha umo mwine; 11 i kutupu
nansha umo udi na bujinguludi, i
kutupu nansha umo ukimbanga
¯
Leza. 12 Bantu bonso i basasuke, abo bonso abaikala ba bitupu;
i kutupu nansha umo ulonga biyampe, i kutupu nansha umo
mwine.” 13 “Mudibu wabo udi
pamo bwa kibundu kidi pululu,
bongojana na ndimi yabo.” “Bulembe bwa bipidibona budi mu
milomo yabo.” 14 “Kadi kyakanwa kyabo i kiyule mafingo
¯
ne bululu.” 15 “Mayo abo apelakananga kukamwanga mashi.”
16 “Musala ne bumonya-malwa
bidi mu mashinda abo, 17 kadi
245
Bonso i bapye mambo. Boloke pa lwitabijo
kebayukilepo dishinda dya
ndoe.” 18 “Mu meso abo i mutupu kwakamwa Leza.”
19 Pano tubayuka’mba bintu
byonso binena Bijila bitalanga
boba balonda Bijila, mwanda wa
¯
¯
kubija nya kyakanwa kyonso ne
ino ntanda yonso nayo ikale mifwaninwe kupebwa mfuto na
Leza. 20 Nanshi i kutupu ngitu
nansha imo ikatelwa bu myoloke
ku meso andi pa mwanda wa mingilo ya bijila, mwanda bijila byo
biyukanya bubi senene.
21 Ino pano boloke bwa Leza i
¯
busokolwe patoka pampikwa bijila, enka mwibusapwila Bijila ne
Bapolofeto bukamoni, 22 bine,
i boloke bwa Leza kupityila ku
lwitabijo mudi Yesu Kidishitu,
ku boba bonso badi na lwitabijo. Mwanda i kutupu amba yeu
ye yeu. 23 Mwanda bonso i bapye mambo kadi kebafikilangapo
pa ntumbo ya Leza, 24 ne kutelwa kobatelwa bu boloke i kyabuntu kya ku bitupu pa kanye kandi kakatampe kupityila ku bu¯
nyongolodi bwa kinkulwa kyafutyile Kidishitu Yesu. 25 Leza
¯
wamupene bu kyamulambu kya
kupwanya kupityila ku lwitabijo
mu mashi andi. Walongele kino
mwanda wa kulombola boloke
¯
bwandi, ke-muntu Leza wadi utukije mutyima ne kulekela bubi
¯
bwalongelwe pa kala. 26 Walongele namino mwanda wa kulombola boloke bwandi mu kino kitatyi, amba ekale moloke nansha
patela muntu udi na lwitabijo
mudi Yesu bu moloke.
27 Le penepo kwitatula kudi
kwepi? Kekudipo kitatwilwa. Le
i pa bijila’ka? Le i pa bijila bya mi-
LOMA 3:18–4:7
ngilo’ni? Aa, ke pa abyopo, ino i
pa bijila bya lwitabijo. 28 Mwanda tubamone amba muntu
utelwanga bu moloke na lwitabijo pampikwa mingilo ya bijila.
29 Nansha, le aye i Leza wa Bayuda kete? Mwene i ne wa bantu
ba mizo bene? En-en, i ne wa bantu ba mizo bene. 30 Leza byadi umo, nanshi ukatela bantu
batwelele kwisao bu boloke pa
mwanda wa lwitabijo ne bantu
bampikwa kutwela kwisao bu boloke pa lwitabijo lwabo. 31 Penepo batwe le tubaipaya bijila na
lwitabijo lwetu? Aa, nansha dimo!
Inoko, tubaningija bijila.
Byobidi nankyo, le tukanena
namani pa mwanda wa Abalahama mukulutuba wetu ku
ngitu? 2 Kimfwa, shi Abala¯
hama watelelwe bu moloke pa
¯
mwanda wa mingilo, longa waikele na bubinga bwa kwitumbija; ino ke ku mesopo a Leza.
3 Mwanda le kisonekwa kinena namani? Amba, “Abalahama
¯
walombwele lwitabijo mudi Ye¯
hova, penepo lwamubadilwa bu
boloke.” 4 Ino ku muntu wingila, mpalo yandi imubadilwanga
bu kintu kyafwaninwe kufutwa,
ke kya ku kanyepo kakatampe,
mhm. 5 Inoko ku muntu kengilapo, aye’ko wikele na lwitabijo mudi yewa utelanga muntu
wampikwa bwine Leza bu moloke, lwitabijo lwandi lubalwanga bu boloke. 6 Monka munenena ne Davida pa mwanda wa
¯
katokwe ka muntu ubalwa na
Leza bu moloke aye wampikwa mingilo amba: 7 “Ba ka¯
¯
tokwe i boba bobalekele kujilu¯
¯
la kwabo ne bobaputyıle bubi
4
LOMA 4:8-25
¯
Lwitabijo lwa Abalahama; kelwadipo luzoze
¯
bwabo; 8 wa katokwe i yewa
wa bubi kebukabalwapo nansha
dimo na Yehova.”
¯
9 Penepo, le kano katokwe i
enka ka bantu batwelele kwisao’ni, i ne ka bampikwa kutwela kwisao bene? Mwanda tubanena’mba: “Lwitabijo lwa Abala¯
¯
hama lwamubadılwe bu boloke.”
¯
10 Lelo i kyaba’ka kine kyolwa¯
mubadılwe bu boloke? Le i pa¯
wadi kemutwele kwisao’ni, i pa¯
¯
wadi katwelele kwisao? I pawa¯
di katwelele kwisao, wadi wampikwa kutwela kwisao. 11 Kadi
¯
watambwile kiyukeno, ke disao
kadi, kiyukeno kya boloke na
¯
¯
lwitabijo lwaadi nalo pawadi katwelele kwisao, amba ekale shandya bonso badi na lwitabijo abo
papo bampikwa kutwela kwisao,
mwanda wa boloke bwibabadilwe; 12 kadi mwanda wa ekale
shandya lutundu lutwelele kwisao, ke enkapo wa boba balamete
ku myanda ya disao dya ku ngitu, aa, ino i ne wa boba banangila
monka mu mayo a lolwa lwitabijo
¯
¯
lwadi na tata Abalahama pawadi
katwelele kwisao.
¯
13 Mwanda ke pa bijilapo patambwidile Abalahama nansha lukunwa lwandi mulao amba ukekalanga mpyana wa ntanda, ino
i pa boloke kupityila ku lwitabijo. 14 Mwanda shi boba balamete ku myanda ya bijila i bampyana, nankyo lwitabijo lubaikala lwa bitupu ne mulao mwine
ubafu. 15 Na bubine Bijila bikolomonanga bukalabale, ino kokwa kwampikwa bijila, ne kujilula kwa bijila kwine i kutupu’ko.
16 O mwanda mwine i kupityila ku lwitabijo, amba pa kanye
246
kakatampe, mwanda wa mulao
wikale ukulupilwa na lukunwa
lwandi lonso, ke enkapo boba balamete ku myanda ya Bijila, ino
i ne boba balamete ku myanda
ya lwitabijo lwa Abalahama, tata
wetu batwe bonso. 17 (Monka
mokilembelwe amba: “Nakutonge kodi shandya mizo mivu¯
le.”) Kino kyadi ku meso a Leza,
¯
Mwine waadi witabije, yewa wi¯
kadija bafwe ke bomi ne kutela bintu kebidi’ko bwa abyo bi¯
di’ko. 18 Nansha byobyadi bikomo kukulupila, ino pa mwa¯
nda wa lukulupilo waikele na
lwitabijo, amba ukekalanga shandya mizo mivule mungya byo¯
bya byanenenwe amba: “E monka mukekadila ne lukunwa
¯
lobe.” 19 Kadi, nansha byaka¯
zozelepo mu lwitabijo, wamwene
umbidi wandi pamo bwa mufwe
¯
kala, mwanda wadi kadi na kintu
´
kya myaka katwa, ne nda ya Sala
nayo’nka bwa mifwe. 20 Ino pa
¯
mwanda wa mulao wa Leza katenkenepo nansha kubulwa lwi¯
tabijo, ino wakankamene mu lwi¯
tabijo lwandi, watumbija Leza
¯
ntumbo 21 kadi wadi ukulupile binebine amba byobya byalaile
ukokeja kadi kwibilonga. 22 O
¯
¯
mwanda “lwamubadılwe bu boloke.”
23 Inoko bino binenwa bya’¯
¯
¯
mba, “lwamubadılwe,” kebyalembelwepo enka pa mwanda wandi kete, 24 ino i ne pa mwanda
wetu amba netu lwitubadilwe,
mwanda twitabije mudi yewa wasangwile Yesu Mfumwetu mu ba¯
fwe. 25 Aye wapenwe pa mwanda wa bilubo byetu kupwa wa-
247
¯
Wafwidile bipya-mambo. Lufu ku muntu umo
LOMA 5:1-17
sangulwa mwanda wa tutelwe bu kyo, ino kadi tusepelelanga mudi
boloke.
Leza kupityila kudi Mfumwetu
Penepo pano potwatelwa bu Yesu Kidishitu mwine wetupwaboloke pa mwanda wa lwi- nija.
¯
12 O mwanda, monka mwatabijo, twikalei nanshi mu ndoe
na Leza kupityila kudi Mfumwe- twelele bubi mu ino ntanda kutu Yesu Kidishitu, 2 kwine ko- pityila ku muntu umo ne lufu
twamwena ne muswelo wa kufi- kupityila ku bubi, ne lufu
kila na lwitabijo lwetu mu kano nalo lwasambakana ku bantu bokanye kakatampe mwine motwi- nso mwanda bonso balongele
¯
mene’mu; kadi tusepelelei, pa lu- bubi—. 13 Mwanda bubi bwadi
¯
kulupilo lwa ntumbo ya Leza. mu ino ntanda kufika ne paikele’3 Ke enkapo pa kyakyo, ino tu- ko Bijila, ino bubi kebulambikwasepelelei ne mu byamalwa, mwa- ngapo muntu shi kekudipo biji¯
nda tuyukile amba kyamalwa la. 14 Inoko lufu lwabikele
bu¯
¯
kiletanga kuminina; 4 kumini- lopwe tamba pa Adama kufika ne
na nako, ngikadila mitabijibwe; pa Mosesa, enka ne pa boba bene
ngikadila mitabijibwe nayo, lu- kebalongelepo bubi budi pamo na
kulupilo, 5 lukulupilo nalo ke- kujilula kwa Adama, wiifwene na
lufikijangapo muntu ku kufwiji- yewa wadi wa kwiya.
bwa bumvu; mwanda buswe bwa
15 Ino mobikadile na kyabu¯
Leza i bupungulwilwe mu mityi- ntu kemobyaikadilepo
na kilubo.
ma yetu kupityila ku mushipidiMwanda shi pa kilubo kya muntu
tu ujila otwapelwe.
umo bavule bafwile, nanshi ka6 Mwanda, na bubine, potwanye kakatampe ka Leza ne kya¯
¯
di tukidi bakokekoke, Kidishibuntu kyandi kya ku bitupu kya¯
tu wafwidile bantu ba kubulwa
apene pamo na kanye kakatampe
bwine Leza pa kitatyi kitungwe.
pa muntu umo, Yesu Kidishitu,
7 Mwanda ke divulepo muntu
¯
kufwila moloke; ino na bubine, nabyo po pene byavudıle bavule
pa mwanda wa muntu muyampe, bene. 16 Ne kadi mobikadile na
kya ku bitupu kemomuntu ubwanya padi kusomo- kyabuntu
¯
¯
nwa kumufwila. 8 Ino Leza we- byafudilepo na muntu umo walo¯
tulombola buswe bwandi mu uno ngele bubi. Mwanda butyibi bwamuswelo amba, potwadi tukidi tyibilwe kupwa kwa kilubo kimo
ino kyabuntu kyababipya-mambo, Kidishitu wetu- i kuponejibwa,
¯
fwidile. 9 Nanshi pano potwa- penwe kupwa kwa bilubo bivule i
telwa bu boloke pa mashi andi, po kutelwa bu boloke. 17 Mwanda
pene potukapanda ku bukalaba- shi¯ pa kilubo kya muntu umo lufu
le kupityila kwadi. 10 Mwanda lwabikele bulopwe kupityila kudi
shi, potwadi balwana, twapwani- muntu’wa, nanshi boba batambujibwe na Leza pa lufu lwa wandi la bungibungi bwa kanye kakataMwana, pano potwapwana, po mpe ne bwa kyabuntu kya ku bi¯
pene potukapandijibwa na bumi tupu kya boloke po pene nabo ba¯
bwandi. 11 Ke enkapo pa kya- kabikalanga bu balopwe mu bumi
5
LOMA 5:18–6:15
Lubatyijo mudi Yesu. Ufwa kakidi mambo
kupityila ku muntu umo, Yesu
Kidishitu.
¯
18 Nanshi, monka mwaponejibwe bantu ba miswelo yonso pa
kilubo kimo, mo monka mwatelelwa bantu ba miswelo yonso bu
¯
boloke mwanda wa bumi pa kilongwa kimo kya kubingijibwa.
¯
19 Mwanda monka mwalengeje
¯
kubulwa kikokeji kwa muntu
umo bavule ke babipya-mambo,
¯
ne kikokeji kya muntu umo nakyo mo monka kikalengeja bavule ke boloke. 20 Ebiya Bijila
byaiya kwilundila’ko amba kuluba kuvudile’ko. Ino kokwa kwadi
kuvula bubi, po pene kanye kakatampe nako kadi kavudila’ko.
21 Mwanda waka? Mwanda, mo¯
nka mwabikadile bubi bulopwe
pamo na lufu, mo monka musa
kubikela kanye kakatampe bulopwe kupityila ku boloke butwa¯
la ku bumi bwa nyeke kupityila
kudi Yesu Kidishitu Mfumwetu.
Shi ke pano, le tukanena namani? Le tukendelela kulonga bubi amba kanye kakatampe
nako kavudile’ko? 2 Aa, nansha dimo! Byotwafwile ku bubi,
le tukendelela namani kwikala
monka mu bubi? 3 Nansha le
kemuyukilepo amba batwe bonso babatyijibwe mudi Kidishitu
Yesu twabatyijibwe mu lufu lwa¯
ndi? 4 Nanshi twajıkilwe pamo
nandi kupityila ku lubatyijo lwetu mu lufu lwandi, amba, monka mwasangukile Kidishitu mu
bafwe ku ntumbo ya Tata, netu
mo monka, tufwaninwe kunangi¯
la mu bumi bupya. 5 Mwanda
shi tubaikala nandi umbumo mu
lufu lwiifwene na lwandi, nankyo
bine tukekalanga nandi umbu-
6
248
mo ne mu lusangukilo lwiifwene na lwandi; 6 mwanda tuyukile amba bumuntu bwetu bwa
kala bwapopelwe ku mutyi pamo
nandi, amba ngitu yetu ya bubi
ipwibwe bukomo, ne amba tuleke
kwikala monka bapika ba bubi.
7 Mwanda yewa wafwa watalulwa mambo a bubi bwandi.
8 Ne kadi, shi twafwile pamo
na Kidishitu, tukulupile amba
¯
tukekalanga bomi pamo nandi.
9 Mwanda tuyukile amba Kidishitu, pano pasangwilwe mu bafwe, kakifupo monka; lufu kelukimubikalapo bufumu monka. 10 Mwanda lufu lwaafwile, wafwile’lo pa mwanda wa bubi
¯
dimo kupwididile; ino bumi bwadi nabo, wikele nabo pa mwanda
wa Leza. 11 Ne banwe nenu mo
monka: mwimonei bine bu bafwe
¯
pa mwanda wa bubi ino bomi pa
mwanda wa Leza mudi Kidishitu
Yesu.
12 Nanshi bubi kebwakyendelela kwimubikala bulopwe mu
¯
imbidi yenu ya lufu, kemukokela
bya kusakasaka byayo. 13 Na¯
nsha kwendelela kupana bya ku
ngitu yenu ku bubi pamo bwa
byabulwi bya bukondame, ino
¯
mwipanei kudi Leza pamo bwa
¯
bomi batambile mu bafwe, ne ku¯
pana bya ku ngitu yenu kudi
Leza pamo bwa byabulwi bya boloke. 14 Ke-buntu bubi kebufwaninwepo kwimubikala bufumu, mwanda kemudipo mu bijila, aa, ino mudi mu kanye kakatampe.
15 Penepo ke bika? Lelo tulonge bubi mwanda batwe ketudipo mu bijila ino tudi mu
kanye kakatampe? Aa, na-
249
7
LOMA 6:16–7:10
¯
mumi; ino shi wandi mulume
wafu, wanyongololwa ku bijila
bya wandi mulume. 3 Nanshi
¯
pakidi wandi mulume mumi, uketwa bu wa makoji shi ekale ke wa
muntu ungi. Ino shi wandi mulu¯
me wafu, wakulwa ku bijila byandi, papo kadipo wa makoji shi
waikala ke wa muntu ungi.
4 Nanshi, a banabetu, ne banwe nenu mwafwile ku Bijila kupityila ku umbidi wa Kidishitu,
amba mwikale ba muntu ungi,
ba yewa wasangwilwe mu bafwe, amba tupe bipa bya Leza.
5 Mwanda potwadi twiendeja
mu bu ngitu, bya kusakasaka bya
bubi byobya byadi bilangulwanga
na Bijila byadi bingila mu bya ku
ngitu byetu amba tupe bipa bya
lufu. 6 Ino pano twi banyongololwe ku Bijila, mwanda twafwile ku byobya byadi bitukwete,
amba tumone mwa kwikadila bapika mu muswelo mupya na mushipiditu, ke mu muswelopo wa
kala na mukanda wa bijila mulembwe, aa.
7 Le penepo tunene namani?
Le Bijila i bubi? Aa, nansha dimo!
Na bubine nkyadipo wa kuyuka bubi shi Bijila kebyadi’kopo; kimfwa, nkyadipo wa kuyuka
¯
makomwa-meso shi Bijila kebyanenenepo amba: “Kokakomwa
meso.” 8 Inoko bubi, pa kupebwa mukenga na mbila, bwaumfikije ku makomwa-meso a miswelo yonso, mwanda kwampikwa
bijila bubi bwadi bufwe. 9 Ne
¯
kadi, dibajinji nadi mumi kwampikwa bijila; ino mbila pa ku¯
fika, bubi bwaikala na bumi monka, ino ami nafwa. 10 Mbila
¯
nayo yadi ya kutwala ku bumi, yo
Mpalo ya bubi. Bijila biyukanyanga bubi
nsha dimo! 16 Le kemuyukile¯
po amba shi mwipana ku muntu
¯
kampanda bu bapika bakokele,
¯
mwi bapika ba yewa omukokele’wa, shi bapika ba bubi butwa¯
la ku lufu, shi bapika ba kikokeji kitwala ku boloke? 17 Ino
tufwija’ko Leza byomwadi bidi
bapika ba bubi ino pano kemu¯
di bakokele na mutyima umo ku
bufundiji bwa kulondela’po kobe¯
mufikije. 18 Bine, byomwakudilwe ku bubi, pano kemudi bapika ba boloke. 19 Nesambe mwisambilanga bantu mwanda wa
¯
¯
buk okek oke bwa ngitu yenu:
¯
mwanda monka momwapanine
bya ku ngitu yenu bu bapika ba
disubi ne ba kujilula bijila kutwala ku kujilula bijila, nanshi pano
¯
panai bya ku ngitu yenu bu bapika ba boloke butwala ku buujila. 20 Mwanda pomwadi bapika ba bubi, kemwadipo babikalwe
na boloke.
21 Penepo i bipa’ka byomwadi mwangulanga kyokya kyaba’kya? I bintu byomwivwana pano
bumvu. Mwanda mfulo ya bino
bintu i lufu. 22 Ino pano, byo¯
mwakudilwe ku bubi kemudi bapika ba Leza, mwangulanga bipa
¯
mu buujila, kadi ku mfulo, bumi
bwa nyeke. 23 Mwanda mpalo
ipala bubi i lufu, ino kyabuntu ki¯
¯
pana Leza i bumi bwa nyeke mudi
Kidishitu Yesu Mfumwetu.
Le padi kemuyukilepo’ni, a
banabetu, (mwanda nesambanga na boba bayukile bijila,)
amba Bijila bibikalanga muntu
¯
bufumu shi ukidi mumi? 2 Kimfwa, mwana-mukaji musongwe
ukutyilwe na bijila kudi wandi
mulume pakidi wandi mulume
LOMA 7:11–8:8
˜
¯
Ngitu ilwa na neni. Mushipiditu i bumi, ndoe
mine yonamwene amba itwalanga ku lufu. 11 Mwanda bubi,
pa kupebwa mukenga na mbila,
˜
bwaunongwele ne kungipaya kupityila ku mbila’ya. 12 Nanshi,
Bijila abyo bijilanga, ne mbila
nayo ijilanga, i myoloke kadi miyampe.
13 Penepo, le kyokya kiyampe kyo kyaundetela lufu? Aa,
nansha dimo! Ino bubi bo bundetele’lo, amba kimweke amba
bubi bumfikijanga ku lufu kupityila ku kyokya kiyampe; amba
bubi bubipile’ko mpata kupityila ku mbila. 14 Mwanda tuyukile amba Bijila i bya ku mushipiditu; ino amiwa ne wa ku ngitu,
mupotejibwe ku bubi. 15 Mwa˜
nda nkivwanijepo byononanga.
˜
Byobya byonsaka, e byonkilonangapo nyeke; ino byobya byonshikilwe’ko e byononga. 16 Inoko, shi byobya byonkisakilepo
e byononga, naitabija’mba Bijila i bilumbuluke. 17 Ino pano
˜
nkikilonanga’byopo, bubi’ko bwikele mudi ami bo bulonga’byo.
18 Mwanda ndyukile amba mudi
ami, ke mu ngitu yami kadi,
kemudipo kiyampe nansha
kimo; mwanda ami’ko ngabilanga kulonga kilumbuluke, ino bukomo bwa kulonga’kyo mpika.
19 Mwanda kiyampe kyonsaka e
kyonkilongapo, ino kibi kyonki˜
sakilepo e kyononanga nyeke.
˜
20 Shi pano nonanga kyonkisakilepo, nkikidipo ami ulonga’kyo,
ino i bubi bwikele mudi ami.
21 Nanshi namone kino kijila
mu mwanda wami: amba popa ponsaka kulonga kyoloke, kibi kidi
ponka pamo nami. 22 Ami na
bubine ndoelelwe bijila bya Leza
250
mwendele muntu udi munda
mwami, 23 ino namone mu ngitu yami kijila kikwabo kilwa di˜
vita na kijila kya mu neni yami
ne kuntwala bu umpika ku kijila kya bubi kidi mu bya ku ngitu byami. 24 Yo! ami kimonya¯
malwa! I ani le ukankula ku ngitu imfikija ku luno lufu? 25 Nafwija’ko Leza kupityila kudi
Yesu Kidishitu Mfumwetu! Na˜
nshi, na neni yami ndi umpika wa
bijila bya Leza, ino na ngitu yami,
ndi wa kijila kya bubi.
boba badi umbumo
8 Nanshi
na Kidishitu Yesu kebadipo kyobaponejibwa. 2 Mwanda
kijila kya owa mushipiditu uleta
¯
bumi umbumo na Kidishitu Yesu
¯
kibakukula ku kijila kya bubi ne
kya lufu. 3 Kyokya kekyadipo
kibwanya kulonga Bijila mwanda byadi bizoze kupityila ku ngitu, Leza walongele’kyo na kutuma wandi Mwana mu ngitu iifwene na ngitu ya bubi ne pa mwanda wa bubi, waponeja bubi mu
˜
ngitu, 4 amba misonanya myoloke ya Bijila ifikidile motudi
batwe banangila mwendele mushipiditu, ke mwendele ngitupo,
aa. 5 Mwanda boba banangila
mwendele ngitu batanga mityima yabo ku bintu bya ku ngitu, ino boba banangila mwendele
mushipiditu, ku bintu bya mushipiditu. 6 Mwanda kuta mutyima ku ngitu i lufu, ino kuta mu¯
tyima ku mushipiditu i bumi ne
ndoe; 7 mwanda kuta mutyima ku ngitu i lwana na Leza,
¯
mwanda ayo keikokelangapo bijila bya Leza bininge, kadi bine keibwanyapo. 8 Nanshi boba ba-
251
Mushipiditu usapula bukamoni, witusengelanga
nanga mwendele ngitu kebakokejapo kusangaja Leza.
9 Inoko, shi bine mushipiditu wa Leza wikele momudi, na˜
nkyo banwe munananga mwendele mushipiditu, ke mwendele
ngitupo, aa. Ino shi muntu kadipo na mushipiditu wa Kidishitu,
yao muntu ke wandipo. 10 Ino
shi Kidishitu udi nenu umbumo,
nabya umbidi i mufwe pa mwanda wa bubi, ino mushipiditu
¯
ao i b umi pa mwanda wa boloke. 11 Shi pano mushipiditu
wa yewa wasangwile Yesu mu bafwe udi momudi, nabya yewa wasangwile Kidishitu Yesu mu ba¯
fwe ukalamuna ne imbidi yenu
¯
ya lufu ke myumi kupityila ku
mushipiditu wandi udi momudi.
12 Shi ke pano, a banabetu,
¯
ketuningilwepo kukokela ngitu na kwiendeja mwendele ngitu; 13 mwanda shi mwiendeje mwendele ngitu nankyo bine
mwi ba kufwa; ino shi mwipaye bilongwa bya ngitu na mu¯
shipiditu, musa kwikala bomi.
14 Mwanda bonso baludikwa na
mushipiditu wa Leza i bana ba
Leza. 15 Mwanda banwe kemwatambwilepo mushipiditu wa
bupika wimulengeja moyo dikwabo, ino mwatambwile mushipiditu wa kwimwalamuna kemudi bana, mushipiditu otwita nao
amba: “Abba, Tata!” 16 Mushipiditu mwine usapulanga bukamoni na mushipiditu wetu amba
twi bana ba Leza. 17 Nanshi
shi twi bana ba Leza, kadi twi bampyana: bine bampyana ba Leza,
ino bakapyana pamo na Kidishitu, wivwane shi tususuke bidi
LOMA 8:9-27
pamo nandi amba tutumbijibwe
ne ntumbo pamo nandi.
18 Shi ke pano namone amba
masusu a kino kitatyi keadingakenepo nansha bityetye na
ntumbo isa kusokolwa motudi.
19 Mwanda bipangwa bitengele na kipyupyu kusokolwa kwa
bana ba Leza. 20 Mwanda bipa¯
ngwa byafikijibwe ku bukobaka¯
ne, ke abyopo bine byasakile, aa,
¯
ino i kupityila kudi yewa webifikije’ko, pa mwanda wa lukulupilo
21 amba bipangwa bine nabyo bi¯
kakulwe mu bupika bwa kubola ne kwikala na bwanapabo bwa
ntumbo budi na bana ba Leza.
22 Mwanda tuyukile amba bipangwa byonso pamo bibinzanga’nka kubinza ne kususuka pamo
kufika ne pano. 23 Ke enkapo
kyakyo, ino ne batwe bene badi
na kyangulwa kibajinji, ke mushipiditu kadi, bine, netu tubinzanga munda mwetu pano potutengele na kipyupyu kwalamunwa ketudi bana, kunyongolo¯
lwa mu imbidi yetu na kinkulwa.
24 Mwanda twapandijibwe mu
luno lukulupilo; ino lukulupilo lumweka na meso ke lukulupilopo,
mwanda shi muntu wamone kintu, le ekikulupile’ni, a? 25 Ino
shi tubakulupila kyokya kyoketumwenepo, nabya twikitengela¯
nga na kipyupyu ne kuminina.
26 Mo monka ne mushipiditu
nao wiyanga kwitukwasha mwa¯
¯
nda wa bukokekoke bwetu; kepantu ketuyukangapo mwanda mwine otufwaninwe kulomba mobifwaninwe, ino mushipiditu ao mwine witusengelanga
na imbinzo yampikwa kunenwa.
27 Inoko yewa ubandaulanga
LOMA 8:28–9:7
Batongelwe kala. Lukunwa lwa Abalahama
mityima uyukile mwikadile mushipiditu, mwanda ao usengelanga bajila monka musakila Leza.
28 Pano tuyukile amba Leza
ulengejanga mingilo yandi yonso
ingidile pamo mwanda wa kamweno ka boba basenswe Leza,
˜
boba bene betyilwe kukwatanana na mpango yandi; 29 mwanda boba baayukile dibajinji bo
bonka baatongele kala bekale kulonda kyelekejo kya wandi Mwana, amba ekale ke umbedi mu banababo bangibangi. 30 Ne kadi,
boba bawatongele kala bo bonka
bawaityile; kadi boba bawaityile
bo bonka bawatelele bu boloke.
¯
Mfulo mfulo boba bawatelele bu
boloke bo bonka baatumbije.
31 Penepo, le tunene’byo namani? Shi Leza udi netu, le ukalwa netu i ani? 32 Aye muntu
¯
kaelelepo kunyuma nansha wa¯
ndi Mwana mwine, ino wamupana pa mwanda wa batwe bonso, le
abulwe namani kwitupa na mu¯
tyima to ne bintu bikwabo byonso
pamo nandi? 33 Lelo i ani ukasambila batongwe ba Leza? Leza
ye Mwine wibatela bu boloke.
34 Le i ani ukebaponeja? Kidishitu Yesu ye aye wafwile, en-en, ye
mwine wasangwilwe mu bafwe,
udi ku lundyo lwa Leza, kadi witusengelanga batwe.
35 I ani le uketusansanya na
buswe bwa Kidishitu? Le i byamalwa’ni, i tusua’ni, i kupangwapangwa’ni, i nzala’ni, i mutaka’ni, i byaka’ni, nansha i kipete?
36 Monka mokilembelwe amba:
“Pa mwanda obe tufikijibwanga
ku lufu dyuba dyonso, tumonwa¯
nga pamo bwa mikoko ya kutapa.” 37 Inoko, mu bino byonso’-
252
bi tutambanga’mo banekenye
¯
nekenye kupityila kudi yewa wetusenswe. 38 Mwanda nkulupile na kusumininwa’mba na¯
nsha lufu nansha bumi nansha
bamwikeulu nansha maludiki
nansha bintu bidi’po pano nansha
¯
bintu bik aya’ko nansha buko¯
mo 39 nansha bula bwa mulu
nansha bula bwa munshi nansha
kipangwa kikwabo shi kika, shi
kika kebikakokejapo kwitusansanya na buswe bwa Leza budi
mudi Kidishitu Yesu Mfumwetu.
Ami nenanga bya bine mudi
Kidishitu; nkibepangapo,
mwanda mutyima wami wa mundamunda usapulanga bukamoni pamo nami mu mushipiditu
ujila, 2 amba ngidi na njia mikatampe ne misanshi keipu ku
mutyima wami. 3 Mwanda naabila shi ami mwine nadi nansha
musansane na Kidishitu bwa muntu mufingwe mafingo pa mwanda wa banabetu, bombutulwa
nabo ku ngitu, 4 bene Isalela.
Abo bo bene ba kwalamunwa ke
¯
¯
bana, bene ntumbo, bene bipwa¯
no, bene ba kupebwa Bijila, bene
¯
mingilo ikola, ne ben e milao.
¯
5 Abo bo bene bakulutuba kadi
kobadi ko kwatambile Kidishitu
mwendele ngitu: Leza, udi peulu
pa byonso, eselwe dyese nyeke ne
nyekeke. Amena.
6 Inoko, ke kunenapo amba kinenwa kya Leza kyatuninye, aa.
Mwanda ke bonsopo babutwilwe
na Isalela bekele binebine bene
“Isalela.” 7 Kadi ke mwandapo
amba byobadi lukunwa lwa Abalahama abo bonso i bana, aa, ino
kilembelwe amba: “Kyokya kiketwa bu ‘lukunwa lobe’ kikatamba
9
253
Leza kadipo na bukondame. Bintu bya lusa
kudi Izake.” 8 Nanshi, bana ba
ku ngitu na bubine ke banapo
ba Leza, ino bana ba mulao bo
babalwa bu lukunwa. 9 Mwa¯
nda kinenwa kya mulao kyane¯
nenwe namino amba: “Nkayanga
pa kino kitatyi ne Sala nandi
ukekalanga na mwana.” 10 Ino
¯
ke enkapo papo, mhm, i ne paimite Lebeka bana ba mapasa
ku muntu umo, Izake mukulu¯
tuba wetu: 11 mwanda pobadi
¯
kebabutwilwe ne pobadi kebalongele kiyampe nansha kibi, pa
kusaka’mba mpango ya Leza ya
kutonga ilonde nyeke musakila
yewa Mwine witanga, ke mwe¯
ndele mingilopo aa, 12 bamulombwele amba: “Mukulu ukekala
umpika wa nkasa.” 13 Monka
mokilembelwe amba: “Nasenswe
Yakoba, ino Esau namushikilwe.”
14 Le penepo tunene namani? Le Leza udi na bukondame? Aa, nansha dimo! 15 Mwanda aye unena Mosesa amba:
“Nkafwila lusa yewa omfwila
lusa, kadi nkakwatyilwa bulanda yewa onkwatyilwa bulanda.”
16 Nanshi, kebilondangapo musakila muntu nansha yewa ulonga bukomo, ino i musakila Leza,
mwine udi na lusa. 17 Mwanda
Kisonekwa kinena Felo amba:
“O mwanda mwine uno onaku¯
lekele, amba pa mwanda obe nombole bukomo bwami, ne amba
dijina dyami disapulwe pa ntanda ponso.” 18 Nanshi, yewa
wasakile umufwilanga lusa, ino
¯
yewa wasakile umulekanga omije mutwe.
19 Pa kino ukangipangula’mba: “I kika le kyaboila bantu
LOMA 9:8-29
tuto? Mwanda i ani le wako¯
mene kiswa-mutyima kyandi?”
20 Ino abe muntu, le wi ani upatanya Leza? Le kintu kibumbwe
kikanene mwine ubumbile’kyo
amba, “Kyowaunongele uno muswelo i kika?” 21 I namani le?
Le umbumbi kadipo na lupusa
pa dilongo’ni, lupusa lwa kupunga ku mukama umo onka kintu
¯
kya mwingilo mulemekibwe, ne
kikwabo kya mwingilo mufutululwe? 22 Le penepo bikekala namani shi Leza wadi na mutyima
wa kulombola bukalabale bwandi
ne kuyukanya bukomo bwandi
¯
ino watukijija mutyima pakatampe bintu bya bukalabale bifwaninwe konakanibwa? 23 Kadi
shi walongele nabya mwanda wa
kuyukanya bupeta bwa ntumbo
yandi pa bintu bya lusa, byawateakenye kala mwanda wa
ntumbo, 24 ke batwe bano’ba
kadi, bene bawaityile, ke enkapo mu Bayuda kete, ino i ne mu
mizo mwine, penepo kibi i kyepi?
25 I pamo na mwanenena ne mu
Hosea’mba: “Boba ke bami bantupo nkebeta bu ‘bami bantu,’ ne
yewa mwana-mukaji kadipo muswe bu ‘muswedibwe’; 26 kadi
mu kifuko mwadi mwibanenwanga’mba, ‘Banwe ke mwi bami
bantupo,’ mwine’mo baketwa’mo
¯
bu ‘bana ba Leza mumi.’ ”
27 Ne kadi, Isaya wela lubila
pa mwanda wa Isalela’mba: “Nansha bungi bwa bana ba Isalela
bwikale bwa musenga wa ku dijiba, enka bashele’ko kete bo bakapanda. 28 Mwanda Yehova
ukatyibila ntanda mambo, kuvuija’o ne kwipipija’o.” 29 Kadi,
¯
monka mwalaile Isaya’mba: “Shi
LOMA 9:30–10:16
10
254
¯
mba, ‘Le i ani ukatukila mu lupo¯
ngo?’ ko kunena’mba, kukabula
Kidishitu mu bafwe.” 8 Ino le
akyo kinena namani? Amba, “Kinenwa kidi pabwipi nobe, monka
mu kyakanwa kyobe ne mu mutyima obe”; ko kunena’mba, “kinenwa” kya lwitabijo, kine kyotusapula. 9 Mwanda shi unene
¯
patokelela kyokya ‘kinenwa monka mu kyakanwa kyobe,’ amba
Yesu i Mfumwami, ne kulombola
lwitabijo mu mutyima obe amba
Leza wamusangwile mu bafwe
nabya ukapandanga. 10 Mwanda ku mutyima ko kulombolanga muntu lwitabijo mwanda wa
boloke, ino ku kyakanwa ko ku¯
nenanga muntu patokelela mwanda wa lupandilo.
11 Mwanda Kisonekwa kinena’mba: “I kutupu muntu umwitabija ukafwijibwa bumvu.”
12 Mwanda i kutupu kwishila
kudi pa bukata bwa Muyuda ne
Mungidiki, mwanda kudi Mfumwetu umo enka udi peulu pa
bonso, mwine mpeta wa boba bonso bamwitanga. 13 Mwanda
“ense wa kwita dijina dya Yehova ukapandanga.” 14 Ino, le
bakamwita namani yewa okebetabijepo? Ne kadi, le bakamwitabija namani yewa okebaivwene?
Ne kadi, le bakevwana namani
kwampikwa muntu wa kusapula? 15 Ne kadi, le bakasapula
namani shi kebatuminwepo? Monka mokilembelwe amba: “Buya’opo maulu a boba basapula myanda miyampe ya bintu biyampe!”
¯
16 Inoko, abo bonso kebakokelepo myanda miyampe. Mwanda Isaya unena’mba: “A Yehova, le i ani waikele na lwita-
Bupyasakane bwa bubela. Kwita Yehova
Yehova wa bibumbo ketushidilepo lukunwa, twadi ba kwikala
¯
mwaikadile Sodoma, kadi twadi
¯
¯
ba kulongwa mwalongelwe Ngomola.”
30 Penepo le tunene namani?
Amba bantu ba mizo, nansha
byokebalondangapo boloke, ba¯
fik ıle pa boloke, boloke butamba ku lwitabijo; 31 ino Isalela aye, nansha byalondanga biji¯
la bya boloke, kafikılepo pa bijila. 32 Mwanda waka? Mwanda
kalondele’byopo na lwitabijo,
ino i na abyo bimanine pa mingilo. Bakukele ku “dibwe dikukaja”; 33 monka mokilembelwe
¯
amba: “Talai! Natula mu Ziona dibwe dikukaja ne mwala wa dibwe
˜
uponejanana, ino yewa wiwitabija kakafwijibwapo bumvu.”
A banabetu, na bubine,
mutyima wami muyampe ne kwabija kongabija Leza
i mwanda wa lupandilo lwabo.
2 Mwanda nasapula bukamoni
pa mwanda wabo amba badi na
bupyasakane kudi Leza; ino ke
mungyapo buyuki bwa binebine,
aa; 3 mwanda, byokebayukilepo boloke bwa Leza ino bakimba
¯
kwitudila’ko bwa abo bene, keba¯
k okelepo boloke bwa Leza.
4 Mwanda Kidishitu e mfulo ya
Bijila, amba yewa ense ulombola
lwitabijo ekale na boloke.
5 Mwanda Mosesa ulemba’mba yewa muntu ulonga boloke
¯
bwa Bijila ukekala mumi ponka
pa boloke. 6 Ino pa boloke butamba ku lwitabijo, i kinenwe namino amba: “Kokanena mu mutyima obe amba, ‘Le i ani ukakanda
¯
¯
mulu?’ ko kunena’mba, kukatukija’mo Kidishitu; 7 nansha’-
255
Bashele’ko. Mutumibwa wa mizo
bijo mu byobya byobaivwene
kotudi?” 17 Nanshi lwitabijo
lulondanga byobya bivwanwa.
Ne kadi byobya bivwanwa nabyo
i myanda ya Kidishitu. 18 Inoko naipangula, Lelo abo bakomenwe kwivwana’ni, a? Na bubine baivwene, “diwi dyabo dyaendele ku ntanda yonsololo, kadi
musapu wabo wafika ne ku mfulo ya ntanda ikelwe na bantu.”
19 Inoko naipangula, Lelo Isalela wakomenwe kuyuka’ni, a? Dibajinji Mosesa unena’mba: “Nkakolomona mukao wenu kupityila
ku muzo ungi; nkemukela bulobo
bubibubi kupityila ku muzo mulembakane.” 20 Ino Isaya wabulwe moyo kanena’mba: “Nasokolwa na boba kebadipo bankimba; nayukana ku boba kebadipo bangipangula.” 21 Ino pa
mwanda wa Isalela, wanena’mba:
¯
“Dyuba dyonso dituntulu naolola
maboko ami ku bantu bampikwa
¯
kikokeji ne ba lupata.”
Penepo naipangula, le
Leza waelele bantu bandi’ni, a? Aa, nansha dimo! Mwanda
nami ne mwine Isalela, wa ku
lukunwa lwa Abalahama, wa ku
kisaka kya Benjemani. 2 Leza
¯
kaelelepo bantu bandi, bene baayukile dibajinji. Lelo kemuyukilepo kyokya kinena Kisonekwa
¯
pa mwanda wa Ediya, paadi uze¯
nza Leza koku ut eba Isalela?
3 Amba, “A Yehova, abaipaya ba¯
¯
polofeto bobe, abatuta ne bisokelo byobe, nashala bunka bwami, kadi aba kebakimbe ne muya
wami mwine.” 4 Ino le kine¯
nwa kya Leza kyamunenene namani? Amba, “Nashiye’ko bantu
bami 7 000, bantu kebafukatyile-
11
LOMA 10:17–11:15
po Bala.” 5 Nanshi mo monka
ne mu kino kitatyi mwine, bashele’ko badi’ko mwendele butongi bwa pa kanye kakatampe.
6 Penepo shi i pa kanye kakatampe, nanshi kepakidipo pa mingilo; shi bitupu, kanye kakatampe kekadipo ka kwikala kanye
kakatampe.
7 Le penepo i namani? Kintu
kine kikimba Isalela na mikeketo
kamwene’kyopo, ino batongwe
bekimwene. Bakwabo baumije
mityima yabo; 8 monka mokilembelwe amba: “Leza webapele
mushipiditu wa tulo tukatampe,
meso keamonepo ne matwi keevwanapo, kufika ne dyalelo dino’di.” 9 Kadi, Davida unena’mba:
“Meza abo ekale ke dikinga, ke kidiba, ke kikukaja, ne mfuto kobadi; 10 meso abo nao ekale na
kafi kutyina’mba akamona, kadi
wibonyamije miongo yabo mafuku onso.”
11 Penepo naipangula’mba, Le
bakukele ne kuponenena’ni, a?
Aa, nansha dimo! Ino kukukala kwabo ko kwaletele lupandilo
lwa bantu ba mizo, mwanda wa
kwibakolomona mukao. 12 Penepa shi kukukala kwabo kushintulula bupeta ku ino ntanda,
kadi kutyepa kwabo kushintulula bupeta ku bantu ba mizo, le kibalwa kyabo kituntulu papo ke
pepi!
13 Pano kenesambe nenu banwe bantu ba mizo. Byondi mutumibwa wa mizo, ntumbijanga
mwingilo wami, 14 amba mone
shi mbwanya kukolomona’ko
mukao wa bantu bami ne kupandija’mo bamobamo. 15 Mwanda shi kupelwa kwabo kushintulula kupwanya ino ntanda,
LOMA 11:16-35
Balamikwe ku umpafu. Tunangu twa Leza
lelo kutambulwa kwabo kukashi¯
ntulula bika shi ke’nkapo bumi
bwa kutamba mu bafwe? 16 Ne
kadi, shi kyokya kiyetwe bu kyangulwa kibajinji i kijila, mukama
onso mutuntulu nao i ujila; kadi
shi muji i ujila, ne misambo mine
nayo i ijila.
17 Inoko, shi misambo imo yaposwelwe’ko ino abe, nansha byodi umpafu wa ntanda, walamikilwe kobadi kotome nabo butomvi
butyite bwa muji, 18 koketatwila misambo’ya. Ino shi ubetatwila’yo, vuluka’mba ke abepo
uselele muji, ino muji’ko o ukuselele. 19 Ebiya ukanena’mba:
“Baposwele misambo mwanda
wa bandamike’ko.” 20 I bya
bine! Baposwelwe mwanda babudilwe lwitabijo, ino abe wimene
pa mwanda wa lwitabijo. Kokianya, ino tyina moyo. 21 Mwa¯
nda shi Leza kaelelepo kunyuma yoya misambo ya kipangila, ne abe mwine kakakwelelapo kunyuma. 22 Shi ke pano
tala mwikadile kanye ka Leza
ne nsuminiji yandi. Ku boba baponene kudi nsuminiji, ino kodi
kudi kanye ka Leza, wivwane
shi wikale nyeke mu kanye kandi; shi bitupu, nabya nobe bakakuteta’ko. 23 Nansha ke abo
bene, shi kebekelepo nyeke mu
kubulwa lwitabijo kwabo, bakalamikwa’ko; mwanda Leza ukokeja kwibalamika’ko monka.
24 Mwanda shi abe watyibilwe
ku owa umpafu wa ntanda mungya kipangila walamikwa byampikwa kulonda kipangila ku
umpafu mukunwe, mwene ino
misambo ya kipangila yo mine
ikalamikwa monka ku umpafu
wayo!
256
25 Mwanda nkisakilepo mwikale bampikwa kuyuka kino kifibwe kikola, banwe banabetu,
kutyina mwakekala ba tunangu
mu meso enu banwe bene: amba
bamo mu Isalela i bomije mityima enka ne bibwana kibalwa
kituntulu kya bantu ba mizo,
26 kadi mu uno muswelo Isalela ense ukapandanga. Enka mokilembelwe amba: “Munyongolodi ukatamba ku Ziona ne kutalula bilongwa bya kubulwa bwine Leza kudi Yakoba. 27 Kadi
kino kyo kipwano kyonkapwana
nabo, ponkafundula bubi bwabo.”
28 I bine, mwendele myanda miyampe abo i balwana pa mwanda wenu, inoko mwendele butongi bwa Leza abo i baswedibwe pa mwanda wa bakulutuba
babo. 29 Mwanda byabuntu ne
lwito lwa Leza i bintu byakakealakanyapo. 30 Mwanda monka momwadi mwikadile dibaji¯
nji bampikwa kukokela Leza ino
pano mubafwilwa lusa pa mwa¯
nda wa kubulwa kikokeji kwabo,
31 ne abo nabo mo monka, aba¯
ikala pano ba kubulwa kikokeji, banwe’ko mubafikila ku kufwilwa lusa, amba abo nabo pano bamone kufwilwa lusa. 32 Mwanda Leza webashityila abo
¯
bonso pamo mu kubulwa kikokeji, amba ebafwile lusa abo bonso.
¯
33 Ee, munshi bula’mo mwa
bupeta, tunangu, ne buyuki bwa
Leza! Bine butyibi bwandi kebusokolwapo ne mashinda andi
nao keayukwapo! 34 Mwanda
˜
“i ani le wayuka neni ya Yehova, nansha i ani waikala mudingidi wandi?” 35 Nansha, “I ani le
wamupele bidi, amba nandi
257
Umbidi wa Kidishitu. Kokaluja kinongo
amwalwije?” 36 Mwanda bintu
byonsololo i bitambe kwadi, i bilongwe nandi, ne pa mwanda wandi. Ntumbo ikale kwadi nyeke
ne nyekeke. Amena.
¯
Nanshi nemwisashila pa
lusalusa lwa Leza, banwe
banabetu, lambulai imbidi yenu
¯
ke kitapwa kyumi, kijila, kitabijibwa na Leza, yo mingilo ikola na
malango enu. 2 Kadi lekai kwiula ino ngikadilo ya bintu, ino
˜
alamukai na kushinta neni yenu,
amba mujingulule banwe bene
kiswa-mutyima kya Leza kiyampe, kitabijibwe ne kibwaninine.
3 Mwanda pa kanye kakatampe ka Leza konapelwe, nalombola muntu ne muntu kwako
¯
umbukata mwenu amba kakılangila aye mwine bipitepite; ino
alange mwanda wa kwikala na
˜
neni mibwane, umo ne umo mungya kipimo kya lwitabijo lumupele Leza. 4 Mwanda monka
motwikadile na bya ku ngitu bingi ku umbidi umo, ino abyo bya
ku ngitu kebidipo byonso na mwingilo umo, 5 ne batwe netu, nansha byotudi bangi, twi umbidi
umo onka umbumo na Kidishi¯
tu, kadi twi bya ku ngitu bılungile abyo bine kimo na kikwabo. 6 Penepo nanshi, byotudi
na byabuntu bishileshile mwendele kanye kakatampe kotupelwe, shi i kyabuntu kya bupolofeto, tunenei bupolofeto mwendele lwitabijo lotupelwe; 7 shi
kadi i mwingilo, twendelelei na
uno mwingilo; kadi yewa ufundija, endelele na bufundiji bwandi; 8 kadi yewa ukankamika,
endelele na kukankamika kwandi; yewa waba, endelele kwa-
12
LOMA 11:36–12:20
ba pampikwa kakama; yewa wendeja, endelele kwendeja na kini˜
nga; yewa ufwilanana lusa nandi,
endelele kufwila lusa na mutyima wa tusepo.
9 Buswe bwenu bwikale bwampikwa buzazangi. Shikidilwai
byobya bibi, lamatai ku byobya
biyampe. 10 Mu buswe bwa bu
bana na bana mwisanswei banwe bene na bene kisanso kya
¯
ku mutyima. Mu kwilemeka banwe bene na bene namo ikalai babajinji. 11 Ikalai bapyasakane, kemwakikalai bankope.
Akai mushipiditu. Ingidilai Yehova bu bapika.¯ 12 Sangalai mu
lukulupilo. Umininai mu byamalwa. Takamanai mu milombelo. 13 Mwiabilei na boba bajila mungya byobabudilwe. Ikalai
na kibidiji kya kutundaila beni.
14 Eselai’nka kwesela boba bemupangapanga; eselai ne kufinga
mpika. 15 Sangalai na boba basangala; dilai na boba badila.
16 Langilai bakwenu monka momwilangilanga banwe bene; kemwakitamijai milangwe ya kwizunzula, ino londai bintu bya kwityepeja. Kemwakikalai ba tunangu mu meso enu banwe bene.
17 Kemwakyalwijai muntu
kibi ku kibi. Tompai kulonga byobya bilumbuluke ku meso a bantu
bonso. 18 Shi bikokejika, mungya momubwaninya, ikalai mu
ndoe na bantu bonso. 19 Ke¯
mwakılubwilai kinongo banwe
bene, a baswedibwe, ino shilai
bukalabale kyaba; mwanda i kilembwe amba: “Kinongo i kyami; i ami ukajokeja, e mwanenena Yehova.” 20 Ino “shi walwana nobe udi na nzala, mupe
LOMA 12:21–14:3
13
258
¯
tyina; yewa usaka buleme, mwa¯
mulemeka.
8 Kemwakikalai na mapu a
muntu nansha umo, poso enka a
kwisanswa banwe bene na bene;
mwanda yewa usenswe mukwabo wafikidija bijila. 9 Mwanda
mukanda wa bijila unena’mba, “Kokalonga makoji, Koke˜
payanana, Kokeba, Kokakomwa
meso,” nansha shi kwikale mbila’ka, yonso i mikongelwe pamo
mu bino binenwa’mba: “Sanswa
mukwenu mowisanshilwe abe
˜
mwine.” 10 Buswe kebulo nangapo mukwabo bibi; nanshi buswe ko kufikidila kwa bijila.
11 Longai byonanena’bi mwanda muyukile bitatyi, amba ke
´
nsa ya kulanguka mu tulo, mwanda pano lupandilo lwetu lubafwena pabwipi kutabuka kitatyi
kyotwaitabije. 12 Bufuku ke
bwende palampe; kebusa kukya.
¯
Nanshi tuvulei mingilo ya fukutu ino tuvwalei byabulwi bya ki¯
¯
tokeji. 13 Tunangei bya buleme pamo bwa mu mwinya, ke mu
mafetyipo mabimabi ne bunkolwankolwa, ke mu kusambakenapo pamo kwampikwa kwendela’mo ne kwiendeja pampikwa bumvu, ke mu lupotopotopo ne mukao. 14 Ino vwalai Mfumwetu
Yesu Kidishitu, kadi kemwakikwatai mpango ya bya kusakasaka bya ngitu.
¯
Tambulai muntu mukoke¯
koke mu lwitabijo, ino kemwakimutyibilai mambo pa milangwe yandi. 2 Kudi muntu
udi na lwitabijo lwa kudya bintu
¯
¯
byonso, ino yewa mukokekoke
udyanga mani. 3 Nanshi yewa
udyanga kakifutulula yewa ka-
Ba lupusa bakatampe. Musonko
byakudya; shi udi na kyumwa,
mupe byakutoma; mwanda shi
ulonga namino ukamulundikila
makala a mudilo pa mutwe wandi.” 21 Kemwakinekenibwai
na bibi, ino banwe nekenyai nyeke bibi na biyampe.
¯
Muya o-onso wikale kukokela bininge ba lupusa batabukile bukatampe, mwanda i
kutupu lupusa kelutambilepo
kudi Leza; ba lupusa badi’ko i ba¯
tulwe na Leza pa bitenta byabo bishileshile. 2 Nanshi yewa
ulwa na lupusa walu na mpangiko ya Leza; boba balwa nayo bakatyibilwa butyibi. 3 Mwanda
boba babikele i bantu ba kutyina, ke pa mwandapo wa biyampe, aa, i pa mwanda wa bibi. Le
usaka uleke kutyina wa lupusa?
Longa nyeke biyampe, nabya nandi ukakutendela; 4 mwanda i
mwingidi wa Leza wingila pa
mwanda wa kamweno kobe. Ino
˜
shi abe ulonanga bibi, tyina moyo:
mwanda kaselelepo kipete bitupu. I mwingidi wa Leza, wa kulubula kinongo mwanda wa kulombola bukalabale pa yewa ulongalonga bibi.
5 Nanshi kudi bubinga bomu¯
fwaninwe kukokelela bininge, ke
enkapo pa mwanda wa bukalabale’bu ino i ne pa mwanda wa mutyima wenu wa mundamunda.
6 O mwanda mwine musonkanga ne musonko; mwanda i bengidi ba Leza bengidila bantu mafuku onso ino mingilo. 7 Longelai bonso byobya bibafwaninwe,
yewa usaka musonko, musonko;
yewa usaka mulambu, mulambu;
yewa usaka kutyinwa, mwamu-
14
259
Kokatyibila ba mambo pa bidibwa, bitomibwa
dyangapo kadi yewa kadyangapo
nandi kakityibila mambo yewa
udyanga, mwanda Leza i mumutambule. 4 Le abe wi ani wa
kutyibila mupika wa mukwenu
mambo? Shi emane nansha shi
apone i kudi mfumwandi. Bine,
ukemikwanga, mwanda Yehova
ukokeja kumwimika.
5 Kudi muntu umona difuku
dimo amba i ditabuke dikwabo;
mukwabo nandi umona’mba mafuku onso adi pamo; muntu ne
muntu akulupile na kusumini˜
nwa mu neni yandi. 6 Yewa
ulama difuku ulamanga’dyo pa
mwanda wa Yehova. Kadi,
yewa udya, udyanga pa mwanda
wa Yehova, mwanda ufwijanga’ko Leza; kadi yewa kadyangapo, kadyangapo pa mwanda wa
Yehova, inoko nandi ufwijanga’ko Leza. 7 Na bubine, i kutupu
¯
motudi’mu udi na bumi pa mwanda wa aye mwine kete, ne kadi i
kutupu ufwa pa mwanda wa aye
mwine kete; 8 mwanda shi twi
¯
¯
bomi, twi bomi pa mwanda wa
Yehova, kadi shi tufwe, tubafu
pa mwanda wa Yehova. Nanshi
¯
shi twikale bomi nansha tufwe,
twi bantu ba Yehova. 9 Mwanda kino kyo kyafwidile Kidishi¯
tu ne kujokela monka ku bumi,
amba ekale Mfumwandya bafwe
¯
ne bomi bene.
10 Ino i kika le kyotyibila
mwanenu mambo? Nansha i
kika kyofutulwila mwanenu?
Mwanda batwe bonso tukemananga kumeso kwa kityibilo kya
mambo kya Leza. 11 Mwanda
i kilembwe amba: “ ‘Ne byondi
¯
mumi,’ e mwanenena Yehova,
‘manwi onso akamfukatyilanga,
LOMA 14:4-22
kadi ndimi yonso ikatumbijanga
¯
Leza patokelela.’ ” 12 Nanshi,
batwe bonso, wa pandi wa pandi,
tukeshintulwilanga kudi Leza.
¯
13 Shi ke pano ketwakıtyibilai monka mambo batwe bene
na bene, ino kwatai buno bu¯
tyibi bwa kuleka kutula kikukaja nansha kijika ku meso a
mwanenu. 14 Ndyukile kadi
nkulupile mudi Mfumwetu Yesu
amba i kutupu kintu kya disubi akyo kine; poso shi muntu wamone kintu bu kya disubi, nabya
kwadi ke kya disubi. 15 Ke-pantu shi pa mwanda wa byaku¯
dya mwanenu wafıtwa mutyima,
papo kukinangilepo mwendele
buswe. Kokyona muntu obafwidile kudi Kidishitu na byakudya
byobe. 16 Shi ke pano, kemwakilekai biyampe byomulonga bimunenenwe bibibibi. 17 Mwanda Bulopwe bwa Leza ke kudyapo ne kutoma, aa, ino i boloke ne
ndoe ne nsangaji pamo na mushipiditu ujila. 18 Mwanda yewa
wingidila Kidishitu bu umpika
uno muswelo i mwitabijibwe na
Leza kadi bantu nabo bamuloelelwe.
19 Nanshi, tulondelondei bintu bileta ndoe ne bintu bya
kwitamija batwe bene na bene.
20 Lekai kupomona mwingilo
wa Leza pa mwanda’tu wa byakudya. Bine, bintu byonso bi¯
¯
tokanga t o, ino i bibi ku muntu udya shi padi kya kukukaja. 21 I biyampe kuleka kudya mwita wa ntanda, kutoma
vinyu, nansha kulonga kintu
kyo-kyonso kikukala’po mwanenu. 22 Lwitabijo lodi nalo, ikala nalo abe mwine ku meso a
LOMA 14:23–15:18
Shi utatana. Kutambula bantu ba mizo
260
¯
Leza. Wa katokwe i yewa ketyi- lwe amba: “O mwanda nkakute¯
bilapo mambo na byobya byaita- ndelanga pat okelela mu mizo
bije aye mwine. 23 Ino shi aye kadi nkembilanga dijina dyobe
utatana, weponeja kala shi adye, mitendelo.” 10 Kadi unena mo¯
mwanda wadi kwampikwa kwi- nka’mba: “A mizo, sepelelai pamo
manina pa lwitabijo. Na bubine, na bantu bandi.” 11 Kadi mokintu kyonso kekimaninepo pa nka’mba: “A mizo yonso, tendelwitabijo i bubi.
lai Yehova, kadi bantu bonso
Ino batwe bakomo tuselei bamutendele.” 12 Kadi monka
¯
¯
bukokekoke bwa boba ba- Isaya unena’mba: “Kukekalampikwa bukomo, kadi ketwake- nga muji wa Yese, kadi kukatasangajai batwe bene. 2 Mu- mbanga umo wa kubikala mizo;
ntu ne muntu umbukata mwetu ne mizo yonso ikamukulupilaasangaje mukwabo mwanda wa nga.” 13 Leza uleta lukulupilo
kamweno kandi ne kumutami- emuyuje nsangaji yonso ne ndoe
ja. 3 Mwanda nansha Kidishi- pa kikulupiji kyomumukulupile,
tu mwine kesangejepo aye mwi- amba lukulupilo lwenu lukomejine; ino monka mokilembelwe bwe nke¯ na bukomo bwa mushipiamba: “Mifutululo ya boba badi ditu ujila.
bakufutulula ibamponena ami.”
14 Pano ami mwine ne mwi¯
4 Mwanda byonso byalembelwe mukulupile, banwe banabetu,
¯
pa kala byalembelwe mwanda amba banwe bene mwi bayulwe
¯
wa kwitufundija, amba pa kumi- ne buyampe, monka momwayunina kwetu ne pa kusengwa na
dilwe buyuki bonso, ne amba
Bisonekwa twikale na lukulupimukokeja kwidyumuna banwe
¯
lo. 5 Nanshi Leza up ananga
¯
bene na bene. 15 Inoko, nemu¯
kuminina ne busengi emukwalembela patokelela myanda imoishe mwikale umbukata mwenu
mo, amba nemuvuluje’ko monka,
na mulangilo umo onka na wadi
nao Kidishitu Yesu, 6 amba ba- mwanda wa kanye kakatampe
nwe bonso umbumo mutumbi- konapelwe na Leza, 16 amba
˜
je na kyakanwa kimo Leza Sha- ngikale mwingidi wa Kidishitu
ndya Mfumwetu Yesu Kidishitu. Yesu wingidila bantu ba mizo. Ningilanga
mwingilo
ujila
wa
mya7 Nanshi mwitambulei banwe
bene na bene, monka mwetu- nda miyampe ya Leza, pa kutambwidile Kidishitu, mwa- saka’mba kyamulambu kya ino
nda wa kutumbija Leza ntumbo. mizo kikale kitabijibwe, kipandu8 Mwanda nemusapwila’mba Ki- lwe na mushipiditu ujila.
17 Nanshi ndi na bubinga bwa
dishitu waikele bine ke mwingidi wa boba batwejibwe kwi- kusepelela mudi Kidishitu Yesu
sao mwanda wa bubinebine bwa pa bintu bya Leza. 18 Mwanda
¯
Leza, mwa kubingijija milao yala- nkisomonwapo kwisamba kintu
ile Leza ku bakulutuba babo, nansha kimo poso enka byobya
9 ne amba mizo itumbije Leza pa byalongele Kidishitu kupityila
¯
lusa lwandi. Monka mokilembe- kondi mwanda wa mizo ikokele,
15
261
Ntanda keyasapwilwe’mo. Kaka mwingidi
pa binenwa ne bilongwa byami,
19 na bukomo bwa biyukeno ne
bintu bya kutendelwa, na bukomo bwa mushipiditu ujila; amba
tamba ku Yelusalema ne monso
monadi njokoloka kufika ne ku
Ididikuma nasapwile’nka ne pa
mfulo myanda miyampe ya Kidishitu. 20 I bine, mu uno mu¯
swelo, netungıle kitungo kya kuleka kusapula myanda miyampe
kokwa kutelwa kala dijina dya
¯
Kidishitu, kutyina’mba nakobaka pa kyalwilo kya muntu mukwabo; 21 ino, monka mokilembelwe amba: “Boba kebasapwidilwepo musapu wandi bakamona, ne boba kebatelekelepo nabo
bakevwana.”
22 O mwanda nakankajibwe
misunsa mivule kufika komudi.
23 Ino pano nkikidipo na ntanda
keyasapwilwe’mo mu ino mitamba, kadi ke myaka ngabilanga
bininge kwiya komudi. 24 Nanshi nkulupile amba ponsa kwenda ku Eshipanye, nsa kwimumona kadi shi napu kuloelelwa
kushikata nenu kitatyi kampanda kemukanshindikila bityetye.
25 Ino pano’ko kensa kwenda
ku Yelusalema kukengidila bajila. 26 Mwanda boba ba mu Masedonya ne mu Akaya basepele¯
le kupana byabo bintu na kuleta
byabuntu bya balanda babadilwa
mu bajila badi mu Yelusalema.
27 Bine, basepelele kulonga namino, kadi na bubine badi na
mapu kobadi; mwanda shi mizo
yamwenine mu bintu byabo bya
ku mushipiditu, nayo ifwaninwe
kwibengidila na bintu byayo bya
ku ngitu. 28 Penepo shi napu
uno mwingilo ne kwibafikijija bi-
LOMA 15:19–16:7
yampe bino byabuntu, nsa kupi˜
ta dyadyo kenenda ku Eshipanye. 29 Pakwabo kadi, ndyukile amba ponsa kwiya komudi nsa
kwiya na madyese a ntanda ne
miseke atamba kudi Kidishitu.
¯
30 A banabetu, nemwisashila
mudi Mfumwetu Yesu Kidishitu
ne mu buswe bwa mushipiditu,
amba mutakamane pamo nami
mu kulombela Leza pa mwanda
wami, 31 amba nyongololwe
ku bampikwa kwitabija mu Yu˜
dea ne amba mwingilo wami oningidila Yelusalema wikale kwitabijibwa na bajila, 32 amba pa
kiswa-mutyima kya Leza mfike komudi na nsangaji ne ku¯
¯
tuja pamo nenu. 33 Leza upana ndoe ekale nenu banwe bonso.
Amena.
Nemulombola Febe kaka
wetu, aye i mwingidi wa kipwilo kidi mu Senkelea, 2 amba
mumutambule mudi Mfumwetu
monka mufwaninwe kutambwilwa boba bajila, mumukwashe na
bintu byonso byakokeja kubulwa,
mwanda nandi wadi ulwila bavule, ne ˜ ami mwine kumo.
3 Nimwinei ba Piseka ne Akwila bengidi nami mudi Kidishi¯
¯
tu Yesu, 4 boba batudile bumi
bwabo mu kyaka pa mwanda wa
muya wami, nebafwija’ko, ke’nkapo ami kete, ino i ne bipwilo byonso bya mu mizo. 5 Imunai ne kipwilo kidi mu njibo
yabo. Imunai Epenetusa muswedibwe wami, kyangulwa kibajinji kya mu Azia kudi Kidishitu.
6 Imunai Madia, yewa wasusukile na mingilo mivule pa mwanda
wenu. 7 Imunai ba Andelonikusa ne Dyunia babutule bami kadi
16
LOMA 16:8-27
˜
Lwimu. Kutadija boba baleta nkalanani
bamisungi bakwetu, bana-balume
bayukane biyampe ku batumibwa
kadi badi umbumo na Kidishitu
tamba˜ kala kumpita ne amiwa.
8 Nimwinei Ampidyatusa muswedibwe wami mudi Mfumwetu.
9 Imunai Ulabane mwingidi netu
mudi Kidishitu, ne muswedibwe
wami Setakisa. 10 Imunai Apelese, mwitabijibwe mudi Kidishitu. Imunai ba mu njibo ya Adisobulusa. 11 Imunai Helodyona
mubutule wami. Imunai boba ba
mu njibo ya Nalashisa ba mudi
Mfumwetu. 12 Imunai ba Taifena ne Taifosa, bana-bakaji bengila
bikomo mudi Mfumwetu. Imunai
Peshise muswedibwe wetu, mwanda wasusukile na mingilo mivule mudi Mfumwetu. 13 Imunai Lufusa mutongwe mudi Mfumwetu, ne inandi kadi i enka
wami mama. 14 Imunai Asenkitusa, Fekone, Hemese, Patobase, Hemase, ne banabetu badi
nabo. 15 Imunai ba Filolokusa
ne Yudya, Neleusa ne mwanabo
mwana-mukaji, ne Olempasa, ne
bajila bonso badi nabo. 16 Mwiimunei banwe bene na bene na mififyo ijila. Bipwilo byonso bya Kidishitu bibemwimuna.
¯
17 Pano nemwisashila, banwe
banabetu, mutadije boba bale˜
ta nkalanani ne byobya bibwanya
kukukaja byampikwa kukwata˜
nana na lufundijo lomwafundile, mwibasonsolokei. 18 Mwanda bantu ba uno muswelo i bapika ba bya kusakasaka bya abo
bene, ke ba Mfumwetu Kidishitupo, aa; kadi na binenwa bya lushi˜
¯
nanya ne mısambo ya kufukula˜
nana bongolanga mityima ya boba
¯
bampikwa mwanda. 19 Kiko-
262
keji kyenu kibayukana ku bonso,
o mwanda nasangala pa mwanda
wenu. Ino nsaka mwikale ba tunangu mu byobya biyampe, ino bampikwa mambo mu byobya bibi.
¯
20 Mwanda aye Leza upana ndoe
usa kusonsakanya Satana munshi mwa mayo enu panopano ponka. Kanye kakatampe ka Mfumwetu Yesu kekale nenu.
21 Temote mwingidi nami wemwimuna, pamo ne Luseusa, ne
Dyasoni, ne Soshipate babutule
bami.
22 Amiwa Tetyiusa, mwine
walemba uno mukanda, nemwimuna mudi Mfumwetu.
¯
23 Ngaiusa, mwine komfikile
ne kupwidilanga kipwilo kyonso,
wemwimuna. Elatusa kalama wa
kibundi wemwimuna, pamo ne
mwanabo Kwatusa. 24 —
—1
25 Nanshi yewa ukokeja kwimukomeja mwendele myanda miyampe yonsapula ne busapudi
bwa Yesu Kidishitu, mungya kusokwelwa kwa kifibwe kikola
kyadi kilaminwe kunenwa mpika tamba kalakala kene 26 ino
¯
pano kibalombolwa pat okelela
ne kuyukana kupityila ku bisonekwa bya bupolofeto mu mizo
yonsololo mwendele lubila lwa
Leza wa nyeke mwanda wa kuka¯
nkamika kukokela na lwitabijo;
27 Leza, wa tunangu bunka bwandi, atumbijibwe ntumbo mudi
Yesu Kidishitu nyeke ne nyeke.
Amena.
Lo 16:241 Mu bilembwa bya Kingidiki
bya kala kemutanwapo bino binenwa,
“Kanye kakatampe ka Mfumwetu Yesu
Kidishitu kekale nenu banwe bonso.
Amena,” biifwene na binenwa bya ku
mfulo kwa vese 20.
MUKANDA UMBAJINJI KUDI
BENE KODINDA
Ami Polo, waityilwe kwikala
mutumibwa wa Yesu Kidishitu pa kiswa-mutyima kya Leza,
ne Sosefene mwanetu, 2 ku kipwilo kya Leza kidi mu Kodinda,
kudi banwe bapandwilwe umbumo na Kidishitu Yesu, baityilwe
kwikala bajila, pamo na boba bonso badi pi na pi beta dijina dya
Mfumwetu Yesu Kidishitu, Mfumwabo kadi Mfumwetu:
3 Kanye kakatampe ne ndoe
ya Leza Tata wetu ne ya Mfumwetu Yesu Kidishitu bikale nenu.
4 Mfwijanga’ko Leza mafuku
onso pa mwanda wenu pa kanye
kakatampe ka Leza komupelwe
mudi Kidishitu Yesu; 5 mwanda mu bintu byonso mwapetejibwe mudi aye, mu bukomo bonso
bwa kwisamba ne mu buyuki bonso, 6 monka mwaningijibwe
umbukata mwenu bukamoni bwa
myanda ya Kidishitu, 7 kutyina’mba mwakabulwa kyabuntu
nansha kimo, pano pomwilaija na
kipyupyu kusokolwa kwa Mfumwetu Yesu Kidishitu. 8 Kadi
aye usa kwimuningija kufika ne
ku mfulo, amba mubulwe mambo
a kutopekwa mu difuku dya Mfumwetu Yesu Kidishitu. 9 Leza
i wa binebine, mwine wemwityile mwikale mu kipwano pamo
na wandi Mwana Yesu Kidishitu
Mfumwetu.
¯
10 Pano nemwisashila, banwe
banabetu, mu dijina dya Mfumwetu Yesu Kidishitu amba mufwaninwe kunena banwe bonso bimo,
ne amba kekwakikala kwilalulula
1
umbukata mwenu, ino amba mwikale umbumo bwa binebine mu
˜
neni imo ne mu mulangilo umo
onka. 11 Mwanda bamo ba mu
njibo ya Koloe baunombwele myanda yenu, banwe banabetu, amba
kudi lupotopoto umbukata mwenu. 12 Kyonsaka kunena i kino,
amba muntu ne muntu umbukata mwenu unenanga’mba: “Ami
ne wa Polo,” mukwabo amba,
“Ami ne wa Apolosa,” yeu nandi amba, “Ami ne wa Kefasa,”
ungi nandi amba, “Ami ne wa Kidishitu.” 13 Kidishitu welalulula. Lelo Polo wapopelwe ku mutyi pa mwanda wenu’ni, a? Nansha le mwabatyijibwe mu dijina
dya Polo? 14 Nafwija’ko mwanda nkyabatyijepo muntu umbukata mwenu poso enka Kipusa
ne Ngaiusa, 15 amba kwakekala muntu unena’mba mwabatyijibwe mu dijina dyami. 16 I amo,
nabatyije ne ba mu njibo ya Shitevanusa. Ino ku bakwabo’bo,
nkiyukilepo shi nabatyije’ko muntu kampanda. 17 Mwanda Kidishitu kauntuminepo kubatyija,
ino i kusapula myanda miyampe,
ke na munenenopo wa bya tunangu, kutyina’mba mutyi wa masusu wa Kidishitu wakekala wa
bitupubitupu.
18 Mwanda kunena myanda ya
mutyi wa masusu i bulembakane ku boba boneka, ino ku batwe bapanda i bukomo bwa Leza.
19 Mwanda i kilembwe amba:
“Nkonanga tunangu twa bantu ba
˜
˜
tunangu, ne neni ya bantu ba neni
nkeipela.” 20 Lelo wa tunangu
263
1 KODINDA 1:21–2:9
Tunangu twa Leza i tupite bukata
udi pi? Lelo musonekeji udi pi?
Lelo wa lupata wa ino ngikadilo
ya bintu udi pi? Lelo Leza kaalamwinepo tunangu twa ino ntanda
ke bulembakane? 21 Mwanda,
mu tunangu twa Leza, ino ntanda
mu tunangu twayo keyamuyukilepo Leza, aa, ino Leza waloelelwe
kupandija boba betabija kupityila
ku bulembakane bwa byobya bisapulwa.
22 Mwanda Bayuda balombanga kiyukeno ne Bangidiki nabo
bakimba tunangu; 23 ino batwe
tusapulanga Kidishitu wapopelwe ku mutyi, ku Bayuda i kikukaja ino ku mizo i bulembakane;
24 inoko, ku boba betyilwe, ne
Bayuda ne Bangidiki, Kidishitu i
bukomo bwa Leza kadi i tunangu
twa Leza. 25 Mwanda kintu kilembakane kya Leza i kya tunangu kupita bantu, kadi kintu ki¯
¯
kokekoke kya Leza i kikomo kupita bantu.
26 Mwanda mubamone amba
mu banwe baityilwe, banwe banabetu, kemudipo bavule ba tunangu mwendele ngitu, nansha
bavule ba bukomo, nansha bavu¯
le ba ku bisaka bileme; 27 ino
Leza watongele bintu bilembakane bya ino ntanda’mba afwije bantu ba tunangu bumvu; kadi
¯
¯
Leza watongele bintu bikokekoke
bya ino ntanda’mba afwije bintu
bikomo bumvu; 28 kadi Leza
watongele bintu bya bituputupu
bya ino ntanda ne bintu bifutululwe, bintu kebidi’kopo
amba ajimankanye byobya bidi’ko, 29 amba kekwakikala ngitu ya kwitumbija ku meso a Leza.
30 Ino i pa mwanda wandi pomwikele umbumo na Kidishitu
Yesu, waikala kotudi ke tuna-
264
ngu twa kwa Leza, ne boloke,
bupandulwe’mo, ne bunyongolodi
¯
na kinkulwa; 31 amba kikale’nka mokilembelwe amba: “Yewa
wa kwitumbija, etumbije mudi
Yehova.”
Ne kadi ponaile komudi, banwe banabetu, nkyailepo kwimutulumuna na muneneno nansha na tunangu pa kwimusapwila kifibwe kikola kya Leza.
2 Mwanda napelele kuyuka kintu nansha kimo momudi poso
enka Yesu Kidishitu, aye nandi
mupopwe ku mutyi. 3 Kadi na¯
¯
ile komudi mu bukokekoke, na
moyo, ne luzakalo lukatampe;
¯
4 kadi mısambo yami ne byonasapwile kebyadipo na binenwa bya
tunangu binekenya, aa, ino i na kilomboji kya mushipiditu ne bukomo, 5 amba lwitabijo lwenu kelwakekala mu tunangu twa bantu, ino lwikale mu bukomo bwa
Leza.
6 Pano batwe twisambanga tunangu mu boba ke batame kala,
ino ke tunangupo twa ino ngikadilo ya bintu nansha twa baledi
ba ino ngikadilo ya bintu ba kujimankana. 7 Ino twisambanga
tunangu twa Leza mu kifibwe ki¯
kola, tunangu tufye, twatongele
kala Leza kumeso kwa ino ngikadilo ya bintu pa mwanda wa ntumbo yetu. 8 Tuno tunangu i kutupu muledi nansha umo wa ino
ngikadilo ya bintu wayukile’to,
mwanda shi betuyukile longa kebadipo ba kupopa Mfumwetu wa
ntumbo ku mutyi. 9 Ino monka
mokilembelwe amba: “Diso kedyamwene’byopo ne kutwi nako
kekwaivwene’byopo, nansha mutyima wa muntu kufwatakanya
¯
bintu byalongolwedile Leza boba
2
265
Muntu wa bungitu. Leza utamija’byo
bamusenswe.” 10 Mwanda batwe bo basokwedilwe’byo na Leza
kupityila ku mushipiditu wandi,
mwanda mushipiditu ukimbakimbanga mu bintu byonso, enka
ne mu bintu bya mushike bya
Leza mwine.
11 Mwanda i ani le mu bantu
uyukile bintu bya muntu, shi ke’nkapo mushipiditu wandi udi munda? Ne bintu bya Leza nabyo
mo monka, i kutupu wayuka’byo,
poso enka mushipiditu wa Leza.
12 Batwe’ko otwaitabije, ke mushipiditu wa ino ntandapo, aa, ino
i mushipiditu wa kwa Leza, amba
tuyuke bintu byetupele Leza ku
lusa. 13 Bino bintu’bi kadi tunenanga’byo, ke na binenwapo
bya kufundijibwa na tunangu twa
bantu, aa, ino i na byobya bya kufundijibwa na mushipiditu, potushintulula myanda ya ku mushipiditu na binenwa bya ku mushipiditu.
14 Ino muntu wa bungitu ketabijangapo bintu bya mushipiditu wa Leza, mwanda i bulembakane kwadi; kadi kakokejapo nansha kwibiyuka, mwanda abyo
bibandaulwanga ku mushipiditu.
15 Inoko, muntu wa ku mushipiditu bine ubandaulanga bintu
byonso, ino aye mwine kabandaulwangapo na muntu. 16 Mwa˜
nda “i ani le wayuka neni ya Yehova, amba amufundije?” Ino batwe
˜
tudi na neni ya Kidishitu.
Nanshi, a banabetu, nkyadipo mbwanya kwisamba nenu
pamo bwa banwe bantu ba ku
mushipiditu, ino i pamo bwa bantu ba ku ngitu, bwa bana batyetye mudi Kidishitu. 2 Nemutomeje mabele, ke bidibwapo bikomo, mwanda mwadi kemwaike-
3
1 KODINDA 2:10–3:13
le na bukomo senene. Na bubine,
ne pano pene kemwaikele na bukomo senene, 3 mwanda mukidi ba ku ngitu. Umbukata mwenu
byomukidi mukao ne lupotopoto,
mwene mwi ba ku ngitu ne mu˜
nananga munangilanga bantu?
4 Mwanda shi muntu unena’mba:
“Ami ne wa Polo,” ino ungi nandi
amba: “Ami ne wa Apolosa,” le ke
mwi bantu bitupupo’ni, a?
5 Penepo, le Apolosa i ani?
Bine, le Polo i ani? I bengidi bemukweshe mwitabije, monka
mwapedile Mfumwetu ku muntu ne muntu. 6 Ami nakunine, Apolosa nandi wasangila, ino
Leza ye wadi utamija’byo; 7 nanshi yewa ukuna kadipo na mwanda ne yewa usangila mwine,
ino i Leza utamija’byo. 8 Penepa yewa ukuna ne yewa usangila i umo, ino muntu ense ukatambulanga mpalo yandi mwendele
mingilo yasusuka nayo. 9 Mwanda twi bengidi bengila pamo
na Leza. Banwe mwi budimi bwa
¯
Leza bukidimwa, kyubakwa kya
Leza.
10 Mwendele kanye kakatampe ka Leza konapelwe, naadile
kyalwilo pamo bwa mwendeji wa
mingilo wa tunangu, ino kudi mu¯
ntu ungi ubaka’po. Inoko muntu
¯
ne muntu atadije mwaubakila’po. 11 Mwanda i kutupu ubwanya kwala kyalwilo kikwabo ki¯
shıle na kyokya kyadilwe kala, ke
Yesu Kidishitu kadi. 12 Nanshi
¯
shi muntu waubaka pa kyalwilo
¯
na olo, ndalama, mabwe maleme,
mityi, biyombo, nansha na nsono,
13 mwingilo wa muntu ne mu¯
ntu ukamweka patoka mowikadile, mwanda difuku dikalombola’o
¯
patoka, ke-pantu ukasokolwa na
1 KODINDA 3:14–4:9
Tempelo. ‘Kutabuka bilembelwe’
mudilo; ne mudilo mwine ukaji¯
ngulula mwingilo waubakile muntu ne muntu i mwingilo wa mu¯
swelo’ka. 14 Shi mwingilo ubakile’po muntu ubashala, ukapalwanga mpalo; 15 shi mwingilo
¯
wa muntu ubatema, ukajimija,
aye mwine’ko ukapanda; ino shi
nankyo, i pamo’nka bwa kopoka
mu mudilo.
16 Lelo kemuyukilepo amba
banwe mwi tempelo ya Leza, ne
amba mushipiditu wa Leza wikele momudi? 17 Shi muntu onakanye tempelo ya Leza, Leza nandi ukamonakanyanga; mwanda
tempelo ya Leza i ijila, kadi banwe
mwi yayo tempelo.
18 Kekwakikala wa kwiongola aye mwine: Shi muntu umbukata mwenu ulanga’mba i wa tunangu mu ino ngikadilo ya bintu,
nabya ekale mulembakane, pa
kusaka’mba ekale wa tunangu.
19 Mwanda tunangu twa ino ntanda i bulembakane kudi Leza; kepantu i kilembwe amba: “Ukwatanga ba tunangu mu budyumuku
bwabo.” 20 Kadi monka’mba:
“Yehova uyukile amba milangwe
ya bantu ba tunangu i ya bitupu.”
21 Nanshi kekwakikala wa kwitumbija mudi bantu; mwanda bintu byonsololo i byenu, 22 ekale Polo, nansha Apolosa nansha
Kefasa nansha ntanda nansha
¯
bumi nansha lufu nansha bintu
¯
bidi’ko pano nansha bintu bikaya’ko, bintu byonsololo i byenu;
23 ne kadi banwe mwi ba Kidishitu; Kidishitu nandi i wa Leza.
biyampe muntu etumone bu
4 Ibengidi
ba Kidishitu ne batulama ba bifibwe bikola bya Leza.
2 Ne kadi, mu uno mwanda, ki-
266
sakwa kudi batulama i kutanwa
¯
bakokele. 3 Pano i mwanda mutyetye mpata kondi shi banwe
muntyibile mambo nansha ki¯
dye kya bantu. Na bubine, nkıtyibilangapo mambo ne ami mwine.
4 Mwanda nkidipo na kintu nansha kimo kya kwitopeka. Inoko
ke kunenapo amba ami ndi moloke, ino yewa unsambija i Yehova.
5 Nanshi kemwakityibai mambo
nansha amo kumeso kwa kitatyi
¯
kifwaninwe, kufika ne bıya Mfumwetu. Aye ukalupwila bintu bifyame bya mu fukutu ku mwi¯
nya ne kumwekeja patoka milangwe ya ku mityima, penepo umo
ne umo ukatendelwa na Leza.
6 Shi ke pano, a banabetu, bino
bintu nanena’byo padi ami mwine
ne Apolosa mwanda wa kamweno
kenu, amba pa mwanda wetu muyuke kino kijila’mba: “Kemwakitabukai byobya bilembelwe,” kutyina’mba mwakayulwa mitatulo, kemumone amba umo utabukile mukwabo. 7 Mwanda i ani
˜
le wakushiananya abe na mukwabo? Na bubine, i kika kyodi nakyo
kyokupelwepo? Penepo shi bine
bakupele’kyo, le kyowianinya na
abe kapelwe’kyopo i kika?
8 Le banwe kemudi kala batondwe? Le kemudi kala bampeta? Le kemudi banze kubikala
bulopwe pampikwa batwe? Bine
nadi nsaka mwanze kubikala,
amba netu tubikale nenu bulopwe. 9 Mwanda ami mona’mba
¯
Leza wetut ula batwe batumibwa ku mfulo kwa mulongo pamo
bwa bantu batongelwe lufu, mwanda tubaikala bwa bya kubandilwa pa kikailo na ino ntanda,
na bamwikeulu ne bantu bene.
267
˜
Polo wishiananya. Myanda ya busekese
10 Batwe twi balembakane pa
mwanda wa Kidishitu, ino banwe
mwi badyumuke mudi Kidishitu;
¯
¯
batwe twi bakokekoke, ino banwe
mwi bakomo; banwe munenenwanga biyampe, ino batwe’ko tufu´
tululwa. 11 Kufika ne ino nsa’i
tukifwa nzala ne kyumwa kadi
tukifwa mutaka ne kukupilwa bikupilwa ne kubulwa kwa kwikala 12 ne kuputuma na mingilo,
twiingidila na makasa etu batwe
bene. Shi betutuka, tweselanga;
¯
shi betupangapanga, tuminina¯
nga na kitukijetyima; 13 shi betuvubakenya myanda, tulondo¯
lolanga na butukanye; tubaikala
bwa bya busala bya ino ntanda,
bwa bityakuku bya ku bintu byonso, kufika ne pano.
14 Nalembe bino bintu, ke
mwandapo wa kwimufwija bumvu, aa, ino i kwimudyumuna
pamo bwa bami bana baswedibwe.
15 Mwanda nansha shi mwikale na baledi 10 000 mudi Kidishitu, bine kemudipo na bashenu bangi; mwanda mudi Kidishitu Yesu naikala shenu kupityila
ku myanda miyampe. 16 Na¯
nshi nemwisashila mwikale kungiula ami. 17 O mwanda nemutumina Temote, byadi wami
¯
mwana muswedibwe kadi mukokele mudi Mfumwetu; aye ukemuvuluja manwa ami a mudi Kidishitu Yesu, monka momfundijijanga konsokonso mu kipwilo ne
kipwilo.
18 Bamo i bayule mitatulo ulanga’mba bine nkisapo kwiya komudi. 19 Ino shi Yehova uswile nsa kwiya komudi panopano ponka, kadi nsa kuyuka bukomo bwa babo bayule mitatulo’bo,
1 KODINDA 4:10–5:8
ke binenwapo byabo. 20 Mwanda Bulopwe bwa Leza kebudipo mu binenwa, ino i mu bukomo.
21 Le kyomusaka’po i kika? Le
ngiye komudi na lusonde’ni na bu¯
swe ne butukanye bwa mushipiditu?
Na bubine i biyukane amba
umbukata mwenu mudi busekese, kadi i busekese bumo kebutanwapo nansha mu mizo mwine, amba kudi muntu umo ushikete na mukaja shandi. 2 Lelo
mwianyanga ne kwianya pa kino?
Mwene mufwaninwe kudila madilo, mwanda wa muntu ulongele kino kintu atalulwe umbukata mwenu? 3 Nansha byonkidipo kwako mu ngitu ino ngidi’ko mu mushipiditu, natyibila
kala mambo yao muntu ulongele kino, pamo bwa ami udi nenu.
˜
4 Pomwibunanga pamo mu dijina dya Mfumwetu Yesu, nami
ngidi nenu mu mushipiditu ne
na bukomo bwa Mfumwetu Yesu,
¯
5 mufwaninwe kupana yao muntu kudi Satana mwanda wa konakanya ngitu, amba mushipiditu
upandijibwe mu difuku dya Mfumwetu.
6 Kyomwianinya’kyo ke kiyampepo. Le kemuyukilepo amba
kiyujo kityetye kitatulanga mukama onso? 7 Talulai kiyujo
kya kala, amba banwe mwikale
mukama mupya, mwanda mwi bampikwa kiyujo. Mwanda na bubine Kidishitu, Pashika yetu, waelelwe bu kitapwa. 8 Shi ke pano
tusobei masobo, ke na kiyujo kya
kalapo, nansha na kiyujo kya bubi
ne mutyima umbi, ino i na mikate yampikwa kiyujo ya mutyima
umo ne bubine.
5
1 KODINDA 5:9–6:13
Kupanga wa busekese. Kwisambila
9 Mu wami mukanda nemu¯
lembele amba lekai kupwana na
ba busekese, 10 ke kunenapo
amba i kulekelela’tu kupwana na
ba busekese ba ino ntanda nansha
na bantu ba makomwa-meso nansha ba manyengenyenge na¯
nsha batota bilezaleza. Shi byadi nankyo, longa mwadi ba kutamba mu ino ntanda. 11 Ino
pano nemulembela muleke kupwana na muntu ye-yense witwa
bu mwanetu aye’ko wa busekese nansha wa makomwa-meso na¯
nsha wa kutota bilezaleza nansha
wa kutukana nansha nkolwankolwa nansha wa manyengenyenge,
lekai ne kudya kwine na muntu
wa uno muswelo. 12 Le kyontyibila bantu ba panja mambo
i kika? Lelo kemutyibangapo mambo a boba ba munda, 13 aye
Leza patyiba mambo a boba
ba panja? “Fundulai muntu umbi
umbukata mwenu.”
Lelo kudi umo momudi’mo
shi abepotomeja na mukwabo
usomonwa kwenda ku kidye kya
bantu bampikwa koloka, ino kwenda kudi bajila mpika? 2 Ne
le kemuyukilepo amba bajila bakatyibilanga ino ntanda mambo?
Kadi shi ino ntanda i ya kutyibilwa mambo na banwe, le kemubwanyapo kusambija myanda mityemitye? 3 Le kemuyukilepo
amba tukatyibilanga bamwikeulu
mambo? Penepo myanda ya mu
¯
buno bumi ke pepi? 4 Ebiya shi
¯
mudi na myanda ya mu buno bumi
ya kusamba, le i bantu bafutulwi¯
lwe na kipwilo bomutula bu batyibi? 5 Nanena mwanda wa mufwe bumvu. Le umbukata mwenu
kemudipo muntu umo wa tuna-
6
268
ngu ukabwanya kutyibila banababo mambo? 6 Inoko, mwana wenda’ko na mwanabo mu kidye,
kadi ku meso a bampikwa kwitabija!
7 Na bubine, mubanekenibwa
kala shi mwipya myanda banwe
bene na bene. Mwanda waka kemulekapo’tu bemulubile? Mwanda waka kemulekapo’tu bemudimbe? 8 Inoko, banwe mulubanga ne kudimba bantu, kadi i banabenu.
9 Le kemuyukilepo amba ba
kubulwa koloka kebakapyanangapo Bulopwe bwa Leza, a? Kemwakyongolwai. Ne ba busekese,
¯
ne ba kutota bilezaleza, ne ba ma¯
koji, ne bana-balume balalwa na
bana-balume, ne bana-balume ba¯
lala bana-balume, 10 ne bangivi, ne ba makomwa-meso, ne bankolwankolwa, ne ba kutukana,
ne ba manyengenyenge kebakapyanangapo Bulopwe bwa Leza.
11 Kadi e mo mwadi mwikadile
ne bamobamo umbukata mwenu.
¯
Ino mubaoijibwa to, ino mubapandulwa, ino mubatelwa bu boloke mu dijina dya Mfumwetu Yesu
Kidishitu ne na mushipiditu wa
Leza wetu.
12 Bintu byonso kebidipo na
kijila kondi; inoko ke bintupo byonso bidi na kamweno. Bintu byonso kebidipo na kijila kondi; inoko nkikemunijapo bupika
na kintu nansha kimo. 13 Byakudya bidi’ko mwanda wa kifu,
kifu nakyo mwanda wa byakudya; ino Leza ukajimankanyanga’byo byonso. Inoko umbidi keudi’kopo mwanda wa busekese,
ino i mwanda wa Mfumwetu; Mfumwetu nandi mwanda wa umbidi.
269
“Nyemai busekese.” Madingi a busongi
14 Inoko Leza wasangwile Mfumwetu kadi uketusangulanga ne
batwe bene mu lufu na bukomo
bwandi.
15 Le kemuyukilepo amba
imbidi yenu i bya ku ngitu
ya Kidishitu? Le penepo ntyibe
bya ku ngitu ya Kidishitu nkebilunge kudi ndumba’ni? Aa, nansha dimo! 16 Le kemuyukilepo amba yewa wilunga kudi ndumba ke umbidi umo? Mwanda aye
unena’mba, “Abo babidi bakekala ke ngitu imo.” 17 Ino yewa
wilunga kudi Mfumwetu ke mushipiditu umo. 18 Nyemai busekese. Bubi bukwabo bonso bubwanya kulonga muntu budi panja pa umbidi wandi, ino yewa
ulongalonga busekese ulubilanga
umbidi wandi aye mwine. 19 Le
kemuyukilepo amba umbidi wenu
i tempelo ya mushipiditu ujila
udi munda mwenu, omutambwile kudi Leza? Ne kadi, kemudipo ba banwe bene, aa, 20 mwanda mwapotelwe ku lupoto. Bine
nanshi, tumbijai Leza mu umbidi
wenu.
pa mwanda wa bintu
7 Ino
byomwalembele, i biyampe
mwana-mulume aleke kutenga mwana-mukaji; 2 inoko pa
mwanda wa busekese bwavula,
nanshi mwana-mulume ense ekale na wandi mukaji ne mwanamukaji ense nandi ekale na wandi mulume. 3 Mulume ape mukajandi kyokya kimufwaninwe,
ne mukaji nandi alongele monka
kudi mulumyandi. 4 Mukaji kadipo na lupusa pa umbidi wandi
aye mwine, aa, ino wandi mulume ye udi nalo; mo monka ne mulume nandi kadipo na lupusa pa
1 KODINDA 6:14–7:14
umbidi wandi aye mwine, aa, ino
wandi mukaji ye udi nalo. 5 Ke¯
mwakısuminwai banwe bene na
bene, poso mweivwanika banwe
bonso mu kitatyi kitungwe, amba
¯
mwitudile’ko kyaba kya kulombela kupwa mwetana pamo dikwabo, kutyina’mba Satana wakendelela kwimutompa pa mwanda wa
¯
kwenu kubulwa kwıfula. 6 Inoko, bino byonanena’bi mukokeja
kwibilonda, akyo’ko ke kijilapo.
7 Ino nsaka bantu bonso longa bekele mongikadile ami. Inoko muntu ne muntu udi na kyabuntu
kyandi kya kwa Leza, umo nenki,
mukwabo nandi nabya.
8 Pano nanena boba bampikwa
kusonga nansha kusongwa ne bakaji ba kishala’mba, i biyampe abo
bashale mongikadile ami. 9 Ino
¯
shi kebadipo na kwıfula, nabya basonge nansha kusongwa, mwanda
i kipite buya kusonga kupita’ko
¯
kusokwa mudilo na kilokoloko.
10 Ku boba basonge ne basongwe nebalombola, ke amipo ino i
Mfumwetu, amba mukaji kafwaninwepo kusansana na mulumyandi; 11 ino shi ufwaninwe’nka
kusansana nandi, nabya ekale kusongwa mpika shi bitupu apwane monka na wandi mulume; kadi
mulume kafwaninwepo kushiya
mukajandi.
12 Ino ku bakwabo nanena,
eyo, i ami, ke Mfumwetupo amba:
Shi mwanetu udi na mukaji wampikwa kwitabija, ino mukaji uloelelwe kwikala nandi, kakamushiya; 13 kadi shi mwana-mukaji udi na mulume wampikwa
kwitabija, ino mulume uloelelwe
kwikala nandi, kakashiya wandi
mulume. 14 Mwanda mulume
1 KODINDA 7:15-32
Kushikata na ketabije. Bukungulume
wampikwa kwitabija i mupandulwe pa mwanda wa mukaji, ne
mukaji wampikwa kwitabija nandi i mupandulwe pa mwanda wa
mwanetu; shi bitupu benu bana
badi ba kwikala ba disubi, ino
pano i bajila. 15 Ino shi yewa
wampikwa kwitabija watonge kutaluka, muleke ataluke; tutu nansha kaka kamuninwepo bupika
mu yayo myanda, ino Leza aye
wemwityile ku ndoe. 16 Mwanda, a mukaji, le uyuka namani
shi ukapandija obe mulume? Nansha abe mulume nobe, le uyuka namani shi ukapandija obe mukaji?
17 Inoko, monka mwapedile
Yehova umo ne umo kyepelo,
muntu ne muntu anangile monka mwamwityile Leza. Pa kino,
˜
nape bipwilo byonso uno musonanya. 18 Le kudi muntu waityilwe mutwele kwisao? Nabya kakikala wampikwa disao. Le kudi
muntu waityilwe wampikwa kutwela kwisao? Nabya kakitwela
kwisao. 19 Disao kedidipo na
mvubu, ne kubulwa kutwela kwisao nako kekudipo na mvubu, ino
kulama mbila ya Leza ko kudi na
mvubu. 20 Mu ngikadila yo-yonso yaityilwe’mo muntu ne muntu, ashale’nka mu ngikadila’ya.
21 Lelo waityilwe powadi umpika? Kino kekyakakuseleja mu¯
tyima kulu; ino shi ukokeja kwikala mwanapabo, nankyo kwatakanya wao mukenga. 22 Mwanda mudi Mfumwetu, yewa ense
waityilwe paadi umpika i mwanapabo wa Mfumwetu; mo monka ne yewa waityilwe paadi
mwanapabo i umpika wa Kidishitu. 23 Mwapotelwe ku lupo-
270
to; lekai kwikala bapika ba bantu.
24 Banwe banabetu, mu ngikadilo yo-yonso yaityilwe’mo muntu
ne muntu, ashale’nka mu ngikadilo’ya ku meso a Leza.
25 Ino pa mwanda wa bajike1
nkidipo na kijila nansha kimo kya
kudi Mfumwetu, ino naleta mulangwe wami byondi muntu ufwidilwe lusa na Mfumwetu amba ngi¯
kale mukokele. 26 O mwanda
nalanga’mba i kipite buya muntu
ekale’nka mwaikadile’mwa pa
mwanda wa ngikadilo ya ano mafuku. 27 Lelo abe udi na mukaji? Leka kukimba kunyongololwa.
Lelo kudipo na mukaji? Leka kukimba mukaji. 28 Ino nansha
shi ubasonge, kulongelepo bubi.
Kadi shi mujike asonge nansha
kusongwa, nabya nandi kalongelepo bubi. Inoko, boba basonga nansha kusongwa bakamonanga
byamalwa mu ngitu yabo. Ino nsakanga kwimukinga.
29 Ne kadi, nanena namino, banwe banabetu, amba kitatyi kyashala’ko kibatyepa. Nanshi tamba pano, boba badi na bakaji bekale bwa abo kebadipo
nabo, 30 kadi boba badila bekale bwa boba bampikwa kudila,
kadi boba basangala bwa boba bampikwa kusangala, kadi boba bapota bwa boba kebadipo na kintu, 31 ne boba bengidija ino
ntanda bwa boba kebengidija’yopo ne pa mfulo; mwanda mwikadila wa ino ntanda ushintanga.
32 I bine, nsakanga mwikale pampikwa makambakano. Mwanamulume wampikwa kusonga ukambakenanga bintu bya Mfumwe1Ko 7:251 Ko kunena’mba, i bana-balume ne bana-bakaji bene kumo.
271
Kusonga mudi Mfumwetu. Byakudya
tu, mwa kusangeja Mfumwetu.
33 Ino mwana-mulume musonge
ukambakenanga bintu bya ino
ntanda, mwa kusangeja wandi
mukaji, 34 ne i mwiabanye. Pakwabo kadi, mwana-mukaji wampikwa kusongwa, ne mujike,
ukambakenanga bintu bya Mfumwetu, amba ekale ujila mu umbidi wandi ne mu mushipiditu wandi. Inoko, mwana-mukaji musongwe ukambakenanga bintu bya
ino ntanda, mwa kusangeja wandi
mulume. 35 Ino nenanga bino’bi pa mwanda wa kamweno kenu,
ke mwandapo wa kwimukankaja, aa, ino i mwanda wa kwimukankamikila ku kyokya kifwaninwe
¯
ne ku kyokya kilombola kwipana
kyaba kyonso kudi Mfumwetu pampikwa kupuakanibwa.
36 Ino shi kudi ulanga’mba wiendejanga byampikwa kwendela’mo na bujike bwandi, shi wapite pa kusongola, nabya bikale uno
muswelo: alonge mwasakila; kalongelepo bubi. Basonge nansha kusongwa. 37 Ino shi muntu wasumininwa mu mutyima wandi
ne kekudipo kyakimba, ino udi
na lupusa pa kiswa-mutyima kyandi aye mwine ne watyibe butyibi mu mutyima wandi bwa kuleka kusonga, nabya ukalonga biya¯
mpe. 38 Nanshi yewa upana bujike bwandi mu busongi walonga
biyampe, ino yewa wampikwa kusonga ukalonga biyampe kutabuka.
39 Mukaji i mukutwe kyaba kyonso kikidi wandi mulume
¯
mumi. Ino shi wandi mulume wa¯
lala mu tulo twa lufu, udi na bwanapabo bwa kusongwa na ense
wasaka, enka mudi Mfumwetu
1 KODINDA 7:33–8:9
kete. 40 Ino mungya milangwe
yami, ukekala na nsangaji shi washala mwaikadile’mwa, kadi nanga na bubine amba nami ndi na
mushipiditu wa Leza.
Pa mwanda utala byakudya
8
bilambulwe ku bilezaleza: tuyukile amba batwe bonso tudi na
buyuki. Buyuki bwitatulanga, ino
buswe abo butamijanga. 2 Nansha shi muntu ulanga’mba uyukile kintu, kaikele kuyuka’kyo senene mwafwaninwe kwikiyukila.
3 Ino shi muntu usenswe Leza,
uno’u wayukwa nandi.
4 Pa mwanda utala kudya byakudya bilambulwe ku bilezaleza,
tuyukile amba kilezaleza ke kintupo mu ino ntanda, kadi kudi
enka Leza umo kete. 5 Mwanda
nansha kudi boba betwa bu “ba¯
leza,” shi mulu shi panshi, monka mokwikadile “baleza” bangibangi ne “bamfumu” bangibangi,
6 ino na bubine kotudi batwe
kudi Leza umo kete Tata, bintu
byonso bitambile kwadi, ne batwe bene pa mwanda wandi; kadi
kudi Mfumwetu umo, Yesu Kidishitu, bintu byonso bidi’ko kupityila kwadi, ne batwe bene kupityila kwadi.
7 Inoko, ke bonsopo badi na
buno buyuki; ino bamo, pa mwanda wa kupwana kobadi bapwene kala na kilezaleza, badyanga
byakudya pamo bwa bintu bilambulwe ku kilezaleza, kadi mutyima wabo wa mundamunda,
¯
¯
byoudi mukokekoke, usubijibwanga. 8 Ino byakudya kebiketufwenyapo pabwipi na Leza;
shi ketudilepo, i kutupu kyotwabulwa, kadi shi tudye, i kutupu kyotwamwena’mo. 9 Ino
1 KODINDA 8:10–9:15
Kokakukaja. Kukwasha bengidi
tadijai nyeke kutyina’mba bwanapabo bwenu bwa kutonga bwa¯
kekala ke kikukaja ku boba bako¯
kekoke. 10 Mwanda shi muntu
akumone abe wa buyuki ushikete
udya bidibwa mu tempelo ya kilezaleza, le mutyima wa munda¯
¯
munda wa yao muntu mukokeko¯
ke ubulwe kumijibwa uyuka nandi kakadi byakudya bilambulwe
ku bilezaleza? 11 Na bubine, na
¯
¯
buyuki bobe, muntu mukokekoke’wa waonakanibwa, mwanenu
obafwidile kudi Kidishitu. 12 O
mwanda nanshi, pomulubilanga
banabenu uno muswelo ne kutapa
mutyima wabo wa mundamunda
¯
¯
mukokekoke, mulubilanga Kidishitu. 13 Nanshi, shi kyakudya
kikukajanga mwanetu, nkikadipo monka mwita wa ntanda nansha dimo, kutyina’mba nakakukaja mwanetu.
Le nkidipo mwanapabo? Le
9
nkidipo mutumibwa? Le
nkyamwenepo Yesu Mfumwetu? Le banwe’bo kemudipo mingilo yami mudi Mfumwetu? 2 Shi
nkidipo mutumibwa ku bakwabo,
ku banwe’ko na bubine ami ndi
mutumibwa, mwanda mwi kiyukeno kilombola butumibwa bwami pa mwanda wa Mfumwetu.
3 Ku boba bansambila neshintulwila uno muswelo: 4 Mwene tudi na lupusa lwa kudya ne
kutoma, a? 5 Mwene tudi na lupusa lwa kwenda pamo na mukaji mwitabije, bwa batumibwa bakwabo ne banababo na Mfumwetu
ne Kefasa? 6 Nansha le i enka
Banabasa ne amiwa bo kebadipo na lupusa lwa kuleka kwingi¯
la kaji? 7 Le kasha i sola’ka wingilanga na lupeto lwa aye mwi-
272
ne? Le i ani le ukunanga budimi
˜
bwa mananza ne kudya bipa byabo mpika? Nansha i ani le ukumbanga luombe ino kutoma mabele a luombe’lwa mpika?
8 Lelo nenanga bino bintu na
milangwe ya bu muntu’ni, a? Le
Bijila nabyo kebinenangapo bino
bintu? 9 Mwanda mu bijila bya
Mosesa mulembelwe amba: “Ko˜
kakuta nombe lukano ku kanwa
¯
˜
papula miseke.” Lelo i banombe
bobatele mutyima kudi Leza’ni?
10 Nansha na bubine unenanga
bino’bi pa mwanda wa batwe? Na
¯
bubine byalembelwe pa mwanda
wetu, mwanda muntu udima ne
¯
yewa upula bengilanga koku bakulupile kudya’ko.
11 Shi twakunine umbukata
mwenu bintu bya ku mushipiditu, le i mwanda mukatampe shi
netu twaangula bintu bya ku ngitu komudi? 12 Shi bantu bakwabo badi na luno lupusa pomudi, mwene batwe bo bene badi
nalo kutabuka? Inoko, ketwaingi¯
dijepo luno lupusa, ino tumininanga bintu byonso, kutyina’mba twakakalakanya mu muswelo kampanda myanda miyampe
ya Kidishitu. 13 Le kemuyukilepo amba bantu bengilanga mingilo ikola badyanga bintu bya ku
tempelo, ne boba bengila mafuku
¯
onso ku kisokelo batambulanga
¯
ku bya ku kisokelo? 14 Mu uno
muswelo namo, Mfumwetu waso˜
nenye amba boba basapula mya¯
nda miyampe bafwaninwe kudıla
mu myanda miyampe.
15 Ino nkyaingidijepo nansha
dimo ino mpangiko’i. I bine, nkilembelepo bino bintu amba munongele’byo, mwanda i kipite buya
273
Kwikala bwa bakwabo. Mwala
kufwa kupita’ko muntu kufundula bubinga bwami bwa kwitumbijija! 16 Pano shi nsapulanga
myanda miyampe, ke bubingapo
bwa ami kwitumbija, mwanda i kintu kyomfwaninwe’nka kulonga.
¯
Yo, malwa ami shi nkyasapwilepo myanda miyampe! 17 Shi no¯
nge’kyo na mutyima to, nsa kupalwa mpalo; ino shi nonge’kyo na
mutyima fututu, nansha nankyo
ndi na mwingilo wa bukalama
umpelwe. 18 Penepo le mpalo
yami i mpalo’ka? Amba ponsapula
¯
myanda miyampe mpane myanda
miyampe ku bitupu, kutyina kwingidija lupusa lwami bibi mu myanda miyampe.
19 Mwanda nansha byondi
mwanapabo ku bantu bonso, nelonga ami mwine nkendi umpika
wa bonso, amba mwene’mo bantu
bavule bene. 20 Penepa ku Bayuda naikala pamo bwa Muyuda,
amba mwene’mo Bayuda; ku boba
balama bijila naikala bwa ulama bijila, nansha ami mwine byonkilamangapo bijila, amba mwene’mo boba balama bijila. 21 Ku
boba bampikwa bijila naikala
bwa wampikwa bijila, nansha ami
mwine byonkidipo wampikwa bijila kudi Leza ino ndama bijila
kudi Kidishitu, amba mwene’mo
boba bampikwa bijila. 22 Ku ba¯
¯
¯
kokekoke naikala bwa mukoke¯
¯
¯
koke, amba mwene’mo bakokekoke. Naikala bintu byonso ku bantu ba miswelo yonso, amba mone
kupandija’mo bamo mu miswelo
˜
yonso. 23 Ino ami nonanga bintu byonso pa mwanda wa myanda miyampe, amba nsapule’yo
na bantu bakwabo.
24 Le kemuyukilepo amba
1 KODINDA 9:16–10:7
boba banyema lubilo banyemanga abo bonso, ino umo kete ye
upalwanga mpalo? Nyemai lubilo mu muswelo omukokeja kupalwa mpalo. 25 Ne kadi, muntu ense ukaya makayo a kwi¯
¯
taka w ıfulanga mu bintu byo¯
nso. I bine, betakanga mwanda
wa kutambula kilukwa kibwanya
kubola, ino batwe i kyokya kekibwanyapo kubola. 26 Nanshi
muswelo onyema lubilo ke wa
kinyemenyemepo; muswelo ongela bikoni ke wa kukupilapo luvula; 27 ino nkupilanga umbidi
wami ne kwiumuna bupika, amba
pa kupwa kusapwila bakwabo,
ami mwine nakapelwa mu muswelo kampanda.
Pano nsaka muyuke, ba10
nwe banabetu, amba baku¯
lutuba betu badi bonso munshi
¯
mwa dikumbi kadi bonso bapi¯
tyile pa dijiba 2 kadi bonso babatyijibwe mudi Mosesa mu dikumbi ne mu dijiba 3 kadi bonso
¯
badile byakudya bya ku mushipiditu bimo byonka 4 kadi bonso
¯
batomene bitomibwa bya ku mushipiditu bimo byonka. Mwanda
¯
badi batomanga ku mwala wa di¯
bwe wa ku mushipiditu wadi wibalonda, ne kadi uno mwala wa
¯
dibwe’u wadi welekeja Kidishitu.
¯
5 Inoko, Leza kaitabijepo bavule
¯
umbukata mwabo, o mwanda bafwile mu ntanda mutuputupu.
¯
6 Bino bintu’bi byaikele ke bimfwa kotudi, kutyina’mba twa¯
kasakasaka bintu bibibibi, mobadi basakilasakila’byo. 7 Nansha
¯
¯
¯
kut ota bilezaleza, mw along ele
bamobamo; monka mokilembe¯
lwe amba: “Bantu bashikete ku¯
dya ne kutoma, kupwa baimana
1 KODINDA 10:8-29
¯
Butotyi bwa bilezaleza. Meza a Yehova
kebesangaja.” 8 Kadi ketwaki¯
longai busekese, mwalongele bamobamo busekese, ne kufwa bafwa, bantu 23 000 mu difuku dimo.
¯
9 Ne kadi ketwakitulai Yehova
¯
¯
pa ditompo, mwamutudile bamo¯
bamo pa ditompo, ne kutukila batukila ku banyoka. 10 Nansha
¯
kwiuningauninga, mweuningile
¯
bamobamo, ne kutukila batukila
ku wa kyonakanya. 11 Bino bi¯
¯
ntu’bi byebafikıle bu bimfwa, kadi
¯
byalembelwe bu kidyumu kotudi
batwe bafikilwa na mfulo ya ino
ngikadilo ya bintu.
12 Nanshi yewa ulanga’mba
wimene atadije kutyina’mba wakapona. 13 I kutupu ditompo
dimufikile kedyafikile bantu. Inoko Leza i wa binebine, kakemulekapo mutompibwe kupita pa byomubwanya kutyumwina mu manwi, ino shi ditompo dibafika
ukemushitwila dishinda dya kutambila’ko mwanda wa mumone
¯
kuminina ditompo’dya.
14 Shi ke pano, a baswedibwe
¯
bami, nyemai butotyi bwa bilezaleza. 15 Nemunena pamo bwa
banwe bantu badi na kusansanya;
bandaulai banwe bene byonesamba’bi. 16 Kitomeno kya dyese
kyotwesela, mwene i kwiabila kotwiabila mashi a Kidishitu? Mukate otutyumuna, mwene i kwiabila kotwiabila umbidi wa Kidishitu? 17 Mwanda kudi mukate
umo onka, batwe, nansha byotudi
bangi, twi umbidi umo, mwanda
batwe bonso tudyanga ku mukate
umo onka’wa.
18 Talai Isalela wa ku ngitu:
Le boba badyanga bitapwa kebea¯
bilangapo na kisokelo’ni? 19 Le
penepo, nene’byo namani? Amba
274
le kyokya kitapilwe kilezaleza
kyo kintu’ni, nansha’ko kilezaleza kyo kintu? 20 Aa; inoko
nanena’mba bintu bitapanga ba
mizo batapilanga’byo bandemona, ke Lezapo aa; kadi nkisakilepo
mwikale kwiabila na bandemona.
21 Kemubwanyapo kutoma kitomeno kya Yehova ne kitomeno
kya bandemona; kemubwanyapo
kudya ku “meza a Yehova” ne ku
meza a bandemona. 22 Nansha
“i mukao wa Yehova otukolomona”? Le tudi na bukomo kumutabuka aye’ni, a?
23 Bintu byonso kebidipo na
kijila; inoko ke bintupo byonso
bidi na kamweno. Bintu byonso
kebidipo na kijila; inoko ke bintu¯
po byonso byubaka. 24 Nanshi
muntu ne muntu kakikimba kamweno ka aye mwine, ino akimbe
nyeke kamweno ka mukwabo.
25 Mukokeja kwendelela kudya bintu bipotejibwa mu nsoko ya mwita, ne kwipangula kwine mpika pa mwanda wa mutyima wenu wa mundamunda;
26 mwanda “ntanda ne byonso biyudile’po i bya Yehova.” 27 Shi
muntu wampikwa kwitabija wemwite kadi nenu musakanga
kwenda’ko, dyai kyonso kyawa¯
kemutudila, ne kwipangula kwine mpika pa mwanda wa mutyima wenu wa mundamunda.
28 Ino shi muntu wemunena’mba: “Kino’ki i kintu kilambulwe
bu kitapwa,” kemukadyai’kyo pa
mwanda wa yewa wemuyukija’kyo ne pa mwanda wa mutyima
wa mundamunda. 29 Nkinenenepo amba i wenu mutyima wa
mundamunda, aa, ino i wa muntu mukwabo. Le kibandawilwa
275
¯
Bumutwe. Balolo kwiputa ku mutwe
bwanapabo bwami na mutyima
wa mundamunda wa muntu ungi i
kika? 30 Shi ndyanga ne kufwija’ko, le kyontukilwa pa byobya
byomfwijija’ko i kika?
31 Nanshi, nansha mudye, nansha mutome, nansha mulonge
kintu kyo-kyonso, longai byonso mwanda wa ntumbo ya Leza.
32 Lekai kwikala bu kikukaja ku
Bayuda ne ku Bangidiki bene ne
ku kipwilo kya Leza, 33 monka
monsangejanga bantu bonso mu
bintu byonso, nkikimbangapo kamweno ka ami mwine, aa, ino i ka
bavule bene, amba bapande.
Ngiulei ami, monka mongiwila Kidishitu.
2 Pano nemwanya mwanda
mumvulukanga mu bintu byonso
kadi mulamine bishi monka monemushidile’byo. 3 Ino nsaka
muyuke amba mutwe wa mwanamulume ense i Kidishitu; ne mutwe wa mwana-mukaji i mwanamulume; ne kadi mutwe wa Kidishitu i Leza. 4 Mwana-mulume ense ulombela nansha kunena
¯
bupolofeto koku wiputyile kintu
ku mutwe ufwijanga mutwe wandi bumvu; 5 ino mwana-mukaji ense ulombela nansha kune¯
na bupolofeto ne kwiputa ku mutwe mpika ufwijanga mutwe wandi bumvu, mwanda i pamo ponka
na aye mwana-mukaji mutendwe
lupole. 6 Mwanda shi mwana¯
mukaji keputyilepo, nabya atendeje nywene; ino shi i kya bumvu mwana-mukaji kutendeja
nywene nansha kutendwa lupole,
¯
nankyo epute.
7 Mwanda mwana-mulume ka¯
fwaninwepo kwiputa ku mutwe,
ke-muntu aye i kyelekejo ne ntu-
11
1 KODINDA 10:30–11:17
mbo ya Leza; ino mwana-mukaji i ntumbo ya mwana-mulume. 8 Mwanda mwana-mulu¯
me katambilepo kudi mwana-mukaji, aa, ino mwana-mukaji ye
¯
watambile kudi mwana-mulume;
¯
9 ne kadi, mwana-mulume kapangilwepo pa mwanda wa mwana¯
mukaji, ino mwana-mukaji ye wapangilwe pa mwanda wa mwanamulume. 10 O mwanda mwanamukaji ufwaninwe kwikala na
kiyukeno kya lupusa pa mutwe
wandi mwanda wa bamwikeulu.
11 Ne kadi mudi Mfumwetu,
mwana-mukaji kakokejapo kwikala’ko pampikwa mwana-mulume ne mwana-mulume nandi kakokejapo kwikala’ko pampikwa
mw an a-mukaji . 12 Mw an da
¯
monka mwatambile mwana-mukaji kudi mwana-mulume, mo
monka ne mwana-mulume nandi kupityila kudi mwana-mukaji; ino bintu byonso i bitambe kwa
Leza. 13 Tyibai’o banwe bene:
Lelo i kyendele’mo mwana-mukaji kulombela Leza pampikwa
¯
kwiputa ku mutwe? 14 Lelo kemujingulwilepo amba mungya
kipangila bidi bumvu kumona
mwana-mulume na nywene milampe; 15 ino shi mwana-mukaji
udi na nywene milampe, i ntumbo
kwadi? Mwanda i bamupe nywe¯
ne pa kyaba kya kintu kya kwiputa ku mutwe. 16 Inoko, nansha
shi muntu usaka kupatanya mwanda wa kubingija kibidiji kikwabo, ketudipo na kibidiji kikwabo,
ne bipwilo bya Leza bine kebidipo
nakyo.
17 Ino, ponemulombola bino,
nkimwanyangapo mwanda mubungakenanga pamo mwanda wa
1 KODINDA 11:18–12:3
Bidibwa bya kyolwa bya Mfumwetu
kulonga bibi, ke mwandapo wa
kulonga bilumbuluke. 18 Mwanda dibajinji, pomwitananga
pamo mu kipwilo, ngivwananga’mba mudi kwilalulula umbukata
mwenu; kadi nami naitabija’byo
bityetye. 19 Mwanda na bubine mukekalanga tubitango umbukata mwenu, amba boba betabiji¯
bwe basokokele patoka umbukata
mwenu.
20 Nanshi, pomwitana mu kifuko kimo, kebibwanikapo kudya bidibwa bya kyolwa bya
Mfumwetu. 21 Mwanda, pomudyanga’byo, muntu ne muntu udyanga bidi bidibwa byandi
bya kyolwa, penepa umo wikele na nzala mukwabo nandi mukolwe. 22 Mwene na bubine mudi
¯
na mobo kwa kudıla ne kwa kutomena? Le mufutulwile kipwilo
kya Leza ne kufwija bumvu boba
kebadipo na kintu? Le nemunene
namani? Lelo nemwanye’ni? Pa
kino’ko nkimwanyapo.
23 Mwanda natambwile kudi
Mfumwetu kino kyonemushidile
ne banwe, amba Mfumwetu Yesu
mu bufuku bobamwabile, watekwine mukate 24 kadi, pa kupwa kufwija’ko, weutyumuna kanena’mba: “Uno welekeja umbi¯
di wami usa kupanwa pa mwanda wenu. Longai nyeke namino
ke pa kumvulukila.” 25 Ne kitomeno nakyo monka na monka,
aye pa kupwa kudya bidibwa bya
kyolwa, wanena’mba: “Kino kitomeno kyelekeja kipwano kipya
kya pa mashi ami. Longai nyeke namino, kyaba kyonso kyomutoma’kyo, ke pa kumvulukila.” 26 Mwanda kyaba kyonso
kyomudya uno mukate ne kuto-
276
ma kino kitomeno, musapulanga
nyeke lufu lwa Mfumwetu, enka
ne byafika.
27 Nanshi yewa ense udya mukate ne kutoma kitomeno kya
Mfumwetu pampikwa kufwaninwa ukapya mambo pa mwanda
wa umbidi ne mashi a Mfumwetu.
28 Dibajinji muntu ebandaule shi
¯
i mufwaninwe, penepa kadi ku
mukate ne kutoma ku kitomeno.
29 Mwanda yewa udya ne kutoma, udyanga kya kwidya ne kutoma kya kwitoma kya kumuponeja aye mwine shi kajingulwilepo
umbidi. 30 O mwanda bavule
umbukata mwenu i bazoze ne ku¯
bela, kadi bavule ke balale mu tulo
twa lufu. 31 Ino shi twibandaule motwikadile batwe bene, ketukatyibilwapo mambo. 32 Inoko,
shi tutyibilwe mambo, tubalemununwa na Yehova, kutyina’mba
twakaponejibwa na ino ntanda.
33 Shi ke pano, banwe banabetu,
shi mubetana pamo kudya’byo,
mwikungilai. 34 Shi kudi udi
na nzala, adye kwabo, kutyina’mba pomwitana pamo, mwakatyibilwa mambo. Inoko myanda yashala’ko nsa kwiya kolola’yo shi
nafika kwako.
Pa mwanda wa byabuntu
12
bya mushipiditu, banwe
banabetu, nkisakilepo mwikale
ba kubulwa kuyuka. 2 Muyukile amba pomwadi bantu ba mizo,
mwadi mongolwa na byobya bilezaleza byampikwa kunena, mulonda konso kobimutwala. 3 Shi
ke pano nsaka muyuke amba muntu panena na mushipiditu wa
Leza kakokejapo kunena’mba:
“Yesu i mufingwe mafingo!” kadi
muntu kakokejapo kunena’mba:
277
Bumo bwa umbidi. Bya ku ngitu
“Yesu i Mfumwami!” shi ke’nkapo
na mushipiditu ujila.
4 Kudi miswelo palapala ya
byabuntu, ino kudi mushipiditu
umo onka; 5 kadi kudi miswelo
palapala ya mingilo, ino kudi Mfumwetu umo enka; 6 kadi kudi
miswelo palapala ya bilongwa,
˜
ino i Leza umo enka ulonanga’byo byonso mu muntu ne muntu.
7 Inoko mushipiditu umwekelanga mu muntu ne muntu pa
mwanda wa kamweno ka bonso.
8 Kimfwa, yeu i mupebwe binenwa bya tunangu kupityila ku
mushipiditu, yewa nandi binenwa
bya buyuki mwendele mushipiditu umo onka, 9 mukwabo lwitabijo na mushipiditu umo onka,
ungi nandi byabuntu bya kundapa na owa mushipiditu umo’wa,
10 yeu kulonga bilongwa bya bukomo, yewa kunena bupolofeto,
mukwabo kusansanya binenwa
binenenwe ku mushipiditu, mukwabo nandi ndimi palapala,
ungi nandi kushintulula ndimi.
11 Inoko bino bilongwa byonso’˜
bi bilonwanga’nka na mushipiditu umo onka’wa, wabanya ku muntu ne muntu monka mousakila.
12 Mwanda monka mwikadile
umbidi umo ino udi na bya ku ngitu bingi, kadi bya ku ngitu byonso
bya umbidi’wa, nansha byobidi bingi, ino i umbidi umo, mo monka
ne Kidishitu mwine. 13 Mwanda na bubine twabatyijibwe na
mushipiditu umo mu umbidi umo,
twikale Bayuda nansha Bangidiki, twikale bapika nansha banapabo, kadi batwe bonso twatomejibwe mushipiditu umo onka’wa.
14 Mwanda na bubine umbidi, ke kya ku ngitu kimopo, ino
1 KODINDA 12:4-26
i bivule. 15 Shi kinyantyilo kinene amba: “Byonkidipo kikasala, nkidipo kipindi kya ku umbidi,” ke kunenapo amba kekikidipo ku umbidi. 16 Kadi shi kutwi
kunene amba: “Byonkidipo diso,
nkidipo kipindi kya ku umbidi,”
ke kunenapo amba kekukidipo
ku umbidi. 17 Shi umbidi onso
wadi diso, le wadi wa kwivwana
namani? Shi ao onso wadi kutwi,
le wadi wa kulula luvumba nama¯
ni? 18 Ino Leza watudile kya ku
ngitu kyonso ku umbidi monka
mwaadi usakila.
19 Shi byonso byadi kya ku ngitu kimo, le umbidi wadi wa kwikala namani? 20 Ino pano i bya
ku ngitu bingi, inoko umbidi umo.
21 Diso kedikokejapo kunena kikasala’mba: “Nkidipo nobe mvubu”; ne kadi, mutwe keukokejapo
kunena binyantyilo amba: “Nkidipo nenu mvubu.” 22 Inoko, bya
ku ngitu bimweka’mba i bizoze
kutabuka na bubine bidi na mvubu, 23 kadi bipindi bya ku umbi¯
di byotulanga’mba i bya buleme
¯
butyetye, twibipanga buleme bukatampe, ne bipindi byetu bimweka bu bya bumvu twibila¯
manga na butukanye bukatampe,
24 abyo papo bipindi byetu binengele kusakilwa kintu nansha
kimo mpika. Inoko Leza i mupunge umbidi uno muswelo, wape
¯
buleme bukatampe kipindi kibudilwe’bo, 25 amba kekwakikala
kwilalulula mu umbidi, ino bya ku
ngitu byao bikale kwita mutyima
abyo bine na bine. 26 Shi kya ku
ngitu kimo kisusuka, bya ku ngitu
byonso bisusukanga pamo nakyo;
kadi shi kya ku ngitu kimo kitumbijibwe ntumbo, bya ku ngitu
byonso bisangalanga pamo nakyo.
1 KODINDA 12:27–14:3
27 Banwe mwi umbidi wa Kidishitu, kadi muntu ne muntu i kipindi kya ku ngitu yandi. 28 Kadi
¯
Leza i mutule’ko bonso umo ne
umo mu kipwilo, babajinji, batumibwa; ba bubidi, bapolofeto; ba
busatu, bafundiji; kupwa ke bilongwa bya bukomo; ebiya ke byabuntu bya kundapa; mingilo ya
bukwashi, bukomo bwa kuludika, ne ndimi palapala. 29 Le bonso i batumibwa’ni? Le bonso i
bapolofeto’ni? Le bonso i bafu˜
ndiji’ni? Le bonso balonanga bilongwa bya bukomo’ni? 30 Le
bonso badi na byabuntu bya kundapa’ni? Le bonso besambanga
ndimi’ni? Le bonso i ba kushintulula’ni, a? 31 Ino mwielelei’ko kukimba byabuntu bikatampe
kutabuka. Ino ami nsa kwimulombola dishinda dipityile onso.
Shi nesamba mu ndimi ya
13
bantu ne ya bamwikeulu
ino kwikala na buswe mpika, na-
˜
bya kendi nengele ilenga lunwa
nansha lubembo luvumakanya.
2 Kadi shi ngidi na kyabuntu kya
bupolofeto ne ndyukile bifibwe bikola byonso ne buyuki bonso, kadi
shi ngidi na lwitabijo lonso lutundulula ngulu, ino kwikala na
buswe mpika, nabya ami ne wa
bitupu. 3 Kadi shi ngabe bintu
byami byonso mwanda wa kudi¯
sha bakwetu, ne shi mpane umbidi wami, mwanda wa kwitumbija,
ino kwikala na buswe mpika, kekudipo kyonamwena’mo nansha
kimo.
¯
4 Buswe budi na kitukijetyima ne kanye. Buswe kebudipo
na mukao, kebwianyangapo, ke˜
bwitatulangapo, 5 kebulo nangapo byampikwa kwendela’mo,
Mwikadile buswe. Ndimi
278
kebukimbangapo tumweno twa
abo bwine, kebukelwangapo bulobo. Kebubalangapo bibi bilongelwe. 6 Kebusangelangapo bukondame, ino busangalanga pamo
na bubine. 7 Butyumwinanga
byonso mu manwi, bwitabijanga
byonso, bukulupilanga byonso,
¯
bumininanga byonso.
8 Buswe kebukankalwangapo.
Ino shi kudi byabuntu bya bupolofeto, bikatalulwa’ko; shi kudi ndimi, ikapwa; shi kudi buyuki, bukatalulwa’ko. 9 Mwanda tudi
na buyuki bwa kipindi kadi tunenanga bupolofeto bwa kipindi; 10 ino pasa kufika kyokya
kituntulu, kino kya kipindi kikatalulwa’ko. 11 Ponadi mwanuke, nadi nesamba bwa mwanuke, nanga bwa mwanuke, mfwatakanya bwa mwanuke; ino pano
pokendi mutame, kendi mutalule
bya bwanuke. 12 Mwanda pano
tumwene kivwidima mu kiyo kya
kyuma, ino kupwa tukamona biyampe pamo bwa batwe bemona
mpala na mpala. Pano’ko ndyukile kipindi, ino kupwa nkayukidija
senene monka mondyukilwe senene. 13 Inoko pano kubashala
lwitabijo, lukulupilo, buswe, bino
bisatu; ino kikatampe kutabuka
pa bino’bi i buswe.
Londalondai buswe, inoko
14
mwielelei’ko kukimba byabuntu bya mushipiditu, kutabukidila mwikale kunena bupolofeto.
2 Mwanda yewa wisamba mu ludimi kampanda wisambanga na
Leza, ke na bantupo, mwanda i
kutupu wivwana, aye’ko wisambanga bifibwe bikola na mushipiditu. 3 Inoko, yewa unena bupolofeto utamijanga, ukankami-
279
Kimpungidi kivumakanya. Bana mu bibi
kanga, ne kusenga bantu na binenwa byandi. 4 Yewa wisamba
mu ndimi witamijanga aye mwine, ino yewa unena bupolofeto
utamijanga kipwilo. 5 Pano
nadi nsaka banwe bonso mwisambe mu ndimi, ino kutabukidila
nsaka mwikale kunena bupolofeto. I bine, yewa unena bupolofeto i mukatampe kupita yewa wisamba mu ndimi, poso, bine, ashintulule, amba kipwilo kitamijibwe. 6 Ino pano’ko bidi, banwe
banabetu, shi naile komudi nesamba mu ndimi, i kiyampe’ka kyonadi wa kwimulongela kwa kubulwa kwisamba nenu na kusokwelwa nansha na buyuki nansha na
bupolofeto nansha na bufundiji?
7 Mo monka ne bintu bya ku¯
bulwa bumi bilupulanga mawi, shi
lushiba nansha lunsense. Shi ke˜
kwikelepo kushiananya mawi, le
bine byombwa ku lushiba nansha ku lunsense bikayukana namani? 8 Mwanda shi kimpungidi kibavuma byampikwa kupotoloka, i ani ukesakanya kukalwa?
9 Mo monka, shi nenu kemune¯
nenepo mu ludimi muneneno upela kwivwana, le muntu ukayuka namani byobya byanenwa? Nankyo, bine mukanena mu luvula.
10 Kepabulwe kudi mineneno ya
miswelo mingi mu ino ntanda,
inoko i kutupu muneneno wampikwa nshintulwilo. 11 Penepo
shi nkivwenepo buluji bwa muneneno, nkekala mweni kudi yewa
wisamba, yewa wisamba nandi
ke mweni kondi. 12 Ne banwe
bene mo monka, byomusakanga
na kipyupyu byabuntu bya mushipiditu, kimbai byabuntu bivulevule bikatamija kipwilo.
1 KODINDA 14:4-23
13 Nanshi yewa wisamba mu
ludimi kampanda alombele amba
amone mwa kushintulwila.
14 Mwanda shi ami nombelanga
mu ludimi kampanda, i kyabuntu kyami kya mushipiditu kilo˜
mbela, inoko neni yami kwivwana’byo mpika. 15 Le penepo bilongwe namani? Nkalombelanga
na kyabuntu kya mushipiditu, ino
˜
kadi nkalombelanga ne na neni
yami mine. Nkembanga mitendelo na kyabuntu kya mushipiditu, ino kadi nkembanga mitende˜
lo ne na neni yami mine. 16 Pakwabo kadi, shi utendela na kyabuntu kya mushipiditu, le muntu
wa bitupu udi umbukata mwenu
ukanena namani “Amena” powafwija’ko, aye kuyuka byowanena
mpika? 17 Shako, ubafwija’ko
¯
biyampe she, inoko muntu ungi
katamijibwepo. 18 Nafwija’ko
Leza mwanda nesambanga ndimi
mingi kwimupita. 19 Inoko, mu
kipwilo i biyampe’ko nesambe bi˜
shima bitano na neni yami, mwanda wa kufundija bakwabo kukanwa, kupita’ko bishima 10 000 mu
ludimi kampanda.
20 Banwe banabetu, kemwaki˜
kalai bana batyetye mu neni,
ino ikalai bana batyetye mu bibi;
˜
mwikale bakulwa-kala mu neni.
21 I kilembwe mu Bijila’mba:
“ ‘Nkesamba na bano bantu na
ndimi ya beni ne milomo ya beni,
ino nansha nankyo bakapela kungivwana,’ e mwanenena Yehova.” 22 Shi ke pano ndimi ke kiyukenopo ku boba betabije, ino i
ku bampikwa kwitabija, inoko bupolofeto ke bwa bampikwa kwitabijapo, aa, i bwa betabije. 23 Nanshi, shi kipwilo kyonso kibetana
1 KODINDA 14:24–15:3
Kwitana mu ndudi. Bana-bakaji
pa kifuko kimo kebesambe bonso mu ndimi, ino bantu ba bitupu nansha bampikwa kwitabija abatwela’mo, babulwe kunena’˜
mba neni ibemujina? 24 Ino shi
banwe bonso munena bupolofeto ino muntu wampikwa kwitabija nansha wa bitupu watwela’mo,
ukemona bu wadingilwa ne kusambijibwa na bonso. 25 Papo bintu bifibwe mu mutyima wandi
¯
bikamweka patoka, penepo na¯
ndi ukapona mpala panshi katota
Leza, unena’mba: “Bine Leza udi
umbukata mwenu.”
26 Le penepo bilongwe namani, banwe banabetu? Kitatyi kyomwitana pamo, yeu na lwimbo
¯
lwa mitoto, yewa nandi na bufundiji, umo nandi na kusokwelwa,
mukwabo nandi na ludimi kampanda, ne ungi nandi na bushintuludi. Bintu byonso bilongwe mwanda wa kwitamija. 27 Kadi shi
kudi muntu wisamba mu ludimi
kampanda, kebakipita pa babidi
nansha basatu, kadi bekale belonda yeu ke yeu; ebiya kadi
kwikale ne muntu wa kushintulula. 28 Inoko shi kekudipo wa
kushintulula, nankyo ekale tala¯
la nya mu kipwilo wisamba mu
mutyima na Leza. 29 Ne kadi,
i biyampe bapolofeto babidi nansha basatu besambe, ino bakwabo nabo bajingulule mobishintulwila. 30 Inoko shi mukwabo watambula kusokwelwa pashikete mwine’mwa, nabya muneni
¯
umbajinji ekale talala ny a.
31 Mwanda banwe bonso mukokeja kunena bupolofeto umo umo,
amba bonso bayuke kadi bonso bakankamikwe. 32 Kadi byabuntu bya mushipiditu bya bapolo-
280
feto bifwaninwe kunekenibwa
na bapolofeto. 33 Mwanda Leza
aye ke Leza wa kavutakanyapo,
aa, i wa ndoe.
Pamo bwa mu bipwilo byonso
bya bajila, 34 bana-bakaji beka¯
le talala nya mu bipwilo, mwanda
kekitabijibwepo abo kwisamba.
¯
Inoko, bakokele bininge, monka
munenena ne Bijila. 35 Ebiya
shi basaka kuyuka kintu kampanda, bakepangule balume babo
kwinjibo, mwanda i kya bumvu
mwana-mukaji kwisamba mu kipwilo.
36 Le mwanda wa Leza watambile komudi’ni, nansha le wafikile enka komudi banwe kete?
37 Shi muntu ulanga’mba i mupolofeto nansha amba i mupebwe
kyabuntu kya mushipiditu, ufwaninwe kuyuka’mba bintu byonemulembela’bi i mbila ya Mfumwetu. 38 Ino shi muntu wakomenwa kwivwanija, ukashala wampikwa kuyuka. 39 Shi
ke pano, banwe banabetu, mwielelei’ko nyeke kukimba kunena bupolofeto, ino kadi kemwakikankajai kwisamba mu ndimi.
40 Inoko bintu byonso bilongwe
¯
bya buleme ne mu ndudi.
Pano nemuvuluja’ko, banwe banabetu, myanda miyampe yonemusapwidile, kadi yomwaitabije banwe, ne mine yomwimanije’mo. 2 Kadi mwi bapandijibwe shi mukwatyije
myanda miyampe yonemusapwidile, poso bine mwaitabije bitupu.
3 Mwanda mu bintu bibajinji
byonemushidile mwadi ne kyokya kyonatambwile ne ami, amba
Kidishitu wafwile mwanda wa
bubi bwetu mwendele Bisonekwa,
15
281
Lusangukilo. Lufu, walwana wa mfulo
¯
4 amba wajıkilwe, amba wasangwilwe mu difuku dya busatu
mwendele Bisonekwa, 5 amba
¯
wamwekele Kefasa, kupwa ke ba
dikumi ne babidi. 6 Ebiya kupwa wamwekela banabetu 500 ne
musubu kya pamo, kadi bavule
umbukata mwabo bakidi netu, na¯
nsha bamobamo byokebalale kala
mu tulo twa lufu. 7 Ebiya kupwa wamwekela Yakoba, penepo
ke batumibwa bonso; 8 ino mfu¯
lo mfulo waumwekela ne amiwa
pamo bwa kudi mwana mubutulwe kitatyi kekyabwene.
9 Mwanda ami ne mutyetyetyetye mu batumibwa, kadi nkifwaninwepo nansha kwitwa bu
mutumibwa, mwanda nadi mpangapanga kipwilo kya Leza.
10 Ino pa kanye kakatampe ka
Leza kendi mongikadile’mu. Kadi
kanye kandi kakatampe kondi kekadipo ka bitupu, ino nasusukile na mingilo kutabuka abo bonso,
inoko ke amipo i kanye kakatampe ka Leza kadi nami. 11 Inoko, ekale ami nansha abo, bino’bi e
¯
byotusapula kadi e momwafikıle
ku kwitabija.
12 Pano shi tusapulanga’mba
Kidishitu wasangwilwe mu bafwe, i namani kadi bamo umbukata mwenu banena’mba i kutupu
lusangukilo lwa bafwe? 13 Shi
bine i kutupu lusangukilo lwa bafwe, nanshi ne Kidishitu mwine
kasangwilwepo. 14 Ino shi Kidishitu kasangwilwepo, nankyo
na bubine busapudi bwetu i bwa
bitupu, ne lwitabijo lwetu lwine i
lwa bitupu. 15 Ne kadi, nankyo
tubaikala batumoni ba bubela ba
Leza, mwanda tusapulanga bukamoni bwa bubela padi Leza potu-
1 KODINDA 15:4-27
nena’mba wasangwile Kidishitu,
aye papo kumusangula mpika shi
bine bafwe kebakasangulwangapo. 16 Mwanda shi bafwe kebakasangulwangapo, nankyo ne Kidishitu mwine kasangwilwepo.
17 Ne kadi, shi Kidishitu kasangwilwepo, nankyo lwitabijo lwenu i lwa bituputupu; banwe mukidi mu bubi bwenu. 18 Nankyo
¯
ne boba balele mu tulo twa lufu
umbumo na Kidishitu nabo abaoneka lonso. 19 Shi tukulupile
mudi Kidishitu enka pa mwanda
¯
wa buno bumi kete, nankyo tufwaninwe kudidilwa bulanda kupita bonso.
20 Ino na bubine Kidishitu wasangwilwe mu bafwe, kyangulwa
¯
kibajinji kya boba balele mu tulo
twa lufu. 21 Mwanda lufu byo¯
lwaidile pa muntu umo, lusangukilo lwa bafwe nalo lubaila pa muntu umo. 22 Monka mufwilanga bonso mudi Adama, ne mudi
Kidishitu namo mo monka, bo¯
nso bakapebwa b umi. 23 Ino
muntu ne muntu mu kyaba kyandi kifwaninwe: Kidishitu kyangulwa kibajinji, kupwa ke boba
ba Kidishitu mu kitatyi kya kwikala’po kwandi. 24 Ebiya ke
ku mfulo, aye pakajokeja Bulopwe kudi Leza wandi kadi Shandi, pa kupwa kujimankanya maludiki onsololo ne lupusa ne bukomo bonsololo. 25 Mwanda
aye ufwaninwe kubikala bulo¯
pwe enka ne bikatula Leza balwana nandi bonso munshi mwa maulu andi. 26 Lufu, walwana wa
mfulo, lukajimankanibwa futu¯
tu. 27 Mwanda Leza “watudile
bintu byonso munshi mwa maulu
andi.” Ino aye panena’mba ‘bintu
¯
1 KODINDA 15:28-48
Kupwana na babi. Imbidi ya mulu
282
¯
˜
byonso bibatulwa munshi,’ i bi- ke’tu onkaonka, shi i wa nano shi
¯
mweke patoka’mba i kutalula’mo i wa muswelo mukwabo; 38 ino¯
yewa watudile bintu byonso mu- ko Leza wikipanga umbidi mo¯
nshi mwandi. 28 Ino pakatulwa nka mwasakila, kadi upanga lubintu byonso munshi mwandi, pe- kunwa ne lukunwa umbidi walo.
¯
nepo Mwana nandi uketula mu- 39 Ngitu yonso ke ngitupo ya mu¯
nshi mwa Yewa watudile bintu swelo umo, ino kudi ngitu ya babyonso munshi mwandi, amba ntu, kudi ngitu mikwabo ya banyeLeza ekale bintu byonso ku mu- ma, ngitu mikwabo ya byoni, ingi
ntu ense.
nayo ya mwita wa lui. 40 Kudi
¯
29 Shi bitupu, le boba babatyi- imbidi ya mulu,
ne imbidi ya pajibwa mwanda wa kwikala ba- nshi; ino ntumbo ya imbidi ya
¯
fwe bakalonga namani? Shi ba- mulu idi muswelo ungi, ntumbo
fwe kebakasangulwangapo na- ya imbidi ya panshi nayo muswensha dimo, i kika kyobabatyiji- lo mukwabo. 41 Ntumbo ya dyubwa mwanda wa kwikala bafwe? ba idi muswelo ungi, ne ntumbo
30 Ne i kika kyotwikadile mu ya kweji nayo muswelo mukwa´
˜
kyaka ns a yonso? 31 Difuku bo, kadi ntumbo ya nenyenye
nayo
˜
ne difuku ngikalanga kubwipi muswelo mukwabo; bine, lunenye˜
na kufwa. Kino i kya binebine’- nye i lwishile na lunenyenye
lunka mwikadile kusepelela kwa- kwabo ku ntumbo.
mi pomudi, banwe banabetu, ku42 Ne lusangukilo lwa bafwe
sepelela kondi nako mudi Kidishinalo mo monka. Kyakuninwe kya
tu Yesu Mfumwetu. 32 Shi nakubola, kibasangulwa ke kya kulwile pamo bwa bantu bakwabo
bulwa kubola. 43 Kyakuninwe
na banyema ba ntanda mu Efisesa, le kidi na kamweno’ka kondi? kifutululwe, kibasangulwa ke
Shi bafwe kebakasangulwangapo, kya ntumbo. Kyakuninwe kizonankyo “tudyei tutome, mwanda ze, kibasangulwa ke kya bukokesha tusa kufwa.” 33 Kemwa- mo. 44 Kyakuninwe umbidi wa
kyongolwai. Kupwana na babi ko- ngitu, kibasangulwa ke umbidi
nanga bibidiji biyampe. 34 Jo- wa mushipiditu. Shi kudi umbidi
˜
kejai neni yenu mu dishinda dyo- wa ngitu, kudi ne wa mushipidiloke kadi kemwakilongalongai tu. 45 E monka mokilembelwe
“Muntu umbajinji Adama
bubi, mwanda bamo kebayukilepo amba:
¯
¯
Leza. Nanena mwanda wa mufwe waikele ke muya mumi.” Adama
wa mfulo waikala ke mushipidibumvu.
¯
¯
35 Inoko, bamo bakepangula’- tu upana bumi. 46 Inoko, kyomba: “Lelo bafwe bakasanguka kya kya mushipiditu ke kibaji¯
namani? Bine, le bakaya na umbidi njipo. Kyokya kya ngitu kyo kiwa muswelo’ka?” 36 Abe muntu bajinji, kupwa ke kyokya kya
˜
wampikwa neni! Kyokya kyoku- mushipiditu. 47 Muntu umbaji¯
¯
na kekikalangapo na bumi monka nji i mutambe ku biloba kadi waposo kifwe bidi; 37 kadi kyo- longelwe na luvumbi; muntu wa
¯
kuna’kya, kukunangapo umbi- bubidi i mutambe mulu. 48 Modi mwine usa kutama, ino i muse- nka mwikadile yewa ulongelwe
283
¯
Ngitu keyendapo mulu. Byabuntu
ku luvumbi, mo mwikadile ne
boba balongelwe ku luvumbi bene;
kadi monka mwikadile yewa wa
¯
mulu, mo mwikadile ne boba ba
¯
mulu bene. 49 Kadi enka motwaifwanine yewa ulongelwe ku
luvumbi, e monka motukefwani¯
na yewa wa mulu.
50 Inoko nanena kino, banwe
banabetu, amba ngitu ne mashi kebikokejapo kupyana Bulopwe bwa Leza, nansha bubole kupyana kubulwa kubola. 51 Talai! Nemulombola kifibwe kikola’¯
mba: Ke batwe bonsopo bakalala
mu tulo twa lufu, ino batwe bo¯
nso tuk alamunwanga, 52 mu
kyaba kityetye’tu, na mu kukopa kwa diso, pakavuma kimpungidi kya mfulo. Mwanda kimpungidi kikavumanga, kadi bafwe bakasangulwanga kebaki¯
bolapo, ne kadi tukalamunwanga.
53 Mwanda kino kibola kifwaninwe kuvwala kya kubulwa kubola, kadi kino kifwa kifwaninwe
kuvwala kya kubulwa kufwa.
54 Inoko kino kibola pokikavwala kya kubulwa kubola ne kino
kifwa pokikavwala kya kubulwa
kufwa, penepo e popakafikidila
kinenwa kilembelwe amba: “Lufu
lubaminininwa nyeke kubyu.”
˜
55 “A lufu, le bushindanani bobe
budi kwepi le? A lufu, le lunonga lobe ludi kwepi le?” 56 Lunonga luleta lufu i bubi, kadi bukomo bwa bubi i Bijila. 57 Ino
tufwija’ko Leza, mwanda wetu˜
pe bushindanani mudi Mfumwetu
Yesu Kidishitu!
58 Shi ke pano, banwe banabetu baswedibwe, ningai, kemwakijinai, vudilwai mafuku onso bya
kulonga mu mwingilo wa Mfu-
1 KODINDA 15:49–16:11
mwetu, byomuyukile amba kwenu kususuka na mingilo ke kwa
bitupupo mudi Mfumwetu.
Ino pa mwanda wa muko16
ngo wa bajila, mukokeja
kulonda byobya byonalombwele
bipwilo bya mu Ngalatea. 2 Mu
difuku dibajinji dya yenga ne yenga muntu ne muntu alee’ko kantu kampanda mungya muswelo wandi, kutyina’mba kwakekala mikongo shi nafika kwako.
3 Ino shi nafika kwako, nsa kutuma bantu bomwitabije mu mika¯
nda yenu bakatule byabuntu byenu bya mutyima umo ku Yelusalema. 4 Inoko, shi bimweka’mba i
˜
biyampe ne ami nende’ko, nankyo
nsa kwenda nabo lumo.
5 Inoko nsa kwiya komudi shi
napite mu Masedonya, mwanda nsa kukapita mu Masedonya;
6 kadi nsa kushikata nenu nansha kupityija nenu kitatyi kya
mashika, amba mukanshindikile
kokwa konsa kwenda. 7 Mwanda nkisakilepo kwimumona panopano bya lupito, mwanda nkulupile kwikala nenu kitatyi kampanda, shi Yehova uswile.
8 Ino nashala bidi mu Efisesa kufika ne ku masobo a Pentekosa;
9 mwanda kibelo kikatampe kitwala ku mingilo i kinshitwilwe,
ino kudi bakinkwa bavule.
10 Ino shi Temote wafika, tadijai kutyina’mba wakekala na kintu kyatyina kitatyi kyadi umbukata mwenu, mwanda wingilanga
mwingilo wa Yehova, monka mo˜
ningidila’o ami. 11 Nanshi muntu nansha umo kakimufutulula.
Mushindikilei mu ndoe, amba afike kuno kondi, mwanda ami mwilaije pamo ne banabetu.
1 KODINDA 16:12—2 KODINDA 1:6
12 Ino pa mwanda wa Apolosa mwanetu, namuzenzele bininge
kwiya komudi pamo ne banabetu,
ino aye mwine kadipo na mutyima wa kwiya panopano; inoko usa
kwiya shi wamone kyaba.
13 Talai’nka kutala, imanijai
pototo mu lwitabijo, kankamanai
bwa bana-balume, mwikomejei.
14 Byonso byomulonga longai’byo
na buswe.
¯
15 Pano nemwisashila, banwe
banabetu: Muyukile amba ba mu
njibo ya Shitevanusa byo byangulwa bibajinji bya mu Akaya ne
¯
amba i bepane mu kwingidila ba¯
jila. 16 Kadi mwikale kukokelelela boba badi bwa abo ne boba
bonso bengidila pamo ne kuputumina mu mingilo. 17 Ino nasangala byondi na Shitevanusa, Fotunatusa, ne Akaikusa, mwanda
Kwilaa ne lwimu
284
abemupingakena byomudi patu¯
pu. 18 Mwanda abatuja mushipiditu wami ne wenu mwine. Na¯
nshi lemekai bantu ba uno muswelo.
19 Bipwilo bya mu Azia bibemutumina lwimu. Akwila ne Piseka pamo ne kipwilo kidi mu yabo
njibo abemwimuna na mutyima
umo mudi Mfumwetu. 20 Banabetu bonso abemwimuna. Mwiimunei banwe bene na bene na mififyo ijila.
21 Luno i lwimu lwami ami
Polo, lonalemba na makasa ami.
22 Shi muntu kasenswepo Mfumwetu kisanso kikatampe, afingwe mafingo. Ee, a Mfumwetu, iya! 23 Kanye kakatampe
ka Mfumwetu Yesu kekale nenu.
24 Buswe bwami bwikale nenu
banwe bonso mudi Kidishitu Yesu.
dccc
ccc
MUKANDA WA BUBIDI KUDI
BENE KODINDA
Ami Polo, mutumibwa wa Ki1
dishitu Yesu pa kiswa-mutyima kya Leza, ne Temote mwanetu, ku kipwilo kya Leza kidi mu
Kodinda, pamo ne bajila bonso
badi mu Akaya ense:
2 Kanye kakatampe ne ndoe
ya Leza Tata wetu ne ya Mfumwetu Yesu Kidishitu bikale
nenu.
3 Eselwe dyese Leza Shandya
Mfumwetu Yesu Kidishitu, Tata
wa lusa lukatampe ne Leza
˜
wa kusenga konso, 4 witusena-
nga mu byamalwa byetu byonso,
amba netu tumone kusenga bakwetu badi mu byamalwa bya miswelo yonso na busengi botusengibwa na Leza. 5 Mwanda
monka muvudile masusu otususuka pa mwanda wa Kidishitu,
mo monka muvudile ne busengi
botusengibwa kupityila kudi Kidishitu. 6 Nanshi shi tudi mu
byamalwa, i pa mwanda wa kusengibwa kwenu ne lupandilo lwenu; kadi shi tusengibwanga, i pa
mwanda wa kusengibwa kwenu
285
Byamalwa mu Azia. Mushipiditu i kyeya
¯
kwimukwashe muminine masusu amo onka otususuka ne batwe.
7 O mwanda lukulupilo lwetu
momudi kelutenkenangapo, pa
kuyuka’mba, monka momususukila netu pamo, mo monka momukasengelwa netu pamo.
8 Mwanda ketusakilepo mwikale ba kubulwa kuyuka, banwe banabetu, byamalwa byetutene mu kipindi kya ntanda ya
¯
Azia, amba twalemenenwe bikatampe kutabuka ne pa bukomo
bwetu, twaselele’nka ne mityima
¯
¯
kulu pa mwanda wa bumi bwetu.
9 Bine, twamwene’tu amba tubatyibilwa nsambu ya lufu. Byadi namino mwanda wa tukulupile mudi Leza usangulanga bafwe, ke mu batwe benepo, aa.
¯
10 Wetukudile ku kintu kikata¯
mpe bwa lufu ne uketukulanga;
kadi tumukulupile amba ukende¯
lela kwitukula. 11 Banwe nenu
mukokeja kukwasha’ko na kwabija mu milombelo pa mwanda
wetu, amba bavule bafwije’ko pa
mwanda wetu pa buntu botutambula palondololwa milombelo
ya bantu bavule bene.
12 Mwanda kintu kyotwitumbijija, kisapulwa bukamoni ne
na mutyima wetu wa mundamunda, i kino amba tweendeje mu
ino ntanda, nakampata komudi,
na buujila ne na mutyima umo
wa bwine Leza, ke na tunangupo
twa ku ngitu, aa, ino i na kanye
kakatampe ka Leza. 13 Mwanda na bubine ketwimulembelangapo kintu kingi poso enka byomuyukile senene ne byomujingulwile kala; kadi nkulupile amba
mukendelela kujingulula bino bintu ne ku mfulo, 14 monka mo-
2 KODINDA 1:7-23
mujingulwidile’byo ne banwe, mu
muswelo kampanda, amba batwe twi bubinga bwenu bwa kwitumbijija, monka momukekadila
nenu kotudi mu difuku dya Mfumwetu Yesu.
15 O mwanda, na kino kikulupiji, dibajinji nadi na mutyima wa
kwiya komudi, amba musepelele
monka dikwabo, 16 kadi pa kupwa kwimana mwanda wa kwi˜
mona nenu ponenda ku Masedonya, ne ponjokela komudi pa kutamba ku Masedonya, penepa kemukanshindikila pa kwenda ku
Yudea. 17 I bine, ponadi na uno
mutyima, le nadi nkaya mitembwe’ni? Nansha nkwatanga ino
mpango na bungitu, mwanda wa
amiwa nene amba “En-en, Enen,” kupwa kadi amba “Aa, Aa”?
18 Ino Leza ukokeja kwisumbidilwa’mba byobya byotwimusapwila kebidipo En-en abyo’ko Aa.
¯
19 Mwanda Mwana Leza, Kidishitu Yesu, wasapwilwe umbukata mwenu na batwe, ko kunena’mba, amiwa ne Shivanusa ne Temote, aye kaikelepo En-en aye’ko Aa, ino En-en waikala En-en
mu wandi mwanda. 20 Mwanda nansha milao ya Leza ikale mingi namani, yonso ibaikala
En-en padi aye. Nanshi kadi kupityila kudi aye, “Amena” unenwanga kudi Leza mwanda wa ntumbo yandi kupityila kudi batwe.
21 Ino mwine witabija’mba banwe ne batwe twi ba Kidishitu ne
¯
mwine wetushingile mani i Leza.
¯
22 Kadi watudile ne kiyukeno
kyandi potudi, wetupa ne kyeya
¯
kya kyokya kikaya, ke mushipiditu kadi, mu mityima yetu.
23 Pano naite Leza bu kamoni
2 KODINDA 1:24–3:2
Kujokejibwa. Ketudipo bansunga
wa kunjingulula’mba kyonkyaidilepo ku Kodinda i mwanda
wa kwimukinga. 24 Ke kunenapo amba twi bamfumu ba lwitabijo lwenu, aa, ino twi bengidi nenu pa mwanda wa nsangaji
yenu, mwanda mwimanije pa lwitabijo lwenu.
Mwanda nakwete mulangwe
¯
wa’mba nkyakıya monka komudi na mutyima fututu.
¯
2 Mwanda shi nemuf ıtyije mutyima banwe, lelo i ani ukekala’ko wa kunsangaja shi ke’nka¯
po yewa onaf ıtyija mutyima?
3 O mwanda nalembele byonalo¯
ngele amba pongiya’po, nakaf ıtyijibwa mutyima na boba bonadi wa kusangela; mwanda nkulupile amba kyokya kindetela nsangaji amiwa kimuletelanga ne
banwe bonso nsangaji imo yonka.
4 Mwanda mu byamalwa bikatampe ne tusua mu mutyima wami
¯
nemulembele na impolo mivu¯
le, ke mwandapo wa kwimufıtyija mutyima, aa, ino i mwanda wa
muyuke mubaile buswe bonemusenswe.
¯
5 Ino shi kudi muntu waf ıtyi¯
je ba mutyima, ke amipo waaf ıtyije’o, ino i banwe bonso
mu ludingo kampanda—kutyina’tu nakanena bisansa. 6 Kufuninwa kwawafuninwa na bantu bavule i kumubwane yao muntu, 7 pano nanshi, mulekelei
¯
na mutyima to ne kumusenga,
¯
kutyina’mba yao muntu wakale¯
menenwa na kuf ıtwa mutyima
¯
bipitepite. 8 Nanshi nemwisashila mumwekeje buswe bomumusenswe. 9 Mwanda e kyo¯
nemulembele: mwa kuyukila shi
¯
mudi na kikokeji mu bintu byo-
2
286
nso. 10 Shi mulekele muntu
mambo o-onso, nami namulekela’o. I bine, kyonso kyonalekela
(shi kudi mambo onalekela) i pa
mwanda wa kamweno kenu ku
meso a Kidishitu, 11 kutyina
twakadimbwa na Satana, mwanda batwe ketwidilwepo manwa
andi.
12 Inoko ponafikile mu Toasa kusapula myanda miyampe ya
Kidishitu, ne kibelo kyaunshitwilwa mudi Mfumwetu, 13 mu¯
shipiditu wami kewauntukilepo
mwanda nkyatenepo Tetusa
mwanetu. Penepo nami nebasha˜
dika kenenda ku Masedonya.
14 Ino Leza afwijibwe’ko mwine witwendejanga mafuku onso
˜
mu mulongo wa bushindanani
pamo na Kidishitu kadi kupityila kudi batwe ulengejanga mwenye wa buyuki bwandi wivwanikwe konsokonso! 15 Mwanda
kudi Leza batwe twi mwenye mulumbuluke wa Kidishitu mu boba
bapandijibwa ne mu boba boneka; 16 ku bano boneka i luvumba lwa lufu lutwala ku lufu, ku
boba bapandijibwa i mwenye wa
¯
¯
bumi utwala ku bumi. Kadi i ani
le mwine ubwenye senene bino bintu’bi? 17 I batwe; mwanda ketudipo bansunga ba mwanda wa
Leza na mwikadile bantu bavule,
aa, inoko twisambanga na mutyima onso pamo na Kidishitu, bine,
pamo bwa batumwe na Leza kadi
ku meso a Leza.
Lelo tushilule kwiyukanya
monka’ni? Nansha tusakilwa, pamo bwa bantu bakwabo, mikanda ya kwituyukanya
imutuminwa nansha yomutuma? 2 Banwe bene mwi muka-
3
287
¯
Kubwanya i kwa kudi Leza. Kilenda
nda wetu, mwandike pa mityima
yetu kadi muyukane, utangwa na
bantu bonso. 3 Mwanda mulombolanga’mba mwi mukanda wa
Kidishitu otulembele batwe be¯
ngidi, kewandikilwepo na bwıno ino i na mushipiditu wa Leza
¯
¯
mumi, ke pa bipapopo bya ma¯
bwe, ino i pa bipapo bya ngitu, ke
pa mityima kadi.
4 Ino kupityila kudi Kidishitu
tudi na kikulupiji kya uno muswelo mudi Leza. 5 Ke kunenapo amba kubwanya kotubwenye
senene i kwa batwe bene mwanda wa kufwatakanya’mba kudi
kintu kitambile kotudi, ino kubwanya kwetu kutambanga kudi
Leza, 6 mwine na bubine wetubwanije senene ketudi bengidi ba
kipwano kipya, ke ba mukanda
wa bijila mulembwepo, aa, ino i
ba mushipiditu; mwanda mukanda wa bijila mulembwe utyibilanga muntu mambo a lufu, ino mu¯
¯
shipiditu upananga bumi.
7 Ne kadi, shi mukanda wa bi¯
¯
jila upana lufu, owa waandiki¯
lwe na masomo pa mabwe, waile na ntumbo ya uno muswelo,
bana ba Isalela bakomenwa kutala mpala ya Mosesa mwanda wa
ntumbo ya mpala yandi, ntumbo
yadi ya kufundulwa’ko, 8 lelo
mwingilo wa mushipiditu ubulwe
kwikala namani na ntumbo mikatampe kutabuka? 9 Mwanda
shi mukanda wa bijila uleta kupo¯
nejibwa wadi na ntumbo, le ntumbo ya mwingilo utwala ku boloke papo ke pepi. 10 Na bubi¯
ne, nansha ke kyokya kyapelwe
¯
ntumbo dibajinji kyavudilwe ntumbo pa mwanda wa ntumbo ikitabukile. 11 Mwanda shi kyokya
2 KODINDA 3:3–4:2
¯
kyafundwilwe kyaile na ntumbo,
bine ntumbo ya kyokya kidi’ko
nyeke yo mine ikekala mikatampe kutabuka!
12 Penepo, byotudi na luno lukulupilo, tunenanga pampikwa
kafinda nansha kamo, 13 kadi
¯
˜
¯
ketulonangapo mwalongele Mo¯ ¯
¯
sesa paw ep utyile kil enda mu
mpala yandi, kutyina’mba bana
¯
ba Isalela bakatala so mfulo ya
kyokya kya kufundulwa’ko.
¯
˜
¯
14 Inoko neni yabo yadi ilema.
Mwanda kufika ne dyalelo’di ki¯
lenda kimo kyonka’kya kekya¯
˜
putwilwe patanwanga kipwano
kya kala, mwanda kitalulwanga enka kupityila kudi Kidishitu. 15 Bine, kufika’nka ne dyalelo dino’di kitatyi kyonso ki˜
tanwanga bilembwa bya Mosesa,
¯
kilenda kikidi pa mityima yabo.
16 Ino shi muntu waalamuki¯
la kudi Yehova, kilenda kitalulwanga. 17 Yehova i Mushipiditu; ne kokwa kudi mushipiditu wa Yehova, kudi bwanapabo.
18 Kadi batwe bonso, potumwekeja ntumbo ya Yehova pamo
bwa biyo na mapala etu ampi¯
kwa kil enda, twalamunwanga
mu kyelekejo kimo kyonka kutamba ku ntumbo ya ludingo kampanda kwenda ku ntumbo ya
ludingo lukwabo, enka mulongela’kyo Yehova Mushipiditu.
Nanshi, byotudi na uno mwingilo mwendele lusa lotwafwidilwe, ketulekanga’byopo; 2 ino twi bejibe bintu
bya bufyafya, bya bumvu, ketu˜
nanengapo na budyumuku, nansha kunyengakanya mwanda
wa Leza, ino byotumwekeja bubine, twiyukanyanga ku mutyima
4
2 KODINDA 4:3–5:3
288
¯
bumweke patoka mu ngitu yetu
ya lufu. 12 Nanshi lufu lwingi¯
langa motudi, ino bumi nabo momudi.
13 Ino byotudi na mushipiditu
wa lwitabijo umo onka na owa
¯
¯
obalembele amba: “Nalombwele
lwitabijo, o mwanda nesambile,”
batwe netu tulombolanga lwitabijo kadi o mwanda twisambanga, 14 pa kuyuka’mba yewa
wasangwile Yesu uketusangulanga ne batwe bene pamo na Yesu
kadi uketufikijanga kwadi pamo
nenu. 15 Mwanda bino bintu
byonso bidi’ko pa mwanda wenu,
amba bungi bwa kanye kakatampe buvudile’ko kutabuka, mwanda bavule bene bafwijanga’ko
pa mwanda wa ntumbo ya Leza.
16 Nanshi ketulekanga’byopo, ino nansha shi muntu wetu
udi panja wendanga ushinika,
na bubine muntu wetu udi munda walamunwanga ke mupya difuku ne difuku. 17 Mwanda nansha kyamalwa byokidi kya lu¯
pito kadi kipela, kitufikijanga ku
ntumbo itabukile kulampe bukata kadi ya nyeke; 18 koku tu¯
bambile meso so ku bintu byampikwa kumweka, ke ku bintupo
bimweka, aa. Mwanda bintu bimweka i bya lupito, ino bintu byampikwa kumweka i bya nyeke.
Mwanda tuyukile amba shi
njibo yetu ya pano panshi,
uno pema apomoke, tukekalanga
¯
na kyubakwa kya kwa Leza, nji¯
bo ya kubulwa kubakwa na ma¯
kasa, ya nyeke mulu. 2 Mwanda mu ino njibo yotwikele’mo
bine tubinzanga, tusakidila ku¯
vwala kıkalo kyetu, kyokya kya
¯
mulu, 3 amba, kitatyi kyotu-
Leza wa ino ntanda. Masusu i a lupito
wa mundamunda wa muntu ne
muntu ku meso a Leza. 3 Shi
pano myanda miyampe yotusa¯
¯
pula i miputwe kilenda binebi¯
ne, i miputwe’kyo mu boba boneka, 4 umbukata mwabo leza
wa ino ngikadilo ya bintu i mu˜
sabe meso a neni ya bantu ba¯
mpikwa kwitabija, amba kitokeji kya myanda miyampe ya
ntumbo ya Kidishitu, aye kyelekejo kya Leza, kyakebamunikila. 5 Mwanda ketusapulangapo myanda yetu batwe bene, ino
tusapulanga myanda ya Kidishitu Yesu amba i Mfumwetu, ne
amba twi bapika benu pa mwanda wa Yesu. 6 Mwanda Leza
¯
¯
ye wanenene amba: “Kitokeji kimunike mu mfindi,” kadi wamunikile pa mityima yetu mwanda
¯
wa kwibatokejeja na buyuki bwa
ntumbo bwa Leza na mpala ya Kidishitu.
¯
7 Inoko, tudi na kino kyabule¯
me mu bipungwa bya dıma, amba
bukomo butabukile bwikalanga
na bantu bwikale bwa Leza, ke
bwa batwe benepo, aa. 8 Tutyinibwanga bininge mu miswelo yonso, ino kutyintyidilwa mpika byotukomenwa kujina; tukolelwanga, ino kubudidilwa dishinda dya kutambila’ko mpika;
˜
9 tupangwapanwanga, ino kwelwa mpika; tushindwanga panshi, ino konakanibwa mpika.
¯
10 Tumininanga mafuku onso
mu umbidi wetu masusu aleta
¯
lufu asusukile Yesu, amba bumi
¯
bwa Yesu bumweke patoka ne
mu umbidi wetu. 11 Mwanda
¯
batwe bomi tufikijibwanga nyeke
kubwipi na lufu pa mwanda wa
¯
Yesu, amba bumi bwa Yesu nabo
5
289
2 KODINDA 5:4-21
˜
mwanda wa Leza; shi tudi na neni
mibwane, i pa mwanda wenu.
14 Mwanda buswe budi na Kidishitu bwituningilanga, o mwanda tubafule ku kunena namino,
amba muntu umo wafwidile bonso; penepo nanshi, bonso badi
bafwe; 15 kadi wafwidile bonso
¯
amba boba badi na bumi kebafwa¯
ninwepo kwikala monka na bumi
pa mwanda wa abo bene, aa, ino i
pa mwanda wa yewa webafwidile
ne wasangukile.
16 O mwanda, tamba pano i
kutupu muntu otuyukile mungya ngitu. Nansha shi twayukile Kidishitu dibajinji mwendele ngitu, pano’ko bine ketukimuyukilepo wao muswelo. 17 Shi
ke pano, shi muntu udi umbumo na Kidishitu, nankyo i kipangwa kipya; bintu bya kala ke bipite, talapo! bintu bipya bibaikala’ko. 18 Inoko bintu byonso i
bitambe kudi Leza, wetupwenye
na aye mwine kupityila kudi Kidishitu, wetupa ne mwingilo wa
kupwanya, 19 ko kunena’mba,
Leza wadi upwanya ino ntanda
na aye mwine, kupityila kudi Kidishitu, pampikwa kubala bilubo
byabo, kadi wetupele musapu wa
kupwanya.
20 Nanshi twi mikendi1 pa
kyaba kya Kidishitu, pamo’nka
bwa Leza uzenza kupityila kotu¯
di. Twisashilanga bantu pa kyaba kya Kidishitu amba: “Pwanai na Leza.” 21 Yewa kayukilepo bubi wamwalamwine ke bubi
pa mwanda wetu, amba padi aye
twikale boloke bwa Leza.
Kunanga na lwitabijo. Kipangwa kipya
vwala’kyo, ketukatanwapo mutaka. 4 Na bubine, batwe badi
mu uno pema tubinzanga, tu¯
lemenwe; mwanda ketusakile¯
po kuvula’ye, ino tusakanga kuvwala kikwabo, amba kyokya
¯
kya lufu kiminwe na bumi kubyu. 5 Ino mwine wetulongolwele mwanda wa kino kintu’ki i
Leza, mwine wetupele mushipidi¯
tu bu kyeya kya kyokya kikaya.
6 Nanshi tukankamene bikatampe mafuku onso kadi tuyukile amba, potukikele mu uno
umbidi, ketudipo kudi Mfumwe˜
tu, 7 mwanda tuna nanga na
lwitabijo, ke na kumonapo na
meso, aa. 8 Ino tukankamene
bikatampe kadi tusakanga’ko
kubulwa kwikala mu umbidi ino
twikale na Mfumwetu. 9 Nanshi, nansha twikale nandi nansha ketudipo kwadi, twitungilanga kitungo kya kwitabijibwa
nandi. 10 Mwanda batwe bonso tufwaninwe kukemana ku kityibilo kya mambo kya Kidishitu,
amba muntu ne muntu akalubwilwe mungya bintu byalongalonga
padi mu umbidi, shi biyampe shi
bibi.
11 Nanshi, byotuyukile kwakamwa Mfumwetu, tunekenyanga nyeke bantu, ino tumwekejibwanga kudi Leza. Inoko, nkulupile amba tuyukilwe senene
ne na mityima yenu ya mundamunda. 12 Ketwiyukanyangapo monka komudi, aa, ino twimukankamikanga mwitwitembe
batwe, amba mumone mwa kulondolwela boba betemba mumwekelo wa panja ino byobya bidi
mu mutyima mpika. 13 Mwa˜
nda shi twadi bajinwe neni, i pa
2Ko 5:201 Nansha, “ntunguluji.” Muntu utuminwe na mulopwe kumwimanina mu ntanda ingi.
2 KODINDA 6:1–7:1
Kwiyukanya bu bengidi. Lupungu lubi
Byotwingila nandi pamo, tu¯
bemwisashila kadi amba kemwakitabijai kanye kakatampe
ka Leza bituputupu. 2 Mwanda
aye unena’mba: “Mu kitatyi kitabijibwe nakwivwene, kadi mu
difuku dya lupandilo nakukweshe.” Tala! Kino kyo kitatyi kinekine kitabijibwe. Tala! Dino dyo
difuku dya lupandilo.
3 Ketuletangapo kikukaja mu
muswelo nansha umo, kutyina’mba bantu bakaboya mwingilo wetu tuto; 4 ino mu miswelo
yonso twiyukanyanga bu bengi¯
di ba Leza, mu kuminina bivulevule, mu byamalwa, mu bitatyi
bya bufudile, mu makambakano,
5 mu bikupilwa, mu bifungo, mu
bibumbo bya tuvutakanya, mu
kuputuma na mingilo, mu kubulwa tulo bufuku, mu bitatyi bya
¯
kubulwa byakudya, 6 mu buto¯
ki, mu buyuki, mu kuminina na
¯
kitukijetyima, mu kanye, mu mushipiditu ujila, mu buswe bwa
¯
kubulwa buzazangi, 7 mu mısambo ya bine, mu bukomo bwa
Leza; na byabulwi bya boloke mu
kuboko kwa lundyo ne kwa lunkuso, 8 na kutumbikwa ne na
kufutululwa, na kunenenwa bibi
ne na kunenenwa maya; tumo˜
nwa bu banongojani, batwe’ko ba
bine, 9 tumonwa bu bampikwa
kuyukana, batwe’ko bayukane
senene, tumonwa bu bafwaninwe
¯
lufu, inoko, tala! twikele bomi, tumweshibwa malwa, ino kufikijibwa ku lufu mpika, 10 bwa badi
na bulanda ino kasha tusangala,
bwa balanda ino tupeteja bavule,
bwa ba kubulwa kintu, batwe’ko
na bintu byonso.
6
290
11 Twaasamine kyakanwa
kyetu mwanda wa kwimusapwila, banwe bene Kodinda, kadi
¯
twap utwile mutyima wetu.
12 Ketwimusuminwangapo kisanso kyetu, ino banwe mwitusuminwanga kisanso kyenu kya
ku mutyima. 13 Penepo, pamo
bwa mpalo—nesambe bwa ami
wisamba na bami bana—banwe
¯
nenu putulai mityima yenu bikatampe.
¯
14 Kemwakıkutyilai mu lupungu lubi na bampikwa kwitabija. Mwanda le i kisense’ka kidi
pa boloke ne kujilula bijila? Na¯
nsha le kitokeji ne fukutu bikwa˜
tanene pa bika? 15 Ne kadi, Kidishitu ne Bediale bapwanine
¯
paka le? Nansha le muntu mukokele ne wampikwa kwitabija pobeifwanine i paka le? 16 Le tempelo ya Leza ne bilezaleza
pobeivwanikile i paka le? Mwanda batwe twi tempelo ya Leza
¯
¯
mumi; monka mwanenene Leza’mba: “Nkekalanga umbukata
˜
mwabo kadi nkanananga umbukata mwabo, kadi nkekalanga
Leza wabo, nabo bakekalanga bantu bami.” 17 “ ‘Nanshi tambai
umbukata mwabo, ne kwisansanya,’ e mwanenena Yehova, ‘kadi
lekai kutenga kintu kya disubi’ ”; “ ‘kadi nami nkemutambulanga.’ ” 18 “ ‘Kadi nkekalanga
shenu, nenu mukekalanga bami
bana, bana-balume ne bana-baka¯
ji,’ e mwanenena Yehova Mwine
Bukomo Bonso.”
Nanshi, byotudi na ino milao,
¯
banwe baswedibwe, twitokejei ku byonso bisubija ngitu ne
mushipiditu, tubwanininye buujila mu kwakamwa Leza.
7
291
¯
¯
Kuf ıtwa bya bwine Leza. Kikokeji
2 Mwitupei’ko kyaba mu mi¯
tyima yenu. Ketulubılepo muntu, ketonenepo muntu, ketudilepo kya muntu. 3 Nkinenenepo namino mwanda wa kwimuponeja. Mwanda nadi nanena
kala’mba, mudi mu mityima yetu
amba tufwe nenu pamo ne kwi¯
kala bomi pamo nenu. 4 Nesambanga nenu pampikwa kafinda
nansha kamo. Nemwitembanga
bikatampe. Ami ne muyulwe kusengibwa, ngidi na nsangaji mi¯
yule ba mu malwa etu onso.
5 Na bubine, potwafikile mu
¯
Masedonya, imbidi yetu keyatujijepo, ino twadi tumona’nka malwa mu miswelo yonso—kwadi
bulwi panja, munda namo moyo.
˜
6 Inoko Leza, mwine usenanga
˜
ba mityima minyoname wetusengele na kwikala kotwaikele na
Tetusa kuno; 7 inoko ke’nkapo na kwikala kotwaikele nandi
kete, ino i ne kusengibwa kwaasengelwe pa mwanda wenu, pawetusapwidile monka’mba mwabilanga bininge kumona ami, ne
amba mudi na bulanda bukatampe, kadi muntele mutyima bininge; o mwanda nami nasangele
mpata.
8 Nanshi, nansha shi nemu¯
f ıtyije mutyima mu mukanda
wami, nkialakanyangapo. Nansha shi nealakenye dibajinji,
(namone amba mukanda’wa we¯
muf ıtyije mutyima, nansha byo¯
mwaf ıtyilwe mu kitatyi kityetye’tu,) 9 pano nasangala, ke
¯
pa mwandapo’tu mwaf ıtyilwe
mutyima, ino i pa mwanda ku¯
f ıtwa mutyima kwenu kwemufi¯
¯
kije ku kwisasa. Mwanda mwaf ı-
2 KODINDA 7:2-16
tyilwe mutyima bya bwine Leza,
pa kino nanshi ketwemusanshijepo nansha dimo. 10 Mwanda
¯
kuf ıtwa mutyima bya bwine Leza
¯
kutwalanga ku kwisasa kwa lupandilo, ne kino kekialakanibwa¯
po; ino kuf ıtwa mutyima bya
ino ntanda kutwalanga ku lufu.
¯
11 Mwanda talai kuf ıtwa ko¯
mwaf ıtyilwe mutyima bya bwine Leza mokwemupedile kininga kikatampe, bine, kwinenena, bine, mutyima fututu, bine,
moyo, bine, kwabila bininge, bine,
¯
bupyasakane, bine, kolola bilubo! Mu bintu byonso mwelombwele amba mwi belame mu uno
mwanda. 12 Nansha byonemu¯
lembele, nkyalembelepo pa mwanda wa yewa walubile, nansha pa
¯
mwanda wa yewa walubılwe, ino
i pa mwanda wa kininga kyenu
kotudi kimweke umbukata mwenu ku meso a Leza. 13 O mwanda twasengelwe pa mutyima.
Inoko, kutentekela pa kusengibwa kwetu twasepelele bikatampe pa mwanda wa nsangaji ya
Tetusa, mwanda banwe bonso
¯
mwatukije mushipiditu wandi.
14 Mwanda shi nemwitembele
kwadi, nkyafwilepo bumvu; ino
bintu byonso byotwemulombwele byobidi bya bine, ne kwitemba
kwetu kudi Tetusa nako i kwa
bine. 15 Ne kadi, kisanso kya
ku mutyima kyaemusenswe i ki¯
katampe bininge pavuluka kikokeji kyenu banwe bonso, momwamutambwidile na moyo ne luzakalo. 16 Ami nasangala’mba
mu bintu byonso ngikale na bukankamane bukatampe pa mwanda
wenu.
2 KODINDA 8:1-19
¯
¯
Balanda ba buntu. Bapana na mutyima to
Pano, banwe banabetu, tusaka muyuke kanye kakatampe ka Leza kafwidilwe bipwilo
bya mu Masedonya, 2 amba pobadi mu kutompibwa kukatampe mu byamalwa, nsangaji
yabo mivulevule ne bulanda bwabo bukatampe byalengeje buntu bwabo bukatampe buvudile’ko. 3 Mwanda i mungya muswelo wabo, bine, naitabija, i kupita ne pa muswelo wabo pene,
4 pobakwete abo bene mulangwe
wa kwitulomba’nka kwitulomba
¯
na kininga dyese dya kupana na
¯
mutyima to ne kwingila na bengila mwingilo wa kukwasha bajila. 5 Kadi ke’nkapo motwadi
¯
tukulupidile, ino dibajinji bepene abo bene kudi Mfumwetu ne
kotudi pa kiswa-mutyima kya
Leza. 6 O mwanda twakankamikile Tetusa’mba, monka mwaashilwidile uno mwingilo umbukata mwenu, ufwaninwe nanshi
kuvuija uno mwingilo wa kukonga byabuntu byenu bya na mu¯
tyima to. 7 Inoko, monka momuvudilwe bintu byonso, lwitabijo ne kinenwa ne buyuki ne
kininga kyonso ne buswe botwimusenswe, vudilwai ne kuno ku¯
¯
pana na mutyima to.
8 Nkinenangapo namino mwanda wa kwimuningila, aa, ino i
mwanda wa kwimuyukija kininga kya bakwabo ne kutompa
shi buswe bwenu i bwa binebine. 9 Mwanda muyukile kanye
kakatampe ka Mfumwetu Yesu
Kidishitu, amba nansha byaadi mpeta waikele ke mulanda pa
mwanda wenu, amba mwikale bampeta pa bulanda bwandi.
8
292
10 Kadi pa kino naleta mulangwe wami amba: kino i kya kamweno komudi, pa kuyuka’mba
pano ke mwaka mutuntulu pomwashilwile uno mwingilo, ke’nkapo kushilula’o ino kadi mwalombwele amba musakanga kwingila’o. 11 Pano nanshi, vuyai
byomwashilwile kulonga, amba
muvuye byobya byomwadi na
mutyima wa kulonga mwendele
muswelo omudi nao. 12 Mwanda shi mutyima utele’ko bidi,
i kitabijibwe nakampata mungya
byobya bidi na muntu, ke mungyapo byobya byakadipo nabyo, aa. 13 Mwanda nkisakile¯
po kupelejeja bakwabo, ino banwe bimukomene; 14 ino amba
pa kwenzankanya bintu, bya musubu byenu pano bibwanye pa
byobabudilwe, amba bya musubu byabo nabyo bibwanye pa byobya byomubudilwe, amba kwikale kwenzankana. 15 Monka
¯
mokilembelwe amba: “Yewa wadi
¯
na bingi kadipo na bingi kutabu¯
ka, kadi yewa wadi na bityetye
¯
nandi kadipo na bityetye kutabuka.”
16 Pano Leza afwijibwe’ko pa
¯
kutula mu mutyima wa Tetusa milangwe imo yonka ya kwimulangila bininge, 17 mwanda
na bubine walongele motwamu¯
kankamikıle, ino, byadi na kininga kikatampe, wakwata milangwe aye mwine ya kwiya komudi. 18 Inoko tusa kumutuma pamo na mwanetu utumbile
mu bipwilo byonso pa mwanda
wa myanda miyampe. 19 Ke’nkapo kyakyo, ino watongelwe
ne na bipwilo ekale mwendi-netu
mwanda wa kwingila uno mwi-
293
¯
Kukwasha bajila. Kupana na nsangaji
ngilo wa byabuntu bya na mutyima umo mwanda wa ntumbo
ya Mfumwetu ne mu kulombola mutyima wetu wa kukwasha.
20 Pa kino ketusakilepo muntu
nansha umo etuboye tuto mu
uno mwingilo wa kukonga byabu¯
ntu bya na mutyima to otwingi˜
la. 21 Mwanda batwe “tulonanga byonso pampikwa budimbidimbi, ke’nkapo ku meso a Yehova kete, ino i ne ku meso a bantu
kwine.”
22 Ne kadi, tusa kwibatuma
na mwanetu otumonanga divule bu wa kininga mu myanda mingi, ino pano udi na kininga kikatampe mwanda wimukulupile bininge. 23 Inoko shi kudi walakana Tetusa, Tetusa i mukwetu
kadi mwingidi nami mwanda wa
kamweno kenu; kadi shi kudi balakana banabetu, banabetu i batumibwa ba bipwilo kadi i ntumbo
ya Kidishitu. 24 Nanshi lombolai buswe bwenu ne kwibalombola kine kyotwimwitembelanga
ku bipwilo.
Pa mwanda utala mwingilo wa kwingidila bajila, kebidipo’tu na mvubu ami kwimulembela, 2 mwanda ndyukile
mutyima wenu muyampe onetembanga kudi bene Masedonya,
amba ba mu Akaya i beteakanye
pano ke mwaka mutuntulu, kadi
˜
bupyasakane bwenu bubasanamuna ne bavule umbukata mwabo. 3 Ino natume banabetu,
amba kwitemba kotwimwitemba
kwakekala kwa bitupubitupu mu
uno mwanda, ino amba mwiteakanye binebine, monka monanenene’kyo. 4 Mwanda shi tubaiya na bene Masedonya, tubemu-
9
2 KODINDA 8:20–9:12
tana kemwiteakenyepo, batwe
—kutyina’tu kwimutela—tusa
kufwa bumvu na kikulupiji kyotwimukulupile. 5 O mwanda
nalangile amba i biyampe kukankamika banabetu babadikile
kwiya komudi ne kuteakanya
kala byabuntu bya na mutyima
muyampe byomwalaile, amba bikale biteakanye bu byabuntu bya
¯
na mutyima to ke bu bintupo bya
kuningilwa, mhm.
6 Pa uno mwanda, yewa ukusa tutyetutye ukangulanga tutyetutye; kadi yewa ukusa bingibingi nandi ukangulanga bingibingi. 7 Nanshi muntu ne muntu
alongele mwatyibile butyibi mu
mutyima wandi, ino ke na mutyima fututupo nansha na kutononwa, mwanda Leza usenswe
¯
yewa upana na nsangaji.
8 Ne kadi, Leza ubwanya kuvudija kanye kandi kakatampe
konso komudi, amba mwikale
mafuku onso babwanininye senene mu bintu byonso, mwikele na bivule mwa kwingidila mwingilo onso muyampe. 9 (Monka mokilembelwe amba: “Wa¯
abenye konsokonso, wapene ku
balanda, kadi boloke bwandi bu¯
di’ko nyeke.” 10 Ino yewa upananga nkunwa mivule kudi mukushi ne mukate wa kudya ukemupa ne kwimuvudijija nkunwa
ya kukusa kadi ukatamija bipa
bya boloke bwenu.) 11 Mu bintu byonso mupetejibwanga mu
buntu bwa miswelo ne miswelo,
bulengeja bantu bafwije’ko Leza
pa byotwibalongela; 12 mwanda uno mwingilo ke wa kukwashapo’tu bajila mu byobabudilwe ino i ne wa kwikala bampeta
2 KODINDA 9:13–10:15
10
294
¯
lwa kikokeji, kitatyi kyonso kyo¯
mulombola kikokeji ne pa mfulo.
7 Banwe mutalanga bintu mungya mobimwekela panja. Shi
muntu ukulupile amba i wa Kidishitu, nankyo alangulukile pa
uno mwanda: monka mwaikadile aye wa Kidishitu, ne batwe
bene mo monka. 8 Mwanda nansha shi netumbije’ko bikatampe
pa mwanda wa lupusa lwetupe¯
le Mfumwetu lwa kwimubaka,
ino ke lwa kwimupomonapo, nankyo nkikafupo bumvu. 9 Nanena namino mwanda nkisakilepo kumweka na ami wimutuyula
na mikanda yami. 10 Mwanda
banenanga’mba: “Mikanda yandi
¯
ilema kadi idi na lupaka, ino shi
aye mwine udi’po i muzoze kadi
muneneno wandi i wa bitupu’tu.”
11 Nanshi yewa udi namino ayuke kino, amba byotunena mu mikanda poketudi’po e byonka byotukalonga shi tudi’po. 12 Mwa¯
nda ketusomonwangapo kwitula
mu mulongo wa bamobamo nansha kwidingakanya na bamobamo beyukanya abo bene. Ino
byobepimanga mungya abo bene
ne kwidingakanya mungya abo
˜
bene, i bampikwa neni.
13 Mwanda batwe’ko tuketumbijanga, ke panjapo pa mikalo
¯
yotutungılwe, ino i munda mwa
¯
mukalo wa ntanda yetupimıne
Leza, weifikija’nka ne komudi.
14 Bine ketwitandabulangapo
batwe bene bwa batwe kebafikilepo komudi, mwanda twi babajinji
kufika ne komudi’ko na myanda
miyampe ya Kidishitu. 15 Ketwitumbijangapo pa mingilo isu¯
sukıle muntu mukwabo panja pa
¯
mikalo yetu itutungılwe, aa, ino
Byabulwi byetu. Kwidingakanya
mu kufwija’ko Leza divule dine.
13 Pa mwanda wa bubinga buleta uno mwingilo, batumbija¯
nga Leza mwanda banwe mukokelele ku myanda miyampe ya
¯
Kidishitu yomunena patokelela, kadi mwanda mudi na buntu
¯
mu kupana byabuntu kobadi ne
ku bonsololo; 14 kadi byobabija
mu milombelo pa mwanda wenu
balombolanga kisanso kikatampe
kyobemusenswe mwanda wa kanye kakatampe kene ka Leza komudi.
15 Leza afwijibwe’ko pa kyabuntu kyandi kya ku bitupu kekineneka.
Pano, ami mwine Polo, ne¯
mwisashila pa kutalala ne
kanye ka Kidishitu, nansha byontyepekwanga umbukata mwenu potwimonanga mpala na mpala, ino kilobo komudi shi nkidi’popo. 2 Nemulombe amba, pongiya’po, nkyakafikijibwa kwikala
kilobo ne kukwata mpango misumininwe yonkanina kukwatyila
bamobamo betumonanga bwa batwe badi banangila mu bungitu.
3 Mwanda nansha tunangilanga
mu ngitu, ketulwangapo divita mungya motwikadile mu ngitu. 4 Mwanda byabulwi bya divita dyetu ke bya ku ngitupo, aa,
ino i bikomo bya kwa Leza mwanda wa kufulamika bishimikwa
bikomejibwe. 5 Mwanda tukuvumikanga milangilo ne kintu
kilampe kyo-kyonso kishimikwa
mwanda wa kulwa na buyuki
bwa Leza; kadi tukwatanga mulangwe o-onso bu misungi mwa¯
nda wa kwiufikija ku kukokela
Kidishitu; 6 ne twiteakanyanga kupa mfuto muntu ense ubu-
295
¯
¯
Butoki. Mwikeulu wa kitokeji
tukulupile amba, lwitabijo lwenu
polwenda lutamina’ko, byobya
byotwalongele bikokeja kubaijibwa bininge mu mifwatakanyo
yenu pa mwanda wa ntanda itupelwe. Penepo po pene potukalonga bivule kutabuka, 16 amba
tusapule myanda miyampe mu
matanda a kupita ne kwenu kwine, kutyina kwitumbika mu ntanda ya muntu mukwabo mudi bintu bilongololwe kala. 17 “Ino
yewa witumbika, etumbike mudi
Yehova.” 18 Mwanda ke yewapo wiyukanya aye mwine witabijibwanga, aa, ino i yewa uyukanibwa na Yehova.
¯
Nsaka longa mwauntukijije mutyima pa mwanda wa
˜
kubulwa neni kwami kutyetye.
¯
Ino, na bubine, muntukijije mutyima! 2 Mwanda ngidi nenu
mukao kadi i mukao wa kwa
Leza, mwanda nemulaile kwimusongeja kudi mulume umo amba
nemufikije kudi Kidishitu pamo
bwa mujike mwilame. 3 Ino
nkwetwe moyo amba mu muswe¯
lo kampanda, monka mwaongwedilwe Eva na nyoka na budyu˜
muku bwandi, neni yenu yakoneka isonsoloke ku bubinebine ne
¯
ku butoki, bintu bifwaninwe Kidishitu. 4 Mwanda, na bubine,
shi muntu waiya kasapula Yesu
mukwabo mwishile na otwasapwile, nansha shi mutambule
mushipiditu ungi mwishile na
omwatambwile, nansha myanda
miyampe mishile na yoya yo¯
mwaitabije, banwe mumutukijijanga mutyima lubilo lonka.
5 Mwanda mona’mba nkidipo
nansha na kantu katyetye kobampityile’po kudi babo benu ba-
11
2 KODINDA 10:16–11:15
tumibwa bapite kulumbuluka’bo.
6 Ino nansha shi mbudilwe bwino
mu kunena, na bubine ke mu buyukipo, aa; inoko twemulombwe¯
le’bo patoka mu miswelo yonso
ne mu bintu byonso.
7 Nansha le nalubile pa kwityepeja’mba banwe’ko muzunzulwe, mwanda nemusapwidile na
nsangaji myanda miyampe ya
¯
Leza ku bitupu? 8 Natutyile bintu bya bipwilo bikwabo pa kwitabija bya bukwashi byabo mwanda wa kwimwingidila banwe;
9 Ino ponadi nenu ne ponafudilwe, nkyatwikilepo muntu kiselwa, mwanda banabetu batambile ku Masedonya bampele bintu
bivule bine byonadi mbudilwe.
I amo, mu miswelo yonso napelele kwimutwika kiselwa kadi nkendelela kulonga enka namino’u.
10 Monka mwikadile bubine bwa
Kidishitu mondi, nkikalekapo
kwitemba mitamba ya ku Akaya.
11 Mwanda waka? Le i mwanda nkimusenswepo? Leza mwine uyukile amba nemusenswe.
12 Byononga pano’bi e byonka
byonkendelela kulonga, amba
mfundule kabepelo ka boba basaka bubinga bwa kumonwa’mba badingakene netu mu mwingilo obetemba. 13 Mwanda
bantu badi nankyo’bo i batumibwa ba bubela, bengidi ba bongojani, beinanya abo bene bu batumibwa ba Kidishitu. 14 Kino
ke kya kutulumukapo, mwanda
ne Satana mwine wiinanyanga
¯
bu mwikeulu wa kit okeji.
15 Nanshi ke kyenipo shi bengidi bandi nabo beinanyanga bu bengidi ba boloke. Ino mfulo yabo
ikekala mwendele mingilo yabo.
2 KODINDA 11:16–12:2
Masusu a Polo. Matompo makwabo
16 Nanena monka’mba, Muntu kakimfwatakenya’mba ami
˜
ne wampikwa neni. Ino nansha
shi mumfwatakenya wao muswelo, nabya ngitabijei bu muntu wa˜
mpikwa neni, amba nami netumbije’ko bityetye. 17 Bino byonena’bi nkilondangapo kimfwa
kya Mfumwetu, ino i bwa mu˜
ntu wampikwa neni, wikulupile
aye mwine ne kwitumbija ponka.
18 Bavule byobetumbija mwendele ngitu, nanshi nami kene˜
tumbija. 19 Byomudi “na neni”
¯
bininge, mutukijijanga bantu ba˜
mpikwa neni mutyima na nsa¯
ngaji. 20 Bine, mutukijijanga
mutyima yewa ense wimumu¯
na bupika, ense wimudıla byenu bintu, ense wimusompola byomudi nabyo, ense wizunzula aye
mwine pomudi, ne ense wimukupila mu meso.
21 Bitudi’tu’nka ne bumvu kunena namino, mwanda bimweka’mba twalongele bintu na buzoze.
Ino shi bakwabo balonga’byo
na lupaka—nesambe byampikwa
˜
neni—nami kenonga’byo na lupaka. 22 Lelo abo i Bahebelu?
Ne ami mwine. Lelo i bene Isalela? Ne ami mwine. Le i lukunwa
lwa Abalahama? Ne ami mwine. 23 Le i bengidi ba Kidishitu? Nalondolola pamo bwa kilubi,
ami ye mwine mutabuke’mo: naingile mingilo mingi, nakutyilwe
divulevule, nadi nkupilwa bikupilo kebibadika, nafikile misunsa
mivule kubwipi ne lufu. 24 Nakupilwe ditano na Bayuda biku´
´
pilwa makumi ana ana kutalula’mo kimo kimo, 25 disatu nakupilwa nsonde, dimo naashibwa
mabwe, disatu nalobela pa mema,
296
bufuku ne dyuba nashikilwa pe˜
jiba; 26 mu nendo divule dine,
mu byaka bya mu minonga, mu
byaka bya bangivi, mu byaka bya
ku muzo wetu, mu byaka bya ku
mizo mikwabo, mu byaka bya mu
kibundi, mu byaka bya mu ntanda mutuputupu, mu byaka bya
mu dijiba, mu byaka bya mu banabetu ba bubela, 27 mu kususuka na mingilo ne kuputuma na
mingilo, mu kubulwa tulo bufuku divule dine, mu nzala ne kyumwa, kubulwa byakudya kyaba
ne kyaba, mashika ne kubulwa bivwalwa.
28 Kutentekela pa bino bintu
bya panja, kudi kinkambija munda mwami difuku ne difuku, ke
mutyima wa kukambakena bipwilo byonso kadi. 29 Le i ani
muzoze, ami kuzoza mpika? Le
i ani ukukala, ami kutenekwa
mpika?
30 Shi mfwaninwe kwitumbija, nketumbijijanga bintu bilombola buzoze bwami. 31 Leza
Shandya Mfumwetu Yesu,
Mwine wa kutumbijibwa nyeke, uyukile amba nkibepangapo. 32 Mu Damakasa mbikavu wa mulopwe Aletasa, mwine
wadi ulama kibundi kya bene Damakasa wadi usaka kunkwata,
¯
33 ino bauntukija mu kitunga pa
dididisha dya lubumbu lwa kibundi, napanda mu makasa andi.
Mfwaninwe kwitumbija.
Kekidipo na kamweno;
inoko nsa kutundulukila ku bimonwa bikata ne myanda yansokwedile Mfumwetu. 2 Ndyukile muntu umo udi umbumo na
Kidishitu, pano ke myaka di´
kumi ne ina—shi wadi mu umbi-
12
297
¯
Mwiba mu ngitu. Kwisasaketa
di nkiyuka, shi kadipo mu umbidi nkiyuka; Leza mwine uyukile—watekwininwe mu diulu
dya busatu. 3 Bine, ndyukile
yao muntu—shi mu umbidi shi
ke mu umbidipo, nkiyuka, Leza
mwine uyukile— 4 watekwininwe mu paladisa waivwana myanda keineneka kadi keitabijibwepo muntu kwisamba. 5 Nsa
kwitumbijija yao muntu, inoko
nkisapo kwitumbija ami mwine,
poso pa buzoze bwami. 6 Mwanda nansha shi nasakile kwitumbija, nkyadipo wa kwikala wa˜
mpikwa neni, mwanda nadi wa
kunena bya bine. Ino naleka’byo’tu, kutyina’mba muntu wa¯
kampa buleme bukatampe kupita’ko byobya byamonanga mondi nansha byaivwananga kondi,
7 pa mwanda’tu wa ino myanda
itulumukwa yonasokwedilwe.
Nanshi, kutyina nakezunzula
bipitepite, kwaumpelwe mwiba
mu ngitu, mwikeulu wa Satana,
wa kunkupila mapi nyeke, kutyina’mba nakezunzula bipitepite.
8 Penepo nalombele Mfumwetu
misunsa isatu mituntulu pa uno
mwanda, amba antalule uno mwiba; 9 ino aye waunondolola’mba: “Kanye kami kakatampe i
kakubwane; mwanda bukomo
bwami bufikijibwanga pa bubwaninine mu buzoze.” Penepo nanshi, nsa kwitumbija na nsangaji
pa buzoze bwami, amba bukomo
bwa Kidishitu bwikale nyeke pondi pamo bwa pema. 10 O mwanda ndoelelwe mu buzoze, mu kutukwa mutonko, mu bufudile, mu
kupangwapangwa ne mu makambakano, pa mwanda wa Kidishitu. Mwanda pondi muzoze, e pondi na bukomo.
2 KODINDA 12:3-18
11 Naikala kendi wampikwa
˜
neni. I banwe bauningila’bo,
mwanda banwe e badi ba kundyukanya. Mwanda nkipityilwepo
na benu batumibwa balumbuluke kutabuka’bo mu kantu nansha
kamo, nansha byondi wa bitupu.
12 Bine, biyukeno bya bu mutumibwa byalongelwe umbuka¯
ta mwenu na kuminina kukatampe, ne na biyukeno ne bya kutendelwa ne bilongwa bya bukomo.
13 Mwanda le i pa dyese’ka pe¯
mupityıle bipwilo bikwabo? Poso i
mwanda nkyaikelepo kiselwa komudi. Nanshi ndekelei kino kilu¯
bo na mutyima to.
14 Talai! Uno ke musunsa wa
busatu oneteakanya kwiya kwenu, kadi nkikekalapo kiselwa.
Mwanda bonkimba i banwe, ke
byenu bintupo, aa; mwanda ke
banapo bafwaninwe kubikila ba¯
mbutwile bintu bya buleme, ino
bambutwile bo ba kubikila babo
bana. 15 Amiwa’ko nsa kusa¯
ngela mpata kupana bintu byami
¯
ne kupanwa ami ense pa mwanda
wa myuya yenu. Shi nemusenswe
bininge, le ami ye ukasanshibwa bityetye’ni? 16 Nansha
nankyo, nkyemutwikilepo kiselwa. Inoko, banwe munenanga’mba, ami ne “mukosoke” kadi
˜
nemukwete “na budimbanani”
¯
bwami. 17 Lelo nemudidıle bya
¯
kwimudıla kupityila ku boba bo¯
¯
nemutumine’ni, a? 18 Nesashıle Tetusa kadi natuma ne mwanetu pamo nandi. Lelo Tetusa
¯
wemudidıle kintu kampanda’ni,
a? Mwene twanangile mu mushipiditu umo onka? Mu matabula
amo onka?
2 KODINDA 12:19–13:14
Bupempudi bungi. “Mwitompei”
298
˜
19 Le mulananga ano mafuku twi bazoze pamo nandi, inoko tu¯
onso amba twishintulwilanga ko- kekalanga bomi pamo nandi kumudi? I ku meso a Leza kotwi- pityila ku bukomo bwa Leza kosamba mudi Kidishitu. Inoko, ba- mudi.
nwe baswedibwe, bino byonso
5 Mwitompei nyeke shi mudi
byotulonga i mwanda wa kwi- mu lwitabijo, jingululai nyeke momutamija. 20 Mwanda nkwe- mwikadile banwe bene. Nansha le
twe moyo amba mu muswelo ka- kemupotolwelepo amba Yesu Kimpanda, ponsa kufika kwako, dishitu udi nenu umbumo? Poso
nakemutana muswelo onkisaki- mwi bapelwe. 6 Nkulupile na
lepo, kadi nami nakekala mu- bubine amba mukapotolola’mba
swelo okemusakilepo, ino kwi- ketupelelwepo.
kele’ko lupotopoto, mukao, kwi7 Pano tulombelanga Leza’lobela bulobo, kwilalulula, ku- mba mwakalonga kibi nansha
nenena bantu bibi, lubabo, bamo kimo, ke mwandapo wa batwe tubayule mitatulo, ne tuvutaka- mweke bu betabijibwe, aa, ino i
nya. 21 Uyuka, ami pa kwiya mwanda wa mwikale mulonga
monka, Leza wami waumfwija bilumbuluke, nansha shi batwe
bumvu ku meso enu, kendila ma- tumweka bu bapelwe. 8 Mwadilo pa mwanda wa bavule ba- nda ketukokejapo kulonga kintu
longele bubi dibajinji ino pampi- nansha kimo kilwa na bubine,
¯
kwa kwisasa bilongwa byabo byo- poso enka pa mwanda wa bubibadi balongalonga bya disubi, bu- ne. 9 Bine tusangalanga kyaba
sekese, ne kwiendeja pampikwa kyonso kyotudi bazoze banwe’bumvu.
ko mwikele bakomo; kadi kyotuUno ke musunsa wa busatu lombelanga i kino, amba mwikale
ongiya komudi. “Pa kyaka- kololwa. 10 O mwanda nemulenwa kya batumoni babidi nansha mbela bino bintu pano ponkidipo
basatu mwanda onso ufwaninwe nenu, amba ponsa kwikala nenu,
kwitabijibwa.” 2 Nansha pano nkyakingidija na bulobo lupusa
¯
byonkidipo nenu, bidi pamo bwa lwampele Mfumwetu lwa kubaka,
ke
lwa
kupomonapo.
ami udi nenu musunsa wa bubi11 Shi ke pano, banwe banabedi, kadi napituluka kidyumu kyonadyumwine boba balongele bubi tu, ikalai nyeke bantu ba kusangadibajinji ne bakwabo bonso, amba la, ba kololwa, ba kusengibwa, bashi naiya’tu monka nkikebele- langa bimo, bekele mu ndoe; kadi
lapo kunyuma, 3 mwanda mu- Leza wa buswe ne wa ndoe ukekimbanga bubinga bulombola’- kala nenu. 12 Mwiimunei bamba Kidishitu, aye ke muzozepo nwe bene na bene na mififyo ijila.
komudi ino i mukomo umbuka- 13 Bajila bonso abemwimuna.
14 Kanye kakatampe ka Mfuta mwenu, wisambanga na bubine kupityila kondi. 4 I bya bine, mwetu Yesu Kidishitu ne buswe
aye wapopelwe ku mutyi mwanda bwa Leza ne mushipiditu ujila
¯
wa buzoze, ino i mumi mwanda wa otumwena’mo bikale nenu banwe
bukomo bwa Leza. Kadi i bya bine, bonso.
13
MUKANDA KUDI
BENE NGALATEA
Ami Polo, mutumibwa, kebutambilepo ku bantu nansha
kupityila ku muntu, mhm, ino i
kupityila kudi Yesu Kidishitu ne
kudi Leza Tata, wamusangwile
mu bafwe, 2 ne banabetu bonso
pamo nami, ku bipwilo bya mu
Ngalatea:
3 Kanye kakatampe ne ndoe
bitamba kudi Leza Tata wetu
ne kudi Mfumwetu Yesu Kidishi¯
tu bikale nenu. 4 Wepene aye
mwine pa mwanda wa bubi bwetu amba etunyongolole ku ino
ngikadilo mibi ya bintu mwendele kiswa-mutyima kya Leza wetu
kadi Tata wetu, 5 aye atumbijibwe ntumbo nyeke ne nyekeke.
Amena.
6 Natulumuka pa kumona’¯
mba mwendanga musasuka bukidi bonka kudi Mwine wemwityile na kanye kakatampe ka Kidishitu kemwenda’ko ku myanda
miyampe ya muswelo mukwabo. 7 Ino kekudipo ingi; kudi’ko enka bamobamo bemuvutakanya ne basaka kunyengakanya
myanda miyampe ya Kidishitu.
8 Inoko, nansha batwe nansha
¯
¯
mwikeulu utuka mulu shi emusapwile bintu bikwabo bu myanda
¯
miyampe abyo’ko bishıle na myanda miyampe yotwemusapwidile’ya, nankyo afingwe mafingo.
9 Enka motwanenena kala’mu,
pano nanena monka amba, Yewa
ense, shi ani shi ani, wimusapwila
bintu bikwabo bu myanda miya¯
mpe abyo’ko bishıle na byomwai-
1
tabije’bya, nankyo afingwe mafingo.
10 Lelo na bubine bonkimba
kunekenya pano i bantu’ni, i Leza? Nansha le nsakanga kusangaja bantu? Shi nadi nakisangaja bantu, nkyadipo wa kwikala
umpika wa Kidishitu. 11 Mwanda nsaka muyuke, banwe banabetu, amba myanda miyampe yonemusapwidile ke ya ku bantupo;
12 mwanda nkyatambwile’yopo
ku muntu, nansha kufundijibwa’yo, ino nasokwedilwe’yo na Yesu
Kidishitu.
13 Banwe’ko bine mwaivwene
mwikadilo wami wa pa kala ona¯
di nao mu mutotelo wa Bayuda,
amba nadi mpangapanga na bukalabale kipwilo kya Leza kadi
nkimba kwikyonakanya fututu,
˜
14 kadi nadi nendelela mpata
¯
mu mutotelo wa Bayuda kupita bavule ba yami myaka ba mu
muzo wetu, mwanda nadi mpyasakenine bininge bishi bya batata. 15 Ino Leza, mwine wau´
nsansenye mu nd a ya mama,
waungita pa kanye kandi kakatampe, paalangile amba i biyampe 16 kusokola wandi Mwana kupityila kondi, amba nkasapule myanda miyampe yandi ku
mizo, nkyakepangwilepo muntu
nansha umo. 17 Kadi nkyakandilepo ku Yelusalema kudi boba
baumbadikile kwikala batumibwa, ino naendele ku Alabia, kupwa najokela ku Damakasa.
18 Ebiya myaka isatu pa kupita’po nakanda ku Yelusalema
299
NGALATEA 1:19–2:13
Kubela bwanapabo bwetu
kukapempula Kefasa, nashikata
nandi mafuku dikumi ne atano.
19 Ino nkyemwenepo na mutumibwa mukwabo, poso enka Yakoba mwanabo na Mfumwetu.
20 Ino pa mwanda wa bintu byonemulembela’bi, nemukulupija
ku meso a Leza’mba nkibepangapo.
21 Kupwa papo naenda ku mitamba ya Shidea ne Shidisha.
22 Ino ami mwine nkyadipo
ndyukene ku bipwilo bya mu Yudea byadi umbumo na Kidishitu.
23 Badi’tu bemvwananga’mba:
“Yewa wadi witupangapanga’wa
pano yewa usapula myanda miyampe ya lwitabijo lwaadi ukimba dibajinji konakanya fututu.” 24 Penepo baanza kutumbija Leza pa mwanda wami.
´
Penepo myaka dikumi ne ina
pa kupita’po nakanda monka ku Yelusalema pamo ne Banabasa, nasela ne Tetusa. 2 Nakandile mwanda nasokwedilwe
amba mfwaninwe kwenda’ko, nebalombola ne myanda miyampe
mine yonsapulanga mu mizo. Ino
nalombwele’yo kufula, ku meso
¯
a bana-balume badi balemekibwe,
mwa kujingulwila’mba nkinyemangapo, nansha nkyadipo nyema bitupu. 3 Inoko, enka ne
Tetusa, mwine onadi nandi, kaningilwepo kutwela kwisao, nansha byadi Mungidiki. 4 Ino
owa mwanda wakolomokele pa
mwanda wa banabetu ba bubela batwejibwe’mo mu kitalala,
bekujije’mo mwanda wa kubela bwanapabo botudi nabo umbumo na Kidishitu Yesu, amba betumuninine bupika— 5 ketweba¯
kokelepo bano bantu’ba, nansha
2
300
pamo pene, mwanda wa bubine
bwa myanda miyampe bwikale
nenu nyeke.
6 Inoko pa mwanda wa boba
badi bamonwa bu bantu bakatampe—shi ba muswelo’ka shi ba
muswelo’ka, ke mwandapo mukatampe kondi—Leza katalangapo mumwekela muntu panja—na bubine boba bana-balu¯
me badi balemekibwe kebampelepo kintu kipya nansha kimo.
7 Inoko, pobamwene amba napelwe myanda miyampe ya kusapwila boba bampikwa kutwela
kwisao, monka mwapedilwe Petelo kusapwila boba batwelele
kwisao, 8 (mwanda Yewa wapele Petelo bukomo bwa butumibwa ku boba batwelele kwisao ye
waumpele ne amiwa mwine bukomo mwanda wa boba ba mizo,)
9 kadi pobajingulwile kanye kakatampe konapelwe, Yakoba,
Kefasa, ne Yoano, bene badi bamweka bu bipanda, bakunka Banabasa ne ami mwine kuboko
kwa lundyo ketudi bengidi nabo,
amba batwe twende ku mizo,
ino abo ku boba batwelele kwisao. 10 Betunena’tu amba vulukai nyeke balanda, kadi e kyonadi neelela’ko kulonga.
11 Inoko, Kefasa paaile ku
Antyioka, namutopekele mpala
na mpala, mwanda na bubine walubile. 12 Mwanda padi kepafikile bantu bamo batambile kudi
Yakoba, wadi udyanga na bantu
ba mizo; ino abo pa kufika, waleka’byo kaebasonsoloka, mwanda’tu wa kutyina boba ba disao.
13 Bayuda bakwabo nabo belunga kwadi mu buno buzazangi,
301
Kutelwa bu moloke. Mingilo ya bijila
enka ne Banabasa mwine wakokwa nabo mu buzazangi bwabo.
14 Ino ponamwene amba abo kebanangilangapo pamo na bubine bwa myanda miyampe, nanena Kefasa ku meso a abo bonso
amba: “Shi abewa, nansha byodi
Muyuda, wikele pamo bwa bantu
ba mizo, ke pamopo bwa Bayuda,
le kyoningidila bantu ba mizo ba˜
londe bilonanga Bayuda i kika?”
15 Batwe babutwilwe Bayuda,
ba kubulwa kwikala babipya-mambo ba mu mizo, 16 tujingulwile amba muntu utelwanga bu moloke, ke pa mingilo ya bijilapo,
aa, ino i enka pa lwitabijo mudi
Kidishitu Yesu kete. O mwanda
twaitabije mudi Kidishitu Yesu,
amba tutelwe bu boloke pa lwitabijo mudi Kidishitu, ke pa mingilo ya bijilapo, aa, mwanda i kutupu ukatelwa bu moloke pa mingilo ya bijila. 17 Ino shi ne batwe
bene tumonwa bu babipya-mambo potukimba kutelwa bu boloke padi Kidishitu, le na bubine
Kidishitu i mwingidi wa bubi? Aa,
nansha dimo! 18 Mwanda shi
¯
ngubakulule bintu bine byonatutyile dibajinji, nankyo nalombola’mba ami ne wa kujilula bijila. 19 Mwanda pa bijila ami
nafwile ku bijila, amba ngika¯
le m umi kudi Leza. 20 Pano
ami ne mupopwe ku mutyi pamo
na Kidishitu. Kakidipo ami wike¯
le mumi, ino i Kidishitu wikele
¯
¯
mumi umbumo nami. Bine, bumi
bondi nabo pano mu ngitu ngidi nabo pa lwitabijo mudi Mwa¯
¯
na Leza, waunsenswe ne kwipana pa mwanda wami. 21 Nkipelelepo kanye kakatampe ka Leza;
mwanda shi muntu utelwanga bu
NGALATEA 2:14–3:10
moloke pa bijila, nankyo Kidishitu wafwile bya bitupu.
¯
Yo, banwe bene Ngalatea ba˜
mpikwa neni, i ani le wemwela kano kavudi, nansha byemu¯
lombwelwe patokelela Yesu Kidishitu bu muntu mupopwe ku
mutyi? 2 Nsaka bidi kwimwipangula kino: Le mwatambwile
mushipiditu pa mingilo ya bijila’ni nansha i pa mwanda wa lwitabijo lomwaitabije myanda yomwaivwene? 3 Nanshi e mo˜
mwikadile bampikwa neni namino? Mwashilwile kala kunangila
mwendele mushipiditu, le kemufule na kunangila mwendele ngitu’ni, a? 4 Le mwapityile
mu masusu mavulevule bya bitupu? Shi bine byadi bya bitupu.
5 Penepo, yewa wimupanga mushipiditu ne kulonga bilongwa
bya bukomo umbukata mwenu,
˜
le ulonanga namino pa mwanda
wa mingilo ya bijila’ni nansha i
pa mwanda wa lwitabijo lomwaitabije myanda yomwaivwene?
¯
6 Pamo bwa Abalahama “waikele na lwitabijo mudi Yehova, pe¯
nepo lwamubadilwa bu boloke.”
7 I bine muyukile amba boba
badi na lwitabijo bo bana ba
Abalahama. 8 Ino Kisonekwa,
pa kubadikila kumona’mba Leza
ukatela bantu ba mizo bu boloke
¯
pa lwitabijo, kyasapwidile kala
Abalahama myanda miyampe
amba: “Mizo yonso ikeselwa dyese kupityila kodi.” 9 O mwanda
boba badi na lwitabijo beselwanga dyese pamo na Abalahama
¯
mukokele.
10 Mwanda boba bonso bakulupile mingilo ya bijila i bafingwe
mafingo; mwanda i kilembwe
3
NGALATEA 3:11-29
302
¯
le’bo Abalahama na mutyima to
kupityila ku mulao.
19 Le penepo Bijila i bya’ka?
¯
Byabwejibwe’ko mwanda wa ku¯
jilula kumweke patoka, enka ne
¯
bifika lukunwa lwalailwe mula¯
o’wa; kadi byaletelwe kupityila
kudi bamwikeulu ku kuboko kwa
nsenga. 20 Ino kekwikalangapo nsenga wa muntu umo, inoko Leza i umo kete. 21 Shi ke
pano, le Bijila bilwanga na milao
ya Leza? Aa, nansha dimo! Mwa¯
nda shi bijila byadi biletwe mwa¯
¯
nda wa kupana bumi, longa boloke bwadi bwa kwikala’ko pa biji¯
la. 22 Ino Kisonekwa kyakutyile bintu byonso mu buloko bwa
bubi, amba mulao utamba ku lwitabijo mudi Yesu Kidishitu upebwe boba balombola lwitabijo.
23 Inoko, lwitabijo polwadi kelwafikile, twadi tulelelwe na bijila, tukutyilwe mu buloko, tutengele lwitabijo lwadi lwa kusokolwa. 24 O mwanda Bijila byaikele ke muledi wetu wa kutwala
kudi Kidishitu, amba tutelwe
bu boloke pa lwitabijo. 25 Ino
pano pafika lwitabijo, ketukilelelwepo na muledi.
26 Na bubine, banwe bonso
mwi bana ba Leza pa lwitabijo lwenu mudi Kidishitu Yesu.
27 Mwanda banwe bonso babatyijibwe mudi Kidishitu mwi bavwale Kidishitu. 28 Kekudipo
Muyuda nansha Mungidiki, kekudipo umpika nansha mwanapabo, kekudipo mwana-mulume
nansha mwana-mukaji; mwanda
banwe bonso mwi umo mudi Kidishitu Yesu. 29 Ne kadi, shi mwi
ba Kidishitu, bine mwi lukunwa
Lukunwa lwa Abalahama. Nsenga
amba: “Afingwe mafingo ense kekalapo nyeke mu bintu byonso bilembelwe mu muvungo wa Bijila
ne kulonga’byo mpika.” 11 Ne
¯
kadi, i kimweke patoka’mba i kutupu utelwanga bu moloke na
Leza pa bijila mwanda “moloke
¯
ukekalanga mumi pa mwanda
wa lwitabijo.” 12 Ino Bijila kebimaninepo pa lwitabijo. Abyo’ko binena’mba, “Yewa ulonga’¯
byo ukekalanga mumi pa mwanda wabyo.” 13 Kidishitu we¯
tupotele, wetukula mu mafingo
a Bijila pa kwikala’ye mafingo
pa kyetu kyaba, mwanda i kilembwe amba: “Afingwe mafingo
muntu yense uyeyekelwe ku mutyi.” 14 Kyaikele namino mwanda wa dyese dya Abalahama difike ku mizo kupityila kudi Yesu
Kidishitu, amba pa lwitabijo lwetu tutambule mushipiditu walailwe.
15 Banwe banabetu, ami kenena na kuleta kyelekejo kya bantu: Shi kipwano kibasambwa
—nansha’tu na muntu—i kutupu
utyiba’kyo nansha kubweja’ko
¯
kintu. 16 Inoko milao yalailwe
Abalahama ne lukunwa lwandi.
Kisonekwa kekinenenepo amba:
“Ne ku nkunwa,” na ayo mingi,
¯
inoko kyadi kisambila pa lukunwa lumo amba: “Ne ku lukunwa
lobe,” ke Kidishitu kadi. 17 Ne
kadi, nanena kino amba: Biji¯
la, byobya by aikele’ko kupwa
kwa myaka 430, kebityibilepo
¯
kipwano kyasambile kala Leza,
mwanda wa kwipaya mulao.
18 Mwanda shi bupyani bwimanine pa bijila, nankyo kebukima¯
ninepo pa mulao; aye Leza wape-
303
Kwalamunwa bu bana. Sala
lwa Abalahama, bampyana mwendele mulao.
Ino nanena’mba mpyana shi
ukidi mwana mutyetye keshidilepo na umpika, nansha byadi mfumwandya bintu byonso,
2 ino utalwanga na baledi ne batulama kufika ne difuku ditungile kala shandi. 3 Mo monka
ne batwe potwadi tukidi banuke,
twadi netu bamunwe bupika na
bintu bya kyalwilo bya ino ntanda. 4 Ino kitatyi kine pa kufika, Leza watuma wandi Mwana, wabutwilwe na mwana-mukaji kadi wadi wendejibwa na bijila,
5 amba anyongolole na kupota
boba bendejibwa na bijila, mwanda wa batwe twalamunwe ketudi bana.
6 Byomudi bana, Leza watumine mushipiditu wa wandi Mwana mu mityima yetu, kewela lubila’mba: “Abba, Tata!” 7 Nanshi
kukidipo umpika ino kodi mwana; kadi shi wi mwana, nanshi
kadi wi mpyana kudi Leza.
8 Inoko, pomwadi kemwayukile Leza, mwadi mumuninwe bupika na boba ke balezapo binebine.
9 Ino pano pomwayuka Leza,
nansha kadi pomwayukwa na
Leza, i namani le kemujokela monka ku bintu bya kyalwilo bizoze ne bya bulanda kadi kemusake kwibingidila monka bu bapika?
10 Mulamanga na katentekeji
mafuku, myeji, bitatyi, ne myaka.
11 Nemukwatyilwa moyo, amba
padi bukomo bwami bwajimine bitupu’tu pa mwanda wenu.
¯
12 A banabetu, nemwisashila,
Ikalai mongikadile, mwanda ami
nami nadi enka momwikadile’mo.
Kemwanongelepo kibi. 13 Ino
4
NGALATEA 4:1-23
muyukile amba misongo ya mu
ngitu yo yaumpele dibajinji kyaba
kya kwimusapwila myanda miyampe. 14 Kadi nansha ngikadila
ya ngitu yami byoyadi imuletela matompo, kemwaumfutulwile¯
po nansha kupela mata bya munyanji; ino mwauntambwile pamo
bwa mwikeulu wa Leza, pamo
bwa Kidishitu Yesu. 15 Le penepo nsangaji yomwadi nayo idi
kwepi? Mwanda nemusapwila bukamoni amba, shi byadi bibwanika, longa mwaswile kubongotola
meso enu, mwaumpa’o. 16 Penepo le naikala walwana nenu
mwanda nemusapwila bubine?
17 Abo bapyasakenine kwimunekenya, ke na milangwe miyampepo, aa, ino basakanga kwimusonsolola kondi, amba mwikale na mutyima wa kwibalonda.
18 Inoko, i kipite buya kyaba
kyonso shi muntu wimukimba
na bupyasakane na milangwe miyampe, kadi ke enkapo kitatyi
kyondi nenu, 19 twanwe twana twami, mwanda nekimukwatyilwe bisanso bya lubutulo kufika ne bikekala Kidishitu momu¯
di. 20 Yo! shi nadi nakidi nenu
ne pano, longa nesambe muswelo
mukwabo, mwanda nakolelwa pa
mwanda wenu.
21 Nsapwilei bidi, banwe basaka kwendejibwa na bijila, Le kemwivwanangapo Bijila? 22 Kimfwa, i kilembwe amba Abala¯
hama w adi na bana babidi
bana-balume, umo wa umpika mwana-mukaji, mukwabo
wa mwana-mukaji mwanapabo; 23 yewa wa umpika mwana¯
mukaji w abutwilwe mubutwilwanga nyeke, ino mukwabo wa
NGALATEA 4:24–5:13
¯
Yelusalema wa kulu. Kakiyujo
mwana-mukaji mwanapabo kupityila ku mulao. 24 Luno lusango ludi pamo bwa kyelekejo;
mwanda bano bana-bakaji belekeja bipwano bibidi, kimo kya ku
¯
Lulu lwa Shinai, kibutula bana
ba bupika, kadi i Hakala. 25 Na¯
nshi Hakala welekeja Shinai, lulu
lwa mu Alabia, kadi udingakene na Yelusalema dyalelo, mwanda udi mu bupika ne bana bandi bene kumo. 26 Ino Yelusa¯
lema wa kokwa kulu i mwanapabo, kadi i mama wetu.
27 Mwanda i kilembwe amba:
˜
“Sangala, abe numba kabutwilepo; ela nsadi ya nsangaji, abe
mwana-mukaji wampikwa bisanso bya lubutulo; mwanda bana
ba mwana-mukaji udi mu musala i bangibangi bene kutabuka
ba yewa udi na mulume.”
28 Banwe banabetu, pano batwe
¯
twi bana ba mulao monka mwadi
mwikadile Izake. 29 Ino monka
¯
¯
mobyadi bikadile, yewa wabutwi¯
lwe mwendele ngitu washilwile
¯
kupangapanga yewa wabutwilwe
mwendele mushipiditu, e mobikadile ne pano. 30 Inoko, le Kisonekwa kinena namani? Amba,
“Panga umpika mwana-mukaji ne
¯
wandi mwana, mwanda mwana
umpika mwana-mukaji kakekalapo nansha dimo mpyana pamo
na yewa wa mwana-mukaji mwanapabo.” 31 Nanshi, banwe banabetu, ketudipo bana ba umpika mwana-mukaji, aa, ino twi ba
mwana-mukaji mwanapabo.
I pa mwanda wa buno bwa¯
napabo petukudile Kidishitu
ketudi banapabo. Nanshi imanijai, kadi kemwakityinyai monka
mu lupungu lwa bupika.
5
304
2 Talai! Ami Polo, nemusapwila’mba shi mutwejibwe kwisao, Kidishitu kakekalapo na kamweno komudi. 3 Ne kadi, nasapula monka bukamoni kudi
muntu ense utwela kwisao amba
ufwaninwe kulama Bijila byonso.
4 Musansananga na Kidishitu,
¯
nansha shi mwi bani nansha shi
¯
mwi bani, kitatyi kyomusaka kutelwa bu boloke pa bijila; mubasonsoloka ku kanye kandi kakatampe. 5 Batwe’ko, ponka
pa mushipiditu, tutengele na kipyupyu boloke botukulupile butamba ku lwitabijo. 6 Mwanda
ku boba badi umbumo na Kidishitu Yesu, disao ne kubulwa disao
kebidipo na mvubu, inoko lwitabijo lwingila na buswe lo ludi na
mvubu.
7 Mwadi munyema lubilo biyampe. I ani le wemukanke¯
je kwendelela kuk okela bubine? 8 Kunekenibwa kwa uno
muswelo kekutambangapo kudi
Yewa wimwita. 9 Kiyujo kityetye kitatulanga mukama onso.
10 Ami nkulupile amba banwe
badi umbumo na Mfumwetu kemukalangapo muswelo mukwabo; ino yewa wimuletela kavutakanya, shi ani shi ani, ukatyibilwa butyibi bumufwaninwe.
11 Ami’ko, banwe banabetu, shi
nakisapula disao, i kika le kyompangilwapangilwa? Nabya, kikukaja kya mutyi wa masusu
¯
kibafundulwa. 12 Yo, nsakile
amba bantu basaka kwimuvutakanya’bo betungule abo bene.
13 Mwaityilwe ku bwanapabo,
banwe banabetu; inoko kemwakimonai buno bwanapabo bu kya-
305
Bipa bya mushipiditu. Kikuna muntu
ba kya kulondalonda bya kusakasaka bya ngitu, ino mwiingidilei
bu bapika banwe bene na bene na
buswe. 14 Mwanda Bijila byo¯
nso i binenwe mu kıpi mu mbila imo yonka, amba: “Sanswa
mukwenu mowisanshilwe abe
mwine.” 15 Inoko, shi mwikale mwisuma ne kwibokota nyeke
banwe bene na bene, tadijai kutyina mwaketukija fututu banwe
bene na bene.
16 Ino nanena’mba, Nangilai
nyeke mu mushipiditu nabya kemukalongapo nansha
dimo bya kusakasaka bya ngitu. 17 Mwanda ngitu ilwanga
na mushipiditu mu bya kusakasaka byayo, kadi mushipiditu
¯
ulwanga na ngitu; bino’bi bılwanga abyo bine, o mwanda kemulongapo bine byomusaka kulonga.
18 Ne kadi, shi muludikwanga
na mushipiditu, kemudipo mu bijila.
19 Ino mingilo ya ngitu i mi¯
mweke patoka, i busekese, disubi, kwiendeja pampikwa bumvu,
¯
20 butotyi bwa bilezaleza, kulonga bya majende, nshikani,
˜
numa, mukao, bulobo bupitepi˜
te, kwilalulula, nkalanani, tubitango, 21 bya kwabilaabila, bunkolwankolwa, mafetyi a tuvutakanya, ne bintu bidi namino. Nabadikila kwimudyumuna bino
bintu, monka monemudyumwinine kala, amba boba balongalonga
bino bintu kebakapyanapo Bulopwe bwa Leza.
22 Inoko bipa bya mushipiditu
¯
i buswe, nsangaji, ndoe, kutukija
mutyima, kanye, buyampe, lwita¯
bijo, 23 kutalala, kwıfula. Bino
NGALATEA 5:14–6:8
bidi namino’u kebidipo na kijila.
24 Ne kadi, bantu ba Kidishitu
Yesu abo i bapopele ngitu ku mutyi pamo ne bilokoloko ne bya kusakasaka byayo.
¯
25 Shi twikele na bumi mu mushipiditu, nanshi twendelelei ne
kunangila mu ndudi monka mu
mushipiditu. 26 Ketwakikalai
¯
na ditatu, tukolomona kwitaka
batwe bene na bene, ne kwiabilaabila batwe bene na bene.
banabetu, nansha shi
¯
6 Banwe
muntu was asuka kumeso
kwa aye kujingulula’kyo, banwe
babwenye bisakibwa ku mushipiditu tompai kolola yao muntu na
¯
mushipiditu wa butukanye. Ino
tadija kutyina’mba ne abe mwine
wakatompibwa. 2 Mwiselejei’¯
ko nyeke biselwa bilema, nabya
mubafikidija kijila kya Kidishitu.
3 Mwanda shi muntu ulanga’mba i muntu mwinemwine aye’ko wa bitupu, wiongolanga aye
mwine. 4 Ino muntu ne muntu abandaule bilongwa byandi,
nabya ukekala na buluji bwa
kusepelela pa mwanda wandi
aye mwine, ke na kwidingakanyapo na muntu mukwabo, aa.
5 Mwanda muntu ne muntu ukeselelanga kiselwa kyandi.
6 Ne kadi, yewa ense ufundijibwa mwanda kukanwa eabile
bintu byonso biyampe na yewa
umufundija.
7 Kemwakyongolwai: Leza
kabengwepo kibengo. Mwanda
kyokya kikuna muntu shi kika
shi kika, e kyonka kyakangula;
8 mwanda yewa ukuna pa mwanda wa ngitu yandi ukangulanga
bubole ku ngitu yandi, ino yewa
NGALATEA 6:9—EFISESA 1:6
ukuna pa mwanda wa mushipidi¯
tu ukangulanga bumi bwa nyeke
ku mushipiditu. 9 Nanshi ke¯
twakikokai kulonga bilumbuluke, mwanda pa kitatyi kitungwe
¯
tukangulanga shi ketupungilepo.
10 O mwanda nanshi, ponso potumona kyaba, tulongelei bantu
bonso biyampe, ino kutabukidila
boba botubutulwa nabo mu lwitabijo.
11 Talai byonemulembela ami
mwine na masomo makatampe
na kuboko kwami.
12 Boba bonso basaka kwimwekeja biyampe mu ngitu e bo
bakimba kwimuningila mutwe˜
le kwisao, inoko balonanga namino kutyina’mba bakapangwapangwa pa mwanda wa mutyi
wa masusu wa Kidishitu, Yesu.
13 Mwanda enka ne boba batwela kwisao bene kebalamangapo Bijila, ino basakanga banwe
Kipangwa kipya
306
mutwejibwe kwisao amba bamone kwitumbija pa mwanda wenu.
14 Ino ami nkisakangapo kwitumbija nansha dimo, poso’nka pa
mutyi wa masusu wa Mfumwetu Yesu Kidishitu, padi aye ino
ntanda yapopelwe ku mutyi ku
meso ami, ami nami ku meso a
ino ntanda. 15 Mwanda disao
ne kubulwa disao ke kintupo kikatampe, ino kipangwa kipya
kyo kintu kikatampe. 16 Nanshi bonso banangila mu ndudi
mwendele kino kijila bekale na
ndoe ne lusa, en-en, kudi Isalela
wa Leza.
17 Tamba pano muntu kakinkambakanya, mwanda ngidi na
biyukeno bya bu umpika wa Yesu
pa umbidi wami.
18 Kanye kakatampe ka Mfumwetu Yesu Kidishitu kekale na
mushipiditu omulombola, banwe
banabetu. Amena.
dccc
ccc
MUKANDA KUDI
BENE EFISESA
Ami Polo, mutumibwa wa Kidishitu Yesu pa kiswa-mutyima kya Leza, kudi bajila ba mu
¯
Efisesa, bakokele umbumo na Kidishitu Yesu:
2 Kanye kakatampe ne ndoe
bitamba kudi Leza Tata wetu ne
kudi Mfumwetu Yesu Kidishitu
bikale nenu.
3 Eselwe dyese Leza Shandya
Mfumwetu Yesu Kidishitu, mwanda i mwitwesele madyese
onso a ku mushipiditu mu bifu-
1
¯
ko bya mulu umbumo na Kidishitu, 4 mwanda wetutongele
˜
twikale nandi umbumo ne nanjilo ya ino ntanda mine keyaikele’ko, amba twikale bajila ne bampikwa kakoba ku meso andi
mu buswe. 5 Mwanda wetutongele kala kwitwalamuna ketudi
bana bandi kupityila kudi Yesu
Kidishitu mwendele kuloelelwa
kwandi ne kiswa-mutyima kyandi, 6 amba atendelwe pa kanye kandi kakatampe ka ntu-
307
¯
Kutulwa kiyukeno
mbo kaetulombwele na mutyi¯
ma to mudi Muswedibwe wandi.
7 Mudi aye twi banyongololwe
¯
na kinkulwa kupityila pa mashi
andi, bine, twi balekelwe bilubo
byetu, mwendele bupeta bwa kanye kandi kakatampe.
8 Wavudije’lo kotudi mu tuna˜
ngu tonso ne neni yonso,
9 pa kwituyukija kifibwe kikola
kya kiswa-mutyima kyandi. Nakyo i mwendele kuloelelwa
¯
kwandi kwawetungıle aye mwine 10 amba aludike bintu enka
ne ku mfulo kwine kwa bitatyi bitungwe mwa kukongakenya dikwabo bintu byonso mudi
¯
Kidishitu, bintu bya mulu ne bintu bya pano panshi. Bine, i mudi
aye, 11 otudi nandi umbumo ne
¯
otwatudilwe nandi bu bampyana, pa kutongwa kala mwendele
mpango ya mwine ufikidija bintu
byonso monka mwatyibila mbila mungya kiswa-mutyima kyandi, 12 amba batwe babajinji
kukulupila mudi Kidishitu twingile mwanda wa kutendela ntumbo yandi. 13 Ino banwe nenu
mwakulupile mudi aye pa kupwa
kwivwana kinenwa kya bubine,
myanda miyampe ya lupandilo
lwenu. Pa kupwa kwitabija, mwa¯
tudilwe ne kiyukeno kupityila
kudi aye na mushipiditu ujila walailwe, 14 ao i kyeya kyetweyekelwe kala kya bupyani bwetu, pa
mwanda wa kunyongolola bantu
¯
ba Leza na kinkulwa, mwanda wa
mitendelo yandi ya ntumbo.
15 O mwanda ami nami, ponaivwene lwitabijo lomwitabije Mfumwetu Yesu, lomulombola bajila
bonso, 16 nkilekangapo kufwija’ko pa mwanda wenu. Nemute-
EFISESA 1:7–2:3
langa kyaba kyonso mu milombelo yami, 17 amba Leza wa
Mfumwetu Yesu Kidishitu, Shandya ntumbo, emupe mushipiditu wa tunangu ne wa kusokwelwa amba mumuyukidije binebine. 18 Aye wamunikile meso
a mutyima wenu amba muyuke
mwikadile lukulupilo lwine lwae¯
mwityıle, ne mwikadile bupeta
¯
bwa ntumbo bwalamıne kupyanika bajila, 19 ne mubaile bukomo bwandi bukatampe mpata
kudi batwe betabije. I mwendele mwingilo wa lupaka lwa buninge bwandi, 20 bwaasangwile nabo Kidishitu mu bafwe, wamushikatyija ku kuboko kwandi
¯
kwa lundyo mu bifuko bya mulu,
21 bidi peulu kutabuka umbikalo o-onso ne lupusa ne bufumu ne
dijina dyo-dyonso dikokeja kutelwa, ke’nkapo mu ino ngikadilo
ya bintu kete, aa, ino i ne mu yoya
¯
¯
ikaya’ko mine. 22 Kadi watudile bintu byonso munshi mwa ma¯
ulu andi, wamutula bu mutwe pa
bintu byonso pa mwanda wa kipwilo, 23 umbidi wandi, mwine
¯
mwayudile ba, kadi aye ye mwine
uyuja bintu byonso monsomonso.
Pakwabo kadi, Leza wemupe¯
le bumi nansha byomwadi bafwe mu bilubo ne mu bubi bwenu,
2 momwadi munangila pa kala
mwendele ngikadilo ya bintu ya
ino ntanda, mwendele mulopwe
wa lupusa lwa luvula, mushipiditu wingila pano mu bana bampi¯
kwa kikokeji. 3 Eyo, pa kala
batwe bonso twadi umbukata
mwabo twiendeja mungya bya
kusakasaka bya ngitu yetu, tufikidija bya kusakasaka bya ngitu ne bya milangwe yetu, kadi
2
EFISESA 2:4–3:2
Wapomona lubumbu lwa pa bukata
mungya kibutwila, twadi bana ba
bukalabale pamo bwa bantu bakwabo. 4 Ino Leza i mpeta mu
lusa, kadi pa mwanda wa buswe bwandi bukatampe bwaetu¯
senswe, 5 wetupele bumi pamo
na Kidishitu, nansha byotwadi
bafwe mu bilubo—nenu mwapandijibwe pa kanye kakatampe.
6 Ne kadi, wetusangwile pamo
ne kwitushikatyija pamo mu bi¯
fuko bya mulu umbumo na Kidishitu Yesu, 7 amba mu ngi¯
kadilo ya bintu ikaya’ko alombole mubaile bupeta bwa kanye kandi kakatampe mu buntu bwandi
padi batwe umbumo na Kidishitu
Yesu.
8 Pa kano kanye kakatampe,
mwapandijibwe pa lwitabijo;
kadi ke pa mwandapo wa banwe bene, aa. Ino i kyabuntu kya
Leza. 9 Kadi ke pa mwandapo
wa mingilo, aa, kutyina’mba
muntu wakamona pa kwitumbijija. 10 Batwe twi kipangwa kya
Leza; twapangilwe umbumo na
Kidishitu Yesu mwanda wa mingilo miyampe, yetulongolwedile
kala Leza’mba tunangile’mo.
11 Nanshi vulukai amba kyaba kimo, banwe bantu ba mizo tamba kubutulwa ku ngitu, mwadi mwitwa bu “bampikwa disao”
na boba betwa bu “ba disao,”
dya kutwejibwa ku ngitu na makasa a bantu. 12 Mu kine kyaba’kyo mwadi bampikwa Kidishitu, basonsoloke ku bwine Isalela, beni ku bipwano bya mulao, kemwadipo na lukulupilo,
kadi mwadi bampikwa Leza mu
ino ntanda. 13 Ino pano, umbumo na Kidishitu Yesu, banwe
badi bekele kulampe mubafwena
308
pabwipi kupityila ku mashi a Kidishitu. 14 Mwanda aye i ndoe
yetu, aye waalamwine bisumpi bibidi ke kimo, wapomona lubumbu
˜
lwa pa bukata lwadi lwibakalanenye. 15 Kupityila ku ngitu yandi watalwile lwana, mukanda
wa Bijila udi’mo mbila ne miso˜
nanya, mwanda wa kwalamuna
bisumpi bibidi bya bantu ke muntu umo mupya umbumo na aye
mwine ne kuleta ndoe; 16 kadi
amba apwanininye ino mizo yonso ibidi kudi Leza mu umbidi
umo ponka pa mutyi wa masusu, mwanda waipaile lwana kupityila kudi aye mwine. 17 Kadi
waile wemusapwila myanda miyampe ya ndoe banwe badi bekele kulampe, ne kusapula ndoe ku
boba badi kubwipi, 18 mwanda
padi aye, batwe ba mu mizo yonso
ibidi, tudi na bwanapabo bwa kufwena Tata na mushipiditu umo.
19 Nanshi na bubine, kemukidipo beni nansha beni ba kibundi, ino mwi bana ba kibundi
pamo na bajila kadi mwi ba mu
njibo ya Leza, 20 ne kadi mwi
bobakwe pa kyalwilo kya batumibwa ne bapolofeto, ino Kidishitu Yesu mwine ye dibwe dya
difinko dya kyalwilo. 21 Umbu¯
mo nandi, kyubakwa kyonso kituntulu, byokidi kibambakanibwe pamo senene, kyendanga kilepa ke tempelo ijila ya Yehova. 22 Umbumo nandi, banwe
¯
nenu mubakwanga pamo ke kifuko kya kwikala’mo Leza mu mushipiditu.
Pa kino, ami Polo, mukutwa wa Kidishitu Yesu pa
mwanda wenu, banwe bantu ba
mizo— 2 shi, bine, mwaivwene
3
309
Kifibwe. Mpango ya nyeke
myanda ya bukalama bwa kanye
kakatampe ka Leza bwaumpelwe
pa mwanda wenu, 3 amba ami
nayukijibwe kifibwe kikola kupityila ku kusokwelwa, monka mo¯
nemulembele’byo kala mu kıpi.
4 O mwanda mwine, pomutanga’byo, mukokeja kujingulula
muswelo ondyukidije kifibwe kikola kya Kidishitu. 5 Mu nkongo mikwabo kino kifibwe kikola
kebayukije’kyopo bana ba bantu
na mokyasokwelwa pano ku batumibwa ne bapolofeto bandi bajila na mushipiditu, 6 amba, bantu ba mizo, umbumo na Kidishitu Yesu ne kupityila ku myanda miyampe, bakekalanga ke
bampyana pamo netu, ke bipindi
bya ku umbidi umo, ne ba kwiabila pamo netu myanda ya mulao.
7 Naikala kendi mwingidi wakyo
mwendele kyabuntu kya ku bitupu kya kanye kakatampe ka Leza
kyaumpelwe pa mwingilo wingila
bukomo bwandi.
8 Ami mutyetye kutabuka ne
mutyetyetyetye mu bajila bonsololo, napelwe kano kanye kakatampe, amba nkasapwile mizo
myanda miyampe ya bupeta bwa
ntanda ne miseke bwa Kidishitu
9 ne kukwasha bantu bamone
mwingidijibwa kino kifibwe kikola kyadi kifye mu nkongo ne nkongo mudi Leza, mwine wapangile bintu byonso. 10 Kyadi namino mwanda wa amba kupityila ku kipwilo, imbikalo ne lupusa
¯
bya mu bifuko bya mulu biyukijibwe tunangu twa Leza twa miswelo ne miswelo, 11 mwendele mpango ya nyeke yaakadile
mudi Kidishitu, Yesu Mfumwetu,
EFISESA 3:3–4:2
12 mudi aye tunenanga namino
pampikwa kafinda kadi tudi na
bwanapabo bwa kufwena Leza
na lukulupilo ponka pa lwitabijo
mudi aye. 13 Nanshi nemunena’mba kemwakipungilai mwanda wa byamalwa bintana pa
mwanda wenu, ke-pantu bino’bi i
ntumbo yenu.
14 O mwanda mfukatyilanga
Tata mu manwi, 15 kudi aye
ko kuselele kisaka ne kisaka di¯
jina, mulu ne pano panshi pene,
16 nomba’mba, pa bungibungi
bwa ntumbo yandi, emukwashe
mukomejibwe mu muntu wenu
wa munda na bukomo ponka
pa mushipiditu wandi, 17 kadi
amba pa lwitabijo lwenu, Kidishitu ekale monka mu mityima yenu
¯
na buswe; amba mwikale bale miji
kadi bashimatyije pa kyalwilo,
18 pa kusaka’mba pamo na bajila bonso mumone kwivwanija ne
pa mfulo mwikadile bunkimbwa
¯
ne bulampe ne bula bwa mulu ne
bula bwa munshi, 19 muyuke
ne buswe bwa Kidishitu butabu¯
kile buyuki, amba muyujibwe ba
na ngikadilo yonso ya kwa Leza.
20 Nanshi aye, mwendele bukomo bwandi bwingila motudi batwe, ukokeja kulonga byobya bivulevule kupita ne byonso byotulomba ne byotulanga, 21 atumbijibwe ntumbo kupityila ku
kipwilo ne kudi Kidishitu Yesu
mu nkongo yonsololo nyeke ne
nyekeke. Amena.
ami mukutwa mudi
¯
4 Nanshi,
Mfumwetu, nemwis ashila’mba nangilai mobifwaninwe lwito lomwaityilwe, 2 na kwityepeja ne kutalala konsololo, na
EFISESA 4:3-24
Mfumwetu
¯
¯
kitukijetyima, mwitukijija mutyima na buswe banwe bene na
bene, 3 mwielela’ko bya binebine kulama bumo bwa mushipiditu mu kijimba kya ndoe kimulungila pamo. 4 Kudi umbidi
umo, ne mushipiditu nao
umo, monka momwaityilwe ku
lukulupilo lumo lwa lwito lwenu; 5 Mfumwetu umo, lwitabijo lumo, lubatyijo nalo lumo;
6 Leza umo kadi Shandya bantu
bonso, udi peulu pa bonso kupityila ku bonso ne mu bonso.
7 Ino kanye kakatampe ketupelwe batwe bonso mungya mwa¯
pimıne Kidishitu kyabuntu kya
ku bitupu. 8 O mwanda unena’¯
mba: “Pawakandile mulu wasele¯
le bamisungi; wapene bantu bu
byabuntu.” 9 Penepo binenwa
“wakandile” bishintulula nama¯
ni? Bishintulula’mba watukile ne
mu bifuko bine bya munshi, ke
pano pa ntanda kadi. 10 Yewa
¯
mwine watukile e enka aye wakandile peulu pa madiulu onso,
¯
amba ayuje ba bintu byonso.
¯
11 Wapene bamo bu batumibwa, bamo bu bapolofeto, bamo
bu basapudi ba myanda miyampe, bamo bu bakumbi ne bafu¯
ndiji, 12 pa mwanda wa kolola
bajila, mwanda wa kwingila mwingilo, kutamija umbidi wa Kidishitu, 13 enka ne byotufikila
batwe bonso pa bumo bwa mu
lwitabijo ne mu buyuki bwa bi¯
nebine bwa Mwana Leza, twikale muntu mukulwa-kala, tufiki¯
le pa kimano kituntulu kifikıle’po Kidishitu. 14 O mwanda ketukifwaninwepo kwikala monka
banuke, basunkanibwa pamo bwa
batwalwa na mantanki ne kuse-
umo. Bantu bu byabuntu
310
lelwa koku ne koku na kivula
kyo-kyonso kya bufundiji na bu˜
dimbanani bwa bantu, na budyumuku bwa kukuta nkuku ya kyongo. 15 Ino potunena bya bine,
tutamei na buswe mu bintu byonso mudi aye mutwe, Kidishitu.
16 Kwadi aye umbidi onsololo i
mubambakanibwe pamo senene
kadi wingidilanga pamo kupityila ku nungilo ya mikupa yo-yonso ileta byobya bisakwa. Shi kipindi ne kipindi kingila biyampe,
kikwashanga ku kutanta kwa
umbidi powitamija ao mwine mu
buswe.
17 Shi ke pano, nanena namino ne kusapula bukamoni mudi
Mfumwetu amba, kemukifwaninwepo kunanga na munangila bantu ba mizo mu bya˜ bituputupu
˜
bya neni yabo. 18 Neni yabo idi
mu fukutu, kadi i basonsoloke ku
¯
bumi bwa kwa Leza, mwanda kekudipo kyobayukile, mwanda mi¯
tyima yabo i myumu. 19 Ke bajimije kala mutyima onso wa bu¯
mvu, kadi i bepane mu kwiendeja
pampikwa bumvu kebalongalonga bya disubi bya miswelo yonso
na lwiso.
20 Ino banwe kemwayukilepo Kidishitu amba udi nankyo,
21 shi bine mwamwivwene ne
kufundijibwa kudi aye, monka
mwikadile bubine budi mudi
Yesu. 22 Nanshi, mufwaninwe
¯
kuvula bumuntu bwa kala, bu˜
kwatanene na mwiendelejo wenu
wa pa kala, bwenda bubola mwendele bya kusakasaka byabo bya
kyongo. 23 Kadi kyaba kyonso
mufwaninwe kwalamunwa kemudi bapya mu mulangilo wenu
mwinemwine, 24 kadi mufwa-
311
Wiba kakeba monka. Iulai Leza
ninwe kuvwala bumuntu bupya
bwapangilwe mwendele kiswamutyima kya Leza mu boloke ne
¯
kwipana kwa binebine.
25 Nanshi, pano pomwafundula bubela, nenai bya bine banwe
bonso umo ku mukwabo, mwa¯
nda twi bya ku ngitu b ılungile kimo na kikwabo. 26 Kalabalai, inoko kemwakipyai mambo;
kemwakashikijai dyuba mwikele’nka na bulobo, 27 kemwakishilai Dyabola kyaba. 28 Yewa
wiba kakeba monka, ino engile bikomo, wingila mingilo miyampe
na makasa andi, amba amone kintu kya kwabila’ko yewa mufudilwe. 29 Kinenwa kibole kekyakatamba mu kyakanwa kyenu,
ino enka kyokya kiyampe mwa¯
nda wa kubaka pokifwaninwe,
¯
amba kipane kintu kya kamweno ku ba kwivwana’kyo. 30 Ne
¯
kadi, kemwakaf ıtyijai mushipiditu ujila wa Leza ku mutyima,
¯
owa omwatudilwe nao kiyukeno
mwanda wa difuku dya kunyo¯
ngololwa na kinkulwa.
31 Fundulai komudi miswelo
yonso ya bululu bubibubi, bulobo, bukalabale, kwela mabila, ne
binenwa bya mutonko, pamo ne
kibi kyo-kyonso. 32 Ino ikalai
na kanye banwe bene na bene,
ba mutyima wa lusalusa, mwilekela na mutyima umo banwe
bene na bene monka mwemulekele Leza na mutyima umo ponka
padi Kidishitu.
iulai Leza, pamo bwa
5 Nanshi
bana baswedibwe, 2 kadi
nangilai nyeke mu buswe, monka mwemusanshilwe ne Kidishi¯
tu, wepana pa mwanda wenu bu
EFISESA 4:25–5:14
kya mulambu ne kitapwa pamo
bwa mwenye mulumbuluke kudi
Leza.
3 Busekese ne miswelo yonso
ya disubi nansha lwiso kebyakitelwa nansha kutelwa kwine umbukata mwenu, monka mobifwaninwe bajila; 4 nansha mwika¯
dilo wa bumvu nansha mısambo
ya bulembakane nansha mizaulo ya bya bumvu, bintu byampikwa kufwaninwa, poso kufwija’ko. 5 Mwanda muyukile’kyo,
mujingulwile’kyo banwe bene,
amba i kutupu muntu wa busekese nansha wa disubi nansha
wa makomwa-meso—ko kune¯
na’mba utota bilezaleza—udi na
kyakapyana mu Bulopwe bwa Kidishitu ne bwa Leza.
6 Muntu nansha umo kakemongola na binenwa bya bitupubitupu, mwanda pa mwanda wa bintu bya uno muswelo bukalabale
bwa Leza bukafikilanga bana ba
¯
kubulwa kikokeji. 7 Nanshi kemwakipwanai nabo; 8 mwanda
dibajinji mwadi fukutu, ino pano
¯
kemudi kitokeji mudi Mfumwetu.
¯
Nangai nyeke bu bana ba kitoke¯
ji, 9 mwanda bipa bya kitokeji i
miswelo yonso ya buyampe ne boloke ne bubine. 10 Tadijai’nka
kutadija byobya bitabijibwa na
Mfumwetu; 11 kadi lekai kwikuja mu mingilo ya fukutu yampikwa bipa, inoko sokwelai’yo
¯
patoka. 12 Mwanda bintu byobalonga mu bufyafya bidi’nka
ne bumvu kwibitela. 13 Ino bi¯
ntu byonso bisokolwa patoka bi¯
¯
lombolwanga patoka na kitokeji, mwanda kintu kyonso kilo¯
¯
mbolwa pat oka i kit okeji.
14 O mwanda i kinenwe amba:
EFISESA 5:15–6:5
Mwikadilo. Bakaji, balume, bana
¯
“Languka, abe ulele tulo, kadi
¯
buka mu bafwe, ne Kidishitu nandi ukakumunikila.”
15 Nanshi tadijai’nka kutadija
bya binebine amba muswelo omunanga ke pamopo bwa bampikwa
tunangu, aa, ino i pamo bwa ba tunangu, 16 mwingidija biyampe
¯
she kitatyi kyenu, mwanda mafuku i mabi. 17 Pa kino lekai
˜
kwikala bampikwa neni, ino jingululai nyeke kiswa-mutyima
kya Yehova i kyepi. 18 Kadi kemwakikolwai vinyu, mo mudi bya
bulongelonge, ino yulwai kyaba
kyonso mushipiditu. 19 Mwisa¯
˜
mbei na nimbo ya mitoto, mite˜
ndelo kudi Leza, ne nimbo ya ku
mushipiditu, mwimba ne kutendela Yehova na buimba mu mityima yenu, 20 mufwija’ko mafuku onso Leza Tata wetu pa
mwanda wa bintu byonso, mu dijina dya Mfumwetu Yesu Kidishitu.
¯
21 Mwikokelei bininge banwe
bene na bene mu kwakamwa Kidishitu. 22 Bakaji bafwaninwe
¯
kukokela bininge balume babo
bwa kudi Mfumwetu, 23 mwanda mulume i mutwe wa mukajandi monka mwikadile Kidishitu mutwe wa kipwilo, aye byadi
mupandiji wa uno umbidi. 24 I
¯
bine, monka muk okelele bininge kipwilo Kidishitu, ne baka¯
ji nabo bafwaninwe kukokela
bininge balume babo mu byonso.
25 Banwe balume, sanswai nyeke bakaji benu, monka mwasa¯
nshilwe Kidishitu kipwilo, wepa¯
na ne kwipana pa mwanda wakyo, 26 amba ekipandule, eki¯
tokeje na kwikyoija mema na
kinenwa, 27 amba afikije ki-
312
pwilo kwadi aye mwine mu buya
bwakyo bwa dyangi, pampikwa
dikeme nansha mukafi nansha
kintu kidi namino, ino amba kikale kijila ne kyampikwa kakoba.
28 Mu uno muswelo balume bafwaninwe kusanswa bakaji babo pamo bwa imbidi
yabo abo bene. Yewa usenswe wandi mukaji wisenswe aye mwine,
29 mwanda i kutupu muntu ushikilwe umbidi wandi aye mwine;
ino wiudishanga ne kwiulela na
buswe, monka mulongelanga Kidishitu ku kipwilo, 30 mwanda
batwe twi bipindi bya ku umbidi wandi. 31 “O mwanda mwine mwana-mulume ukashiya shandi ne inandi kadi ukashikata
nyeke na wandi mukaji, penepo abo babidi bakekala ke ngitu imo.” 32 Kino kifibwe kikola
i kikatampe. Pano nesambilanga
pa mwanda wa Kidishitu ne kipwilo. 33 Inoko, muntu ne muntu momudi’mo asanswe mukajandi mwaesanshilwe aye mwine;
¯
mukaji nandi ufwaninwe kulemeka mulumyandi bikatampe.
¯
Banwe bana, kokelai bambutwile benu umbumo na Mfumwetu, mwanda kino’ki i kyolo¯
ke: 2 “Lemeka shobe ne inobe”;
ino yo mbila imbajinji ne mulao
ponka: 3 “Amba bikwendekele
biyampe kadi wikale mafuku mangi pano pa ntanda.” 4 Banwe
bashabo nenu, kemwakilobejai
benu bana, ino mwibatamijei na
kwibalemununa ne kwibadyumuna bidyumu bya Yehova.
¯
5 Banwe bapika, kokelai bamfumwenu ba pano panshi, na
moyo ne luzakalo mu bubinebi-
6
313
Bapika. Bivwalwa bya bulwi
ne bwa mityima yenu pamo bwa
kudi Kidishitu, 6 ke’nkapo pomutalwa mwanda’tu wa kusangaja bantu, ino i pamo bwa bapika ba Kidishitu, koku mulonga kiswa-mutyima kya Leza na
muya onso. 7 Ingilai bu bapika
na milangwe miyampe, bwa banwe bengidila Yehova, ke bantupo, aa, 8 mwanda muyukile amba kiyampe kyonso kilonga muntu, shi kika shi kika,
ukalubwilwa’kyo na Yehova,
ekale umpika nansha mwanapabo. 9 Kadi, banwe bamfumwabo nenu, mwibalongelei nyeke
muswelo umo onka, lekai kwibatuyula, mwanda muyukile amba
Mfumwandya bonso, ne abo ne
¯
banwe, udi mulu, kadi kwadi kekudipo mboloji.
10 Shi ke pano, mwikomejei
nyeke mudi Mfumwetu ne
mu lupaka lwa buninge bwandi.
11 Vwalai bivwalwa byonso bya
bulwi bya kwa Leza amba muyuke kwimanija pototo ku bilongwa bya bukosoke bya Dyabola;
12 mwanda bulwi botudi nabo,
ke bwa kulwapo na mashi ne ngitu, aa, ino i na maludiki, na ba
lupusa, na bendeji ba ntanda ya
ino fukutu, ne na bibumbo bya mishipiditu mibi mu bifuko bya
¯
mulu. 13 O mwanda mwine tekunai bivwalwa byonso bya bulwi bya kwa Leza, amba muyuke
kwimanija mu difuku dibi, kadi
shi mubapu kuvuija kintu ne kintu, mwimanije pototo.
14 Nanshi, imanijai pototo
koku mwikutyile bubine mu kifuka pamo bwa mukaba, ne kuvwala kilama-kyadi kya boloke, 15 ne kuvwala ku maulu
EFISESA 6:6-24
bilato bya mutyima wa kusapula myanda miyampe ya ndoe.
16 Mu ngikadila yonso, tekunai
ngabo mikatampe ya lwitabijo,
mine yomukabula nayo miketo
yonso ya mudilo ya yewa umbi.
17 Kadi, itabijai kilama-mutwe
kya lupandilo, ne kipete kya mushipiditu, ko kunena’mba kinenwa kya Leza, 18 koku mulombela nyeke milombelo ya miswelo yonso ne kwabija kyaba
kyonso mu mushipiditu. Kadi pa
¯
kino kemwakilalai nansha dimo,
ino abijai mu milombelo pa mwanda wa bajila bonso, 19 ne pa
mwanda wami, amba pongasama kyakanwa kyami, mone kwisamba pampikwa kafinda pa kuyukanya kifibwe kikola kya mya˜
nda miyampe, 20 kyoningidila
bu mukendi1 mu miyololo; amba
nesambe’kyo pampikwa moyo
monka momfwaninwe kwisambila’kyo.
21 Ino kadi pa kusaka muyuke
myanda yami ne byononga, Tekikusa, mwanetu muswedibwe
¯
kadi mwingidi wa kikokeji mudi
Mfumwetu, ukemuyukija bintu
byonso. 22 O mwanda mwine
yao nemutumina’ye, amba muyuke motwikadile kadi amba emusenge ku mityima.
23 Banabetu bekale na ndoe ne
buswe pamo ne lwitabijo bitamba
kudi Leza Tata ne kudi Mfumwetu Yesu Kidishitu. 24 Kanye
kakatampe kekale na boba bonso
basenswe Mfumwetu Yesu Kidishitu buswe bwa kubulwa koneka.
Ef 6:201 Nansha, “ntunguluji.” Muntu
utuminwe na mulopwe kumwimanina
mu ntanda ingi.
MUKANDA KUDI
BENE FIDIPAI
Ami Polo ne Temote, bapika
ba Kidishitu Yesu, kudi bajila
bonso badi umbumo na Kidishitu
Yesu ba mu Fidipai, pamo ne batadi ne bengidi ba mingilo:
2 Kanye kakatampe ne ndoe
bitamba kudi Leza Tata wetu ne
kudi Mfumwetu Yesu Kidishitu
bikale nenu.
3 Mfwijanga’ko Leza wami
mafuku onso ponemuvulukanga 4 mu kwabija kwami konso kongabijanga mu milombelo pa mwanda wenu banwe bonso. Kwabija konso ngabijanga’ko na nsangaji, 5 mwanda
wa kukwasha komwakweshe’ko myanda miyampe tamba difuku dibajinji kufika ne pano pene.
6 Mwanda nkulupile kino’ki
amba, yewa washilwile mwingilo
muyampe momudi ukeuvuija kufika ne ku difuku dya Yesu Kidishitu. 7 I kyendele’mo’tu kondi kulanga namino pa mwanda
wenu banwe bonso, mwanda ndi
nenu mu mutyima wami, banwe
bapelwe pamo nami kanye kakatampe ponkutyilwe mu kifungo
ne pondwila myanda miyampe ne
kuningija’yo ku meso a balupusa.
8 Mwanda Leza i kamoni wami
uyukile mongabidila bininge kwimona nenu banwe bonso na kisanso kya ku mutyima pamo na
kyokya kidi na Kidishitu Yesu.
9 Kadi kino e kyonombanga nyeke, amba buswe bwenu buvule’nka kuvula na buyuki bwa binebine ne kusansanya kukatampe;
10 amba mujingulule bintu bya
1
mvubu mikatampe, mwanda wa
mwikale bakubulwa kakoba ne
bampikwa kukukaja bakwabo
kufika ne ku difuku dya Kidishitu, 11 ne amba muyulwe bipa
¯
byoloke, bıya kupityila kudi Yesu
Kidishitu, mwanda wa ntumbo
ne mitendelo ya Leza.
12 Pano nsaka muyuke banwe
banabetu amba, myanda yaumfi¯
kıle bine ibaalamuka keikwasha
kwendeja myanda miyampe kumeso, 13 enka ne kukutwa
kwami mu kifungo pa mwanda
wa Kidishitu kubayukana mu Balami ba Mulopwe bonso ne bantu
bakwabo bonso. 14 Pano, banabetu bavule mudi Mfumwetu abaninge pa mwanda wa kukutwa
konkutyilwe mu kifungo, kadi
abaikala na bukankamane bukatampe bwa kusapula mwanda wa
Leza pampikwa moyo.
15 Bine, bamo basapulanga Kidishitu na mukao ne lupotopoto, ino bakwabo na mutyima muyampe. 16 Bano ba mfulo’ba bo
basapulanga Kidishitu pa mwanda wa buswe, mwanda bayukile amba natongelwe kulwila myanda miyampe; 17 ino boba babajinji basapulanga na lonji, ke
na milangwepo miyampe, mwanda basakanga kundetela makambakano mu kifungo monkutyilwe. 18 Penepo bibafule namani? Mu miswelo yonso, nansha mu buzazangi nansha mu
bubine, Kidishitu usapulwanga
kadi nsepelelanga pa kino. I bine,
nsa kusepelela’nka kusepelela,
314
315
Kidishitu ke wa mu ludingopo lwa Leza
19 mwanda ndyukile amba kino
kikafula ku lupandilo lwami pa
mwanda wa kwabija komwabija mu milombelo ne pa bukwashi bwa mushipiditu wa Yesu
Kidishitu. 20 Kino i kikwata˜
¯
nane na kutengela kontengele
na kipyupyu ne lukulupilo lwami amba nkikafwijibwapo bumvu
nansha dimo, ino amba ami ponena pampikwa kafinda, Kidishitu
usa kutumbijibwa pano, monka
mwatumbijibwanga mafuku onso
nyeke, kupityila ku umbidi wami,
¯
shi pa bumi shi pa lufu.
21 Mwanda ami, shi ngikale
¯
mumi i pa mwanda wa Kidishitu,
kadi shi mfwe nabya i kamweno.
˜
22 Ino wivwane nendelele kwi¯
kala mumi mu ngitu, nabya i bipa
bya mwingilo wami—ino kine
kya kutonga nkidipo mwa kulombwela’kyo. 23 Ndwanga na
mifutu ibidi; mwanda nsakanga
kukutululwa ne kwikala pamo na
Kidishitu, na bubine kino kyo kintu kitabukile buya. 24 Inoko, i
kipite buya ami kwikala mu ngitu
pa mwanda wenu. 25 O mwanda, byonkulupile namino, ndyukile amba nsa kushala ne kushikata nenu banwe bonso mwanda
wa mwendelele kumeso ne mwanda wa nsangaji ya lwitabijo lwenu, 26 amba kusepelela kwenu
kuvudile’ko mpata mudi Kidishitu Yesu pa mwanda wami ponsa
kwikala nenu dikwabo.
27 Ino kintu kimo, mwiendejei
mu muswelo mufwaninwe myanda miyampe ya Kidishitu, amba,
nansha ngiye kwimumona nansha nkiilepo, ngivwane myanda
yenu ne kuyuka’mba mwimanije pototo mu mushipiditu umo,
FIDIPAI 1:19–2:8
mwielela’ko banwe bonso pamo
na muya umo pa mwanda wa
lwitabijo lwa myanda miyampe,
28 ne kutuyulwa na bakinkwa
nenu nansha dimo mpika. Kino’ki
¯
kilombola patoka’mba abo bakonakanibwanga, ino banwe mukapandanga; kadi kino kilomboji i
kitambe kwa Leza. 29 Mwanda
mwi bapebwe dyese pa mwanda
wa Kidishitu, ke’nkapo dya kwikala na lwitabijo mwadi, ino i
ne kususuka pa mwanda wandi.
30 Mwanda banwe mulwanga bulwi bumo bonka bomwaumwene
ndwa, bomwivwana pano amba
nakilwa’bo.
Nanshi, shi kudi kwikankamika mudi Kidishitu, shi kudi
kusengibwa na buswe, shi kudi
kwiabila mushipiditu, shi kudi
kisanso kya ku mutyima ne lusalusa, 2 vudijai nsangaji yami
˜
ne pa mfulo byomwikele na neni
imo yonka ne buswe bumo bonka,
˜
mwikele umbumo senene, na neni
imo yonka. 3 Kemwakilongai
kintu nansha kimo na lupotopoto
nansha na ditatu, ino na kwityepeja, monai bakwenu amba i bemupite bukatampe. 4 Kemwakitai mutyima enka ku tumweno
twa banwe bene, ino i ne ku tumweno twa bakwenu.
5 Ikalai nyeke na uno mulangilo wadi ne na Kidishitu Yesu,
6 aye, nansha byaadi mu muswelo wa Leza, kafwatakenyepo nansha dimo kusompola lupusa, ko kunena’mba, aye kwikala
mu ludingo lumo na Leza. 7 Aa,
¯
ino wekolele aye mwine ne kwikala mu muswelo wa bu umpika, waikala muntu. 8 Ne kadi,
pawaikele muntu, wetyepeje
2
FIDIPAI 2:9-28
Bimuni mu ino ntanda. Epafolodetusa
¯
waikala na kikokeji kufika ne
ku lufu, bine, lufu lwa ku mutyi wa masusu. 9 O mwanda
mwine Leza nandi wamuzunzwile pa kyaba kya peulu kutabuka
¯
kadi wamupa na mutyima to dijina didi peulu pa majina makwabo onso, 10 amba mu dijina dya
Yesu manwi onso amufukatyile
¯
—a momwa mulu ne a pano panshi ne a munshi mwa panshi—
11 kadi ndimi yonso itabije pa¯
tokelela amba Yesu Kidishitu i
Mfumwetu mwanda wa kutumbija Leza Tata.
12 Shi ke pano, banwe baswedibwe bami, enka momwikadila¯
nga nyeke na kikokeji, ke’nkapo pondi nenu, ino kutabukidila pano ponkidipo nenu, mwielelei’ko nyeke mufikijije lupandilo
lwenu na moyo ne luzakalo ponka. 13 Mwanda Leza ye mwine wimukomeja, ne kwimupa mutyima ne bukomo bwa kulonga
monka mwaloelelwe. 14 Longai nyeke bintu byonso kwampikwa miuningo nansha lupata, 15 amba mwikale bampikwa kutopekwa ne bampikwa
mambo, bana ba Leza bampikwa
kakoba mu lukongo lukondame
ne lunyengakane, momumunika
pamo bwa bimuni mu ino ntanda. 16 Kwatyijai nyeke kine¯
nwa kya bumi, amba mone bubinga bwa kusepelela mu difuku dya Kidishitu, pa kuyuka’mba
nkyanyemenepo lubilo lwa bitupu nansha kwingila mingilo mikomo ya bitupu. 17 Inoko, nansha shi mpungululwanga bwa
kyamulambu kya bitomibwa pa
kitapwa ne mwingilo wemufikije’ko lwitabijo lwenu, nasangala
316
kadi nasepelela nenu banwe bonso. 18 Ne banwe nenu mo monka, mufwaninwe kusangala ne
kusepelela pamo nami.
19 Inoko, ami nkulupile mudi
Mfumwetu Yesu kwimutumina
Temote panopano ponka, amba
nkankamikwe pa kusapwilwa
myanda yenu. 20 Mwanda nkidipo na muntu mukwabo wa milangwe na yandi ukata mutyima
bya binebine ku myanda yenu.
21 Mwanda bakwabo bonso bakimbanga tumweno twa abo bene,
ke tumwenopo twa Kidishitu
Yesu. 22 Ino banwe muyukile mwaelombwedile aye mwine
bu mufwaninwe, amba pamo bwa
mwana na shandi, waingile nami
bu umpika mwanda wa kwendeleja myanda miyampe kumeso.
23 O mwanda, i aye onkulupile
kutuma shi namone’tu musa kupityila myanda yami. 24 Bine,
nkulupile mudi Mfumwetu amba
nami nsa kwiya panopano.
25 Inoko pano namone amba
i biyampe kwimutumina Epafolodetusa, mwanetu kadi mwingidi nami kadi sola mukwetu, ino mutumwa wenu kadi
mwingidi watuminwe kunkwasha, 26 mwanda wabilanga bininge kwimumona banwe bonso
˜
kadi mutyima i mumunyoname
mwanda mwaivwene amba wabelele. 27 En-en, i bine, wabelele waswile’nka ne kufwa; ino
Leza wamufwila’ko lusa, na bubine, ke enkapo aye kete, aa,
ino i ne ami mwine, amba nakekala na njia nadi na yoi kendi
na yoi. 28 Nanshi nsa kumutuma bya bukidibukidi, amba shi
mubamumone musepelele mo-
317
Namone bintu byonso bu bijimine
nka kadi ami nami nakazumbija mutyima bininge. 29 Nanshi
mutundailei momutundaidilanga
bantu mudi Mfumwetu na nsangaji yonso; kadi pai bantu ba
¯
uno muswelo bul eme bukatampe, 30 mwanda waswile kufwila mwingilo wa Mfumwetu,
¯
watula muya wandi mu kyaka
mwanda wa kwimupingakena
˜
byokemudipo kuno amba aningidile.
Shi ke pano, banwe banabetu, sangalai nyeke mudi Mfumwetu. Ami kebinkambakanyapo kwimulembela myanda imo
yonka, ke-pantu i mwanda wa
kwimukinga.
2 Dyumukai bambwa, dyumukai bantu balonga bibibibi, dyumukai boba baketa ngitu.
3 Mwanda batwe bo badi na disao
dya binebine, mwanda twingilanga mingilo ikola na mushipiditu
wa Leza ne kwitumbija mudi Kidishitu Yesu kadi ketukulupilepo
mu ngitu, 4 nansha shi kudi udi
na bubinga bwa kukulupila mu
ngitu nankyo i ami.
Shi muntu mukwabo ulanga’mba udi na bubinga bwa kukulupila mu ngitu, ami ye mwine:
5 mutwejibwe kwisao difuku dya
¯
mwanda, wa ku musuku wa Isalela, wa ku kisaka kya Benjemani,
Muhebelu mubutulwe na Bahebelu; mu bijila namo, nadi Mufadiseo; 6 mu kupyasakana namo,
nadi mpangapanga kipwilo; mu
boloke bwa pa bijila namo, nadi
muntu wampikwa kutopekwa.
7 Ino bintu byonadi mwena’mo,
nebimone bu bijimine pa mwanda
wa Kidishitu. 8 Pa kino, bine
namone ne bintu byonso bu biji-
3
FIDIPAI 2:29–3:16
mine pa mwanda wa mvubu mikatampe mpata ya buyuki bwa
Kidishitu Yesu Mfumwami. Pa
mwanda wandi naitabija kujimija bintu byonso ne kwibimona bu
bya busala, amba mwene’mo Kidishitu 9 ne kutanwa umbumo
nandi, ke pa mwandapo wa boloke bwami bwa kulonda bijila,
aa, ino i pa mwanda wa boloke
bwa pa lwitabijo mudi Kidishitu—boloke butamba kudi Leza
bwimanine pa lwitabijo. 10 Kitungo kyami i kumuyuka aye ne
bukomo bwa lusangukilo lwandi
kadi ne kususuka pamo nandi,
kwitabija lufu pamo bwa lwandi,
11 kumona shi bibwanika kufikila ku lusangukilo lwa bafwe lwa
kubadikila.
12 Ke kunenapo amba kendi
mutambule’kyo kala nansha
amba kendi mufikijibwe kala ku
bubwaninine, aa, ino ami neelelanga’ko bininge ntale shi mbwanya ne kukwata kine kyaunto¯
ngele Kidishitu Yesu. 13 A banabetu, nkyemwene bwa ami kemukwate’kyo; ino kintu kimo i
kino: Kwilwa bintu bya kunyuma
ne kunyemena ku bintu bya kumeso, 14 neelelanga’ko bininge
kufikila pa kitungo kya kutambu¯
la mpalo ya lwito lwa mulu lwitwityile Leza kupityila kudi Kidishitu Yesu. 15 Nanshi boba batame umbukata mwetu bekale na
uno mulangilo; kadi shi milangwe
¯
yenu il emenene kukwabo mu
mwanda kampanda, nabya Leza
ukemusokwela mulangilo onanena’u. 16 Inoko, nansha shi tubaendelela namani, twendei nyeke kumeso mu ndudi mu uno muswelo umo onka.
FIDIPAI 3:17–4:12
¯
¯
Bu mwana kibundi bwetu budi mulu
17 A banabetu, ngiulei banwe
bonso pamo kadi tadijai boba ba˜
nangila mu muswelo ukwatanene na kimfwa kyotwemushidile.
18 Mwanda kudi bavule bene,
nadi nebatelanga divule ino pano
nebatela ne impolo ponka, bananga bu balwana na mutyi wa
masusu wa Kidishitu. 19 Mfulo
yabo i konakanibwa, leza wabo i
difu dyabo, ntumbo yabo na bubine i bumvu, kadi batele mityima yabo ku bintu bya pano pa¯
nshi. 20 Ino bu mwana kibundi
¯
bwetu budi mulu, kadi tutengele na kipyupyu umpandiji wa mo¯
mwa mulu, ke Mfumwetu Yesu
Kidishitu kadi, 21 mwine ukengidija bukomo bwandi bukatampe pa kwalamuna imbidi yetu
mizoze ifwane umbidi wandi wa
¯
ntumbo, ne kutula bintu byonsololo munshi mwandi.
ke pano, banabetu bonse4 Shi
nswe ne bongabila bininge
kwimona nabo, nsangaji ne kilukwa kyami, imanijai pototo uno
muswelo mudi Mfumwetu, banwe baswedibwe bami.
¯
¯
2 Nesashila Evodia kadi nesashila ne Shintake amba bekale na
˜
neni imo yonka mudi Mfumwetu.
3 Bine, nakulombe ne abe mwine, byodi mwingidi nami wa bine,
ukwashe nyeke bano bana-bakaji
badi batakamene pamo nami pa
mwanda wa myanda miyampe
pamo ne Kelema ne bengidi nami
bakwabokwabo, badi na majina
¯
abo mu mukanda wa bumi.
4 Sepelelai mafuku onso mudi
Mfumwetu. Kadi nanena monka’mba, Sepelelai! 5 Mutyima
wenu unekena uyukane ku bantu
318
bonso. Mfumwetu kadi pabwipi.
6 Kemwakikambakanyai mityima pa kintu nansha kimo, inoko
umbyonso yukijai Leza byomulomba mu milombelo ne kwabija pamo ne kufwija’ko; 7 kadi
ndoe ya Leza itabukile milangwe
yonso ikalama mityima yenu ne
˜
neni yenu padi Kidishitu Yesu.
8 Shi ke pano, banwe banabetu, bintu byonso bya bine shi
¯
bika shi bika, byonso bilemekwa
shi bika shi bika, byonso byoloke shi bika shi bika, byonso byampikwa disubi shi bika shi bika,
byonso bya kusanshibwa shi bika
shi bika, byonso binenenwa biyampe shi bika shi bika, byonso
bya mwikadilo muyampe shi bika
shi bika, ne byonso bya kutendelwa shi bika shi bika, endelelai
kufwatakanya bino bintu. 9 Bintu byomwafundijibwe, mwebitabija, mwebivwana ne kwibimona kudi ami, longai’byo nyeke;
nabya Leza wa ndoe ukekalanga
nenu.
10 Nasepelela bikatampe mudi
Mfumwetu mwanda pano’ko mubaanza monka kunta mutyima.
Nansha byomwadi mumvuluka,
mwabudilwe kyaba kya kulombola’kyo. 11 Ke kunenapo amba
nesambe namino mwanda nafudilwa, aa, mwanda ami ne mwifunde kuloelelwa byondi nabyo, nansha shi ngikale mu ngikadilo’ka.
12 Ndyukile mwa kwikadila na
tubintu tutyutyu, kadi ndyukile mwa kwikadila na bintu bivule. Umbyonso ne mu ngikadilo yonso ne mwifunde kintu kekiyukilepo bavule kya mwa kwikutyila ne mwa kwikadila na nzala,
319
¯
Leza ye upana bukomo
FIDIPAI 4:13—KOLOSE 1:7
mwa kwikadila na bintu bivule ne mwa kulongela shi nkidipo
nabyo. 13 Mu byonsololo ngidi
na bukomo kupityila kudi yewa
unkomeja.
14 Inoko, banwe mwalongele biyampe pomwaunkweshe mu
byamalwa byami. 15 I bine, banwe bene Fidipai, muyukile
kadi amba pomwefundile dibajinji myanda miyampe, ami ponatalukile ku Masedonya, i kutupu kipwilo kyaunkweshe nansha
kyaitabije bukwashi bwami, poso
enka banwe kete; 16 mwanda,
nansha ke mu Tesalonika mwine,
¯
mwauntumıne musunsa umbajinji ne wa bubidi mwine byonadi mbudilwe. 17 Ke kunenapo
amba nkimbanga byabuntu, aa,
ino amiwa nkimbanga bipa bya
kwimuvudijija kamweno kenu.
18 Inoko, ngidi na bintu byonso
byonsaka kadi bipite’nka ne kupita. Nabwanwa pano ponatambula
¯
byomwantumıne na Epafolodetusa, mwenye mulumbuluke, kitapwa kitabijibwe, kisangaja Leza.
19 Ne kadi, Leza wami nandi
ukemuvudijija byonso byomusaka mwendele bupeta bwandi mu
ntumbo kupityila kudi Kidishitu
Yesu. 20 Pano Leza Tata wetu
atumbijibwe ntumbo nyeke ne
nyekeke.
Amena.
˜
21 Nimwinei bajila bonsololo
badi umbumo na Kidishitu Yesu.
Banabetu badi pamo nami nabo
abemwimuna. 22 Bajila bonsololo, kutabukidila ba mu njibo ya
Kesala, abemwimuna.
23 Kanye kakatampe ka Mfumwetu Yesu Kidishitu kekale na
mushipiditu omulombola.
dccc
ccc
MUKANDA KUDI
BENE KOLOSE
Ami Polo, mutumibwa wa
1
Kidishitu Yesu pa kiswa-mutyima kya Leza, ne Temote
mwanetu 2 kudi banabetu ba¯
jila kadi bakokele umbumo na
Kidishitu badi mu Kolose:
Kanye kakatampe ne ndoe bitamba kudi Leza Tata wetu bikale nenu.
3 Mafuku onso tufwijanga’ko
Leza Shandya Mfumwetu Yesu
Kidishitu potwimulombelelanga,
4 mwanda twaivwene lwitabijo
lwenu mudi Kidishitu Yesu ne
buswe bomusenswe bajila bo-
nso 5 mwanda wa lukulupilo
¯
¯
lobemulamıne mulu. Mwaivwene kala myanda ya luno lukulupilo mu musapu wa bubine
wa myanda miyampe 6 yafikile komudi. Monka mupelanga
myanda miyampe bipa ne kutama mu ino ntanda yonso, mo
monka moilongela ne umbukata mwenu, tamba difuku dyomwaivwene ne kuyukidija binebine kanye kakatampe ka
Leza. 7 E ko kemufundije Epafalasa mukwetu umpika muswe¯
dibwe, mwingidi mukokele wa
KOLOSE 1:8-26
320
¯
byonso by apangilwe, 18 kadi
aye i mutwe wa umbidi, ke kipwilo kadi. Aye i ngalwilo, umbedi kusanguka mu bafwe, amba
ekale mubajinji mu bintu byonso; 19 mwanda Leza waloelelwe bintu byonso bikale mwa¯
di biyule ba, 20 kadi kupityila padi aye apwanye kwadi aye
mwine bintu bikwabo byonso
na kuleta ndoe ponka pa mashi
awamwangile pa mutyi wa masusu, bintu bya pano panshi ne
¯
bintu bya mulu bine.
21 Bine, banwe badi basonso˜
loke kadi balwana mwanda neni
yenu yadi itele ku mingilo mibi,
22 pano wemupwanya kupityila
ku umbidi wa ngitu wa uno’u ponka pa lufu lwandi, amba emufikije ku meso andi mwikele bajila kadi bampikwa kakoba ne bampikwa mambo a kutopekwa.
23 I amo, shi mwikale nyeke mu
lwitabijo, mushimatyije pa kyalwilo, muningile kadi bampikwa
¯
kusasuka ku lukulupilo lwa yoya
myanda miyampe yomwaivwene, yasapwilwe mu bipangwa
byonso bidi munshi mwa diulu.
Ami Polo naikala kendi mwingidi wa ino myanda miyampe.
24 Pano nsepelelanga mu masusu ami pa mwanda wenu, kadi
ntanwanga na byamalwa bya Kidishitu byonakibudilwe mu ngitu yami pa mwanda wa umbidi wandi, ke kipwilo kadi.
25 Ami naikala kendi mwingidi
wa kino kipwilo mungya bukalama butamba kudi Leza bwaumpelwe pa mwanda wenu amba
nsapule mwanda wa Leza ne
pa mfulo— 26 kifibwe kikola
kyadi kifye tamba ku ngikadi-
Kyelekejo kya Leza. Kifibwe kikola
Kidishitu waingile pa kyetu kyaba. 8 Kadi wetulombwele buswe bwenu bwa ku mushipiditu.
9 O mwanda kadi, tamba difuku dyotwaivwene namino, ketwalekelepo kwimulombelela ne
kulomba’mba muyulwe buyuki
bwa binebine bwa kiswa-mutyima kyandi mu tunangu tonso ne
kwivwanija kuletwa na mushipiditu, 10 amba munangile mwa
kufwaninwa Yehova mwa ku¯
mutokejeja ku mutyima ne pa
mfulo koku mwenda mupa bipa
mu mwingilo onso muyampe ne
kutama mu buyuki bwa binebine
bwa Leza. 11 Nanshi komejibwai na bukomo bonso mwendele bukomokomo bwandi bwa ntu¯
mbo amba muminine ne pa mfu¯
lo na kitukijetyima ne nsangaji,
12 pomufwija’ko Tata mwine
wemukweshe mwikale bafwaninwe kupebwa bupyani pamo na
¯
bajila badi mu kitokeji.
¯
13 Wetukudile ku lupusa lwa
fukutu ne kwitutundulwila mu
Bulopwe bwa Mwana wasenswe,
14 mudi aye twi banyongololwe
¯
na kinkulwa, ke kulekelwa kwa
bubi bwetu kadi. 15 Aye i kyelekejo kya Leza wampikwa kumweka, umbedi wa bipangwa
byonso; 16 mwanda kupityila
kudi aye bintu bikwabo byonso
¯
¯
byapangilwe mulu ne pano pa
ntanda pene, bintu bimweka ne
bintu byampikwa kumweka, shi
mpona, shi bufumu, shi imbikalo nansha lupusa. Bintu bikwa¯
bo byonso byapangilwe kupityila padi aye ne mwanda wa aye.
17 Ne kadi, udi kumeso kwa bintu bikwabo byonso kadi kupityila kudi aye bintu bikwabo
321
2
KOLOSE 1:27–2:15
¯
¯
ndi, 7 mwikele bale miji, b obakwe mudi aye, kadi bemanije
mu lwitabijo, enka momwafundijibwe, koku muyudilwe lwitabijo
pomufwija’ko.
8 Tadijai kutyina’mba kwakekala muntu wa kwimukwata bu
misungi na tunangu twa ino ntanda1 ne na bongojani bwa bituputupu mwendele kishi kya bantu,
mwendele bintu bya kyalwilo
bya ino ntanda, ke mwendelepo
Kidishitu, aa. 9 Mwanda mudi
aye mo mwikele ngikadila yonso
¯
ya Leza miyule ba mu muswelo wa ngitu. 10 O mwanda banwe mubaikala na bintu biyule
¯
ba ponka padi aye, mutwe wa buludiki ne lupusa lonso. 11 Byomwapwene nandi mwatwejibwe
disao, nadyo ke disaopo dya ku¯
twejibwa na makasa dya kuvula umbidi wa ngitu. Mwatwejibwe disao, nadyo i disao dya Kidi¯
shitu. 12 Mwanda mwajıkilwe
pamo nandi mu lubatyijo lwandi,
kadi kupityila kudi aye mwasangwilwe banwe bonso pamo pa
lwitabijo lomwaitabije mwingilo
mukatampe waingile Leza, mwine wamusangwile mu bafwe.
13 Ne kadi, nansha byomwadi bafwe mu bilubo byenu ne mu
ngikadilo yenu ya kubulwa kutwela disao dya ngitu, Leza we¯
mupele bumi pamo nandi. We¯
tulekela na mutyima to bilubo
byetu byonsololo 14 ne kubudidila kilembwa kya ku makasa mwadi mbila ne kyadi kilwa
netu. Wekifundwidile kulampe
na kwikipopela ku mutyi wa ma¯
susu. 15 Wavudile maludiki ne
ba lupusa mutaka, webalombola
Ba tunangu. Bijila bibafundulwa
lo ya bintu ya kala ne nkongo
ya kala. Ino pano kibasokwelwa
bajila bandi, 27 bobaloelelwe
kudi Leza kuyukanya mu mizo
bupeta bwa ntumbo bwa kino kifibwe kikola, ke Kidishitu umbumo nenu kadi, lukulupilo lwa
ntumbo yandi. 28 Ye aye otusapula’u, tudyumuna muntu ne
muntu ne kufundija muntu ne
muntu mu tunangu tonso, amba
batwe tufikije muntu ense mubwane umbumo na Kidishitu.
˜
29 O mwanda ningilanga bininge, neelela’ko mungya bukwashi bwandi bukomeja, bwine bwingila na bukomo mondi.
Mwanda nsaka muyuke
mwikadile bulwi bukatampe
bonemulwila banwe ne bene Laodesea ne boba bonso kebaumwe¯
ne kasha. 2 I mwanda wa mityima yabo isengibwe ne babambakanibwe pamo senene mu
buswe ne amba bekale na bupeta bonso butamba ku kikulupiji
˜
kikatampe kya neni yabo, mwanda wa bekale na buyuki bwa binebine bwa kifibwe kikola kya
Leza, ko kunena’mba, Kidishitu. 3 Mudi aye mo mufilwe senene byabupeta byonsololo bya
tunangu ne bya buyuki. 4 Nanena namino kutyina’mba kwakekala muntu wa kwimongola na binenwa bya kwimunekenya. 5 Shako, nkidipo nenu mu
ngitu, ino ngidi nenu mu mushipiditu, nsepelela pa kumona momwikadile mu ndudi miyampe ne
mukomene lwitabijo lwenu mudi
Kidishitu.
6 Nanshi, monka momwaitabijije Kidishitu Yesu Mfumwetu, nangilai nyeke umbumo na-
Kol 2:81 Nansha, “filozofi.”
KOLOSE 2:16–3:12
Bintu binebine. Ipayai bya ku ngitu
322
¯
patokelela amba i banekenibwe,
Inoko, shi mwasangwilwe
wibendeja mu mulongo wa bushipamo na Kidishitu, kimbai
˜
¯
ndanani kupityila ku mutyi wa nyeke bintu bya kokwa k ulu,
masusu.
kwine kushikete Kidishitu ku
16 Nanshi muntu nansha umo kuboko kwa lundyo kwa Leza.
kakimutyibila banwe mambo pa 2 Tai nyeke mityima ku bintu
¯
byobya byomudya ne byomuto- bya kokwa kulu,
ke ku bintu¯
ma nansha pa kulemeka difu- po bidi pano panshi. 3 Mwanda
¯
ku dya masobo nansha dya kwe- mwafwile, kadi bumi bwenu bwaji katenta nansha dya sabato. filwe pamo na Kidishitu umbu˜
17 Bino’bi i mujinininya wa bi- mo na Leza. 4 Kitatyi kikaso¯
¯
ntu bıya kumeso, ino bintu bine- kolwa Kidishitu, bumi
bwetu, pebine i bya Kidishitu. 18 Nanshi nepo nenu mukasokolwa pamo
kekwakikala muntu wa kwimu- nandi mu ntumbo.
budija mpalo, muntu usangela
5 Nanshi, ipayai bya ku ngi¯
kwityepeja kwa bubela ne muto- tu byenu bidi pano panshi mu
telo kampanda wa bamwikeulu, myanda ya busekese, disubi, bilo¯
“ulemenena ku” bintu byamona. koloko bya busekese, kusakasaWitatulanga pampikwa ne bulu- ka kubi, ne makomwa-meso, nao
¯
ji bwine bushilakane pa mifwata- i kutota
bilezaleza. 6 Pa mwakanyo yandi ya bungitu, 19 kanda wa bino bintu’bi bukalabakwatyijepo mutwe, mwine upa
le bwa Leza bwabo bwiya. 7 E
umbidi onso byoubudilwe ne kwimonka momwadi mwikadile ne
¯
ubambakanya pamo senene na
banwe bene umbumi bwenu bwa
nungilo ya mikupa ne mijilo yao
pa kala. 8 Ino pano mufwanine kwiutamija na mutamino utanwe kwibifundwila byonso kumba kudi Leza.
lampe nenu: bukalabale, bulobo,
20 Shi mwafwile pamo na Kibubi, binenwa bya mutonko, ne
dishitu mu bintu bya kyalwi¯
lo bya ino ntanda, penepo i kika mısambo ya bumvu mu ¯ kyakanwa
kyenu. 9 Kemwakıbepelai
kyomwikadile bwa banwe ba¯
kidi ba ino ntanda, mwitabija banwe bene na bene. Vulai bumuntu
bwa
kala
ne
bilongwa
byadikwabo kuludikwa na mbila,
21 “Kokikwata, kokitompa, ko- bo, 10 ino vwalai bumuntu bukitenga,” 22 pa mwanda wa bi- pya, bwalamunwanga ke bupya
ntu byonekanga byonso pa ku- ponka pa buyuki bwa binebine
pwa kwibidya ne kwibitoma? Ki- mwendele kyelekejo kya Mwine
˜
no’ki i kikwata nane na mbila webupangile. 11 Pano kekukine bufundiji bwa bantu. 23 Na- dipo Mungidiki nansha Muyunsha bino’bi byobimweka bu bya da, disao nansha kubulwa disao,
¯
tunangu mu mutotelo witonge- mweni, Musesha, umpika, mwala muntu aye mwine ne kwitye- napabo, ino Kidishitu i bintu byopeja kwa bubela, ne kumwesha nso kadi monsomonso.
12 Mo monka, byomudi batoumbidi malwa, ino kebikwashangapo muntu pa kulwa na bya ngwe ba Leza, bajila kadi baswedibwe, vwalai kisanso kya
kusakasaka bya ngitu.
3
323
Kwilekela. Takamanai mu milombelo
mutyima wa lusalusa, kanye,
¯
kwityepeja, kutalala, ne kituki¯
jetyima. 13 Endelelai kwitukijija mityima banwe bene na bene
ne kwilekela na mutyima umo
nansha shi kudi udi na mwanda
na mukwabo. Monka mwemule¯
kele Yehova na mutyima umo,
nenu mufwaninwe kulongela
monka. 14 Ino, kutentekela pa
bino byonso’bi, vwalai buswe,
mwanda abo i kijimba kibwaninine kya bumo.
15 Kadi, ndoe ya Kidishitu imubikale mu mityima yenu,
mwanda, na bubine, mwaityilwe
ku ino ndoe mu umbidi umo. Ne
kadi ikalai na mutyima wa kufwija’ko. 16 Mwanda wa Kidishitu nao wikale muyule momudi na tunangu tonso. Mwifundijei ne kwikankamika nyeke ba˜
nwe bene na bene na nimbo ya
¯
˜
mitoto, mitendelo kudi Leza, nimbo ya ku mushipiditu imbwa
na kufwija’ko, mwimbila Yehova mu mityima yenu. 17 Kadi
byonso byomulonga, shi bika shi
bika, mu binenwa nansha mu bilongwa, longai byonso mu dijina
dya Mfumwetu Yesu, mufwija’ko
Leza Tata monka mudi aye.
¯
18 Banwe bakaji, kokelai bininge balume benu, monka mokifwaninwe mudi Mfumwetu.
19 Banwe balume, sanswai nyeke bakaji benu kadi kemwakibalobelai bulobo bulula bululu.
¯
20 Banwe bana, kokelai bambutwile benu mu byonso, mwanda
kino’ki kisangajanga Mfumwetu. 21 Banwe bashabo, kemwakikolomonai benu bana, kutyi˜
na’mba bakanyonama pa mityi¯
ma. 22 Banwe bapika, k oke-
KOLOSE 3:13–4:8
lai umbyonso bamfumwenu ba
pano panshi, ke’nkapo pomutalwa, bwa banwe ba kusangaja bantu, ino i na bubinebine bwa mutyima, koku mwakaminwe Yehova. 23 Byonso byomulonga, shi
bika shi bika, ingilai’byo na muya
onso bwa banwe bengidila Yehova, ke bantupo, aa, 24 mwanda
muyukile’mba kudi Yehova e komutambula bupyani bu mpalo.
Ingidilai Mfumwetu Kidishitu bu
bapika. 25 I bine yewa ulonga
bibi ukalubwilwanga pa mwanda
wa bibi byalongele, kadi kekudipo mboloji nansha dimo.
bamfumwabo, longe4 Banwe
lai bapika benu bintu na boloke ne mobyendele, pa kuyuka’mba banwe nenu mudi na Mfu¯
mwenu mulu.
2 Takamanai mu milombelo,
tai’mo mityima nyeke koku mufwija’ko. 3 Kadi mwitulombelelai’ko netu, amba Leza ashitwile kinenwa kibelo, amba tusapule kifibwe kikola kya Kidishitu,
¯
kine kyonkutyılwe mu kifungo;
¯
4 amba nesambe’kyo patokelela
mobifwaninwe.
5 Nangai nyeke na tunangu
ku boba ba panja, mwingidija bi¯
yampe she kitatyi kyenu. 6 Binenwa byenu bikale kyaba kyonso bya buntu, byelwe’mo mwepo, amba muyuke mwa kulondolwela muntu ne muntu.
7 Tekikusa, mwanetu muswe¯
dibwe, mwingidi mukokele kadi
umpika pamo netu mudi Mfumwetu, ukemuyukija myanda
yami yonso. 8 Yao nemutumina’ye amba muyuke motwikadile, amba emusenge ku mityima.
KOLOSE 4:9—1 TESALONIKA 1:5
9 Aye pamo ne Onesemusa,
¯
mwanetu muk okele kadi muswedibwe, wa mwenu, bakemulombola bintu byonso bilongeka
kuno’ku.
10 Aditakusa musungi mukwetu wemwimuna, pamo ne ba
Mako mwanabo na Banabasa,
(mwine obemulombwele amba
mutundailei shi waiya komudi,) 11 ne Yesu witwa bu Yusutusa, ba mu boba batwejibwe
kwisao. Enka bano’ba bo bengidi nami pa mwanda wa Bulopwe bwa Leza, kadi abaikala
nsulo ya kusengibwa kukatampe kondi. 12 Epafalasa, wa
mwenu kadi umpika wa Kidishitu Yesu, wemwimuna. Ulombelanga mafuku onso na kininga pa mwanda wenu, amba mfu¯
lo mfulo nenu mwikale babwane
ne na kusumininwa binebine mu
kiswa-mutyima kya Leza kyonso. 13 Mwanda nasapula bu-
Bengidi bendakana
324
kamoni pa mwanda wandi amba
˜
ulonanga buninge bukatampe pa
mwanda wenu ne pa mwanda wa
boba ba mu Laodesea ne mu Hielapodi.
˜
14 Luka munanga muswedibwe wemwimuna, ne Demasa
˜
nandi wemwimuna. 15 Nimwinei banabetu ba mu Laodesea ne
kaka Nyimfasa ne kipwilo kidi
mu yandi njibo. 16 Kadi shi
uno mukanda ubatangwe umbukata mwenu, kwatai’ko milangwe mwanda wa ukatangwe ne
mu kipwilo kya bene Laodesea
kadi amba banwe nenu mutange
wa ku Laodesea. 17 Ne kadi,
´
lombolai Akipusa amba: “Ta mutyima uvuije mwingilo owaitabije mudi Mfumwetu.”
18 Luno i lwimu lwami ami
Polo, lonalemba na makasa ami.
Vulukai kukutwa konkutyilwe
mu kifungo. Kanye kakatampe
kekale nenu.
dccc
ccc
MUKANDA UMBAJINJI KUDI
BENE TESALONIKA
Polo ne Shivanusa ne
1 Ami
Temote ku kipwilo kya bene
Tesalonika badi umbumo na
Leza Tata ne Mfumwetu Yesu
Kidishitu:
Kanye kakatampe ne ndoe bikale nenu.
2 Tufwijanga’ko Leza mafuku onso potwimutelanga banwe bonso mu milombelo yetu,
3 mwanda ketulekangapo nansha dimo kuvuluka mwingilo
wa lwitabijo lwenu, kususuka komususuka na mingilo na buswe
¯
ne kuminina kwenu pa mwanda
wa lukulupilo lwenu mudi Mfumwetu Yesu Kidishitu ku meso
a Leza Tata wetu. 4 Mwanda,
banwe banabetu baswedibwe na
Leza, tuyukile amba i mwimutonge, 5 mwanda myanda mi¯
yampe yotusapula keyemufikılepo na binenwa kete, ino i ne na
bukomo ne mushipiditu ujila ne
325
Pela bilezaleza. Inabana wamisha
kusumininwa kukatampe, monka momuyukile motwaikadile
pa mwanda wa kamweno kenu.
6 O mwanda mwetwiwile batwe
ne Mfumwetu, pa kumona’mba
mwaitabije kinenwa mu byamalwa bivule na nsangaji ya mushipiditu ujila, 7 kadi mwaikele kimfwa ku betabije bonso ba
mu Masedonya ne mu Akaya.
8 Mwanda mwine i uno, kinenwa kya Yehova kyomwasapwile kekyaivwanikilwepo enka
mu Masedonya ne mu Akaya
kete, ino lwitabijo lwenu mudi
Leza lubasambakana konsokonso, ketukidipo ne kya kunena
kine. 9 Mwanda abo bene basapulanga nyeke muswelo otwemutene dibajinji ne momwaala¯
mukıle kudi Leza mwavundamina bilezaleza byenu kemwingidi¯
la Leza mumi kadi wa bine bu
bapika, 10 ne kukungila wa¯
ndi Mwana utamba mulu, waasangwile mu bafwe, ke Yesu kadi,
mwine witunyongolola ku bukalabale bwiya.
bine, a banabetu, banwe
2 Ibene
muyukile amba bupempudi botwemupempwile kebwadipo bwa bitupu. 2 Mwanda monka momuyukile, potwapwile bidi kususuka ne
kumweshibwa malwa mu Fidipai, twatakamene pampikwa
moyo mudi Leza wetu kwimusapwila myanda miyampe ya Leza
mu lwana lukatampe. 3 Mwanda kukankamika kotwimukankamika kekutambilepo ku kilubo nansha ku disubi nansha na
bongojani, 4 ino, monka motwaitabijibwe na Leza kupebwa
1 TESALONIKA 1:6–2:12
kiselwa kya myanda miyampe,
e monka motunenena, ke mwandapo wa kusangaja bantu, aa,
ino i kusangaja Leza, mwine ubandaulanga mityima yetu.
¯
5 Bine, muyukile amba kasha
ketwemufukwilepo mu binenwa
nansha kwimwekeja bya bubela
na mutyima wa makomwa-meso,
Leza mwine i kamoni! 6 Kadi
ketwadipo tukimba ntumbo ya
bantu, shi ya kutamba komudi
nansha ku bantu bakwabo, nansha byotwadi tubwanya kwika¯
la kiselwa kya kwimulemenena
byotudi batumibwa ba Kidishi¯
tu. 7 Inoko, twadi batukanye
umbukata mwenu, monka mwikadilanga inabana wamisha kitatyi kyalela senene bandi bana.
8 O mwanda, byotwimusenswe
kisanso kya ku mutyima, twadi tuloelelwe kwimupa, ke’nkapo
myanda miyampe ya Leza kete,
ino i ne myuya yetu mine, mwanda mwi baswedibwe betu.
9 Na bubine, banwe banabetu, muvulukile mingilo ya masusu ne ipungija yotwaingile. Twadi twingila bufuku ne dyuba kutyina’mba twakekala kiselwa
¯
kya kulemenena muntu kampanda umbukata mwenu potwadi
twimusapwila myanda miyampe
ya Leza. 10 Mwi batumoni, ne
Leza mwine kumo, ba motwa¯
di twikadile bepane ne boloke
ne bampikwa kutopekwa komudi banwe betabije. 11 Muyukile biyampe amba twadi twimukankamika nyeke ne kwimusenga ne kwimusapwila umo ne
umo bukamoni, monka mwikadilanga shabana na bandi bana,
12 amba munangile nyeke mwa
1 TESALONIKA 2:13–3:8
Masusu. Mwingilo wa Temote
kufwaninwa Leza mwine wimwita ku Bulopwe ne ku ntumbo yandi.
13 I bine, o mwanda mwine tufwijanga’ko Leza ne kuleka’byo
mpika, mwanda pomwatambwile kinenwa kya Leza, kyomwaivwene kotudi, mwaitabije’kyo,
ke bu kinenwapo kya bantu, aa,
ino i monka mokikadile binebine, bu kinenwa kya Leza, kingila ne momudi banwe betabije. 14 Mwanda, banwe banabetu, mwaiwile bipwilo bya Leza
umbumo na Kidishitu Yesu bidi
mu Yudea, mwanda banwe nenu
mwasusukile ku makasa a bantu
ba mu ntanda yenu monka mobasusukila nabo ku makasa a Bayuda, 15 bantu baipaile’nka ne
Mfumwetu Yesu ne bapolofeto
kadi betupangapanga ne batwe
bene. Ne kadi, kebasangajangapo Leza, ino balwanga na tumweno twa bantu bonso, 16 pobakimba kwitukankaja kusapwila bantu ba mizo amba nabo bapande.
¯
Mu uno muswelo bayujanga ba
mafuku onso mudingo wa bubi
bwabo. Ino ku mfulo bukalabale
bwandi bubaiya pobadi.
17 Ino, banwe banabetu, potweshile nenu mu kakitatyi katyetye (mu ngitu, ke mu mityima
yetupo), ino byotwadi twabila bininge, twalongele bukomo bukatampe mpata bwa kwimona nenu
mpala na mpala. 18 O mwanda
twasakile kwiya komudi; i amo,
ami Polo, natompele kwiya musunsa umbajinji ne wa bubidi, ino
Satana wetujikile dishinda.
19 Mwanda le lukulupilo lwetu
ne nsangaji yetu ne kilukwa kyetu kya kusepelela i kyepi—le na
326
bubine ke banwepo’ni?—ku meso
a Mfumwetu Yesu mu kitatyi
kya kwikala’po kwandi? 20 Binebine banwe yo ntumbo ne nsangaji yetu.
O mwanda potwakomenwe
¯
kuminina kino, twalangile’mba i kipite buya kushala bunka mu Atene; 2 ebiya twatuma Temote, mwanetu kadi mwingidi wa Leza mu myanda miyampe ya Kidishitu, mwanda wa
kwimukankamika ne kwimusenga pa mwanda wa lwitabijo
lwenu, 3 amba muntu nansha
umo wakatenkanibwa na bino
byamalwa. Mwanda banwe bene
muyukile amba ketubwanyapo
kunyema kufikilwa na bino bintu. 4 Mwanda nansha potwadi nenu, twadi twimulombolanga kala’mba tukatanwanga na
byamalwa, kadi e byonka byalongeka, enka momuyukile kala.
5 O mwanda mwine, ponakome¯
nwe kuminina kino, namutumi¯
ne mwa kuyukila kikokeji kyenu, uyuka padi Dyabola wemutompele mu muswelo kampanda,
ne mingilo yotwasusukile nayo
yakekala ya bitupu.
6 Ino pano Temote waiya
kuno kotudi utamba kwako kadi
wetusapwila myanda miyampe
¯
ya kik okeji ne buswe bwenu,
amba mukituvulukanga kyaba
kyonso na kisanso, kadi amba
mwabilanga bininge kwitumona
monka motwabidila netu kwimumona. 7 O mwanda mwine, banwe banabetu, mu tusua
ne mu byamalwa byetu byonso,
twasengelwe pa mwanda wenu
¯
ne pa kikokeji kyomulombola.
8 Byomwimanije pototo mudi
3
327
Busekese. Bafwile bakasanguka
Mfumwetu, netu tubakomejibwa dikwabo. 9 Mwanda le tufwije’ko Leza muswelo’ka pa
mwanda wenu pa nsangaji mingi yotudi nayo ku meso a Leza
pa mwanda wa banwe, 10 potwabija bufuku ne dyuba mu
milombelo ne kutakamana’mba
tumone mapala enu ne kwimupa byomubudilwe mu lwitabijo
lwenu?
11 Nanshi Leza Tata wetu aye
mwine ne Mfumwetu Yesu betulongolwele dishinda twiye
komudi. 12 Ne kadi, Mfumwetu emutamije, bine, emuvudije, mu buswe bwa kwisanswa banwe bene na bene ne bantu bonso, monka motwimusanshilwe;
13 amba emanije pototo mityima yenu, ikale yampikwa matope mu buujila ku meso a Leza
Tata pa kitatyi kya kwikala’po
kwa Mfumwetu Yesu pamo ne
bajila bandi bonsololo.
Shi ke pano, banwe banabetu,
enka motwemulombwedile
muswelo omufwaninwe kunanga
mu ndudi mwanda wa kusangaja Leza (monka momunangilanga
¯
kala) tubemulombe ne kwimwisashila mudi Mfumwetu Yesu amba,
longai nyeke’nka namino ne pa
mfulo. 2 Mwanda muyukile bulombodi botwemupele mudi Mfumwetu Yesu.
3 Mwanda kiswa-mutyima kya
Leza i kino amba, mufwaninwe
kwikala bajila ne kwilama ku
busekese. 4 Muntu ne muntu
umbukata mwenu ufwaninwe kuyuka mwa kulamina umbidi wandi aye mwine mu buujila ne bu¯
leme, 5 ke na bilokolokopo bya
lwiso lwa busekese pamo bwa ba-
4
1 TESALONIKA 3:9–4:14
ntu ba mizo bampikwa kuyuka
Leza. 6 Muntu nansha umo kafwaninwepo kusanshija mwanabo nansha kumutyimpila byepelo byandi panshi mu uno mwa¯
nda, ke-muntu Yehova upananga
mfuto pa bino bintu byonso, enka
motwemulombwedile’byo kala ne
kwimusapwila bukamoni ne pa
mfulo. 7 Mwanda Leza wetwityile twikale bajila, ke ba disubipo, aa. 8 Nanshi yewa upela,
kapelangapo muntu, ino upelanga Leza, mwine wimupa mushipiditu ujila.
9 Inoko, pa mwanda wa buswe
bwa bu bana na bana, kekudipo kyomusakila twimulembele,
mwanda banwe bene mwi bafundijibwe na Leza kwisanswa banwe bene na bene; 10 na bubine, e momulongelanga ku banabetu bonso badi mu Masedonya monso. Ino, banwe banabetu,
tubemukankamika’mba endelelai kulonga namino pakatampe
pene. 11 Mwitungilei kitungo
kya kushikata talala ne kuta mutyima ku yenu myanda ne mingilo ya makasa enu, enka motwemulombwedile’mwa; 12 amba
¯
munange bya buleme ku meso a
bantu ba panja kadi ne kubulwa
kintu mpika.
13 Ne kadi, banwe banabetu,
ketusakilepo mwikale bampikwa
kuyuka myanda itala boba ba¯
lele mu lufu, kutyina mwakekala na bulanda pamo bwa bantu bakwabo kebadipo na kyobakulupile. 14 Shi tudi na lwitabijo amba Yesu wafwile kupwa
wasanguka, nanshi ne boba bene
¯
balele mu tulo twa lufu mudi
Yesu, Leza ukebaletanga pamo
1 TESALONIKA 4:15–5:18
nandi. 15 Mwanda kino e kyotwemusapwila pa kinenwa kya
¯
Yehova amba batwe bomi bakatanwa’ko pa kitatyi kya kwikala’po kwa Mfumwetu ketukabadiki¯
langapo nansha dimo boba balele mu tulo twa lufu; 16 mwanda
¯
¯
Mfumwetu mwine ukatuka mulu
na lubila lwa lupusa, na diwi dya
mwikeulu mukatampe ne na kimpungidi kya Leza, kadi boba bafwile umbumo na Kidishitu bakasangukanga dibajinji. 17 Ku¯
pwa batwe bomi bakatanwa’ko,
tukaselelwanga pamo nabo mu
makumbi kukasambakena Mfumwetu mu lwelele; i enka namino motukekadila mafuku onso
na Mfumwetu. 18 Shi ke pano
mwisengei nyeke banwe bene na
bene na bino binenwa.
Ino pa mwanda wa bitatyi ne byaba, banwe banabetu, kekudipo kintu kyomusakila kwimulembela. 2 Mwanda banwe bene muyukile biyampe amba difuku dya Yehova
¯
dıyanga enka pamo bwa ngivi
bufuku. 3 Pob akanena’mb a:
“Ndoe ne mutyima-ntenke!” e ponka pakebafikila na mu kukopa kwa diso konakanibwa kwa
kitulumukila pamo bwa bisanso
bya lubutulo bya mwana-mukaji
¯
wa d ımi; kadi kebakapandepo
nansha dimo. 4 Ino banwe banabetu, kemudipo mu fukutu,
amba dyodya difuku dimutulumune modikokeja kutulumwina
bangivi, 5 mwanda banwe bo¯
nso mwi bana ba kitokeji kadi
bana ba mwinya. Batwe ketudipo
ba bufuku nansha ba fukutu.
¯
6 Penepo nanshi, ketwakilalai
tulo pamo bwa bantu bakwabo,
5
Difuku dya Leza. Mwisengei
328
ino tutalei’nka kutala ne kulama
˜
neni yetu mibwane. 7 Mwanda
¯
boba balalanga tulo divule ba¯
lalanga bufuku, kadi ba kukolwa nabo divule bakolwanga bufuku. 8 Ino batwe bana ba
˜
mwinya, tulamei neni yetu mibwane, koku tuvwele kilamakyadi kya lwitabijo ne buswe ne
kuvwala lukulupilo lwa lupandilo bwa kilama-mutwe; 9 mwanda Leza ketutongelepo amba
tufikilwe na bukalabale, aa, ino
amba tumone lupandilo monka
mudi Mfumwetu Yesu Kidishitu. 10 Aye wetufwidile amba,
nansha tutale’nka kutala nansha
¯
¯
tulale, tukekalanga bomi pamo
nandi. 11 Nanshi mwikankamikei ne kwitamija nyeke banwe
bene na bene, monka momulongelanga kala.
12 Pano tubemulombe, banwe
¯
banabetu, mulemeke boba bengila bininge umbukata mwenu, bemwendeja mudi Mfumwetu ne
kwimudyumuna; 13 kadi mwi¯
bapei buleme bukatampe mpata
mu buswe pa mwanda wa mwingilo wabo. Ikalai mu ndoe banwe bene na bene. 14 Pakwa¯
bo kadi, tubemwisashila banwe
banabetu, dyumunai ba kavutakanya, mwisambei mu muswelo
˜
usenga boba banyoname pa mi¯
tyima, kwashai bazoze, tukijijai
bonso mutyima. 15 Tadijai kutyina’mba muntu wakalubwila
mukwabo kibi ku kibi, ino longai
nyeke biyampe kudi banwe bene
na bene ne kudi bantu bakwabo
bonso.
16 Sepelelai mafuku onso.
17 Lombelai kitatyi kyonso.
18 Fwijai’ko pa bintu byonso,
329
Malwa
1 TESALONIKA 5:19—2 TESALONIKA 1:10
mwanda kino kyo kiswa-mutyima kya Leza komudi mudi
Kidishitu Yesu. 19 Kemwakibulai mudilo wa mushipiditu.
20 Kemwakifutululai bupolofeto. 21 Jingululai senene bintu
byonso; kwatyijai byobya bilumbuluke. 22 Mwilamei ku miswelo yonso ya bubi.
23 Leza mwine wa ndoe emupandwididile’tu senene. Kadi
mushipiditu ne muya ne umbidi wenu banwe banabetu, bibwane mu miswelo yonso, bikale bilamibwe pampikwa kutope-
kwa mu kitatyi kya kwikala’po
kwa Mfumwetu Yesu Kidishitu.
24 Yewa wimwita i wa binebine,
kadi ukafikidija’byo.
25 A banabetu, endelelai kwitulombelela’ko.
26 Imunai banabetu bonso na
mififyo ijila.
27 Nemutwika kiselwa kikatampe mudi Mfumwetu kya kutangija uno mukanda ku meso a
banabetu bonsololo.
28 Kanye kakatampe ka Mfumwetu Yesu Kidishitu kekale
nenu.
dccc
ccc
MUKANDA WA BUBIDI KUDI
BENE TESALONIKA
Polo ne Shivanusa ne Te1 Ami
mote ku kipwilo kya bene Tesalonika badi umbumo na Leza
Tata wetu ne Mfumwetu Yesu Kidishitu:
2 Kanye kakatampe ne ndoe
bitamba kudi Leza Tata ne kudi
Mfumwetu Yesu Kidishitu bikale
nenu.
3 Tufwaninwe kufwija’ko Leza mafuku onso pa mwanda
wenu, banwe banabetu. Kino i
kyendele’mo, mwanda lwitabijo
lwenu lwendanga lutamina’ko bininge kadi buswe bomwisenswe
banwe bonso umo ne umo bwendanga buvula. 4 O mwanda
twimwitembanga mu bipwilo bya
¯
Leza pa mwanda wa kuminina ne
lwitabijo lwenu mu kupangwapangwa konso ne byamalwa byomukamba nabyo. 5 Bino’bi i bubi-
nga bulombola butyibi boloke bwa
Leza, kadi bimufikijanga ku kumonwa bu bantu bafwaninwe bulopwe bwa Leza, bwine bomususukila.
6 Mwanda na bubine kino i
kyoloke kudi Leza kumwesha
malwa boba bemumwesha malwa. 7 Ino banwe bamona ma¯
lwa, Leza ukemupa kukokolokwa pamo netu pa kusokolwa
kwa Mfumwetu Yesu momwa
¯
mulu pamo na bamwikeulu bandi bakomokomo 8 mu lubimbi
lwa mudilo, palubwila kinongo
boba kebayukilepo Leza ne boba
¯
kebakokelepo myanda miyampe
ya Mfumwetu Yesu. 9 Bano’ba
bo bakapebwa mfuto ya konakanibwa kwa nyeke kufunduka ku
meso a Mfumwetu ne ku ntumbo
ya bukomo bwandi, 10 kitatyi
2 TESALONIKA 1:11–2:14
Yewa ujilula bijila ukasokolwa
kyaiya kutumbijibwa pa mwanda wa bajila bandi ne kutalwa
koku batendela mu dyodya difuku pa mwanda wa boba bonso balombwele lwitabijo, mwanda bukamoni botwasapwile bwatambwilwe na lwitabijo umbukata mwenu.
11 Pa kino twimulombelelanga mafuku onso, amba Leza
emumone bu bantu bafwaninwe
lwito lwandi kadi alonge biyampe byonso bimusangaja aye ne
mingilo ya lwitabijo na bukomo.
12 I mwanda wa dijina dya Mfumwetu Yesu ditumbijibwe momudi, kadi banwe nenu umbumo nandi, mwendele kanye kakatampe
ka Leza wetu ne ka Mfumwetu
Yesu Kidishitu.
banwe banabetu, pa
2 Inoko,
mwanda wa kitatyi kya kwikala’po kwa Mfumwetu Yesu Kidishitu ne wa kubungakanibwa
batwe bonso kwadi, tubemulombe amba 2 kemwakatenkanibwai bukidi bonka mu milangwe
yenu nansha kuvutakanibwa shi
na myanda inenenwe ku mushipiditu, shi na musapu wa kukanwa,
nansha na mukanda umweka bu
utamba kotudi, amba difuku dya
Yehova ke difike kala.
3 Kekwakikala muntu wa kwi¯
musasukija mu dishinda mu muswelo kampanda, mwanda dino
¯
difuku kedikayapo poso bupondo
bwiye bidi ne muntu wa kujilula bijila asokolwe, mwana wa bo¯
nakani. 4 Aye witulanga bu walwana ne kwizunzula peulu pa
ense witwa bu “leza” nansha ki¯
ntu kya kutotwa, amba ashikate
mu tempelo ya Leza mwine, kawitela aye mwine bu leza.
330
5 Lelo kemuvulukilepo amba ponadi nenu nadi nemulombolanga
bino bintu’bi?
6 Ino pano mubayuka kine kidi
bu kijika, mwanda wa akasokolwe mu kitatyi kyandi kifwaninwe. 7 Bine, kifyame kya kuno
kujilula bijila kingilanga kala; ino
i kufika enka ne bikekala uno
udi pano bu kijika ke kutupu’ye.
8 Penepo na bubine, yewa ujilula bijila ukasokolwa, mwine ukafundulwa na Mfumwetu Yesu na
mushipiditu wa kyakanwa kyandi ne kumutukija mu kitatyi
¯
kikamweka pat oka kwikala’po
kwandi. 9 Ino kwikala’po kwa
yewa ujilula bijila i kwa mwendele mingilo ingila Satana na bilongwa byo-byonso bya bukomo
ne biyukeno bya bubela ne bintu bya kutendelwa 10 ne bongojani bo-bonso bwa bukondame
mwanda wa boba boneka, ke mfuto kobadi mwanda kebaitabijepo buswe bwa bubine amba bapande. 11 O mwanda mwine Leza
webaleka baludikwe na myanda
ya kwibalubija, amba bafule ku
kwitabija bubela, 12 i mwanda
wa abo bonso batyibilwe butyibi
mwanda kebaitabijepo bubine ino
baloelelwe mu bukondame.
13 Inoko, tufwaninwe kufwija’ko Leza mafuku onso pa mwanda wenu, banwe banabetu bobasenswe kudi Yehova, mwanda
Leza wemutongele tamba ku ngalwilo mwanda wa lupandilo pa
kwimupandula na mushipiditu
wandi ne pa lwitabijo lwenu mu
bubine. 14 Wemwityile ku luno
lupandilo ponka pa myanda miyampe yotusapula, amba mwikale na ntumbo ya Mfumwetu Yesu
331
Bananga bya kavutakanya
Kidishitu. 15 Penepo nanshi,
banwe banabetu, imanijai pototo,
kwatyijai nyeke bishi byomwafundijibwe, shi na musapu wa kukanwa nansha na mukanda utamba kotudi. 16 Ne kadi, Mfumwetu Yesu Kidishitu mwine ne
Leza Tata wetu, aye wetusenswe
ne kwitupa busengi bwa nyeke ne
lukulupilo luyampe ponka pa kanye kakatampe, 17 bemusenge
ku mityima ne kwimukomeja pototo mu bilongwa ne binenwa byonso biyampe.
Shi ke pano, banwe banabetu, takamanai kwitulombelela’ko, amba kinenwa kya Yehova
kyendelele kusambakana bukidibukidi ne kutumbijibwa monka
mokikadile bine komudi; 2 ne
amba tumone kunyongololwa ku
bantu ba nshikani kadi babi, mwanda lwitabijo ke kintupo kidi
na bantu bonso. 3 Ino Mfumwetu aye i wa binebine, kadi ukemukomeja ne kwimukinga kudi
yewa umbi. 4 Ne kadi, tukulupile mudi Mfumwetu pa mwanda
wenu, amba banwe mulondanga
bulombodi bwetu kadi mukendelela kwibulonda. 5 Mfumwetu
endelele kuludika mityima yenu
senene ku buswe bwa Leza ne ku
¯
kuminina pa mwanda wa Kidishitu.
6 Pano tubemupe bulombodi,
banwe banabetu, mu dijina dya
Mfumwetu Yesu Kidishitu, sonsolokai mwanetu ense unanga
bya kavutakanya kadi ke mwendelepo bishi byomwatambwile
kotudi. 7 Mwanda banwe bene
muyukile mwa kwitwiwila batwe, mwanda ketwadipo twiendeja bya kavutakanya umbukata mwenu 8 kadi ketwadile-
3
2 TESALONIKA 2:15–3:18
po byakudya bya muntu ne kumufuta mpika. Inoko, bufuku
ne dyuba twadi twingila mingilo ya masusu ne ipungija kutyi¯
na twakekala kiselwa kya kulemenena muntu kampanda umbukata mwenu. 9 Ke kunenapo
amba ketudipo na lupusa, aa,
¯
ino i mwanda wa twipane batwe bene bu kimfwa kya banwe
kwiula. 10 Ne kadi bine, potwadi nenu, twadi twimupanga
˜
uno musonanya’mba: “Shi muntu kasakepo kwingila, nabya kakidya.” 11 Mwanda tubaivwana’mba kudi bamo bananga bya
kavutakanya umbukata mwenu,
kebengilangapo nansha dimo ino
beela mu myanda keibatalepo.
˜
12 Bano bantu tubebasonanya ne
kwibakankamika mudi Mfumwetu Yesu Kidishitu amba bengile
¯
talala nya ne kudya byakudya
byobesokwela abo bene.
13 Ino banwe, a banabetu, ke¯
mwakakokai kulonga biyampe.
¯
14 Ino shi muntu kak okelapo
binenwa byetu bya mu uno
¯
mukanda, yao mutulei kiyukeno kadi kemwakipwanai nandi, amba afwe bumvu. 15 Inoko kemwakimumonai bu walwana, ino endelelai kumudyumuna
bu mwanenu.
16 Nanshi Mfumwetu wa ndoe
emupe aye mwine ndoe kyaba
kyonso mu miswelo yonso. Mfumwetu ekale nenu banwe bonso.
17 Luno i lwimu lwami ami
Polo, lonalemba na makasa ami,
e kyo kiyukeno mu mukanda ne
mukanda; e monembelanga namino.
18 Kanye kakatampe ka Mfumwetu Yesu Kidishitu kekale
nenu banwe bonso.
MUKANDA UMBAJINJI KUDI
TEMOTE
Ami Polo, mutumibwa wa
Kidishitu Yesu mungya mu˜
so nanya wa Leza Umpandiji
wetu ne wa Kidishitu Yesu, lukulupilo lwetu, 2 kudi Temote, mwana wa binebine mu lwitabijo:
Kanye kakatampe, lusa, ne
ndoe bitamba kudi Leza Tata ne
kudi Kidishitu Yesu Mfumwetu
bikale nobe.
¯
3 Monka monakukankamikıle
kushala mu Efisesa ponadi kensake kwenda ku Masedonya,
e monkukankamikila ne pano,
˜
mwanda wa usonanye bantu bamobamo amba kebakifundija lufundijo lungi, 4 nansha kuta
mutyima ku mfumo ya bubela
ne ku myanda ya misuku. Bintu
bya uno muswelo bifulanga ku bintu bya bitupu, ino bikolomonanga enka bipangujo bidya kitatyi pa kyaba kya kuleta kintu
kampanda kitamba kudi Leza
pa mwanda wa lwitabijo. 5 Kitungo kine kya buno bulombo¯
di i twisanswe na mutyima utoka
¯
to ne mutyima wa mundamunda
muyampe ne lwitabijo lwampi¯
kwa buzazangi. 6 Pa kusasuka
ku bino bintu, bamo abaalamu¯
kila ku mısambo ya kinenenene.
7 Basaka kwikala bafundiji ba
bijila, ino pampikwa kwivwanija bintu byobanena nansha byobya byobatakamene nabyo amba
i bya bine.
8 Ino tuyukile amba Bijila i bilumbuluke shi enka muntu wibingidija biyampe 9 pa kuyuka amba bijila kebiletelwepo pa
1
mwanda wa muntu moloke, ino i
pa mwanda wa boba bajilula bijila
ne bantomboki, bampikwa bwine
Leza ne babipya-mambo, bampikwa bubinebine, ne bakobakanya bintu bijila, bepaya bashabo
˜
ne bepaya bainabo, bantapanani,
10 ba busekese, bana-balume ba¯
lala na bana-balume, batumbula,
bambepai, batyipa bya bubela, ne
bintu bikwabo byo-byonso bilwa
na bufundiji buyampe 11 mwendele myanda miyampe ya ntumbo ya Leza wa nsangaji, mine
yonapelwe.
12 Mfwijanga’ko Kidishitu
Yesu Mfumwetu, waumpele bukomo, mwanda waumwene amba
¯
ne mukokele pa kumpa uno mwingilo, 13 nansha byonadi pa
kala muntu utuka Leza ne upangapanga bantu bandi ne wa kibengo. Inoko nafwidilwe lusa,
mwanda nadi nonga nabya pampikwa kuyuka kadi pampikwa
lwitabijo. 14 Ino kanye kakatampe ka Mfumwetu kavudile bininge pamo ne lwitabijo ne buswe bwa ponka padi Kidishitu
Yesu. 15 Uno mwanda i wa binebine kadi ufwaninwe kwitabijibwa onso amba: Kidishitu Yesu
waile mu ino ntanda kupandija babipya-mambo. Mu bano’ba
ami ne mutabuke’mo. 16 Inoko, nafwidilwe lusa amba kupityila kondi ami mwine mutabuke
bonso, Kidishitu Yesu alombole
¯
kutukija mutyima kwandi konso
¯
bu kimfwa ku boba batula lwitabijo lwabo mudi aye pa mwanda
¯
wa bumi bwa nyeke.
332
333
Nsenga i umo. Mwana-mukaji. Batadi
17 Shi ke pano, Mulopwe wa
nyeke ne nyekeke, aye kabwanyapo kubola, wampikwa kumweka, Leza umo kete, apebwe
¯
buleme ne ntumbo nyeke ne nyekeke. Amena.
18 Buno bulombodi nakupe’bo,
abe wami mwana, Temote, mwendele bupolofeto bwanenenwe pa
mwanda obe, amba na buno bupolofeto wendelele kulwa divita dilumbuluke; 19 koku ulamine lwitabijo ne mutyima wa mundamunda muyampe, wapelelwe
na bamobamo, bafula ku kulobeja lwitabijo lwabo. 20 Mu bano
mudi ne Himeneusa ne Alekiza¯
ndele, ami nebapana kudi Satana
amba bafundijibwe na kulemununwa mwanda wa baleke kutuka
Leza.
¯
Dibajinji bidi, nesashila bonso bekale kwabija, kulombela, kusengela, ne kufwija’ko
pa mwanda wa bantu ba miswelo yonso, 2 pa mwanda wa balopwe ne boba bonso badi pa bitenta; mwanda wa twikale talala
¯
nya ne mu ndoe na bwine Leza ne
kusumininwa konso. 3 Kino i
kilumbuluke kadi kitabijibwe ku
meso a Umpandiji wetu, Leza,
4 mwine usaka’mba bantu ba miswelo yonso bapande ne kwikala
na buyuki bwinebwine bwa bubine. 5 Mwanda kudi Leza umo,
ne nsenga nandi umo pa bukata bwa Leza ne bantu, i muntu,
¯
Kidishitu Yesu, 6 wepene aye
¯
mwine ke kinkulwa kyenzankane pa mwanda wa bonso—kino
kyo kya kusapula bukamoni pa
bitatyi bifwaninwe. 7 Pa mwanda wa buno bukamoni natongelwe bu musapudi ne bu mutu-
2
1 TEMOTE 1:17–3:2
mibwa, ko kunena’mba mufundiji wa mizo mu mwanda wa lwitabijo ne bubine; ami nenanga bya
bine, nkibepangapo.
8 Shi ke pano nsaka’mba mu
bifuko byonso bana-balume balombele nyeke, batulula makasa ajila, pampikwa bukalabale
ne kwipotomeja. 9 Mo monka
˜
nsaka bana-bakaji nabo benenenye na kuvwala bisandi bya bu¯
¯
˜
lemantu, na butukanye ne neni
mibwane, ke na biselapo bya kwibanda nywene ne olo1 nansha
na malungo ne mbwija ya lupoto lukomo, 10 ino i mu muswelo ufwaninwe bana-bakaji betela
bu bene Leza, ko kunena’mba, na
mingilo miyampe.
11 Mwana-mukaji afunde ta¯
¯
lala nya ne kukokelelela bininge. 12 Nkitabijepo mwanamukaji kufundija, nansha kwikala na lupusa pa mwana-mulume, ino ufwaninwe kwikala talala
¯
¯
nya. 13 Mwanda Adama wapangilwe dibajinji, kupwa ke Eva.
¯
14 Kadi, Adama kaongwelwepo,
¯
ino mwana-mukaji waongwelwe
¯
mpata ne kujilula wajilula.
15 Inoko, ukalamwa pa mwanda
wa kubutula kwabutula, enka shi
bendelele mu lwitabijo ne buswe
˜
ne buujila pamo ne neni mibwane.
Uno mwanda i ukulupilwa:
3
Shi muntu ukimba kwikala
mutadi, nabya usakanga mwingilo mulumbuluke. 2 Nanshi mutadi ufwaninwe kwikala wa kubulwa kutopekwa, mulume wa
mukaji umo, mwibeje mu byonso,
˜
wa neni mibwane, wampikwa kavutakanya, wa kizaji, muyuke
1Tm 2:91 Nansha, “nsahabu.”
1 TEMOTE 3:3–4:7
Bisakwa ku bengidi ba mingilo
kufundija, 3 ke nkolwanko¯
lwapo, ke wa lumapo, ino i wa
mutyima unekena, ke wa lupotopotopo, ke muntupo usenswe
lupeto, 4 ekale muntu wendeja ba mu yandi njibo senene, wa
¯
bana bakokele bininge na kusumininwa konso; 5 (shi bine muntu kayukilepo mwa kwendejeja
ba mu yandi njibo, le ukalela namani kipwilo kya Leza?) 6 ke
muntupo waitabije panopano,
kutyina wakayula mitatulo ne
kutyibilwa butyibi bwatyibilwe
Dyabola. 7 Kadi, ufwaninwe
ne kunenenwa biyampe na bantu
ba panja, kutyina’mba wakafutululwa ne kuponena mu dikinga
dya Dyabola.
8 Bengidi ba mingilo nabo ba¯
fwaninwe kwikala belemeke, ke
¯
ba ndimi ibidipo, ke ba kwipanapo mu kutoma vinyu mingi, ke
ba lwisopo lwa kumwena mu bya
budimbidimbi, 9 ino bekale balamine kifibwe kikola kya lwitabijo na mutyima wa mundamu¯
nda utoka.
10 Kadi, bano’ba batompibwe
bidi shi i bafwaninwe, ebiya kebengila bu bengidi, byobadi bampikwa mambo.
11 Bana-bakaji nabo bafwani¯
nwe kwikala belemeke, ke bavubavubapo, bekale bebeje mu byo¯
nso, bakokele mu bintu byonso.
12 Bengidi ba mingilo bekale
balume ba mukaji umo umo, bendeja babo bana ne ba mu abo
mobo senene. 13 Mwanda bantu bengila senene banenenwanga biyampe kadi besambanga pampikwa kafinda nansha
kamo mu lwitabijo mudi Kidishitu Yesu.
334
14 Nakulembela bino bintu,
nansha byonkulupile kwiya kwako panopano, 15 ino shi naije, amba uyuke mwa kwiendejeja mu ba mu njibo ya Leza, ke
¯
kipwilo kya Leza mumi kadi, kipanda kadi kikwatyijo kya bubine. 16 Bine, kifibwe kikola kya
buno bwine Leza i kikatampe bya
binebine: ‘Wamwekele mu ngitu,
watelwa bu moloke mu mushipiditu, wamwekela bamwikeulu,
wasapulwa mu mizo, waitabijibwa mu ino ntanda, watambulwa
¯
mulu mu ntumbo.’
Inoko, mushipiditu wa Leza
¯
unena patoka’mba mu bitatyi bya ku mfulo bamobamo bakapona mu lwitabijo, kebate mutyima ku binenwa bya kyongo
bya mishipiditu ne ku mfundijo ya bandemona, 2 na buzazangi bwa bantu banena bya bubela, ba mutyima wa mundamunda
mufwe pamo bwa ao musokwe
na kyuma kya mudilo. 3 Bakakankaja bantu kwisonga ne kwi¯
bakanda byakudya by apangilwe na Leza’mba bidibwe ne kufwija’ko ponka na boba badi na
lwitabijo kadi bayukidije bubine. 4 Mwanda kipangwa kyonso kya Leza i kilumbuluke, kadi
i kutupu kya kufutululwa shi
kyatambulwa ne kufwija’ko ponka, 5 mwanda i kipandulwe
na kinenwa kya Leza ne na milombelo yobekilombelela.
6 Pa kudingila banabetu ano
madingi, ukekala mwingidi mulumbuluke wa Kidishitu Yesu,
muntu mudishibwe binenwa bya
lwitabijo ne bufundiji bulumbu¯
luke bowalondele senene sh e.
7 Inoko pela mfumo ya bubela ya
4
335
Kwibidija ngitu. Bakaji ba kishala
mutonko, pamo bwa yoya inenanga bana-bakaji banunu. Ino abe,
wiibidije na kitungo kya kulombola bwine Leza. 8 Mwanda
kwibidija ngitu kudi na kamweno katyetye; ino bwine Leza abo
budi na kamweno mu bintu byonso, mwanda abo budi na mulao
¯
wa bumi bwa pano ne wa bobwa
¯
buk aya’ko. 9 Uno mwanda i
wa binebine kadi ufwaninwe
kwitabijibwa onso. 10 O mwanda mwine twingilanga bikomo
¯
ne kwielela’ko, mwanda tutudile lukulupilo lwetu mudi Leza
¯
mumi, Umpandiji wa bantu ba
miswelo yonso, nakampata boba
¯
bakokele.
˜
11 Endelela kusonanya bino
bintu ne kufundija’byo. 12 Muntu kakikufutulula nansha dimo
amba wi mwanuke. Inoko, ika¯
la kimfwa ku bakokele mu muneneno, mu mwikadilo, mu buswe, mu lwitabijo, ne mu kubulwa disubi. 13 Enka ne byongiya, abe wielele’ko nyeke kutanga
ku meso a bantu, kukankamika,
¯
ne kufundija. 14 Kokap elula
kyabuntu kidi modi kyakupelwe
kupityila ku bupolofeto bwanenenwe kitatyi kyowatentekelwe
makasa na kitango kya bakulumpe. 15 Langa bininge bino bintu’bi; wielelele monka, amba bantu bonso bamone kwendelela
koendelela. 16 Kyaba kyonso
wite mutyima¯ abe mwine ne bufundiji bobe. Uminina mu bino bintu’bi, mwanda pa kulonga namino ukepandija abe mwine ne
boba bakwivwana.
Kokitopeka na kipuni mwana-mulume mutame. Ino
¯
umwisashila pamo bwa shobe,
bansongwalume nabo pamo
5
1 TEMOTE 4:8–5:11
bwa banabenu bana-balume,
2 bana-bakaji batame pamo bwa
bainobe, bansongwakaji nabo
pamo bwa banabenu bana-bakaji kwa kubulwa disubi nansha
dimo.
´
¯
3 Pa bakaji ba kishala buleme,
boba ba kishala binebine. 4 Ino
shi kudi mukaji wa kishala udi
na bana nansha bankana, nankyo bayuke bidi kulombola bwine Leza ku ba mu njibo yabo ne
kulubwila bambutwile ne bankambo wabo byobya bibafwaninwe,
mwanda kino i kitabijibwe ku
meso a Leza. 5 Ino mwana-mukaji wa kishala binebine kadi
ushele makasa aye ukulupile
mudi Leza kadi utakamene mu
kwabija ne mu milombelo bufu¯
ku ne dyuba. 6 Ino yewa wipene mu bya kusangaja ngitu i mu¯
fwe nansha byadi mumi. 7 Nanshi endelela kwibalombola bino
bintu, mwanda wa bekale ba kubulwa kutopekwa. 8 I bine shi
muntu kasasaketapo bandi, nakampata boba ba mu njibo yandi, nabya watune lwitabijo kadi
i mubi kutabuka ne wampikwa
lwitabijo mwine.
9 Mukaji wa kishala ukokeja
¯
kutulwa ku mulongo wa majina
shi udi na myaka makumi asamba ne kupita, mukaji wa mulu¯
me umo, 10 utumbıle mingilo
milumbuluke, shi walelele bana
biyampe, shi wadi na kizaji, shi
wadi oija bajila ku maulu, shi
wadi ukwasha boba bamona ma¯
lwa, shi wadi mwipane mu mingilo yonso miyampe.
¯
11 Inoko, kokat ula ku mulongo wa majina bakaji ba kishala bansongwakaji, mwanda
1 TEMOTE 5:12–6:4
¯
Buleme misunsa 2. Utoma ne tuvinyu
mutyima wa kusaka kusambakena pamo powipatyikanga pa bukata bwa abo ne Kidishitu, basakanga kusongwa. 12 Bakatyibilwanga butyibi mwanda abaleka mulao wabo umbajinji.
13 Ne kadi abaibidila kwikala
bampikwa kaji, benda bajokoloka ku mobo badi mu yoi ke mu
yoi; bine, ke’nkapo kwikala bampikwa kaji, ino kadi i ba lubabo,
beela ne mu myanda ya bene, besamba bintu byokebafwaninwepo kwisamba. 14 O mwanda
ami nsaka bakaji ba kishala bakidi bansongwakaji basongwe, babutule bana, balame ba mu njibo,
¯
kebakishıla kinkwa kyaba kya
kwitunenena bibibibi. 15 Bine,
¯
bamo ke bapwe kala kusasuka
kebalonda Satana. 16 Shi kudi
mwana-mukaji mwitabije udi na
bakaji ba kishala babutulwa
nabo, nankyo ebakwashe, ku¯
tyina’mba kipwilo kyakalemenenwa. Penepo kipwilo nakyo kimone kukwasha bakaji ba kishala bafudilwe bya binebine.
17 Bana-balume batame bendeja senene bamonwe bu bantu
¯
ba kupebwa buleme misunsa ibidi, nakampata boba bengila bikomo mu kwisamba ne kufundija. 18 Mwanda kisonekwa ki˜
nena’mba: “Kokakuta nombe lu¯
kano ku kanwa kitatyi kyapula
miseke”; kadi amba: “Mwingidi
ufwaninwe kupebwa mpalo yandi.” 19 Kokitabija byobasambila mwana-mulume mutame,
poso pa bukamoni bwa batumoni
babidi nansha basatu. 20 Boba
balongalonga bubi, wibadingile
wibakoma ku meso a bantu bonso, amba bakwabo badyumuki-
336
˜
le’po. 21 Nakusonanya na kusumininwa ku meso a Leza ne a
Kidishitu Yesu ne a bamwikeulu
batongwe amba lama buno bulombodi pampikwa mfwatakani ne
mboloji nansha imo.
22 Kokapeja kutenteka muntu makasa; nansha kwiela mu
bubi bwa bakwabo; ikala nyeke
mwilame.
23 Leka kutoma enka mema,
utoma’mo ne tuvinyu mwanda
wa kifu kyobe ne kubelabela
kobe.
24 Bubi bwa bantu bamo i bu¯
yukane patoka, butwadidila ku
kidye, ino bwa bantu bakwabo
buyukananga ke mungya kala.
25 Ne mingilo milumbuluke
nayo mo monka i miyukane pa¯
toka kadi yoya keiyukenepo keikokejapo kufibwa lonso.
Boba badi mu lupungu lwa
bupika bamone nyeke bamfumwabo bu bantu bafwani¯
nwe kulemekibwa bininge, kutyina’mba dijina dya Leza ne bufundiji bwandi byakafutululwa.
2 Ne kadi, boba badi na bamfu¯
mwabo betabije kebakibapeleka,
mwanda’po’tu i banababo. Inoko
bafwaninwe kwingila na mutyima umo, mwanda bene bamwena
mu mwingidilo wabo muyampe i
betabije kadi baswedibwe.
Endelela kufundija bino bintu
ne kukankamika bino’bi. 3 Shi
muntu ufundija lufundijo lungi
ne kwitabija mpika buno bulombodi buyampe, butamba kudi
Mfumwetu Yesu Kidishitu, na˜
nsha bufundiji bukwatanene na
bwine Leza, 4 i muyule mitatulo, kadi kemvwanijepo kintu nansha kimo. Witobelwe lupata ne
6
337
Kusanswa lupeto. Lama kyakupelwe
kwipotomeja pa mwanda wa bi˜
shima. Bino’bi bile nanga mukao, lupotopoto, binenwa bya
mutonko, kufwatakenya bakwabo bibi, 5 ne kwipatanya kyaba
kyonso pa myanda mityemitye
˜
na bantu ba neni myoneke kadi
babudilwe bubine, balanga’mba
bwine Leza i mwa kumwena kamweno. 6 Na bubine, mu bwine Leza mudi kamweno kakatampe shi tuloelelwa byobya byotudi nabyo. 7 Mwanda ketuletelepo kintu nansha kimo mu ino
ntanda, kadi ketukokejapo kusela’mo kintu. 8 Nanshi shi tudi
na bya kudya, bya kuvwala ne
mwa kwikala, tuloelelwei bino bintu.
9 Inoko, boba basumininwe
kwikala bampeta baponenanga
mu matompo ne mu dikinga ne
mu bya kusakasaka bivule bya
bulembakane kadi bisanshija, bifikija bantu ku koneka ne ku musala. 10 Mwanda kusanswa lupeto i kitako1 kya bintu bibibibi
bya miswelo yonso, kadi pa kwi¯
pana’mo bamo ke bongolwe mu
lwitabijo kadi ke betapetape na
misanshi mivule mine.
11 Ino abe, a muntu wa Leza,
nyema bino bintu. Ino londalonda boloke, bwine Leza, lwitabi¯
jo, buswe, kuminina, ne kutalala.
´
12 Lwa bulwi bulumbuluke bwa
¯
lwitabijo, kwatyija senene bumi
bwa nyeke bwine bowaityilwe’ko kadi bowaitabije biyampe pa¯
tokelela ku meso a batumoni bavule bene.
13 Ku meso a Leza, mwine
¯
ulama bintu byonso byumi, ne
1Tm 6:101 Pa bute pa bute, “muji.”
1 TEMOTE 6:5-21
ku meso a Kidishitu Yesu, ka¯
moni waitabije biyampe patokelela ku meso a Pontyusa Pila˜
to, nakusonanya 14 ulame mbila pampikwa dikeme ne pa
kubulwa kutopekwa kufika ne bikamweka Mfumwetu Yesu Kidishitu. 15 Kuno kumweka kukalombolwa pa kitatyi kyako kitungwe na mwine wa nsangaji kadi
umo kete wa Lupusa Lukatampe,
aye Mulopwe wa boba babikele bu
balopwe kadi Mfumwandya boba
babikele bu bamfumu, 16 aye
bunka kabwanyapo kufwa, wike¯
le mu kitokeji kekifikika, kamwenwe na muntu kadi kakokejapo
kumonwa. Kudi aye kwikale bu¯
leme ne bukomokomo bwa nyeke.
Amena.
17 Lombola boba bampeta mu
ino ngikadilo ya bintu amba kebakitatula, kadi kebakikulupila bupeta kebwisumbidilwapo, ino bakulupile Leza, mwine witupanga
bintu byonso bya ntanda ne miseke byotudi nabyo. 18 Wibasapwile balonge biyampe, bekale
bampeta mu mingilo milumbuluke, bekale na buntu, ba mutyi¯
ma wa kupana, 19 ne kwibikila
¯
byabuleme ke kyalwilo kilumbuluke kya mafuku a kumeso, amba
¯
bakwatyije pototo bumi bwinebwine.
¯
20 Yo, a Temote, abe lama
kyokya kyakupelwe, vundamina binenwa bya bituputupu bijilula bintu bijila ne bya kwipatanya bitelwa bya bubela bu “buyuki.” 21 Mwanda bamobamo
pa kwimwekeja amba badi na
¯
buno buyuki abasasuka mu lwitabijo.
Kanye kakatampe kekale nenu.
MUKANDA WA BUBIDI KUDI
TEMOTE
Ami Polo, mutumibwa wa Kidishitu Yesu pa kiswa-mutyima kya Leza mwendele mulao wa
¯
bumi bwa mudi Kidishitu Yesu,
2 kudi Temote mwana muswedibwe:
Kanye kakatampe, lusa, ne
ndoe bitamba kudi Leza Tata ne
kudi Kidishitu Yesu Mfumwetu
bikale nobe.
3 Mfwijanga’ko Leza, mwine
˜
oningidila mingilo ikola na mu¯
tyima wa mundamunda utoka,
¯
monka mw aingidile bakulutuba bami, o mwanda nkilekangapo nansha dimo kukuvuluka mu
kwabija kongabijanga bufuku
ne dyuba. 4 Ngabilanga bininge
kwimona nobe, pomvulukanga
impolo yobe, amba ndyulwe nsangaji. 5 Mwanda mvulukanga
lwitabijo lobe lwampikwa buzazangi, lwadi bidi mudi nkambo obe
Loisa ne mudi inobe Yunisa, ino
nkulupile amba ludi ne mudi abe.
6 O mwanda nakuvuluja kushinsakanya pamo bwa mudilo kyabuntu kya Leza kyowatambwile ponakutentekele makasa. 7 Mwanda Leza ketupelepo
mushipiditu wa moyomoyo, ino i
˜
wa bukomo ne buswe ne neni mibwane. 8 Nanshi kokikwatwa
bumvu bwa kusapula myanda ya
Mfumwetu nansha kunkwatyilwa’bo ami, mukutwa pa mwanda wandi, ino itabija kususukila myanda miyampe na kwiubija mu bukomo bwa Leza. 9 Aye
wetupandije ne kwitwita lwito
lujila, ke pa mwandapo wa mingilo yetu, aa, ino i pa mwanda wa
1
mpango yandi ne kanye kandi kakatampe. Kano kanye ketupelwe
mudi Kidishitu Yesu tamba kala,
¯
10 ino pano kabalombolwa patoka pa kumweka kwa Umpandiji wetu, Kidishitu Yesu, wata¯
lwile lufu ne kumunika kitoke¯
ji pa bumi ne pa kubulwa kubola kupityila ku myanda miyampe,
¯
11 mine yonatongelwe bu musapudi ne bu mutumibwa ne bu mufundiji.
12 Kino e kine kyonsusukila
namino, ino nkifwangapo bumvu. Mwanda ndyukile mwine
ongitabije, kadi nkulupile amba
ubwanya kulama kyonamupele kufika ne mu dyodya difuku.
13 Kwatyija nyeke kimfwa kya
kulondela’po kya binenwa biyampe byowaivwene kondi na lwitabijo ne buswe umbumo na Kidishitu Yesu. 14 Lama kino kya¯
buleme kyowapelwe kupityila ku
mushipiditu ujila, mwine udi motudi.
15 Abe uyukile kino, amba bantu bonso mu kipindi kya ntanda ya Azia abamvundamina, mu
bano mudi ne Fikelusa ne Helamongene. 16 Mfumwetu afwile
lusa ba mu njibo ya Oneshifolu¯
sa, mwanda divule wadi untukija mutyima kadi kakwatyilwepo
bumvu miyololo yami ya mu kifungo. 17 Ino, paadi mu Loma,
waunkimbile na kininga, waunsokola. 18 Mfumwetu amukwashe akafwilwe lusa na Yehova mu
dyodya difuku. Kadi abe uyukile
biyampe mingilo yonso yawaingile mu Efisesa.
338
339
Basola. Kwingidija Kinenwa. Bipungwa
Nanshi, abe wami mwana, wikomeje nyeke mu kanye kakatampe ka mudi Kidishitu Yesu,
2 kadi bintu byowaivwene kondi
byaitabije ne batumoni bavule,
´
¯
pa’byo bantu bakokele, nabo bakabwanya senene kufundija bakwabo. 3 Byodi sola wa binebine wa
Kidishitu Yesu itabija kususuka. 4 I kutupu muntu wingila˜
nga busola usunanga bya busu¯
nga bya mu bumi, shi ukimba kwitabijibwa na mwine wamutwejeje
bu sola. 5 Ne kadi, ne mu makayo mwine, muntu ukaya maka¯
yo a kwitaka kavwikwangapo kilukwa shi kakailepo mungya bijila. 6 Kidimye wingila bikomo
ufwaninwe kwikala umbajinji kudya bipa bya mu budimi bwandi.
7 Langa kyaba kyonso bino byonanena’bi ne Mfumwetu nandi
˜
ukakupa neni mu bintu byonso.
8 Vuluka’mba Yesu Kidishitu
wasangwilwe mu bafwe kadi i wa
ku musuku wa Davida, mwendele myanda miyampe yonsapula’i;
9 mine yonsusukila ne kukutwa
pamo bwa nonga-bibi. Inoko, kinenwa kya Leza kekikutyilwepo.
˜
10 O mwanda mwine numininanga bintu byonso pa mwanda wa
batongwe, amba nabo bakamone lupandilo lwa mudi Kidishitu
Yesu pamo ne ntumbo ya nyeke.
11 Uno mwanda uno’u i ukulupilwa: Shi bine twafwile nandi
pamo, nabya tukasangulwanga
nandi pamo; 12 shi twendelele
¯
kuminina, nankyo netu tukabikalanga pamo nandi bu balopwe;
wivwane tumutune, aye nandi
uketutunanga; 13 nansha shi
twikale bampikwa bubinebine,
aye i wa binebine nyeke, mwanda
kabwanyapo kwituna aye mwine.
2
2 TEMOTE 2:1-22
14 Wibavuluje nyeke bino bintu’bi, wibalombola’byo ku meso
a Leza amba baleke kulwila bishima, kintu kya kubulwa mvubu nansha imo mwanda kyonanga boba bemvwana. 15 Longa
bukomo bobe bonso wilombole bu
muntu mwitabijibwe kudi Leza,
mwingidi wampikwa kyafwila
bumvu, wingidija kinenwa kya
bubine mobifwaninwe. 16 Ino
pela binenwa bya bituputupu bijilula bintu bijila; mwanda abyo
bikavudijanga1 mpata bumpikwa bwine Leza, 17 kadi binenwa byabo byendanga bisambakana pamo bwa kilonda kya kabenga.1 Ba Himeneusa ne Filetusa
nabo badi mu boba bantu 18 ba¯
sasukile mu bubine, banenanga’mba lusangukilo ke lupite kala;
kadi bavutakanyanga lwitabijo
lwa bamobamo. 19 Nansha nankyo, kyalwilo kikomokomo kya
¯
¯
Leza akyo kikimene nku, patulwe kino kiyukeno amba: “Yehova uyukile bandi,” ne amba:
“Yewa ense utela dijina dya Yehova aleke bukondame.”
20 Ino mu njibo mikatampe kemwikalangapo enka bipungwa
bya olo1 ne bya ndalama ino mwikalanga ne bya mityi ne bya dilongo, bimo bya mwingilo wa
¯
bul eme ino bikwabo nabyo
¯
bya mwingilo wampikwa buleme. 21 Nanshi, shi muntu usonsoloka bino bya mfulo’bi, ukekala kipungwa kya mwingilo wa
¯
buleme, kipandulwe, kya kamwe¯
no kudi mwine’kyo, kilongololwe
mwanda wa mwingilo onso muyampe. 22 Shi ke pano, nyema
2Tm 2:161 Nansha, “abo bakavudijanga.” 171 Nansha, “busungu, kayenga.”
201 Nansha, “nsahabu.”
2 TEMOTE 2:23–3:16
Mafuku a mfulo. Kisonekwa kyonso
bya kusakasaka bya bunkasampe, ino londalonda boloke, lwitabijo, buswe, ne ndoe, pamo na
boba beta dijina dya Mfumwetu
¯
¯
na mutyima utoka to.
23 Ne kadi, pela lupata lwa bulembakane ne lwampikwa bulu˜
ji, mwanda kelo kulenga numa.
24 Mwanda umpika wa Mfumwe¯
tu kafwaninwepo kumana, ino
¯
ufwaninwe kwikala mutukanye
ku bonso, muyuke kufundija,
¯
uyukile kw ıfula shi abamulubila, 25 ufundija boba ba lupata
na kutalala; kepabulwe padi Leza
wakebapele kwalamuka pa mutyima, kutwala ku buyuki bwinebwine bwa bubine, 26 bamo˜
ne kujokeja neni yabo ne kwionzola mu dikinga dya Dyabola, pa
kuyuka’mba wadi mwibakwate
¯
bomi mwanda wa kulonga kiswamutyima kyandi.
Ino yuka kino, amba mu mafuku a mfulo kukekalanga bitatyi bya makambakano bikomo
ne mwa kulongela. 2 Mwanda
bantu bakekala ba kwisanswa
abo bene, ba kusanswa lupeto, ba
kwitumbika, ba kwizunzula, ba¯
tuka Leza, bampikwa kukokela bambutwile, bampikwa ku¯
fwija’ko, ba kubulwa kwipana,
3 bampikwa kisanso kya bu mu˜
ntu, bapela kumvwanana ko-konso, bavubavuba, ba kubulwa
¯
kwıfula, ba bukalabale bwa malwa, bampikwa kusanswa buyampe, 4 ba kwaba bakwabo,
¯
ba mitwe myumu, bayule mitatulo, basenswe kwisangaja kupita’ko kusanswa Leza, 5 badi na
mumwekelo wa bwine Leza, ino
batuna bukomo bwa bwine Leza;
nanshi abe vundamina bene bano’ba. 6 Mwanda mu bano’ba
3
340
mutambanga bantu bekuja na budyumuku mu mobo ne kukwata
bu misungi bana-bakaji bazoze ba¯
lemenenwe na bubi, baludikwa na
bya kusakasaka palapala, 7 befundanga mafuku onso ino kuyukidija bubine senene mpika.
¯
8 Monka mwalwidile ba Yanese ne Yambelese na Mosesa, nabo
mo mobalwila nyeke na bubine.
Bantu ba uno muswelo i boneke
˜
mpata mu neni, kebetabijibwepo
mu myanda ya lwitabijo. 9 Inoko, kebasapo kwenda kulampe,
mwanda buvila bwabo busa ku¯
mweka ku bonso, monka mwamwekele buvila bwa boba bantu
babidi. 10 Ino abewa ulonda¯
nga biyampe she bufundiji bwami, mwiendelejo wami, mpango
¯
yami, lwitabijo lwami, kitukije¯
tyima kyami, buswe bwami, kuminina kwami, 11 kupangwapangwa ne masusu pamo bwa
oa onasusukile mu Antyioka, mu
Ikoniuma, ne mu Lesetala. Na¯
uminine kuno kupangwapangwa,
kadi Mfumwetu waunyongolwele mu byonso’bi. 12 Na bubine, boba bonso basaka kwikala
¯
na bumi bwa bwine Leza umbumo na Kidishitu Yesu nabo bakapangwapangwa. 13 Ino babi ne
˜
bandimbanani bakabipila’ko kutabuka, bongola bakwabo ne kongolwa.
14 Inoko abe, endelela mu bintu byowafundile ne byobakunekenye nobe waitabija, byoyukile
bene bakufundije’byo 15 ne
kadi tamba ku bwanuke uyukile bilembwa bijila, bikokeja kukwalamuna kodi wa tunangu
mwanda wa lupandilo ponka pa
lwitabijo mudi Kidishitu Yesu.
16 Kisonekwa kyonso i kisone-
341
Sapula, ninga. Kilukwa kya boloke
kejibwe na mushipiditu wa Leza
kadi i kya kamweno pa kufundija, pa kudingila, pa kolola,
ne pa kulemununa mu boloke,
17 amba muntu wa Leza ekale mubwanye byonsololo, muteakanibwe senene mwa kwingidila
mwingilo onso muyampe.
˜
Nakusonanya na kusumininwa ku meso a Leza ne a Ki¯
dishitu Yesu, mutyibi wa bomi ne
bafwe, na kumweka kwandi ne na
Bulopwe bwandi, amba 2 sapula kinenwa, pyasakena’mo mu
bitatyi biyampe ne mu bitatyi
bya makambakano, dingila, tope¯
ka, kankamika, na kitukijetyima
kyonso ne bwino bwa kufundija. 3 Mwanda kukekalanga kitatyi kyobakapela kwivwana bufundiji buleta bukomo, ino, mwendele kusakasaka kwabo, bakongwija
bafundiji ba abo bene ba kwibafundija bisangaja matwi abo. 4 Ba¯
kalamuka kebakitejepo bubine,
kebate’ko mutyima ku mfumo ya
˜
bubela. 5 Ino abe lama neni yobe
¯
mu bintu byonso, uminina mu byamalwa, ingila mwingilo wa bu musapudi wa myanda miyampe, vuija
ne pa mfulo mwingilo obe.
6 Mwanda ami mpungululwanga kala bwa kyamulambu kya bitomibwa, kadi kitatyi kyami kya
kukutululwa kibafwena. 7 Nalu
bulwi bulumbuluke, napu kunyema lubilo, nalama lwitabijo.
8 Tamba pano kudi kilukwa kya
¯
boloke kyobambik ıle, kikampa
Mfumwami, mutyibi moloke, bu
mpalo mu dyodya difuku, ino ke’nkapo ami, aa, i ne boba bonso basenswe kumweka kwandi.
9 Longa bukomo wiye kondi panopano. 10 Mwanda Demasa waungela, ke-muntu wa-
4
2 TEMOTE 3:17–4:22
sanswa ino ngikadilo ya bintu,
waenda ku Tesalonika, Kelesense
ku Ngalatea, Tetusa ku Damatea.
11 Enka Luka kete ye udi nami.
Sela Mako wiye nandi, mwanda
aye usa kunkwasha mu mingilo.
12 Ino natume Tekikusa ku Efisesa. 13 Shi koiya, sela ne kikanzo
kya pangala kyonashile na Kapusa mu Toasa, ne mivungo ya mikanda, nakampata mivungo ya biseba.
14 Alekizandele sendwe wa mikuba waunongele bibi bivule. Yehova ukamulubwila mungya bilongwa byandi. 15 Nobe ufwaninwe kumudyumuka, mwanda walwile na musapu wetu bya mwiko.
16 Ponasambile dibajinji i kutupu nansha umo waile ku wami mutamba, ino bonso baungelele—le
kadi, kebakilambikwa ano mambo. 17 Ino Mfumwetu waimene pabwipi nami kadi waunkomeje, amba kupityila kudi ami busapudi busapulwe ne pa mfulo kadi
mizo yonso ivwane’bo; ne kadi nanyongolwelwe mu kyakanwa kya
ntambo. 18 Mfumwetu ukanyongolola ami ku mingilo yonso mibi
kadi ukampandija mwanda wa
¯
Bulopwe bwandi bwa mulu. Aye
atumbijibwe ntumbo nyeke ne
nyekeke.
Amena.
˜
19 Nimwine Piseka ne Akwila
ne ba mu njibo ya Oneshifolusa.
20 Elatusa washele mu Kodinda, ino Tofimusa namushile ubela mu Miletusa. 21 Longa bukomo ufike kumeso kwa kitatyi kya
mashika.
Ebulusa wakwimuna, ne ba Pudenesa, Dinusa, Kodia ne banabetu bonso nabo abakwimuna.
22 Mfumwetu ekale na mushipiditu olombola. Kanye kandi kakatampe kekale nenu.
MUKANDA KUDI
TETUSA
Ami Polo, umpika wa Leza
kadi mutumibwa wa Yesu Kidishitu mwendele lwitabijo lwa
batongwe ba Leza ne buyuki bwinebwine bwa bubine, budi umbumo na bwine Leza 2 kadi bwi¯
manine pa lukulupilo lwa bumi
¯
bwa nyeke bwalaile Leza tamba
kala, aye kabwanyapo kubepa,
3 wayukenye kinenwa kyandi
mu bitatyi byandi bitungwe kupityila ku busapudi bonapelwe,
˜
mwendele musonanya wa Umpandiji wetu, Leza; 4 kudi Tetusa, mwana wa binebine mwendele lwitabijo lotwitabije:
Kanye kakatampe ne ndoe bitamba kudi Leza Tata ne kudi Kidishitu Yesu Umpandiji wetu bikale nobe.
5 Nakushile mu Kelete mwa¯
nda wa olole bintu byadi byoneke
ne kutonga bakulumpe mu kibundi ne kibundi, monka monakulombwedile; 6 shi mudi
mwana-mulume wampikwa mambo, mulume wa mukaji umo,
udi na bana betabije bampikwa
kulambikwa myanda ya bya bulongelonge nansha kwikala bantomboki. 7 Mwanda byadi kalama wa Leza, mutadi ufwaninwe kwikala wampikwa mambo,
ke wa mutwe kibengopo, ke wa
kalobolobopo, ke nkolwankolwa¯
po, ke wa lumapo, ke wa lwisopo lwa kumwena mu bya budimbidimbi, 8 ino i wa kizaji,
˜
usenswe buyampe, wa neni mi¯
bwane, moloke, mwip ane, wa
1
¯
kwıfula, 9 ukwatyije pototo kinenwa kya binebine mu bwino bwandi bwa kufundija, amba
amone mwa kukankamikila bantu na bufundiji buyampe ne
mwa kudingidila ukoma boba bapatanya.
10 Mwanda kudi bantomboki
bangi, banenakanya bya bitu˜
pu, kadi banongojani, nakampata boba bantu balamete ku disao.
11 I biyampe kushita byakanwa
bya bano bantu’ba, mwanda baletanga’nka kuleta kavutakanya mu mobo onso matuntulu
na kufundija bintu byokebafwaninwepo kufundija pa mwanda
wa kamweno ka budimbidimbi.
12 Muntu umo wa mwabo, mupolofeto wabo, wanenene amba:
“Bene Kelete i bambepai nyeke,
banyema ba ntanda babi, bankope ba mudyopolo.”
13 Buno bukamoni i bwa bine.
O mwanda mwine wibadingile
nyeke na kusumininwa, amba
bekale bakomo mu lwitabijo,
14 bampikwa kuta mutyima ku
mfumo ya Bayuda ne bijila bya
bantu bapela bubine. 15 Bintu
¯
¯
byonso i bitoka ku boba batoka. Ino ku boba ba disubi ne ba¯
mpikwa lwitabijo kekudipo kito˜
ka, mwanda neni yabo ne mityima yabo ya mundamunda i ya di¯
subi. 16 Banenanga patokelela
amba bayukile Leza, ino bamutuna na mingilo yabo, mwanda i
¯
bakobakane, ba kubulwa kikokeji kadi kebetabijibwepo kwingila
mwingilo muyampe nansha umo.
342
343
Kupyasakena mingilo milumbuluke
Inoko abewa, wisambe’nka
kwisamba byobya bikwata˜
nene na bufundiji buyampe.
2 Bana-balume batame bekale
¯
bebeje umbyonso, belemeke, ba
˜
neni mibwane, bakomo mu lwi¯
tabijo, mu buswe, ne mu kuminina. 3 Mo monka ne bana-baka¯
ji batame nabo bekale kulemeka
Leza mu mwiendelejo, ke bavubavubapo, nansha ba kumunwa
na vinyu mingi, ino bekale bafundiji ba bintu biyampe; 4 amba
balombole bansongwakaji kusanswa balume babo, kusanswa
˜
babo bana, 5 bekale na neni mibwane, belame, bengila ku mobo
¯
abo, bayampe, bakokele balume
babo, amba kinenwa kya Leza
kyakanenenwa bibibibi.
6 Mo monka, kankamika nyeke bansongwalume bekale na
˜
neni mibwane. 7 Wilombole bu
kimfwa kya mingilo milumbuluke mu miswelo yonso. Fundi¯
¯
ja byobya bitoka to na kusumininwa konso, 8 unena mune¯
neno wa bul eme keukokejapo
kufutululwa, amba bakinkwa bafwijibwe bumvu, babulwe ne kibi
kine kya kwitunena. 9 Bapika
¯
bekale kukokela bininge bamfumwabo mu bintu byonso, kadi bakimbe kwibasangaja, kebakibadiulula, 10 ne kwibeba mpika,
ino belombole bu bantu bakulupilwa mu byonso, amba banengeje
mu miswelo yonso bufundiji bwa
Umpandiji wetu, Leza.
11 Mwanda kanye kakatampe
¯
ka Leza i kalombolwe patoka,
kadi kabaleta lupandilo ku bantu
ba miswelo yonso. 12 Ako ketufundijanga kupela bumpikwa
bwine Leza ne bya kusakasaka
2
TETUSA 2:1–3:5
bya ino ntanda, ne mwa kwiende˜
jeja na neni mibwane ne boloke
ne bwine Leza mu ino ngikadilo
ya bintu, 13 potutengele luku¯
lupilo lwa katokwe ne kumweka
kwa ntumbo kwa Leza mukatampe ne kwa Umpandiji wetu,
¯
Kidishitu Yesu, 14 wepene aye
mwine pa mwanda wetu mwanda
wa kwitunyongolola ku miswelo
yonso ya kujilula kwa bijila ne
kwisubwila aye mwine bantu kampanda ke kintu kyandi kya pa
bula, bapyasakenine mingilo milumbuluke.
15 Nena’nka kunena bino bintu’bi kadi kankamika ne kudingila na lupusa lonso. Muntu kakikufutulula nansha dimo.
Wibavuluje nyeke bekale
munshi mwa maludiki ne ba
¯
lupusa ne kwibakokela, bekale na
mutyima wa kwingila mingilo yonso miyampe, 2 pampikwa kunenena muntu nansha umo kibi,
kwampikwa lupotopoto, bekale
ba mutyima unekena, batalala’tu
ku meso a bantu bonso. 3 Mwanda nansha ke batwe bene twa˜
di bidi bampikwa neni, bampi¯
kwa kikokeji, bongolwe, bapika
ba bya kusakasaka ne bya kwisangaja bya miswelo ne miswelo,
twikele mu bubi ne bya kwabilaabila, bakobakane, beshikwe batwe bene na bene.
4 Inoko, kanye ka Umpandiji wetu, Leza, ne buswe bwasenswe bantu pa kumweka, 5 (ke
pa mwandapo wa mingilo myoloke kampanda yotwaingile, ino
i pa mwanda wa lusa lwandi aye
mwine) wetupandije pa kwitoi¯
ja mema etupa bumi ne pa kwitwalamuna ketudi bapya na
3
TETUSA 3:6—FILEMONE 7
Bya kwipatanya. Tutango
mushipiditu ujila. 6 Wetupungulwidile uno mushipiditu mungi mpata kupityila kudi Yesu
Kidishitu Umpandiji wetu,
7 amba, pa kupwa kutelwa bu boloke pa kanye kakatampe ka yewa’wa, twikale bampyana mwe¯
ndele lukulupilo lwa bumi bwa
nyeke.
8 Bino binenwa i bikulupilwa,
kadi nsaka unene kyaba kyonso ino myanda na kusumininwa,
amba boba betabije Leza bate mu¯
tyima ku kwipana mu mingilo
milumbuluke. Bino’bi i bilumbuluke kadi bya kamweno ku bantu.
9 Ino pela bya kwipatanya bya
bulembakane ne myanda ya mi˜
suku ne lupotopoto ne numa ya
kulwila Bijila, mwanda kebidipo
na kamweno kadi i bya bitupu.
10 Shi kudi muntu ukankamika
katango kampanda, mupele pa
344
kupwa kumudyumuna musungu
umbajinji ne wa bubidi; 11 pa
¯
kuyuka’mba yao muntu wasasuka mu dishinda ne kupya mambo
kadi i mwiponeje aye mwine.
12 Shi nakutumina Atemasa
nansha Tekikusa, longa bukomo
wiye untane ku Nikopodi, mwanda e konatonga kukashikata ki´
tatyi kya mashika. 13 Ta mutyima kupa ba Zenasa, muntu
upotolwele Bijila, ne Apolosa bintu byonso bya kwibakwasha mu
lwendo. 14 Ino i biyampe bantu
¯
betu nabo bayuke kwipana mu
mingilo milumbuluke mwanda
wa kubwanya bintu bya mvubu
byobabudilwe, kutyina’mba bakekala bampikwa kupa bipa.
15 Bonso
bondi nabo abakwi˜
muna. Nimwine boba betusenswe
kisanso kikatampe mu lwitabijo.
Kanye kakatampe kekale nenu banwe bonso.
dccc
ccc
MUKANDA KUDI
FILEMONE
1 Ami Polo, mukutwa pa mwanda wa Kidishitu Yesu, ne Temote mwanetu, kudi Filemone, mwingidi netu muswedibwe,
2 ne kudi Afia kaka wetu, ne
kudi Akipusa sola mukwetu, ne
ku kipwilo kidi mu yobe njibo:
3 Kanye kakatampe ne ndoe
bitamba kudi Leza Tata wetu ne
kudi Mfumwetu Yesu Kidishitu
bikale nenu.
4 Mfwijanga’ko Leza wami
mafuku onso ponkutelanga mu
milombelo, 5 pongivwananga
nyeke buswe bobe ne lwitabijo
lodi nalo kudi Mfumwetu Yesu
ne kudi bajila bonso. 6 Nombelanga’mba lwitabijo lodi nalo
pamo ne bakwenu lukutonone
ujingulule bintu biyampe byonso byotudi nabyo mudi Kidishitu. 7 Mwanda nasangele ne kusengwa bininge pa kwivwana buswe bobe, mwanda mityima ya
¯
bajila yatukijibwe kupityila kodi,
abe mwanetu.
345
FILEMONE 8—BAHEBELU 1:3
Onesemusa waitabija
8 O mwanda, nansha byondi na
lupusa lukatampe mudi Kidishi˜
tu lwa kukusonanya ulonge kyokya kifwaninwe, 9 ino nakwi¯
sashila pa mwanda wa buswe,
pa kuyuka’mba ndi monka mongikadile, ami Polo mwana-mulume mutame, bine, kadi pano mukutwe pa mwanda wa Kidishitu
¯
Yesu. 10 Nakwisashila pa mwanda wa wami mwana, ombutwile pano ponkutyilwe mu kifungo, ke Onesemusa kadi. 11 Dibajinji kadipo na mvubu kodi, ino
pano udi na mvubu kodi ne kondi.
12 Nakwalwija’ye, bine, aye onsenswe kisanso kya ku mutyima.
13 Nadi nsaka kumulama kuno
pa mwanda wami amba endele˜
le ku ningidila pa kyobe kya¯
ba kitatyi kyonkutyılwe myanda
miyampe. 14 Ino shi abe kwitabijepo nkisakepo kulonga kintu
nansha kimo, kutyina’mba wakalonga kilongwa kiyampe na kutononwa, ino poso muswidile mutyima obe abe mwine. 15 Kepa¯
bulwe padi ye kine kyaanyemene
kitatyi kityetye, amba umone kwikala nandi monka nyeke, 16 ke
bu umpikapo monka, aa, ino i kupita ne umpika mwine, bwa mwanetu muswedibwe, nakampata kondi
ami, ino kodi abe po pene, ku ngitu ne mudi Mfumwetu. 17 Nanshi, shi umwene ami bu mwanenu mwitabije, nankyo nandi mutambule biyampe monka mowadi
wa kuntambwila. 18 Inoko shi
¯
kudi kyakulubıle nansha mapu kansangwa a kukulubwila, mbadile’kyo amiwa. 19 Ami Polo nalembe ami mwine na kuboko kwami amba: Nsa kukufuta’kyo—napele’tu kunena’mba nobe udi na
¯
mapu ami enka ne bumi bobe bwine. 20 Bine, abe mwanetu, nsaka unkwashe’ko mudi Mfumwetu:
¯
tukija mutyima wami mudi Kidishitu.
21 Ndyukile’tu amba abe usa
kwitabija, o mwanda nakulembela, pa kuyuka’mba usa kulonga kupita ne bino byonanena’bi. 22 Ne kadi, nongolwele nami
kwa kushikata, mwanda nkulupile amba pa milombelo yenu nsa kukutululwa ne kwalukila komudi.
23 Abakwimuna kudi Epafalasa musungi mukwetu umbumo
na Kidishitu Yesu, 24 ne kudi
ba Mako, Aditakusa, Demasa, ne
Luka, bengidi nami.
25 Kanye kakatampe ka Mfumwetu Yesu Kidishitu kekale na
mushipiditu omulombola.
dccc
ccc
MUKANDA KUDI
BAHEBELU
¯
¯
Tamba kala Leza wesambile divule dine ne mu miswelo mivule na bakulutuba betu
kupityila kudi bapolofeto. 2 Ino
ku mfulo ya ano mafuku wesambe netu kupityila kudi Mwana,
1
waatongele bu mpyana wa bintu
¯
byonso, kadi mudi aye, walongele ngikadilo ya bintu. 3 Aye ye
umwekeja ntumbo ya Leza kadi i
kyelekejo kinekine kya mwaikadile, kadi ye ukwatakanya bintu
BAHEBELU 1:4–2:8
Kweja. Munshi mwa bamwikeulu
byonso na kinenwa kya bukomo
¯
bwandi; kadi pa kupwa kwitutokeja ku bubi bwetu wakashikete
ku kuboko kwa lundyo kwa yewa
Mukatakata mu bifuko bya peulu.
4 O mwanda aye waikala mulumbuluke kupita bamwikeulu, kemuntu i mupyane dijina diyampe
mpata kupita dyabo.
5 Kimfwa, i ani le mu bamwikeulu ke munenwe na Leza’mba:
“Abe wi wami mwana; ami, dyalelo’di, nakubutula”? Ne amba:
“Ami mwine nkekalanga shandi,
ne aye nandi ukekalanga wami
mwana”? 6 Ino patuma monka
Umbedi wandi mu ntanda ikelwe
na bantu, unena’mba: “Bamwikeulu bonso ba Leza bamufukatyile.”
7 Kadi, aye unena pa mwanda
wa bamwikeulu amba: “Walonga
bamwikeulu bandi ke mishipiditu, ne bengidi bandi ke lubimbi
lwa mudilo.” 8 Ino unena pa
mwanda wa Mwana’mba: “Leza i
lupona lobe nyeke ne nyekeke, ne
nkonto wa bulopwe bobe i nkonto
wa boloke. 9 Abe wasenswe boloke, ino washikwa kujilula bijila.
O mwanda mwine Leza, obe Leza,
¯
wakushingile mani a kusepelela
kutabuka bakwenu.” 10 Kadi
amba: “Ku ngalwilo, abe Mfumwe¯
tu, waadile byalwilo bya ntanda
ino’i, ne madiulu nao i mingilo
ya makasa obe. 11 Ao akonekanga, ino abewa ukekala’ko nyeke;
kadi pamo bwa kivwalwa ao onso
akanunupanga, 12 kadi abewa
ukeavunga pamo bwa kikanzo
kya pangala, pamo’nka bwa kivwalwa; kadi akashintwa, ino abe
udi muswelo umo onka, ne myaka
yobe keikafulepo nansha dimo.”
346
13 Ino i ani le mu bamwikeulu wakadi munene amba: “Shikata ku kuboko kwami kwa lu¯
ndyo, enka ne byontula balwana
¯
nobe ke kitulo kya maulu obe”?
14 Mwene abo bonso i mishipiditu mwanda wa mingilo ijila, batumwa kukengidila boba ba kukapyana lupandilo?
O mwanda mwine tufwaninwe kuta mutyima bininge
mpata ku bintu byotwaivwene,
¯
kutyina’mba twakeja. 2 Mwa¯
nda shi kinenwa kyanenenwe ku¯
pityila ku bamwikeulu kyadi kya
binebine, kadi kujilula konso ne
kilongwa kyonso kya kubulwa ki¯
¯
kokeji kyatambwile mfuto mwendele boloke; 3 le tukapanda
¯
namani shi tupelula lupandilo lukatampe namino lwaanjile kunenwa kupityila kudi Mfumwe¯
tu ne kubingijibwa na boba bamwivwene pa mwanda wa batwe,
4 ne Leza nandi welunga’ko mu
kusapula bukamoni na biyukeno ne bya kutendelwa ne mingilo
ya bukomo palapala ne mushipiditu ujila waabanibwe mwendele
kiswa-mutyima kyandi?
5 Mwanda ke munshipo mwa
¯
bamwikeulu mwaatudile ntanda1
¯
ik aya’ko, mine yotwisambila’po. 6 Ino kamoni umo waletele
bubinga pantu kampanda, amba:
“Le muntu i waka amba umula¯
nge, nansha mwana muntu amba
umute mutyima? 7 Abe wamu¯
tukije bityetye munshi mwa bamwikeulu; wamuvwika kilukwa
¯
kya ntumbo ne bul eme, kadi
wamutonga abikale pa mingilo
ya makasa obe. 8 Bintu byonso
2
Bah 2:51 Nansha, “ntanda ikelwe na
bantu.”
347
Dyabola ukonakanibwa. “Dyalelo”
¯
abe watudile’byo munshi mwa
¯
maulu andi.” Pa kut ula bintu
byonso munshi mwandi, Leza
kashilepo kantu kampikwa ku¯
tulwa munshi mwandi. Pano’ko, ketwamwene bintu byonso
munshi mwandi. 9 Inoko batwe tumwene amba Yesu, mwi¯
ne watukijibwe bityetye munshi
mwa bamwikeulu, pano i muvwi¯
kwe kilukwa kya ntumbo ne buleme mwanda wafwile, amba pa kanye kakatampe ka Leza, atompe
lufu pa mwanda wa muntu ense.
10 Mwanda kyadi kyendele’mo
¯
amba aye mwine bintu byonso bikele’ko pa mwanda wandi ne kupityila kwadi, pa kuleta bana bavule ku ntumbo, afikije Kalombwe Mukatampe wa lupandilo
lwabo ku bubwaninine ponka pa
masusu. 11 Mwanda ne yewa
upandula ne bene bapandulwa,
bonso i batambe kudi umo enka,
o mwanda mwine kadipo ne kyakwatyilwa bumvu kwibeta bu
“banabetu,” 12 panena’mba:
“Nkasapulanga dijina dyobe kudi
banabetu; umbukata mwa kipwi˜
lo nkakutendelanga na nimbo.”
13 Ne amba: “Nkamukulupilanga.” Kadi amba: “Talai! Amiwa
ne bana batyetye baumpele Yehova.”
14 Nanshi, “bana batyetye”
byobadi ba mashi ne ngitu, aye
nandi mo monka waikele wa mashi ne ngitu, amba ponka pa lufu
lwandi onakanye yewa ubwanya
kuleta lufu, ko kunena’mba, Dya¯
bola; 15 kadi amba akule boba
bonso badi bamunwe bupika mu
¯
bumi bwabo bonso na wabo moyo
wa lufu. 16 Mwanda na bubine
aye bakwasha ke bamwikeulupo,
BAHEBELU 2:9–3:8
aa, ino ukwashanga lukunwa lwa
Abalahama. 17 O mwanda wadi
ufwaninwe kwikala pamo bwa
“banababo” mu byonso, amba ekale kitobo mukatampe wa lusa kadi
¯
mukokele mu myanda ya kwa
Leza, mwanda wa kulambula kitapwa kya kupwanija pa mwanda wa bubi bwa bantu. 18 Aye
mwine byaasusukile kitatyi kyaatompelwe, ubwanya kwiya kukwasha boba batompibwa.
Shi ke pano, a banabetu baji3
la, botwityilwe nabo lwito
¯
lwa mulu, tai mutyima kudi mutumibwa kadi kitobo mukatampe
¯
otwitabije patokelela, ke Yesu
¯
kadi. 2 Wadi ukokele Yewa wa¯
mutongele, monka mwadi mwi¯
kadile Mosesa mukokele mu njibo yonso ya Yewa’wa. 3 Mwanda aye umwenwe bu mufwaninwe ntumbo kutabuka Mosesa,
¯
ke-muntu yewa ubaka njibo udi
¯
na buleme kwiitabuka. 4 Na bu¯
bine, njibo yonso i myubakwe na
¯ ¯
muntu, ino mwine waubakile bintu byonso i Leza. 5 Kadi Mo¯
¯
sesa byaadi mwingidi, wadi mu¯
kokele mu njibo yonso ya Yewa’wa ke bukamoni bwa bintu byadi
bya kusapulwa mwenda mafuku,
¯
6 ino Kidishitu wadi mukokele
pamo bwa Mwana upelwe lupusa
pa njibo ya Yewa’wa. Batwe twi
njibo ya Yewa’wa, wivwane shi
¯
tuminine kufika’nka ne ku mfulo
mu kunena pampikwa kafinda ne
mu lukulupilo lwine lotwitemba.
7 Nanshi, monka munenena
mushipiditu ujila’mba: “Dyalelo shi mwivwane diwi dyandi,
¯
8 kemwakyumijai mityima yenu
pamo na mu kyokya kitatyi kyo¯
nakelelwe bulobo bulula bululu,
BAHEBELU 3:9–4:7
¯
Kubulwa lwitabijo. Kukokolokwa
mu difuku dya kutompibwa
mu ntanda mutuputupu, 9 ki¯
¯
tatyi ky aunt udile bakulutuba
benu pa ditompo ne kumpima, na¯
nsha byobamwene mingilo yami
´
umbula bwa myaka makumi ana.
¯
¯
10 O mwanda nakwatyılwe lolwa lukongo munyanji kenena’mba, ‘Balumbakananga nyeke mu
mityima yabo, kadi kebayukilepo
¯
mashinda ami.’ 11 Penepo natyipa na nsungu amba, ‘Kebaka¯
twelangapo mwa kukokolokwa
mwami.’ ”
12 Dyumukai, banwe banabetu, kekwakikala muntu nansha
umo umbukata mwenu wa kutamija mutyima mubi wa kubulwa lwitabijo na kubomboka kudi
¯
Leza mumi; 13 ino mwikankamikei banwe bene na bene di¯
fuku ne difuku, pano podikıtwa
bu “Dyalelo,” kutyina’mba muntu nansha umo umbukata mwe¯
nu wakomijibwa mutyima na bukomo bwa kyongo bwa bubi.
14 Mwanda na bubine twi ba kwiabila pamo na Kidishitu enka
shi tukwatyije pototo kufika ne
ku mfulo kikulupiji kyotwadi nakyo tamba ku ngalwilo. 15 Monka mokinenenwa’mba: “Dyalelo
shi mwivwane diwi dyandi aye
¯
mwine, kemwakyumijai mityima
yenu pamo na mu kyokya kitatyi
¯
kyaakelelwe bulobo bulula bululu.”
¯
¯
16 Lelo i bani bene baivwene
¯
ino bamukela bulobo bulula bululu? Na bubine, le ke bobapo bonso
¯
batambile mu Edipito na Mosesa?
¯
¯
¯
17 Ne kadi, le i bani bobakwatyılwe munyanji kudi Leza umbula
´
bwa myaka makumi ana? Le ke
¯
bobapo balongele bubi, ne imbi-
348
¯
di yabo mifwe yaponena mu ntanda mutuputupu? 18 Kadi le i
¯
¯
¯
bani baatyipıle amba kebakatwe¯
lapo mwa kukokolokwa mwandi?
¯
¯
Le ke bobapo babudilwe kikokeji?
¯
19 Nanshi tubamone amba kebatwelele’mopo pa mwanda wa kubulwa lwitabijo.
mulao wa kutwela
¯
4 Nanshi,
mwa kuk okolokwa mwandi byoukidi’ko, tudyumukei kutyina’mba muntu nansha umo
umbukata mwenu wakabulwa’o.
2 Mwanda batwe netu twasapwi¯
dilwe myanda miyampe, mobasapwidilwe’yo abo; ino kinenwa
¯
¯
kyobaivwene kebamwenine’mo¯
po, mwanda kebadipo na lwitabijo
¯
na lwa boba baivwene. 3 Mwanda batwe balombola lwitabijo tu¯
twelanga mwa kukokolokwa, mo¯
nka mwawanenene amba: “Pe¯
nepo natyipa na nsungu amba,
¯
‘Kebakatwelangapo mwa kukokolokwa mwami,’ ” nansha mingi¯
˜
lo yandi byoyapwile tamba ku nanjilo ya ino ntanda. 4 Mwanda
¯
wesambile pantu pamo pa mwanda wa difuku dya busamba-bubidi namino amba: “Kadi Leza wa¯
kokolokwa mu difuku dya busamba-bubidi ku mingilo yandi
yonso,” 5 pano napo wanena’mba: “Kebakatwelangapo mwa
¯
kukokolokwa mwami.”
6 Nanshi byokukidi ba kutwe¯
la’mo, kadi boba basapwidilwe dibajinji myanda miyampe byoke¯
batwelele’mopo mwanda wa ku¯
bulwa kikokeji, 7 watunga’ko
monka difuku kampanda pa kunena mwenda mafuku mu lwi¯
mbo lwa mitoto lwa Davida’mba
“Dyalelo”; monka mokinenenwe
amba: “Dyalelo shi mwivwane
349
Kidishitu, kitobo bwa Melekisedeka
¯
diwi dyandi, kemwakyumijai mityima yenu.” 8 Mwanda shi Yo¯
shua webafikije mu kifuko kya
¯
kukokolokwa, Leza kadipo kadi
wa kwisambila mwenda mafuku
pa difuku dikwabo. 9 Nanshi
¯
kukidi sabato ya kukokolokwa
ku bantu ba Leza. 10 Mwanda
¯
muntu utwelele mwa kukokolo¯
kwa mwa Leza nandi i mukokolokwe ku mingilo yandi aye mwine,
¯ ¯
¯
mwakokolokelwe Leza ku yandi.
11 Nanshi tulongei bukomo bo¯
nso tutwele muno mwa kukokolokwa, kutyina’mba muntu nansha umo wakaponena mu kimfwa kimo kyonka kya kubulwa
¯
kikokeji. 12 Mwanda kinenwa
¯
kya Leza i kyumi kadi kidi na bukomo, kidi na bui kutabuka kipete kya bui kubidi kadi kisabanga enka ne byokyabanya muya
ne mushipiditu, nungilo ya miku¯
pa ne mani a mu mikupa, kadi kibwanya kujingulula milangwe
ne mifwatakanyo ya mutyima.
13 Kadi i kutupu kipangwa nansha kimo kifyame ku meso andi,
ino bintu byonso bidi mutaka
¯
kadi i bisokokele patoka ku meso
a yewa mwine otukeshintulwila’ko.
14 Nanshi byotudi na kitobo mukatampe mpata watwele¯
¯
le mulu, Yesu Mwana Leza, twe¯
ndelelei kumwitabija patokelela.
15 Mwanda ketudipo na kitobo mukatampe kakokejapo kwi¯
¯
tula pa kyetu kyaba mu bukoke¯
koke bwetu, ino tudi na yewa watompelwe mu byonso pamo
bwa batwe, ino kwampikwa bubi.
16 Nanshi tufwenei ku lupona
lwa kanye kakatampe ne kunena
pampikwa kafinda, mwanda wa
tufwilwe lusa ne kutana kanye
BAHEBELU 4:8–5:10
kakatampe ka kwitukwasha pa
kitatyi kifwaninwe.
Mwanda kitobo mukatampe
¯
5
ense uyetwe mu bantu utulwanga mwanda wa bantu pa bintu bya kwa Leza, amba alambule byabuntu ne bitapwa pa mwanda wa bubi. 2 Aye ubwanya
kukwatyilwa lusa bantu ba kubulwa kuyuka kadi balonga bilubo
mwanda nandi ulwanga na bwa¯
¯
ndi bukokekoke, 3 o mwanda
aye ufwaninwe kulambula milambu pa mwanda wa bubi bwandi
monka mwalambwila pa mwanda
wa bubi bwa bantu.
4 Kadi, muntu kepangapo
¯
buno buleme aye mwine, ino enka
shi i mwitwe na Leza, monka
¯
¯
mwaityılwe Alone. 5 Ne Kidishitu nandi ketumbijepo aye mwine pa kwikala kitobo mukatampe, ino bamutumbije kudi yewa
wamunenene’mba: “Abe wi wami
mwana; ami, dyalelo’di, nakubutula.” 6 Kadi unena monka pantu pakwabo amba: “Abewa wi kitobo nyeke mu muswelo wa Melekisedeka.”
7 Kidishitu paadi ukidi pano
panshi waabije ne kulomba Yewa
mwine wadi ubwanya kumupandija ku lufu, na diwi dikatampe
ne impolo, kadi waivwanikilwe biyampe mwanda wadi wakaminwe
Leza. 8 Nansha byaadi Mwa¯
na, wefundile kikokeji ku masusu awasusukile; 9 kadi aye pa
kupwa kufikijibwa ku bubwaninine wapelwe kiselwa mwanda wa
lupandilo lwa nyeke lwa boba
¯
bonso bamukokela, 10 mwanda
aye watongelwe na Leza bu kitobo mukatampe mu muswelo wa
Melekisedeka.
BAHEBELU 5:11–6:17
Kutama. Leza kelwangapo mingilo
11 Tudi na bivule bya kunena
pa mwanda wandi, inoko i bikomo kushintulula mwanda kemukivwanangapo bukidi. 12 Mwanda, nansha byomufwaninwe
kwikala pano bafundiji, mukisaka monka muntu wa kwi˜
mufundija tamba ku nanjilo bintu bya kyalwilo bya binenwa
bikola bya Leza; kadi mubajoka kunyuma kemusake mabele,
pa kyaba kya byakudya bikomo.
13 Mwanda muntu yense wendelela kutoma mabele kayukilepo kinenwa kya boloke, mwanda
i mwana mutyetye. 14 Ino byakudya bikomo i bya bantu bata˜
me, boba bebidije kala neni yabo
ya kujingulula bintu na kwingidi˜
ja’yo, mwa kushianenya ne kiyampe ne kibi.
Nanshi, pano potwashiya lu6
fundijo lubajinji lwa myanda ya Kidishitu, twielelei’ko bininge tufikile pa butame, pampikwa kwala kyalwilo dikwabo, ko
¯
kunena’mba, kwisasa ku mingilo mifwe, ne lwitabijo mudi Leza,
2 bufundiji bwa mbatyijo ne kutenteka ba makasa, lusangukilo
lwa bafwe ne butyibi bwa nyeke.
3 E motukalongela, shi bine Leza
uswile.
4 Mwanda kebibwanikapo kwa¯
lwija monka ku kwisasa boba ba¯
munikılwe dimo kupwididile, batompele ne ku kyabuntu kya ku
¯
bitupu kya mulu, kadi batambula
ne mushipiditu ujila, 5 batompa
ne ku kinenwa kilumbuluke kya
Leza ne ku bya bukomo bya ngika¯
dilo ya bintu ikaya’ko, 6 ino bapona, mwanda abo bene bapopela¯
nga monka Mwana Leza ku mutyi
ne kumufwija bumvu ku meso a
350
bantu. 7 Mwanda yoya nshi itoma mema a mvula unokelanga’po divule, kupwa yameneja munamuna ya kamweno ku boba badiminwe’yo, itambulanga dyese dya
kwa Leza. 8 Inoko shi yameneja
miba ne bapimbye, ipelwanga kadi
idi pabwipi na kufingwa mafingo;
¯
ku mfulo ikasokwa mudilo.
9 Ino kudi banwe, baswedibwe,
tukulupile na kusumininwa bintu
bilumbuluke—bintu bya lupandilo—nansha shi tubanena namino. 10 Mwanda aye Leza ke
mukondamepo wa kwilwa mingilo yenu ne buswe bomwalombwele mwanda wa dijina dyandi, pa
kwingidila bajila ne kadi mukyendelela kwibengidila. 11 Ino batwe tusaka’mba banwe bonso mulombole bupyasakane bumo bonka mwa kwikadila na kikulupiji
kikatampe kya lukulupilo kufika
ne ku mfulo, 12 kutyina’mba
¯
mwakekala na mulele, ino mwiule boba bakapyana milao pa lwita¯
bijo ne kitukijetyima.
¯
13 Mwanda Leza paw alaile
¯
Abalahama, byakadipo ubwanya
kutyipa mu dijina dya muntu uta¯
bukile bukata, watyipile mu dijina dyandi aye mwine, 14 amba:
“Bine nkakweselanga dyese, kadi
bine nkakuvudijanga.” 15 Ebiya Abalahama pa kupwa kulo¯
¯
mbola kitukijetyima, watambwile uno mulao. 16 Mwanda bantu batyipanga mu dijina dya
yewa utabukile bukata, kadi
mutyipo wabo upwanga lupata lo-lonso, mwanda ubingijanga’mba byobanena’bya i bya bine.
¯
17 Ne Leza nandi mo monka, paa¯
sakile kulombola patoka bampyana ba mulao amba mpango ya-
351
Melekisedeka. Bya kujikija dikumi
¯
ndi keishintangapo, watyipile’po
ne mutyipo, 18 pa kusaka’mba,
mu bintu bibidi bya kubulwa kushinta kemukokejapo Leza kubepa, batwe banyemene twaenda
mwa kufyama, twikale na bukankamane bukatampe bwa kukwa¯ ¯
tyija pototo lukulupilo lwitutudılwe kumeso. 19 Tudi na luno lu˜
kulupilo pamo bwa nanga wa
muya wetu, lwa binebine kadi lushimate, kadi lutwelanga munda
mwa mpashila, 20 mwatwelele
pa mwanda wetu yewa wetubadikile, Yesu, mwine waikala ke kitobo mukatampe nyeke mwendele muswelo wa Melekisedeka.
uno Melekisedeka,
7 Mwanda
mulopwe wa Saleme, kitobo
¯
BAHEBELU 6:18–7:16
6 Ino uno muntu ke wa ku musu¯
ku wabopo watambwile bya kujikija dikumi kudi Abalahama kadi
¯
¯
wamwesela yewa w adi na milao. 7 Shi ke pano i kutupu kya
kupatana: mutyetye ye weselwanga na mukatampe. 8 Ku mutamba umo, i bantu bafwa batambulanga bya kujikija dikumi, ino
ku mutamba mukwabo, i muntu
¯
usapulwa bukamoni amba i mumi.
9 Kadi tukokeja kunena’mba nansha ke Levi, mwine utambula¯
nga bya kujikija dikumi, wafutyile bya kujikija dikumi kupityila kudi Abalahama, 10 mwanda
¯
wadi ukidi munda1 mwa nkambu¯
lula wandi pobetene na Melekisedeka.
11 Ino shi bubwaninine bwadi
bufikilwa’po kupityila ku butobo
bwa bene Levi (mwanda kyadi ki¯
ntu kibadilwa mu Bijila byapelwe
bantu), le i kika kyadi kya kusakilwa kutambe kitobo mukwabo unenwa’mba udi mu muswelo wa Melekisedeka, ino ke mu
muswelopo wa Alone? 12 Mwanda butobo byobushinta, i kyendele’mo kushinta ne bijila bine.
13 Mwanda muntu mwine unenenwa bino’bi watambile mu kisaka kingi, kemwadipo muntu na¯
nsha umo waingile ku kisokelo.
¯
14 Mwanda i kimweke patoka’mba Mfumwetu i wa ku musuku
¯
wa Yuda, ino Mosesa kanenenepo
mwanda nansha umo wa babitobo
ku kino kisaka.
15 Kadi kibamwekelela’tu pa¯
t oka pano pokwatamba kitobo mukwabo udi pamo bwa Melekisedeka, 16 waikala’bo, ke
wa Leza Mwine wa Mulu Mwine,
¯
¯
wetene na Abalahama wadi uta¯
¯
mba kwaakatapile balopwe, wa¯
mwesela 2 kadi Abalahama wamupa kya dikumi kya bintu
byonso. Dibajinji, dijina dyandi dishintulula’mba, “Mulopwe wa Boloke,” ne kadi i mulopwe wa Saleme, ko kunena’mba, “Mulopwe
wa Ndoe.” 3 Byakadipo na shandi, nansha inandi, ne musuku
mpika, kadipo na ngalwilo ya ma¯
fuku nansha mfulo ya bumi mine,
¯
ino waikala pamo bwa Mwana
Leza, i kitobo wa nyeke.
¯
4 Nanshi mubamone mw adi
¯
mubaile uno muntu wapelwe na
Abalahama mukulutuba kya dikumi kya bintu bilumbuluke bya¯
atutyile. 5 Bine, mwendele Bi¯
jila, bana ba Levi bapelwe mwi¯
ngilo wa butobo badi na mbila
ya kukonga bya kujikija dikumi
ku bantu, ko kunena’mba, ku ba¯
nababo, nansha banababo byoba- Bah 7:101 Pa bute pa bute, “mu kifudi ba ku musuku wa Abalahama. ka.”
BAHEBELU 7:17–8:6
pa bijilapo bya kulonda musuku
wa ku mashi, aa, ino i pa buko¯
mo bwa bumi kebonakanibwapo.
17 Mwanda i kinenwe bukamoni pa mwanda wandi amba: “Abewa wi kitobo nyeke mwendele muswelo wa Melekisedeka.”
18 Nanshi mbila imbajinji yatalwilwe’ko mwanda i mizoze kadi
yampikwa kamweno. 19 Mwa¯
nda Bijila kebyafikijepo kintu nansha kimo ku bubwaninine, ino
kutweja kwatwejibwe lukulupilo
lulumbuluke kwebifikije’ko, kadi
pa luno lukulupilo tufwenanga kubwipi na Leza. 20 Kadi, kino’ki byokekyalongelwepo pampikwa kutyipa mutyipo 21 (mwanda na bubine, kudi bantu baikele babitobo pampikwa kutyipilwa
mutyipo, ino uno’u waikala’bo na
mutyipo utyipilwe pa mwanda wa¯
ndi na Yewa wanenene amba: “Yehova watyipe, kadi kakealakanyapo, amba ‘Abewa wi kitobo nyeke’ ”), 22 ne Yesu nandi mo mo¯
nka waikala muntu upenwe bu
kyeya kya kipwano kipite buya.
¯
23 Ne kadi, bavule badi banenwe
kwikala babitobo bepyana mwa¯
nda lufu lwadi lwibakankaja kwikala’bo nyeke, 24 ino aye byadi
¯
mumi nyeke, butobo bwandi kebudipo na ba kumupyana. 25 O
mwanda mwine aye ubwanya ne
kupandija lonso boba bafwena
Leza kupityila kwadi, mwanda i
¯
mumi mafuku onso wa kwibanenena’ko.
26 Mwanda i kyendele’mo twikale na kitobo mukatampe udi na¯
mino, mwipane, wampikwa mambo, wampikwa disubi, musansane na babipya-mambo, kadi
muzunzulwe peulu pa madiulu.
Butobo bwa Kidishitu
352
27 Byadi mwishile na boba babitobo bakatampe, aye kadipo kyaelela bitapwa difuku ne difuku, dibajinji pa mwanda wa bubi bwandi aye mwine, kupwa ke bwa
bantu, mwanda waelele’kyo dimo
kupwididile, pawelambwile aye
mwine. 28 Mwanda Bijila bito¯
¯
˜
nanga bantu badi na bukokekoke bu babitobo bakatampe, ino kinenwa kya mutyipo utyipilwe kupwa kwa Bijila kibatonge Mwana, wafikijibwa ku bubwaninine
nyeke.
Pano mwanda mukatampe
8
mu byotwesamba’bi i uno:
Tudi na kitobo mukatampe namino, kadi ushikete kala ku kuboko kwa lundyo lwa lupona lwa
¯
Mukatakata momwa m ulu,
2 mwingidi wa mu kifuko kijila ne mu pema wa bine, ushimikilwe na Yehova, ke na muntupo aa. 3 Mwanda kitobo muka˜
tampe ense utonwanga mwanda
wa kulambula byabuntu ne bitapwa; o mwanda i kyendele’mo
uno’u nandi ekale na kintu kya
kulambula. 4 Penepo shi wadi
pano pa ntanda, longa ke kitobopo, mwanda padi kala bantu balambula byabuntu mwendele Bijila. 5 Bano bantu’ba bengilanga mingilo ikola bu kyelekejo ne
˜
¯
mujinininya wa bintu bya mulu;
¯
pamo bwa Mosesa, paadi kasa¯
ke kushimika pema, wapelwe mu˜
sonanya wa Leza: Mwanda aye
unena’mba: “Tadija ulonge byonso mungya kimfwa kyabyo
kya kulondela’po, kyokya kyaku¯
lombwelwe mu lulu.” 6 Inoko
pano Yesu i mutambule mwingilo mulumbuluke kutabuka, mwanda aye kadi i nsenga wa kipwano
353
Bipwano bishile
kipite buya, kine kimanine pa milao mipite buya.
7 Shi kyokya kipwano kibajinji kyadi kyampikwa kilubo, longa i kutupu kisakilwa kipwano
kya bubidi. 8 Mwanda aye uboyanga bantu tuto panena’mba:
¯
“ ‘Tala! Mafuku akayanga’ko,’ e
mwanenena Yehova, ‘kadi nkasamba kipwano kipya na njibo ya
Isalela ne njibo ya Yuda. 9 Kekikekalapo pamo bwa kipwano
¯
kyon asambile na bakulutuba
¯
babo mu difuku dyonebakwete
¯
ku kuboko nebalupula mu ntanda
¯ ¯
ya Edipito, mwanda kebakokelepo nyeke kipwano kyami, penepa
¯
nami naleka kwibata mutyima,’ e
mwanenena Yehova.”
10 “ ‘Mwanda kino’ki i kipwano kyonkasamba na njibo ya Isalela pa kupwa kwa oa mafuku’a,’
¯
e mwanenena Yehova. ‘Nkatula˜
nga bijila byami mu neni yabo,
kadi mu mityima yabo nkebilemba’mo. Nkekalanga Leza wabo,
abo nabo bakekalanga bantu
bami.
11 “ ‘Kadi kebakefundijapo monka abo bene na bene, au ufundija mukwabo, au nandi ufundija
mwanabo, amba: “Yuka Yehova!”
Mwanda abo bonso bakandyukanga, tamba ku mutyetyetyetye
kufika ne ku mukatakata wabo
mwine. 12 Mwanda ami nkebafwila lusa pa bilongwa byabo bikondame, kadi nkikavulukapo monka bubi bwabo.’ ”
13 Aye pa kunena’mba “kipwano kipya” waalamuna kipwano kibajinji ke kya kala. Nanshi kyokya kya kala kadi kyenda kinunupa, kekidi pabwipi na kujimankana.
BAHEBELU 8:7–9:9
¯
Kipwano kya kala, akyo, kyadi na bijila bya mingilo ikola
ne kifuko kijila pano pa ntanda.
¯
2 Mwanda kwashimikilwe kandi¯
mbwa kabajinji ka pema mwadi
¯
kitulwa-binanu ne meza ne palombolwa mikate; ketwanga bu
“Kifuko Kijila.” 3 Ino kunyuma
¯
kwa mpashila ya bubidi kwadi kandimbwa ka pema ketwa bu “Ki¯
¯
jila Nakampata.” 4 Mwadi kisokelwa’mo ensense kya olo1 ne sanduku wa kipwano mushinwine
¯
olo aye ense, mwine mwadi mu¯
tyibi wa olo mudi mana ne muko¯
mbo wa Alone washipukile’wa ne
¯
bipapo bya kipwano; 5 ino pa¯
ngala pa sanduku padi bakelubi
¯
ba ntumbo baputyile pa mputo ya
kupwanija. Inoko kino ke kitatyipo kya kwisamba bino bintu kamo
ne kamo.
6 Bino bintu pa kupwa kushimikwa uno muswelo, babitobo
¯
badi batwela mu kandimbwa kabajinji ka pema kitatyi kyonso
mwanda wa kwingila mingilo
ikola; 7 ino kitobo mukatampe
¯
wadi utwela bunka mu kandimbwa ka bubidi musunsa umo
ku mwaka, ke pampikwapo ma¯
shi, awadi ulambula pa mwanda
wandi aye mwine ne pa mwanda wa bubi bulongele bantu pampikwa kuyuka. 8 Enka nenki
mushipiditu ujila ubalombola’kyo
¯
patoka’mba dishinda dya mu ki¯
fuko kijila dyadi kedyasokwe¯
lwe padi pakidi’ko pema umbajinji. 9 Uno pema’u i kyelekejo
kya mu kino kitatyi, kadi mwendele ino mpangiko, byabuntu
ne bitapwa bilambulwanga. Inoko, bino’bi kebikokejapo kufikija
9
Bah 9:41 Nansha, “nsahabu.”
BAHEBELU 9:10-26
Pema mubwaninine. Nsenga
muntu wingila mingilo ikola ku
bubwaninine bwa mutyima wandi wa mundamunda. 10 Bitalanga’tu enka byakudya ne byakutoma ne mbatyijo palapala.
¯
Abyo byadi bijila bya myanda ya
¯
ngitu kadi byadi biningilwa bantu kufika ne pa kitatyi kitungwe
mwanda wa kusendulula bintu.
11 Inoko, Kidishitu pa kwiya
bu kitobo mukatampe wa bintu
biyampe bilongekele kala, watwelele mu pema mukatampe kadi
mubwaninine mpata wampikwa
kulongwa ku makasa, ko kunena’mba, ke wa buno bupangipo.
12 Watwelele mu kifuko kijila,
ke na mashipo a bambuji ne a bya˜
na bya banombe, aa, ino i na mashi andi aye mwine, dimo kupwididile, wetusokwela bunyongolodi bwa nyeke. 13 Mwanda shi
˜
mashi a bambuji ne a banombe
˜
ne buto bwa nombe mukaji mwana bikuswa boba basubile ebapa¯
ndulanga ne kwibatokeja ku ngitu, 14 le mashi a Kidishitu papo
¯
ke pepi, mwine wepene aye mwine kupityila ku mushipiditu wa
nyeke pampikwa kakoba ku meso
¯
a Leza, mwene o mene akatokeja mityima yetu ya mundamunda
ku mingilo mifwe amba tumone
¯
mwa kwingidila Leza mumi mingilo ikola?
15 O mwanda aye i nsenga wa
kipwano kipya, ke-muntu wafwile mwanda wa kwibanyongolo¯
la na kinkulwa ku kujilula kobadi bajilula mu kipwano kya kala,
amba boba betyilwe batambule
mulao wa bupyani bwa nyeke.
16 Mwanda kokwa kudi kipwano, muntu upwanya kipwano’kya
ufwaninwe kufwa. 17 Mwanda
354
kipwano kingilanga shi kubafu wa kufwa, ke-pantu kekidipo
na bukomo nansha dimo shi mu¯
ntu upwanya’kyo’wa ukidi mumi.
18 O mwanda nansha ke kipwa¯
no kya kala kine kekyashilwilepo
pa kubulwa mashi. 19 Mwanda
¯
Mosesa paalombwele bantu bonso
¯
mbila ne mbila ya mu Bijila, wa˜
tekwine mashi a byana bya banombe ne a bambuji pamo ne mema
¯
ne myoya ityila pya ne kimuna
¯
kya hisopa wakusa pa mukanda’wa ne pa bantu bonso, 20 kanena’mba: “Ano’a i mashi a kipwa˜
no kyemusonanya Leza kulama.”
21 Kadi wakushile mashi ne ku
pema ne ku bipungwa byonso bya
mingilo ijila. 22 Bine, mwendele Bijila, kubwipi kwa bintu byonso bisubulwanga na mashi, kadi
shi mashi keamwangikilepo i kutupu kulekelwa mambo.
23 Nanshi kyadi kyendele’mo
¯
kyelekejo kya bintu bya mulu kisubulwe uno muswelo, inoko bi¯
ntu bya mulu bisakilwa bitapwa
bipite buya kutabuka. 24 Mwanda Kidishitu katwelelepo mu kifuko kijila kilongwe na makasa,
kimfwa kya kyokya kya binebine,
¯
ino watwelele mulu mwine, mwanda wa kwitumwekela ku meso
a Leza. 25 Kalongelepo namino
mwanda wa kwilambula aye mwi¯
ne divulevule, mwadi mutwelela
kitobo mukatampe mu kifuko kijila na mashi ke andipo. 26 Shi
byadi nankyo, longa wadi wa ku˜
susuka divulevule tamba ku nanjilo ya ino ntanda. Ino pano welombola aye mwine dimo kupwididile ku mvuyo ya ino ngikadilo
ya bintu mwanda wa kufundula
bubi kupityila ku kitapwa kya
355
˜
¯
Bijila, munjinininya. Kinkulwa
aye mwine. 27 Kadi monka mufwaninwe kufwila bantu dimo kupwididile, ebiya ke kutyibilwa butyibi, 28 ne Kidishitu nandi mo
monka walambwilwe dimo kupwididile mwanda wa kusela bubi
bwa bavule; kadi pasa kumweka dya bubidi ke pa mwandapo wa
bubi ino ukamonwa na boba bamukimba na mikeketo mwanda
wa lupandilo lwabo.
Bijila byobidi na
˜
10 Nanshi
munji nininya wa bintu
bya kwiya, ino ke bintu binebinepo, bantu kebabwanyapo nansha dimo kufikija ku bubwaninine boba bafwena’ko na kulambula kyaba ne kyaba bitapwa
bimo byonka mwaka ne mwaka.
2 Shi byadi nankyo, mwene longa bitapwa byadi bya kuleka kulambulwa? Mwanda boba bengila¯
nga mingilo ikola batokejibwe
dimo kupwididile kebadipo ba
kwikala monka na mutyima wibatopeka pa bubi bwabo. 3 Inoko, bino bitapwa bivulujanga bubi
mwaka ne mwaka, 4 mwanda
˜
mashi a banombe ne a bambuji keabwanyapo kufundula bubi.
5 O mwanda, aye pa kwiya mu
ino ntanda unena’mba: “ ‘Kitapwa ne kyamulambu kusakile’byopo, ino abe waunongolwedile
umbidi. 6 Kwaloelelwepo bya¯
mulambu bisokwe ne kyamulambu kya bubi.’ 7 Penepo nanena’mba, ‘Tala! Naiya (mu muvungo wa mukanda i kinembelwe ami) kulonga kiswa-mutyima
kyobe, abe Leza.’ ” 8 Pa kupwa
kunena bidi amba: “Abe kwasakilepo nansha kuloelelwa bitapwa ne byamulambu, ne byamu-
BAHEBELU 9:27–10:19
¯
lambu bisokwe ne kyamulambu
kya bubi”—bitapwa bilambulwa
mwendele Bijila— 9 ebiya wanena’mba: “Tala! Naiya kulonga
kiswa-mutyima kyobe.” Watalula kyokya kibajinji mwanda wa
kushimika kino kya bubidi.
10 Pa “kiswa-mutyima” kyatelwa’ki tubapandulwa ponka pa
kyamulambu kya umbidi wa
Yesu Kidishitu dimo kupwididile.
11 Ne kadi, kitobo ne kitobo
wikalanga pa kyandi kyaba difuku ne difuku mwanda wa kwingila ne kulambula bitapwa bimo
byonka divulevule, bintu kebikokejapo nansha dimo kufundwididila bubi. 12 Ino uno muntu walambwile kitapwa kimo pa mwanda wa bubi kyaba kyonso ebiya
wakashikata ku lundyo lwa Leza,
13 tamba papo wilaije enka ne
¯
¯
bitulwa balwana nandi bu kitulo kya maulu andi. 14 Mwanda
i pa kulambulwa kwa kitapwa
kimo paafikije ku bubwaninine
kyaba kyonso boba bapandulwa.
15 Ne kadi, mushipiditu ujila nao
witusapwilanga bukamoni, mwanda ao pa kupwa kunena’mba:
16 “ ‘Kino’ki i kipwano kyonkasamba nabo pa kupwa kwa oa
mafuku’a,’ e mwanenena Yeho¯
va. ‘Nkat ulanga bijila byami
˜
mu mityima yabo, kadi mu neni
yabo nkebilemba’mo,’ ” 17 ebiya ubanena’mba: “Kadi nkikavulukapo monka nansha dimo bubi
bwabo ne bilongwa byabo bya kujilula.” 18 Nanshi popa padi kulekelwa kwa bino’bi, kepakidipo
kadi kyamulambu kya bubi.
19 Shi ke pano, a banabetu,
byoketudipo na moyo wa kupityila mu dishinda ditwela mu kifuko
BAHEBELU 10:20-39
Kwibungila pamo. Lwitabijo
kijila pa mashi a Yesu, 20 dine
¯
dyawetuladıle bu dishinda dipya
¯
kadi dya bumi ponka pa mpashila, ke ngitu yandi kadi, 21 ne
¯
byotudi na kitobo mukata utudilwe pa njibo ya Leza, 22 tu¯
fwenei’ko na mityima to ne lwitabijo lonso, mityima yetu mi¯
tokejibwe1 ku mutyima wa mundamunda mubi kadi imbidi yetu
¯
¯
myoijibwe mema at oka t o.
23 Tutakamanei kusapula lukulupilo lwetu ne kutenkena mpika, mwanda yewa mwine ulaile i wa binebine. 24 Kadi twitei mityima batwe bene na bene
mwanda wa kwikankamikila ku
buswe ne ku mingilo milumbuluke, 25 ne kuleka’byo kwibungila pamo mpika, na mwaibidila bamobamo, ino twikankamikei batwe bene na bene, nakampata
pano pomwamona difuku dibafwena po pene.
26 Mwanda shi tulongalonga
bubi ku kusaka batwe papo ketudi kala batambule buyuki bwinebwine bwa bubine, kekukishelepo kitapwa kya bubi nansha
kimo, 27 ino kudi butyibi kampanda bulenga moyo bwitutengele kadi kudi bukalabale bu¯
tema mudilo busa kuloteja boba
balwa na Leza. 28 Muntu ense
ufutulula bijila bya Mosesa ufwanga pampikwa lusa, pa bukamoni bwa bantu babidi nansha basatu. 29 Langai’po bidi, le mfuto ifwaninwe muntu unyantyila
¯
panshi Mwana Leza, kadi umona mashi a kipwano mene amupandwile bu a mvubu mityetye,
356
kadi ufutulula na kibengo mushipiditu wa kanye kakatampe papo
ke pepi, mwene yo mine mipite
bukata? 30 Mwanda tumuyukile mwine wanenene amba: “Kinongo i kyami; i ami ukajokeja”; kadi amba: “Yehova ukatyibilanga bantu bandi mambo.”
31 I kintu kilenga moyo kupone¯
na mu makasa a Leza mumi.
32 Inoko, vulukai nyeke mafu¯
ku a kala omwaikele kuminina ne
kukamba na bitompibwa bya malwa pa kupwa kumunikilwa.
33 Kyaba kimo mwadi mufutululwa ne kumweshibwa malwa pa
bantu, kadi kyaba kikwabo mwadi ku mutamba wa boba badi batanwa na bino bintu. 34 Mwa¯
nda banwe mwetudile pa kyaba kya boba badi mu kifungo kadi
¯
mwaitabije na nsangaji kututwa
bintu byenu, pa kuyuka’mba banwe bene mudi na kintu kipite
¯
buya kadi kya kuladila nyeke.
35 Nanshi, kemwakalekai’byo
kwisamba pampikwa kafinda, e ko
kukaleta mpalo ya ntanda ne miseke. 36 Mwanda mufwaninwe
¯
kuminina, pa kusaka’mba, shi mubapu kulonga kiswa-mutyima kya
Leza, mumone kufikidila kwa mulao. 37 Mwanda kukishele “kakitatyi katyutyutyutyu,” kadi
“yewa wiya kasa kufika kadi kasapo kwija.” 38 “Ino moloke wami
¯
ukekalanga mumi pa mwanda wa
lwitabijo,” kadi, “shi ajokele kunyuma, muya wami keuloelelwapo mwadi nansha dimo.” 39 Ino
batwe ketudipo mu boba bajokela
kunyuma, kintu kitwala ku koneka, ino tudi mu boba badi na lwitaBah 10:221 Pa bute pa bute, “mikulutwala ku kulama muya
swe,” ko kunena’mba mikuswe mashi a bijo,
¯
mumi.
Yesu.
357
11
BAHEBELU 11:1-16
¯
¯ ¯
¯
bamwityile, wakokele wataluka
¯
kaenda ku kifuko kyaadi wa ku¯
tambula bu bupyani; kadi wae¯
ndele, nansha byakadipo uyukile
¯
kwaenda. 9 Pa lwitabijo washikete bu mweni mu ntanda ya mu¯
lao bwa mu ntanda-bene, kadi washikete mu mapema na Izake ne
Yakoba, bampyana pamo nandi
ba mulao umo onka. 10 Mwa¯
nda wadi wilaija kibundi kya byalwilo bya bine, Leza ye sendwe
¯
¯
wekifwatakenye ne mubaki wakyo.
¯
11 Pa lwitabijo Sala nandi watambwile bukomo bwa kwimi¯
ta lutundu, nansha byaadi ke
¯
mupite myaka, mwanda wamwe¯
ne amba mwine wamulaile’wa i
wa binebine. 12 O mwanda ku
¯
mwana-mulume umo, yewa wadi
¯
enka bwa mufwe, kwabutwilwe
˜
bana bavule’nka bwa nenyenye
¯
ya mulu, kadi kebabadika pamo
bwa musenga wa ku mbadi ya dijiba.
¯
13 Bano bonso bafwidile mu
¯
lwitabijo, nansha byok ebatambwilepo kufikidila kwa milao,
¯
¯
ino beimwene’tu kulampe beise¯
pelela ne kusapula patoka’mba i
beni kadi i ba lupito mu ntanda’ya. 14 Mwanda boba besa¯
mba namino balombolanga patoka’mba bakimbanga na mikeketo
kifuko kyabo abo bene. 15 Ino¯
ko, shi bine badi bavuluka’nka ku¯
vuluka kokwa kobatambile, longa
¯
bamwene muswelo wa kujokela’ko. 16 Ino pano bakimbanga kifuko kipite buya, ko kunena’mba,
¯
kya mulu. O mwanda Leza kebakwatyilwangapo bumvu, pa kwitwa bu Leza wabo, mwanda i mwibalongolwele kibundi.
Lwitabijo lwa Abalahama, Sala
Lwitabijo i kutengela na
kikulupiji byobya byokulu¯
pile, i kilomboji kimweke patoka kya bintu bya bine byampikwa
kumweka. 2 Mwanda pa lwita¯
¯
bijo bantu ba pa kala banenenwe
bukamoni buyampe.
3 Pa lwitabijo tumonanga’mba
¯ ¯
ngikadilo ya bintu yatudilwe mu
ndudi pa kinenwa kya Leza, namino byobya bimweka i bitambe
ku bintu kebimwekapo.
¯
4 Pa lwitabijo Abele w alambwile kudi Leza kitapwa kya
¯
buleme bukatampe kupita Kaini, kadi i ponka pa lwitabijo’¯
lwa paatambwile bukamoni amba
¯
i moloke, mwanda Leza wasapwile bukamoni pa kwitabija byabu¯
ntu byandi; kadi nansha byaafwi¯
le, ukısambanga ne pano kupityila ku lwitabijo lwandi.
¯
5 Pa lwitabijo Enoke w atundulwilwe kutyina’mba waka¯
mona lufu, kadi katenwepo kuntu nansha kumo mwanda
¯
Leza wamutundulwile; ino kume¯
so kwa kutundululwa’ye wata¯
mbwile bukamoni amba wasangeje Leza. 6 Ne kadi, pampikwa
lwitabijo kebibwanikapo kusangaja Leza, mwanda yewa umufwena ufwaninwe kwitabija’mba
udi’ko ne amba upalanga mpalo
boba bamukimba na mikeketo.
7 Pa lwitabijo Noa, pa kupwa
kudyumunwa na Leza ku bintu
¯
¯
byadi kebyamwekele, walombwe¯
le amba wakaminwe Leza ne kubaka safina mwanda wa kupandija ba mu njibo yandi; kadi pa luno
¯
lwitabijo waponeje yoya ntanda,
¯
kadi waikala mpyana wa boloke
butamba ku lwitabijo.
8 Pa lwitabijo Abalahama, po-
BAHEBELU 11:17-37
Izake, Yakoba. Bilongwa bya lwitabijo
17 Pa lwitabijo Abalahama, pa
¯
¯
kutompibwa, wadi’nka na aye wa¯
lambwile Izake; aye muntu wata¯
mbwile na nsangaji milao, wadi
kasake kulambula wandi mwana
mubutulwe bunka, 18 nansha
¯
byobamulombwele amba: “Kyokya kiketwa bu ‘lukunwa lobe’
kikatamba kudi Izake.” 19 Ino
¯
walangile amba Leza ubwanya
kumusangula nansha ke mu ba¯
fwe; kadi wamutambwile kutamba mu lufu mu muswelo wa kyelekejo.
¯
20 Pa lwitabijo Izake nandi waesele Yakoba ne Esau pa bintu bi¯
kaya kumeso.
¯
21 Pa lwitabijo Yakoba, paadi
¯
kafu, waesele bana ba Yosefa bo¯ ¯
nso kadi watotele ukonkamene
pa nsongo ya mukombo wandi.
¯
22 Pa lwitabijo Yosefa, paadi
¯
kadi ku mfulo, watelele divilu dya
¯
bana ba Isalela; kadi webalombola
¯
ne mwa kumujıkila.
¯
23 Pa lwitabijo Mosesa wafilwe
na bambutwile bandi myeji isatu pa kupwa kubutulwa, mwanda
¯
bamwene amba mwana mutye¯
tye’wa wadi mulumbuluke kadi
¯
˜
keb atyininepo muso nanya wa
mulopwe. 24 Pa lwitabijo Mose¯
sa, pa kutama, wapelele kwitwa
bu mwana wa mwana mwana¯
mukaji wa Felo, 25 watonga’ko kumweshibwa malwa na bantu ba Leza pa kyaba kya kwikala na nsangaji ya lupito ya bubi,
¯
26 mwanda wamwene mifutululo ya Kidishitu bu bupeta buka¯
tampe kutabuka byabuleme bya
¯
¯
mu Edipito; mwanda wabambı¯
le meso so ku kupalwa mpalo.
¯
27 Pa lwitabijo watalukile mu
¯
Edipito, ino katyininepo bulobo
¯
bwa mulopwe, mwanda waimani-
358
je nyeke pamo bwa aye umwene Yewa wa kubulwa kumweka.
¯
28 Pa lwitabijo wasobele masobo a Pashika ne kushinga mashi,
¯
amba yewa wa kyonakanya wakasanshija babo bana babedi.
¯
29 Pa lwitabijo bapityile pa Dijiba Dityila pamo’nka bwa pa nshi
¯
myumu, ino bene Edipito pa kuso¯
monwa, baminwa kubyu.
30 Pa lwitabijo mumbu ya Ye¯
¯
diko yaponene pobapwile kwiijokoloka mafuku asamba-abidi.
31 Pa lwitabijo Lehaba ndumba
¯
¯
kafwilepo pamo na boba balonge¯
le bya kubulwa kikokeji, mwa¯
nda watambwile batubedibedi biyampe.
32 Le nene monka namani?
Mwanda nsa kubulwa kitatyi shi
˜
nendelele kubanga myanda ya ba
Ngideoni, Balaka, Samishoni, Yefeta, Davida pamo ne Samwele ne
bapolofeto bakwabo. 33 Ponka
¯
pa lwitabijo banekenye malopwe,
¯
¯
balongele byoloke, batambwile
¯
milao, bamuma byakanwa bya ba¯
ntambo, 34 bataleje bulobo bwa
¯
mudilo, bapanda ku bui bwa ki¯
¯
pete, boba badi bazoze bakomeji¯
bwa, baikala bankanka mu divi¯
¯
ta, bapampanya bibumbo byeba¯
tambile. 35 Bana-bakaji batambula bafwe babo ku lusangukilo;
¯
ino bana-balume bakwabo basuswilwe bya mwiko mwanda ke¯
b aitabijepo kunyongololwa na
¯
kinkulwa kampanda, amba bafikile pa lusangukilo lupite buya.
¯
36 Bine, bakwabo nabo bafikilwe
na bitompibwa bya kuzawilwa
ne kukupilwa nsonde, bine, ku¯
tentekela pa bino, bakutwa mi¯
yololo ne mu bifungo. 37 Baa¯
¯
shilwe mabwe, batompibwa, bala´
¯
lwa mpasu na so, batapibwa na
359
¯
kipete, baenda koku ne koku ba¯
vwele biseba bya mikoko, ne bise¯
ba bya bambuji, pobadi bafudilwe,
¯
mu byamalwa, bamweshibwa ma¯
lwa; 38 kadi ino ntanda keyadi¯
po mibafwaninwe. Badi bendakana mu ntanda mutuputupu ne mu
´
ngulu ne mu mita ne mu mikembo
ya pa nshi.
39 Inoko bano bonso’ba, na¯
nsha byobatambwile bukamoni
buyampe pa lwitabijo lwabo, ke¯
bamwenepo kufikidila kwa mu¯
lao, 40 mwanda Leza w etumwenine kala kintu kipite buya,
kutyina’mba bakafikijibwa ku bubwaninine pampikwa batwe.
O mwanda nanshi, byotudi na kibumbo1 kikatampe
namino kya batumoni betujoko¯
lokele, twelei bulemi bo-bonso ne
bubi bwitutyinya bukidi bonka,
¯
kadi tunyemei na kuminina lu¯
bilo lotutungılwe, 2 koku tuba¯
mbile meso so kudi Kalombwe
Mukatampe, Yewa wa kufikija ku bubwaninine lwitabijo lwetu, ke Yesu kadi. Pa mwanda wa
¯
¯
nsangaji yadi imutudilwe kumeso
¯
wauminine mutyi wa masusu, ne
kubanga bumvu mpika, washikata ku lundyo lwa lupona lwa Leza.
3 Bine, tai mutyima bininge kudi
¯
uno wauminine binenwa bibibibi bya uno muswelo bya babipyamambo balwa na tumweno twabo
¯
abo bene, kutyina’mba mwakakoka ne kuzozeja mutyima.
4 Pomulwa na buno bubi kemwaimanije nansha dimo kufika ne bimwangika mashi enu,
¯
5 kadi mubaididilwa kwisashi¯
la kobemwisashile pamo bwa ba-
BAHEBELU 11:38–12:14
¯
na’mba: “A mwanami, kokapelula shi Yehova wakulemununa, na¯
nsha kuzozeja mutyima pakolola; 6 mwanda yewa obasenswe
kudi Yehova, aye umulemununanga; na bubine, ukupilanga nsonde yewa ense watambula bu
mwana.”
¯
7 Mufwaninwe kuminina mwanda nako kubadilwa mu kulemununwa kwenu. Leza wimumwene bu bana. Mwanda i mwana’ka
okebalemununangapo kudi shandi? 8 Ino shi kemwalemunwinwepo banwe bonso uno muswelo, longa bine mwi bana ba kamabula,1 ke bana benebenepo, aa.
9 Pakwabo kadi, batata ba pano
panshi badi betulemununanga,
¯
kadi twadi netu twibalemekele.
¯
Le Tata wa bumi bwetu bwa ku
mushipiditu ke pepi, mwene ye
¯
mwine otukakokela na mutyima
¯
¯
to ne kwikala bomi? 10 Mwanda
betulemunwine kitatyi kityetye
mwendele byobya byadi bimweka
bu biyampe kobadi, ino aye witulemununanga mwanda wa kamweno ketu amba twikale bajila mwaikadile. 11 Bine, i kutupu kulemununwa kumwekanga bu kusangaja mutyima mu kitatyi’kya,
ino kusanshijanga mutyima; inoko kupanga kipa kya ndoe kya boloke mungya kala ku boba bafundijibwa nako.
12 Nanshi, komejai maboko
¯
maz ele ne manwi mazoze,
13 kadi ololai nyeke tushinda twa maulu enu, amba kyokya kilemane kyakatelemuka,
ino amba kibeluke. 14 Londalondai ndoe na bantu bonso, ne
Bah 12:11 Pa bute pa bute, “dikumbi
dikatampe dya batumoni.”
Bah 12:81 Nansha, “bana ba kabukungu.”
Kibumbo kikatampe kya batumoni
12
BAHEBELU 12:15–13:5
Yelusalema. Butanda bwa buluo
bupandulwe’mo mwanda shi
muntu kadipo nabo kakamonepo Mfumwetu. 15 Dyumukai ne
kutadija kutyina’mba muntu nansha umo wakabulwa kanye kakatampe ka Leza, ne amba muji
wa bulembe wakamena keuleta
kavutakanya ne bavule kebasubijibwa nao; 16 kadi umbukata mwenu kemufwaninwepo kwikala wa busekese nansha muntu
¯
kalemekapo bintu bikola, pamo
¯ ¯
bwa Esau, wapene lupusa lwandi
¯
lwa bu mwana umbedi ku nsani umo wa bidibwa. 17 Mwanda
muyukile amba mwenda mafuku
¯
¯
paadi kasake kupyana dyese wa¯
pelelwe, mwanda, nansha byaakimbile na mikeketo kushinta mi¯
langwe ne impolo ponka, kabwenyepo.
18 Mwanda banwe kemufwenenepo ku kintu kikokeja kutengwa
¯
kadi kyaakile lubimbi lwa mudi¯
lo, ne dilenga difıta fututu ne fu¯
kutu bwı ne kimpumpu, 19 ne
kuvuma kwa kimpungidi ne diwi
¯
dısamba, pa kwidivwana kibumbo
¯
kyaabije amba kebakitulombola
monka kintu kikwabo. 20 Mwa¯
nda kebakokejepo kulonda mbila
ya’mba: “Nansha shi nyema wate¯
nga ku lulu, ufwaninwe kwaswa
¯
mabwe.” 21 Kadi, kyob amwe¯
ne’kya kyadi kilenga moyo enka
ne Mosesa kanena’mba: “Nakwatwa moyo ne luzakalo.” 22 Ino
¯
banwe mubafwena ku Lulu lwa
Ziona ne kibundi kya Leza
¯
¯
mumi, Yelusalema wa mulu, ne
tununu makumi twa bamwikeulu,
23 mu kitango kikatakata, ne kipwilo kya bana babedi balembelwe
¯
mulu, ne Leza Mutyibi wa bonso,
¯
ne bumi bwa ku mushipiditu bwa
bantu boloke bafikijibwe ku bu-
360
bwaninine, 24 ne Yesu nsenga
wa kipwano kipya, ne mashi aku¯
shilwe, esamba senene she kupita
mashi a Abele.
25 Tadijai kutyina mwakakomenwa kwivwana yewa wisa¯
mba. Mwanda shi boba bakome¯
nwe kwivwana yewa wadi uleta
kidyumu kya Leza pano pa nta¯
nda kebapandilepo, le batwe papo
ke pepi, ketukapandepo shi tuvundamina yewa wisamba mo¯
mwa mulu. 26 Mu kine kyaba’¯
kya diwi dyandi dyatenkenye ntanda, ino pano i mulae amba: “Kadi
monka nkatenkanya, ke’nkapo
ntanda kete, aa, ino i ne diulu dine
kumo.” 27 Kinenwa “Kadi monka” kilombola kutalulwa kwa bintu bitenkanibwa—bintu bilongelwe—pa kusaka’mba bintu byampikwa kutenkanibwa bishale
nyeke. 28 Nanshi, byotudi ba
kutambula Bulopwe kebukokejapo kutenkanibwa, twendelelei
nyeke kusangela kanye kakatampe, kotwingidila nako Leza mingilo ikola yaitabija na kwakamwa Leza ne nzuba ponka.
29 Mwanda kadi Leza wetu i mudilo uloteja.
Buswe bwenu bwa bu bana
na bana bwendeende.
¯
2 Kemwak ılwai kizaji, mwa¯
nda kyafikije bamo ku kutundaila
bamwikeulu pampikwa kuyuka.
3 Vulukai nyeke boba bakutyilwe
mu kifungo pamo bwa banwe bakutyilwe nabo, ne boba bamweshibwa malwa, mwanda nenu mudi
¯
mu ngitu. 4 Busongi bulemekibwe na bonsololo, ne butanda
bwa buluo nabo bwikale bwampikwa disubi, mwanda Leza ukatyibilanga ba busekese ne ba mako¯
ji mambo. 5 Mwikadilo wa bumi
13
361
BAHEBELU 13:6-25
¯
na patoka dijina dyandi. 16 Ne
kadi, kemwakilwai kulonga biyampe ne kwiabila na bakwabo byomudi nabyo, mwanda bitapwa bidi
namino bisangajanga Leza.
¯
17 Kokelai boba bemutangidi¯
le kumeso ne kwibakokelelela,
mwanda balamanga nyeke myuya yenu bu bantu bakeshintulwila; amba balonge namino na nsangaji ke na kubinzapo, nabya bikemwikadila bibi.
18 Mwitulombelelai’ko nyeke,
mwanda tukulupile amba tudi na
mutyima wa mundamunda wampikwa budimbidimbi, byotusaka
kwiendeja kwampikwa budimbidimbi mu byonso. 19 Inoko kupityidila nemuzenze mulombele
amba ngalujibwe komudi panopano ponka.
20 Nanshi Leza wa ndoe, mwine walupwile mu bafwe mukumbi
¯
mukatampe wa mikoko, Mfumwetu Yesu, na mashi a kipwano kya
nyeke, 21 emulongolwele bintu
byonso biyampe mwa kulongela
kiswa-mutyima kyandi, kadi kupityila kudi Yesu Kidishitu alonge
motudi kyokya kisangaja ku meso
andi; atumbijibwe ntumbo nyeke
ne nyekeke. Amena.
¯
22 Pano nemwisashila, banwe
¯
banabetu, ivwanai na kitukijetyima bino binenwa bikankamika,
mwanda na bubine, nemulembela mukanda wa binenwa bityetye.
23 Yukai amba mwanetu Temote
wakutulwilwe. Shi wafika panopano, tusa kwiya nandi pamo kwimona nenu.
˜
24 Nimwinei bonso bemutangidile kumeso ne bajila bonso. Ba
mu Itadi nabo abemwimuna.
25 Kanye kakatampe kekale
nenu banwe bonso.
Kitapwa. Kipwano kya nyeke
bwenu wikale wa kubulwa kusanswa lupeto, koku muloelelwa bintu byomudi nabyo pano. Mwanda
¯
aye wanenene amba: “Nkikakushiyepo nansha dimo kadi nkikakwelapo nansha dimo.” 6 Amba
twikale na bukankamane bukatampe ne kunena’mba: “Yehova i
mukwashi wami; nkikakwatwapo
moyo. Le muntu ukokeja kunonga
kika?”
7 Vulukai boba bemutangidile
kumeso, bemulombwele kinenwa
kya Leza, kadi pomutala bipa biyampe bya mwikadilo wabo, iulai
lwitabijo lwabo.
8 Yesu Kidishitu i umo enka kesha ne dyalelo, ne nyeke ne nyeke.
9 Kemwakyongolwai na bufundiji palapala kadi bweni; mwanda i kipite buya kukomeja mutyima na kanye kakatampe kupita’ko na byakudya, bintu bya kubu¯
lwa kamweno ku boba bepene’mo.
¯
10 Tudi na kisokelo, boba bengila mingilo ikola ku pema kebadipo na lupusa lwa kudya’ko.
11 Mwanda imbidi ya boba banyama baselwanga mashi abo na kitobo mukatampe kukeatwala mu
kifuko kijila bu kyamulambu kya
¯
bubi, isokelwanga panja pa nkambi. 12 O mwanda, Yesu nandi
¯
wasusukıle panja pa kibelo mwanda wa kupandula bantu na mashi andi aye mwine. 13 Nanshi,
twendei kwadi panja pa nkambi,
koku tuselele mifutululo yaaselele, 14 mwanda ketudipo pano
na kibundi kya endaenda, ino tukimbanga na mikeketo kyokya ki¯
kaya’ko. 15 Ponka padi aye tulambulei mafuku onso kudi Leza
kitapwa kya mitendelo, ko kunena’mba, kipa kya milomo yetu ine-
MUKANDA WA
YAKOBA
Ami Yakoba, umpika wa
Leza ne wa Mfumwetu Yesu
Kidishitu, ku bisaka dikumi ne bibidi bikusankene koku ne koku:
Tubaimunai!
2 Monai’byo pamo bwa nsangaji ya binebine, banwe banabetu, pomutanwa na matompo palapala, 3 byomuyukile kala’mba kutompibwa kwa mwikadile
¯
lwitabijo lwenu kuletanga kumi¯
nina. 4 Ino lekai kuminina kuvuye mwingilo wako, amba mwikale babwane kadi bakunkane
umbyonso, ne kubulwa kintu nansha kimo kine mpika.
5 Nanshi, shi momudi’mo mudi umo ubudilwe tunangu, nankyo alombe’to nyeke kudi Leza,
mwanda aye upanga bonso na
¯
mutyima to pampikwa kutopeka;
nato tukamupebwa. 6 Ino aye
alombe’nka kulomba na lwitabijo, ne kutatana nansha dimo kwine mpika, mwanda yewa utatana udi pamo bwa dintanki dya
pa dijiba ditakikwa na kivula
ne kusunkanibwa koku ne koku.
7 I bine, yao muntu kakitengela’mba ukatambulanga kintu kudi
Yehova; 8 i muntu wa mityima
ibidi, utelententa mu mashinda
andi onso.
9 Ino mwanetu mulanda asangele kuzunzulwa kwandi,
¯
10 ne mpeta nandi kut ukijibwa kwandi, mwanda ukapitanga pamo bwa maluba a biyo¯
mbo. 11 Mwanda dyuba ditemanga ne bulobo bwa kyanga
¯
kyadyo bwaumija biyombo, ne
1
maluba abyo mene akukuka,
buya bwa mumwekelo wabyo waoneka. Mo monka ne mpeta nandi ukafumbanga mu bintu byalondalonda.
¯
¯
12 Wa katokwe i yewa uminina nyeke matompo, mwanda
aye shi waitabijibwa ukatambu¯
langa kilukwa kya bumi, kyalaile
Yehova boba bamusenswe nyeke.
13 Muntu nansha umo kakinena kitatyi kyatompibwa’mba:
“Natompibwa na Leza.” Mwanda Leza kabwanyapo kutompibwa na bintu bibi nansha aye
kutompa muntu na bintu bibi.
14 Ino muntu ne muntu utompibwanga pa kukokwa ne kongolwa na bya kusakasaka bya aye
mwine. 15 Penepo bya kusakasaka’bya pa kwimitwa, byabutula bubi; shi bubi nabo bubalongwa,
bwabutula lufu.
16 Kemwakyongolwai, banwe
banabetu baswedibwe. 17 Kyabuntu kyonso kiyampe ne kya
¯
kupanwa kyonso kibwaninine ki¯
¯
tambanga kulu, kitukanga kudi
¯
¯
Shandya bitokeji bya mulu, aye
kashintangapo nansha kwalamu˜
ka pamo bwa minjinininya yalamukaalamuka. 18 Kiswa-mutyima kyandi kyadi kya kwitubutula na kinenwa kyandi kya bubine, amba twikale byangulwa
bibajinji bya mu bipangwa byandi.
19 Yukai kino, banwe banabetu baswedibwe. Muntu ense ufwaninwe kwikala na bukidi pa kwivwana, wija pa kwisamba, wija
362
363
Kiyo. Kijila kya bulopwe
kukwatwa bulobo; 20 mwanda
bulobo bwa muntu kebuletangapo
boloke bwa Leza. 21 O mwanda
nanshi fundwilai kulampe busala
bonso ne bubi bwasambakana bini¯
nge’bu, kadi itabijai na butukanye
kukunwa kwa kinenwa kibwanya
kupandija myuya yenu.
22 Inoko, ikalai ba kulonga kinenwa, ke ba kwivwanapo bitupu,
mwiongola banwe bene na milangwe ya bubela. 23 Mwanda shi
muntu wivwana kinenwa, ino kulonga mpika, uno’u udi bwa muntu witala mpala yandi mu kiyo.
24 Mwanda witalanga, kupwa
wataluka’po, ponka na ponka wailwa mwaikadile. 25 Ino yewa
utadija mu kijila kibwaninine
kya bwanapabo ne kutakamena’mo, kakidipo muntu wivwana wailwa’ko, aa, ino ke wa kulonga
mwingilo, kadi ukekalanga na ka¯
tokwe pa kulonga’kyo.
˜
26 Shi kudi muntu ulananga’¯
mba utotanga Leza, ino kubeja ludimi lwandi mpika, ongolanga mutyima wandi aye mwi¯
ne, ne butotyi bwandi i bwa bi¯
¯
tupu. 27 Mutotelo mwine utoka
¯
to, wampikwa disubi ku meso a
Leza Tata i uno: kukwasha bana
banshiye ne bakaji ba kishala mu
byamalwa byabo, ne kwilama pampikwa dikeme dya ino ntanda.
le mukwatyi2 Aje banabetu,
lwitabijo lwa Mfumwetu Yesu Kidishitu wa ntumbo koku mwikele na ntondo’ni,
a? 2 Mwanda shi muntu uvwele mpete ya olo ku minwe ne bisandi bya buya bwa dyangi watwela momwibungile, ino mulanda uvwele bya busala nandi
YAKOBA 1:20–2:12
watwela, 3 le mutalanga biyampe yewa uvwele bisandi bya
buya bwa dyangi kemunena’mba:
“Abe shikata pano pa kifuko kilumbuluke,” ino kemunena mulanda’mba: “Abe imana’tu bwimwa,” nansha’mba: “Kashikate
¯
kokwa pa kitulo kya maulu ami”?
4 Shi bidi nankyo, mwene mwisansanyanga banwe bene na bene
amba yeu utabukile yewa kadi
mubaikala batyibi batyiba mambo bibi?
5 Tejai, banwe banabetu baswedibwe. Lelo Leza katongelepo boba bamonwa bu balanda na
ino ntanda’mba bekale bampeta mu lwitabijo kadi bampyana ba Bulopwe bwine bwaalaile boba bamusenswe? 6 Ino banwe mufutululanga’ko balanda.
Mwene bampeta bo bemumweshanga malwa ne kwimukokela
mu bisambo? 7 Mwene batukanga dijina dilumbuluke dyomute¯
lelwa’po? 8 Ino shi mulemekanga kijila kya bulopwe mwendele kisonekwa kinena’mba: “Sanswa mukwenu mowisanshilwe
˜
abe mwine,” nabya mulonanga biyampe. 9 Inoko shi mwendelele kwikala na ntondo, nabya mu˜
lonanga bubi, kadi nankyo bijila
bimuponejanga’mba mwi bantu
bajilula bijila.
¯
10 Mwanda shi muntu ukokele Bijila byonso ino watupe’mo’tu
kimo, nankyo wajilula bijila byo¯
nso. 11 Mwanda yewa wanenene amba: “Kokalonga makoji,”
¯
wanenene monka’mba: “Kokepa˜
˜
yanana.” Shi abe kulonangapo
˜
makoji ino wipaya nana, nankyo ubajilula bijila. 12 Mwisambei ne kwiendeja nyeke uno
YAKOBA 2:13–3:6
364
¯
va, penepo lwamubadilwa bu bo¯
loke,” ebiya waitwa bu “mulunda
na Yehova.”
24 Mubamone amba muntu
utelwanga bu moloke pa mingilo, ke pa lwitabijopo kete, aa.
25 Mo monka ne Lehaba ndu¯
mba, mwene nandi watelelwe bu
moloke pa mingilo, pa kupwa
kutundaila mikendi na kizaji,
¯
w ebatambijija dishinda dingi?
26 Bine, monka mwikadile umbidi wampikwa mushipiditu i mufwe, ne lwitabijo lwampikwa mingilo nalo i lufwe.
Lwitabijo keludi mingilo. Bafundiji
muswelo bu bantu bakatyibilwa
mambo na kijila kya banapabo.
13 Mwanda yewa kafwilangapo
bakwabo lusa ukatyibilwa mambo pampikwa lusa. Lusa lusepelelanga pa kushinda butyibi.
14 A banabetu, le bidi na kamweno’ka le shi muntu unena’mba udi na lwitabijo ino mingilo mpika? Le lwalo lwitabijo lukokeja kumupandija’ni, a? 15 Shi
tutu umo nansha kaka umo kadipo na bisandi nansha byakudya
bibwane bya difuku’dya, 16 ino
momudi’mo umo kamunena’mba:
“Enda mu ndoe, kote mudilo wikute,” ino banwe kumupa byabudilwe ku ngitu mpika, le bidi na
kamweno’ka? 17 Mo monka ne
lwitabijo lonkalonka nalo, shi i
lwampikwa mingilo, i lufwe.
18 Inoko muntu umo ukanena’mba: “Abe udi na lwitabijo,
ami ndi na mingilo. Nombole lwitabijo lobe pampikwa mingilo,
nami nkulombole lwitabijo lwami na mingilo yami.” 19 Mwene abe witabije amba kudi Leza
˜
umo? Ulonanga biyampe. Ino ne
bandemona nabo betabije kadi
batetema ne kutetema. 20 Ino
abe muntu wa bitupubitupu, le
usaka kuyuka’mba lwitabijo lwampikwa mingilo i lwa bitupu?
21 Mwene Abalahama tata wetu
¯
watelelwe bu moloke pa kupwa
kulambula Izake wandi mwa¯
na pa kis okelo? 22 Ubamone
¯
amba lwitabijo lwandi lwaingile
pamo na mingilo yandi kadi lwi¯
tabijo lwandi lw afikijibwe pa
bubwaninine na mingilo yandi,
¯
23 kadi kisonekwa kyafikidile,
kyokya kinena’mba: “Abalahama
¯
waikele na lwitabijo mudi Yeho-
A banabetu, kekwakikala ba3
fundiji bavule umbukata
mwenu, pa kuyuka’mba tukatyibilwanga butyibi busumininwe bininge. 2 Mwanda batwe
bonso tukukalanga divule dine.
Shi kudi muntu kakukalangapo
mu binenwa, yao i mubwaninine,
ubwanya kulama1 ne ngitu yandi
yonso mituntulu. 3 Shi tubakute nkano ku byakanwa bya tuba¯
lwe mwanda wa ato twitukokele,
nabya tubaludika ne ngitu yato
yonso mituntulu. 4 Talai ne
byombo nabyo, nansha byobidi bikatampe bininge ne kutononwa
na kivula kikomo, byendejibwanga na kaumbindo katyetye kokwa konso kusaka kwenda yewa
¯
oba.
5 Mo monka ne ludimi nalo,
i kapindi katyetye ka ku ngitu,
ako’ko keanyanga bininge. Talai! Kadilo katyetye’tu kabwa´
nya kuloteja dit o dikatampe!
6 Bine, ludimi i mudilo. Ludimi lwelekeja ntanda ya bukondame mu bya ku ngitu byetu,
Yak 3:21 Nansha, “kukuta lukano.”
365
YAKOBA 3:7–4:7
¯
¯
17 Ino tunangu tutuka mulu
¯
¯
ato dibajinji i tutoka to, kupwa
i twa ndoe, twa mutyima uneke¯
na, tukokela bukidi bonka, tuyule lusa ne bipa biyampe, twampikwa mboloji, ne buzazangi bwine
mpika. 18 Ne kadi, nkunwa ya
kipa kya boloke ikunwanga mu
ndoe umbukata mwa boba baleta
ndoe.
Ludimi i lubi. Bulunda na ino ntanda
mwanda lusubijanga ngitu yonso
¯
¯
ne kusoka bumi bonso bwa muntu kadi lwakijibwanga mudilo na Ngehena.1 7 Mwanda miswelo yonso ya banyema ba ntanda, byoni, bintu bilandala, ne
bipangwa bya lui bikokeja kumunwa kadi ke bimunwe kala na bantu. 8 Ino i kutupu muntu ukokeja kumuna ludimi. I lukutakane kadi lubilubi, luyule bulembe
bwa lufu. 9 Tweselanga nalo
Yehova, Tata, kadi alo lumo tufinga nalo bantu bapangilwe “mu
kimfwa kya Leza.” 10 Mu kyakanwa kimo kyonka mutamba
madyese ne mafingo.
A banabetu, ke biyampepo bikale uno muswelo. 11 Le nsulo
imo ikokeja kulupula mema atalala ne alula pa diso dimo dyonka’ni, a? 12 A banabetu, le kikuyu kikokeja kupa’ko mpafu’ni
˜
nansha munanza kupa’ko bikuyu’ni, a? Ne mema a kisadidi1 nao
keakokejapo kulupula mema atalala.
13 Lelo wa tunangu ne wa
˜
neni umbukata mwenu i ani le?
Nankyo kupityila ku mwiendelejo wandi mulumbuluke alombole mingilo ingilwa na kutalala kutamba ku tunangu. 14 Ino
shi mudi na mukao ulula bululu
ne lupotopoto mu mityima yenu,
kemwakitumbikai ne kubepela
bubine. 15 Twato ke tunangu¯
¯
po tutuka mulu, ino i twa panshi,
twa bunyema, twa bundemona.
16 Mwanda kokwa konso kudi
mukao ne lupotopoto, ko kudi ne
kavutakanya ne bintu byonso bibibibi.
i kwepi kutambanga ma˜
4 Lelo
vita ne numa umbukata
mwenu? Lelo kebitambangapo
ku bya kusakasaka byenu bya
ku ngitu bilwa munda mwenu?
2 Musakasakanga, ino kwikala
˜
na kintu mpika. Mwipayanana’˜
nka kwipayanana ne kwabila, ino
kumona kintu mpika. Mulwa’nka
kulwa ne kwitamba mavita. Kemudipo na kintu mwanda kemulombangapo. 3 Pomulombanga, kemutambulangapo, mwanda mulombanga na milangwe
mibi, amba mwibingidije mu bya
kusakasaka byenu bya ku ngitu.
4 Banwe bana-bakaji ba makoji, lelo kemuyukilepo amba bulunda na ino ntanda i lwana na
Leza, a? Nanshi, yewa ense usaka kwikala mulunda na ino nta¯
nda wetula ke wa lwana na Leza.
˜
5 Nansha le mulananga’mba i
bya bitupu binena kisonekwa’mba: “Mushipiditu wikele motudi wabilanga’nka kwabila na mukao”? 6 Inoko, kanye kakata¯
mpe kapananga i kakatampe kutabuka. O mwanda kisonekwa
kinena’mba: “Leza ulwanga na
¯
boba bezunzula, ino upananga kanye kakatampe ku boba betyepeYak 3:61 Tala Mbwejo 9. 121 Nansha, je.”
¯
7 Nanshi, k okelai Leza; ino
“mema a mwepo, a kyungwa.”
YAKOBA 4:8–5:10
¯
Kwitumbija. Kutukija mutyima
lwai na Dyabola, nandi ukemunyema. 8 Fwenai kudi Leza,
nandi ukemufwena. Oijai makasa enu, banwe babipya-mambo,
¯
mutokeje ne mityima yenu, banwe ba mityima ibidi. 9 Ikalai babimonya-malwa, dilai madilo ne kuyoyokota. Tusepo twenu
twalamuke ke madilo, nsangaji
¯
yenu nayo ke kuf ıtwa mutyima.
10 Mwityepejei ku meso a Yehova, nandi ukemuzunzula.
11 Lekai kwinenena bibi banwe bene na bene, a banabetu.
Yewa unenena mwanabo bibi nansha utyibila mwanabo mambo
unenenanga bijila bibi ne kutyibila bijila mambo. Shi utyibila bijila mambo, nankyo kulondangapo
bijila, ino wi mutyibi. 12 Kudi
umo enka mujidiki wa bijila kadi
mutyibi, mwine ubwanya kupandija ne konakanya. Ino, le abe
wi ani utyibila mukwenu mambo?
13 Tejai pano, banwe banena’mba: “Dyalelo nansha kesha tusa
kwenda mu kyokya kibundi tukalonge’mo mwaka, tukasunge
bya busunga ne kumwena’mo,”
14 banwe papo kuyuka mukeka¯
dila bumi bwenu kesha mpika.
Mwanda mwi lumundu lumweka kitatyi kityetye kupwa lwajimina. 15 Ino mwadi mufwaninwe kunena’mba: “Shi Yeho¯
va uswile, tukekala bomi ne kulonga kintu kampanda nansha
kintu kansangwa.” 16 Inoko
pano mwitembanga kwitumbija
komwitumbija na kibengo. Kwitumbija konso kwa uno muswelo i kubi. 17 Nanshi, shi muntu
uyukile mwa kulongela kyoloke
ino aye kulonga’kyo mpika, walonga bubi.
366
Tejai pano, banwe bampeta, dilai ne kuyoyokota miyoa mwanda wa bumonya-malwa busa kwimufikila. 2 Byabupeta byenu bibabola, kadi bisandi byenu bibadibwa na bishi.
3 Olo1 ne ndalama yenu ibadibwa na nkutu kadi nkutu yabyo ikekalanga ke bukamoni bwimuponeja kadi ikadyanga ngitu yenu. Byobya byomwaungwije bikekalanga bwa mudilo mu
mafuku a mfulo. 4 Talai! Mpalo yomwasuminwe bengidi baangwile madimi enu idilanga’nka kudila, kadi madilo a kwabija a bangudi abafika ne mu matwi
a Yehova wa bibumbo. 5 Ba¯
nwe mwikele na bumi bwa bupeta ne bwa kwisangaja pano pa
ntanda. Mununija mityima yenu
enka ne mu difuku dya kutapibwa. 6 Muponeja kadi mwipaya enka ne yewa moloke. Le aye
kemulwangapo’ni, a?
¯
7 Nanshi, tukijai mutyima, banwe banabetu, kufika ne mu kitatyi kya kwikala’po kwa Mfumwetu. Talai! Kidimye wilaijanga
bipa bilumbuluke bya panshi, wi¯
bitukijije mutyima kufika ne binoka mvula wa kijima-mapya ne
wa ku muketeko. 8 Ne banwe
¯
nenu tukijai mutyima; komejai
mityima yenu, mwanda kitatyi
kya kwikala’po kwa Mfumwetu
kibafwena pabwipi.
9 Kemwakeuningilai banwe
bene na bene, a banabetu, kutyina’mba mwakatyibilwa mambo.
Talai! Mutyibi mwine au wimene
pa bibelo. 10 A banabetu, mu
¯
kumweshibwa malwa ne kutu-
5
Yak 5:31 Nansha, “nsahabu.”
367
YAKOBA 5:11—1 PETELO 1:4
Kulombelela babela
kija mutyima, londai kimfwa kya
¯
bapolofeto banenene mu dijina
dya Yehova. 11 Talai! Tune¯
nanga’mba boba bauminine i ba
¯
¯
katokwe. Mwaivwene kuminina
kwa Yoba, mwamona ne kwafudije’byo Yehova, amba Yehova i
muyule kisanso kya ku mutyima
kadi wa lusa.
12 Ino kutabukididila, banwe
banabetu, lekai kutyipa’mba, ne
¯
mulu, nansha’mba ne panshi nansha mutyipo o-onso. Ino En-en
wenu ashintulule amba En-en,
kadi wenu Aa, nandi Aa, kutyina’mba mwakafwaninwa butyibi.
13 Le kudi ususuka umbukata
mwenu? Nabya alombele’nka kulombela. Le kudi udi na nsangaji
˜
ku mutyima? Nabya embe nimbo
¯
ya mit oto. 14 Le kudi ubela
umbukata mwenu? Nabya ete bakulumpe ba kipwilo, nabo bamu¯
lombelele, bamushinge ne mani
mu dijina dya Yehova. 15 Kadi
milombelo ya lwitabijo ikakome-
ja yewa ubela, Yehova nandi ukamulangula. Ne kadi, shi i mulonge bubi, ukalekelwa.
16 Nanshi mwisapulei bubi
¯
bwenu patokelela banwe bene
na bene ne kwilombelela banwe
bene na bene, amba mubelulwe.
Milombelo ya kwabija ya moloke idi na bukomo kadi ingilanga.
¯
17 Ediya wadi muntu pamo’nka
¯
bwa batwe, inoko walombele na
kininga’mba mvula kakinoka; ne
¯
kadi mvula kanokelepo mu ntanda’ya myaka isatu ne myeji isa¯
mba. 18 Kupwa walombela mo¯
nka, ebiya diulu dyaleta mvula
¯
ne ntanda’ya nayo yalupula bipa.
19 Banwe banabetu, shi mu¯
ntu umbukata mwenu wasasuka ku bubine ino mukwabo wamujokeja, 20 yukai amba yewa
ense ujokeja kipya-mambo ku dishinda dyandi dibi ukapandija muya wa kipya-mambo’wa ku
¯
lufu kadi ukaputa milwi ne milwi
ya bubi.
dccc
ccc
MUKANDA UMBAJINJI WA
PETELO
Ami Petelo, mutumibwa wa
1
Yesu Kidishitu, ku beni ba
lupito bakusankene koku ne koku mu Pontusa, mu Ngalatea,
mu Kapodosa, mu Azia, ne mu
Bityinia, kudi boba batongelwe
2 mwendele kuyuka kuyukile
kala Leza Tata, na kupandulwa
na mushipiditu, mwanda wa kwi¯
kala na kikokeji ne kukuswa mashi a Yesu Kidishitu:
Kanye kakatampe ne ndoe bivudijibwe komudi.
3 Eselwe dyese Leza Shandya
Mfumwetu Yesu Kidishitu, mwanda mwendele lusa lwandi lukatampe wetubutwile dipya twi¯
kale na lukulupilo lumi kupityila ku kusangulwa kwa Yesu Kidishitu mu bafwe, 4 tutambule
bupyani kebubolapo, bwampikwa disubi kadi kebufumbapo.
1 PETELO 1:5-21
¯
Lwitabijo lutompwe. Mashi maleme
¯
I bwimubikilwe mulu, 5 banwe
balaminwe na bukomo bwa Leza
pa lwitabijo mwanda wa lupandilo lutengele kusokolwa mu kyaba
kya ku mfulo. 6 Pa uno mwanda musangalanga bikatampe,
nansha byomujingwa mutyima
na matompo palapala mu kitatyi
kityetye, 7 amba kutompibwa
kwa mwikadile lwitabijo lwenu,
lwine lwa mvubu mikatampe kutabuka olo1 yonekanga nansha
byoitompibwa na mudilo, kwimukwashe mutambule mitendelo ne
¯
ntumbo ne buleme pa kusokolwa kwa Yesu Kidishitu. 8 Nansha byokemwamumwene ka¯
sha, banwe’ko mumusenswe. Nansha byokemumumonangapo
pano, ino mulombolanga lwitabijo mudi aye kadi musangalanga
bikatampe nsangaji imo keineneka kadi ya ntumbo, 9 pomufikila pa kitungo kya lwitabijo lwenu, ke lupandilo lwa myuya yenu
kadi.
10 Pa mwanda wa luno lupa¯
ndilo, bapolofeto bene banenene
myanda ya kanye kakatampe ke¯
mupikwidilwe badi bepangula na
kininga ne kukimba na katente¯
keji. 11 B adi bakimbakimba
nyeke kuyuka i kitatyi’ka ne i
kyaba kya muswelo’ka kine kyadi kibafunkila mushipiditu udi
munda mwabo myanda ya Kidi¯
shitu powadi kala usapula bukamoni bwa masusu a Kidishitu ne ntumbo yadi ya kulonda’¯
po. 12 Kyebasokwedilwe amba
¯
kebadipo beingidila abo bene, aa,
¯
ino i banwe bobadi bengidila pa
mwanda wa bino byemulombwe1Pe 1:71 Nansha, “nsahabu.”
368
le boba bemusapwidile myanda
miyampe na mushipiditu ujila
¯
watuminwe kutamba mulu. Ino
myanda’i bamwikeulu basakanga bininge kujingulula’yo.
˜
13 Nanshi longololai neni
yenu mwanda wa mingilo mikatampe, lamai milangwe yenu mibwane senene; kulupilai kanye
kakatampe kakemulombolwa pa
kusokolwa kwa Yesu Kidishi¯
tu. 14 Byomudi bana ba kikokeji, lekai kwendejibwa na bya
kusakasaka byomwadi nabyo pa
kala pomwadi kemwayukile kintu, 15 ino, mwendele yewa
Mwine Ujila wemwityile, ikalai
bajila mu mwikadilo wenu onso,
16 mwanda i kilembwe amba:
“Ikalai bajila, mwanda ami mwine ne ujila.”
17 Ne kadi, shi mwitanga Tata
mwine utyibanga mambo pampikwa mboloji mwendele mingilo
ya muntu ne muntu, mwiendejei na moyo kyaba kyomushikete
mu ntanda ya bweni. 18 Mwanda muyukile amba ke na bintupo bibola, shi ndalama shi
olo, byomwanyongolwelwe nabyo ku wenu mwikadilo wa mu
¯
bumi wa bituputupu wemupyanikile bankambo wenu. 19 Ino
¯
i na mashi maleme, pamo bwa a
¯
kana ka mukoko ka kubulwa kutopekwa ne kampikwa dikeme,
ke a Kidishitu kadi. 20 Bine,
¯
aye wayukilwe kala kumeso kwa
˜
nanjilo ya ino ntanda, ino wasokwelwe ku mfulo kwa bitatyi
pa mwanda wenu. 21 Padi aye
mwi betabije mudi Leza, mwine
wamusangwile mu bafwe ne kumupa ntumbo; amba mwitabije
ne kukulupila mudi Leza.
369
¯
Mabwe momi. Mwikadilo muyampe
¯
22 Pano pomwatokeja myuya
¯
¯
yenu na kikokeji kyomukokele
bubine kine kyaleta kisanso kya
bu bana na bana kyampikwa buzazangi, mwisanswei banwe
bene na bene bininge ne mutyima
umo. 23 Mwanda mwabutwilwe dipya, ke na lukunwapo lubola, aa, ino i na lukunwa lwivudija kelubolapo, kupityila ku kine¯
nwa kya Leza mumi wa nyekeke.
24 Mwanda “ngitu yonsololo idi
bwa biyombo, kadi ntumbo yayo
yonso idi bwa maluba a biyombo;
¯
biyombo byumanga, ne maluba
nao akukuka, 25 ino mwanda
¯
wa Yehova ao uladilanga nyeke.”
Kadi uno “mwanda” i myanda miyampe yobemusapwidile.
Nanshi fundulai bibi byonso,
2
bongojani, buzazangi, mukao, ne miswelo yonso ya kune-
nena bantu bibi. 2 Pamo bwa
bana ba lukeke, abilai mabele
onkaonka a kinenwa, amba emukwashe mutamine ku lupandilo,
3 wivwane mwi batompe amba
Mfumwetu udi na kanye.
4 Pomwiya kwadi, aye dibwe
¯
dyumi dyapelelwe na bantu, ino
¯
ditongwe kadi dileme kudi Leza,
5 banwe nenu, pamo bwa mabwe
¯
¯
momi, mubakwanga kemudi njibo ya ku mushipiditu amba mwikale babitobo bajila, mwanda wa
kulambula bitapwa bya ku mushipiditu bitabijibwa na Leza
padi Yesu Kidishitu. 6 Mwanda Kisonekwa kinena’mba: “Ta¯
lai! Natula mu Ziona dibwe di¯
tongwe, dibwe dileme dya difinko dya kyalwilo; kadi i kutupu muntu ulombola lwitabijo mu
adyo ukafwijibwa bumvu nansha
dimo.”
1 PETELO 1:22–2:15
7 Nanshi, i kudi banwe kwa¯
di muleme, mwanda mwi betabije; inoko ku boba bampikwa kwitabija, “dibwe dimo dyonka’dya
dyapelelwe na bobaki dibaikala
ke mutwe wa difinko,” 8 ne “dibwe dikukaja ne mwala wa di˜
bwe uponejanana.” Abo bakuka¯
langa mwanda kebakokelepo ki¯
nenwa. Kino’ki kyo kibatongelwe. 9 Ino banwe mwi “muzo
mutongwe, babitobo balopwe,
muzo ujila, bantu bekele bu kintu kya pa bula, amba musapule
pi na pi binengele” bya yewa wemwityile ku fukutu mwende ku
¯
kitokeji kyandi kya kutendelwa.
10 Mwanda pa kala kemwadipo
bantu ba Leza, ino pano mubaikala bantu Bandi; pa kala kemwafwidilwepo lusa, ino pano mubafwilwa lusa.
11 A banabetu baswedibwe,
¯
nemwisashila byomudi beni kadi
ba lupito mwilamei nyeke ku bya
kusakasaka bya ngitu bilwa divita na muya. 12 Ikalai kyaba
kyonso na mwikadilo mulumbuluke mu bantu ba mizo, amba
pobemunena’mba mwi banongabibi, bemwene abo bene mingilo
yenu milumbuluke, penepa batumbije Leza mu difuku dyaiya kupempula.
13 Pa mwanda wa Mfumwetu,
¯
kokelai kintu kyonso kilongelwe
na bantu: shi mulopwe mwanda
i muntu utabukile bukatampe,
14 shi bambikavu mwanda i bantu batuminwe na aye mwanda
wa kupa banonga-bibi mfuto ne
kutendela boba balonga biyampe. 15 Mwanda kiswa-mutyima kya Leza i kino amba, pa ku¯
¯
longa biyampe, mubije mısambo
1 PETELO 2:16–3:8
¯
Kukokela. Kintu kya bukomo butyetye
ya bulembakane ya bantu bampi˜
kwa neni. 16 Ikalai banapabo,
ino kemwakingidijai bwanapabo
¯
bwenu bu kintu kya kuputa bilongwa bibi, ino i bu bapika ba
¯
Leza. 17 Lemekai bantu ba miswelo yonso, sanswai kisaka kyo¯
nso kya banabetu, tyinai Leza, lemekai mulopwe.
¯
18 Bengidi bekale kuk okela
bamfumwabo na kityino kyonso
kifwaninwe, ke enkapo boba bayampe kadi ba mutyima unekena, ino i ne boba bakomo kusangaja bene. 19 Mwanda i kya
¯
kutendelwa shi muntu uminina
byamalwa ne kususulwa pampikwa mambo pa mwanda wa mutyima wandi wa mundamunda
ku meso a Leza. 20 Le muke¯
kala na ntumbo’ka shi muminina
pomumweshibwa malwa pa mwanda wa bubi bomulongele? Ino shi
¯
mumininanga masusu pa mwanda wa kulonga bilumbuluke,
kyakyo i kintu kisangaja Leza.
21 Bine, kino’ki e kyomwa¯
ityılwe, mwanda nansha ke Ki¯
dishitu mwine wemususuk ıle,
¯
wemushıla kimfwa mwanda wa
mulonde senene mu mayo andi.
22 Kalongelepo bubi, nansha bongojani kutanwa mu kyakanwa
kyandi mpika. 23 Pobadi bamutuka mutonko mubimubi, kadipo waluja mutonko. Paadi ususuka, kadipo ukanina muntu, ino
¯
wadi witula mu makasa a yewa
mwine utyibanga mambo moolokele. 24 Waselele bubi bwetu
mu ngitu yandi aye mwine pa
mutyi, mwanda wa bubi bwetu
bupwe ketulonga byoloke. Kadi
“na bilonda byandi mubabelulwa.” 25 Mwanda mwadi pamo
370
¯
bwa mikoko, mwenda mulumbakana; ino pano mubajokela kudi
mukumbi kadi mutadi wa myuya
yenu.
Ne banwe bakaji nenu mo
¯
3
monka, kokelai bininge balume benu, amba shi kudi
¯
bamo kebakokelepo kinenwa, banekenibwe pampikwa kinenwa
ponka pa mwikadilo wa bakaji babo, 2 mwanda bemwenanga abo bene mwikadilo wenu
¯
wampikwa disubi pamo ne bule˜
me bukatampe. 3 Kwinenenya
kwenu kekwakikala kwa panja
—kwa kubanda nywene ne kuvwala bya kwidyangula nabyo
bya olo nansha bisandi— 4 ino
kwikale kwa muntu mufyame wa
˜
mu mutyima mu kwinenenya kekubolapo kwa mushipiditu utala¯
la ne mutukanye, mwine wa bu¯
leme bukatampe ku meso a Leza.
¯
˜
5 Mwanda mo mwadi mwinenenenyanga bana-bakaji bajila ba
¯
pa kala b adi bakulupile mudi
¯
Leza, koku bakokele bininge balume babo, 6 enka bwa Sala
¯
¯
wadi ukokele Abalahama, umwita bu “mfumwami.” Kadi banwe
mubaikala bandi bana, wivwane
mulonge nyeke biyampe ne kukwatwa moyo mpika.
7 Banwe balume nenu, ikalai nabo nyeke muswelo umo
onka mwendele buyuki. Mwiba¯
pei buleme mwanda i kipungwa
kya bukomo butyetye bininge,
ke mwana-mukaji kadi, ke-pantu
nenu mwi bampyana bakapyana nabo pamo buntu bukatakata
¯
bwa bumi, kutyina’mba milombelo yenu yakakalakanibwa.
8 Shi ke pano, banwe bonso langai bimo, ikalai na mutyima wa
371
Kushintulula lukulupilo. Lubatyijo
kulangila bakwenu, na kisanso
kya bu bana na bana, na mutyima wa lusalusa, ne na kwityepeja. 9 Kemwakilubulai kibi ku
kibi nansha mutonko na mutonko. Ino eselai dyese, mwanda
¯
kino e kyomwaityılwe, amba mupyane dyese.
10 Mwanda, “yewa ense usaka
¯
kusanswa bumi ne kumona mafuku mayampe ufwaninwe kukoka
ludimi lwandi ku bibi ne milomo
yandi ku binenwa bya bongojani. 11 Avundamine bibi, alonge
biyampe; akimbe ndoe ne kulondalonda’yo. 12 Mwanda meso
a Yehova adi pa boloke, ne matwi andi nao ku kwabija kwabo;
¯
ino mpala ya Yehova ivundamıne
boba balonga bibi.”
13 Bine, i ani le ukemusanshija shi mupyasakenine byobya biyampe? 14 Ino nansha shi mususuke pa mwanda wa boloke,
¯
mwi ba katokwe. Inoko, kemwakityinai byobatyinanga nansha
˜
kuvutakanibwa neni. 15 Ino
pandulai Kidishitu mu mityima
yenu bu Mfumwenu, koku mwiteakenye mafuku onso kwishintulwila ku meso a muntu ense
wimwipangula kine kyomwikadile na lukulupilo munda mwenu,
¯
ino longai namino na butukanye
¯
ne buleme bukatampe.
16 Ikalai kyaba kyonso na mutyima wa mundamunda muyampe, amba mu byonso mobemunenena bibi, boba bemunenena
bibi bafwe bumvu mwanda wa
mwikadilo wenu muyampe byomudi balondi ba Kidishitu.
17 Ke-pantu i kipite buya ku˜
susuka mwanda mulonanga biyampe, shi kiswa-mutyima kya
1 PETELO 3:9–4:3
Leza kibaitabija’byo, kupita’ko
˜
kususuka mwanda mulonanga
bibi. 18 Mwanda nansha ke Kidishitu mwine wafwile dimo
kupwididile pa mwanda wa bubi,
aye moloke pa mwanda wa bakondame, amba emufikije kudi
Leza. Waipailwe mu ngitu,
ino wasangulwa mu mushipiditu. 19 Kadi mu uno muswelo
waendele wasapwila mishipiditu
¯
mu kifungo, 20 yoya yatombo¯
kele pa kala kitatyi kyadi kilai¯
je Leza na mutyima mutuke mu
mafuku a Noa, papo safina upu¯
¯
ngwa, mwine mwapandıle bantu
batyetye ku mema, ko kunena’¯
mba myuya mwanda.
21 Lubatyijo, lwine ludingakene na kino, nalo lwimupandijanga, (ke na kutalulapo biko bya
ngitu, aa, ino i na kulomba Leza
mutyima wa mundamunda muyampe,) ponka pa lusangukilo
lwa Yesu Kidishitu. 22 Aye udi
ku kuboko kwa lundyo lwa Leza,
¯
mwanda waendele mulu; ne bamwikeulu ne ba lupusa ne bya bu¯
komo byatudilwe munshi mwandi.
Kidishitu byaasusuki4 Nanshi
le mu ngitu, banwe nenu mwilumbilei mulangilo umo onka;
mwanda yewa wasusukile mu ngitu walekele bubi, 2 amba kitatyi kyamushadila’ko mu ngitu
¯
ekale na bumi mwanda wa kulonga kiswa-mutyima kya Leza, ke
bisakasaka bantupo, aa. 3 Mwanda kitatyi kyapita kibemubwana kyomwadi mufikidija kiswamutyima kya mizo pomwadi mulonga bilongwa bya kwiendeja pampikwa bumvu, bilokoloko bya
1 PETELO 4:4–5:2
¯
Buswe buputanga bubi. Bakulumpe
kubulwa kwibeja, mutomenompata, mafetyi a tuvutakanya,
kutomatoma malwa mangi, ne bu¯
totyi bwa bilezaleza bujilula bijila. 4 Batulumukanga’mba kemukyendangapo nabo pamo mu
mwiendelejo mubole wa bya bulongelonge, o mwanda bemunenena
bibi. 5 Ino bano bantu’ba bakeshintulwilanga kudi mwine ute¯
ngele kutyiba mambo a bomi ne
bafwe bene. 6 I bine, e kyo kyasapwidilwe ne myanda miyampe
ku bafwe, pa kusaka’mba, nansha
byobatyibilwa mambo mu ngitu
enka mutyibilwanga’o bantu, be¯
kale na bumi mwendele mushipiditu ku meso a Leza.
7 Inoko mfulo ya bintu byonso
ibafwena pabwipi. Nanshi ikalai
˜
na neni mibwane, kadi tai’ko mutyima pa mwanda wa milombelo.
8 Kutabukidila, mwisanswei bininge banwe bene na bene, mwa¯
nda buswe buputanga milwi ne
milwi ya bubi. 9 Ikalai na kizaji banwe bene na bene pampikwa
kwiuningauninga. 10 Monka
mutambwidile muntu ne muntu
kyabuntu, ingidijai’kyo mwanda
wa kwiingidila banwe bene na
bene byomudi batulama balumbuluke ba kanye kakatampe ka
Leza, kalombolwa mu miswelo
palapala. 11 Shi kudi wisamba,
nankyo esambe na aye wisamba
binenwa bya kwa Leza; shi kudi
wingila, nankyo engile mwende¯
le bukomo bupana Leza; amba
mu bintu byonso Leza atumbijibwe ntumbo kupityila mudi Yesu
Kidishitu. Ntumbo ne bukomokomo i byandi nyeke ne nyekeke.
Amena.
12 A banabetu baswedibwe,
kemwakatulumukai matompo
372
makomokomo adi bwa mudilo
omukamba nao, pamo na kintu
kyeni kyemutana. 13 Inoko,
sangalai’nka kusangala mwanda
mususukanga masusu a Kidishitu, amba musepelele ne kusangala bininge ne mu kitatyi kikasokolwa ntumbo yandi. 14 Shi
mufutululwanga pa mwanda
wa dijina dya Kidishitu, mwi ba
¯
katokwe, mwanda mushipiditu
wa ntumbo, ke mushipiditu wa
Leza kadi, udi pomudi.
15 Inoko, kekwakekala momudi’mo muntu nansha umo wa
˜
kususuka mwanda i ntapanani
nansha ngivi nansha nonga-bibi
nansha muntu wiela mu myanda
ya bantu bakwabo. 16 Ino shi
kudi ususuka mwanda i mwine
Kidishitu, yao kakifwa bumvu,
ino atumbije nyeke Leza mu dino
dijina. 17 Mwanda kino i kitatyi kitungwe kya butyibi kushilwila pa njibo ya Leza. Ino
shi bubashilula bidi padi batwe,
le bikafulanga namani ku boba
¯
kebakokelapo myanda ya Leza?
18 “Kadi shi moloke upandanga
na makambakano, le bikekala
namani ku muntu wampikwa
bwine Leza ne kipya-mambo?”
19 O mwanda nanshi, boba basusuka mwendele kiswa-mutyi¯
ma kya Leza batule nyeke myuya
yabo mu makasa a Umpangi wa
binebine koku balonga biyampe.
Nanshi, byondi mukulumpe
mukwenu, kamoni wa masusu a Kidishitu ne wa kwiabila nandi yoya ntumbo ikasokolwa, ne¯
sashila bakulumpe badi umbukata mwenu amba: 2 Kumbai luombe lwa Leza lomulelele, ke na
kuningilwapo, aa, ino i na mu-
5
373
Dyabola udi bwa ntambo
¯
tyima to; kadi ke na kusanswapo
kamweno ka budimbidimbi, ino i
pampikwa nsengwa; 3 kadi ke
¯
na kutadilapo boba bekele bu bupyani bwa Leza, ino i na kwikala bimfwa bya kulondela’po luombe. 4 Kadi mukumbi mukata
pa kumweka, mukatambula kilukwa kya ntumbo kekifumbapo.
5 Banwe bansongwalume ne¯
nu mo monka, kokelai bininge batame. Ino banwe bonso, vwalai
kwityepeja banwe bene na bene,
mwanda Leza ulwanga na boba
¯
bezunzula, ino upananga kanye
kakatampe ku boba betyepeje.
6 Nanshi mwityepejei banwe
bene munshi mwa kuboko kukomokomo kwa Leza, amba emuzunzule mu kitatyi kifwaninwe;
7 koku mwela makambakano
enu onso kwadi, mwanda aye wi˜
mutele mutyima. 8 Lamai neni
yenu mibwane, tadijai. Walwana
nenu, Dyabola, unangakananga
koku ne koku pamo bwa ntambo
ubuluma, ukimba wa kubokota.
9 Ino mukomenei, mwimanije
pototo mu lwitabijo, pa kuyuka’mba kisaka kituntulu kya bana-
1 PETELO 5:3—2 PETELO 1:3
¯
benu mu ino ntanda kyumininanga masusu amo onka. 10 Ino,
banwe pa kupwa kususuka kitatyi kityetye, Leza muyule kanye
kakatampe, mwine wemwityile
ku ntumbo ya nyeke umbumo na
Kidishitu, aye mwine ukavuya
kufundijibwa kwenu, ukemuningija, ukemukomeja. 11 Bukomokomo bwikale kwadi nyeke ne
nyeke. Amena.
12 Nemulembela binenwa bityetye kupityila kudi Shivanusa,
¯
omona ami bu mwanetu mukokele, mwanda wa kwimukankamika ne kwimupa bukamoni busumininwe amba kano i kanye kakatampe ka bine ka Leza.
Imanijai’mo pototo. 13 Mwanamukaji1 udi mu Babiloni, mutongwe pamo bwa banwe, wemwimuna, ne Mako wami mwana nandi wemwimuna. 14 Mwiimunei banwe bene na mififyo ya
buswe.
Ndoe ikale nenu banwe bonso
badi umbumo na Kidishitu.
1Pe 5:131 “Mwana-mukaji” utelwa pano kikokeja kwikala kipwilo kya mu
Babiloni.
dccc
ccc
MUKANDA WA BUBIDI WA
PETELO
Shimona Petelo, umpi1 Ami
ka kadi mutumibwa wa Yesu
Kidishitu, kudi boba batambwi¯
le lwitabijo lwa buleme pamo na
lwetu, pa boloke bwa Leza wetu
ne bwa Umpandiji Yesu Kidishitu:
2 Kanye kakatampe ne ndoe
bivudijibwe komudi na buyuki
bwa binebine bwa Leza ne bwa
Yesu Mfumwetu, 3 mwanda pa
bukomo bwandi bwa buleza twi
bapebwe bintu byonso bikwasha
¯
ku bumi ne bwine Leza ponka pa
2 PETELO 1:4-21
Mwikadilo muyampe. Bupolofeto
buyuki bwa binebine bwa yewa
wetwityile kupityila ku ntumbo
ne mwikadilo muyampe. 4 Pa
bino bintu’bi i mwitupe milao mi¯
leme kadi mikatampe kutabuka,
amba pa ayo mwikale ba kwiabila nandi mwikadilo wa buleza,
byomwapanda ku bubole bwa ino
ntanda butamba ku kilokoloko
kya kubulwa kwibeja.
5 Pa uno mwanda uno’u, takamanai bininge mubweje ku
lwitabijo lwenu mwikadilo muyampe, ku mwikadilo wenu muyampe nako buyuki, 6 ku buyuki
¯
¯
bwenu kwıfula, ku kwıfula kwe¯
¯
nu kuminina, ku kuminina kwenu nako bwine Leza, 7 ku bwine Leza bwenu kisanso kya bu
bana na bana, ku kisanso kya
bu bana na bana kyenu nako buswe. 8 Mwanda shi bino bintu’bi bikale munda mwenu ne kuvula’byo, bikemukankaja kwikala
bampikwa kwingila ne bampikwa
kupa bipa mu myanda ya buyuki bwa binebine bwa Mfumwetu
Yesu Kidishitu.
9 Mwanda shi bino bintu’bi kebidipo munda mwa muntu, na¯
nkyo i mpofu, uputa meso andi
¯
ku kitokeji, kadi i mwilwe amba
¯
i mutokejibwe ku bubi bwandi
bwa tamba kala. 10 O mwanda
mwine, banwe banabetu, longai
bukomo bwenu bonso nakampata mufikidije banwe bene lwito
ne kutongwa kwenu; mwanda shi
mwendelele kulonga bino bintu’bi kemukaponepo nansha dimo.
11 Bine, nabya mukapebwanga
dyese dya ntanda ne miseke dya
kutwela mu Bulopwe bwa nyeke
bwa Mfumwetu Umpandiji Yesu
Kidishitu.
374
12 Pa uno mwanda nkekala
mafuku onso na mutyima wa
kwimuvuluja bino bintu’bi, nansha byomuyukile’byo kala ne
byomushimatyije senene mu
bubine budi momudi. 13 Inoko
ami mona’mba i biyampe, pano
ponakidi mu kino kipema, kwi˜
musanamuna na kwimuvuluja,
14 byondyukile amba kipema
kyami kekisa kutalulwa, monka
mwansapwidile’kyo Mfumwetu
Yesu Kidishitu. 15 Nanshi mafuku onso nkalonga bukomo bwami bonso amba, shi napu kwenda, muvuluke banwe bene bino
bintu’bi.
16 Potwemuyukije bukomo ne
kitatyi kya kwikala’po kwa Mfumwetu Yesu Kidishitu, ketwalondelepo mfumo ya bubela mifwatakanye na bunwa, aa, ino i mwanda twi batumoni bemwenine
bukatampe bwa ntumbo yandi.
17 Mwanda aye watambwile
¯
kudi Leza Tata buleme ne ntumbo, kitatyi kyamusapwidilwe
bino binenwa na ntumbo mikatampe amba: “Uno’u i wami mwana, muswedibwe, ondoelelwe ami
mwine.” 18 Bine, bino binenwa
¯
twebivwene bitamba mulu popa
¯
potwadi nandi mu lulu lujila.
19 Shi ke pano, tudi na kinenwa kya bupolofeto kiningijibwe
˜
kutabuka; kadi mulonanga biyampe kuta’ko mutyima pamo bwa
¯
kinanu kitema mu fukutu, (kufika ne ku lubanga futwi ne bitamba mutumbwe wa lubanga,) mu
mityima yenu. 20 Mwanda muyukile bidi amba, i kutupu bupolofeto nansha bumo bwa Kisonekwa butamba ku nshintulwilo ya
muntu aye mwine. 21 Mwanda
375
Talataluse. Bishima bya mutonko
bupolofeto kebwatambilepo ku
kiswa-mutyima kya muntu nansha dimo, ino bantu besambile
bya kwa Leza monka mobadi baludikilwa na mushipiditu ujila.
¯
Inoko, kwaikele ne bapolofeto ba bubela umbukata
mwabo, e monka mukekadila
ne bafundiji ba bubela umbukata mwenu. Bano’ba bakatweja munshimunshi tubitango twa
kyonakanya kadi bakapela enka
ne mwine webapotele, ne kwiletelela bonakani bwa bukidi padi
abo bene. 2 Ne kadi, bavule bakalonda bilongwa byobalonga
pampikwa bumvu, kadi pa mwanda wa bano’ba dishinda dya bubine dikatukibwa. 3 Kadi, na
¯
makomwa-meso abo bakemudılanga bintu na binenwa bya bongojani. Ino butyibi bwabo, bwatyibilwe tamba kala, kebwiyangapo bityebitye, kadi konakanibwa
¯
kwabo kekulelepo tulo.
¯
4 Bine Leza kalekelepo kupa
¯
mfuto bamwikeulu b alongele
bubi, ino aye pa kwibela mu Ta¯
lataluse, webatakikile mu bina
¯
¯
bya fukutu bwı mobalamınwe ku¯
tyibilwa mambo. 5 Kalekelepo
kupa yoya ntanda ya kala mfuto,
¯ ¯
ino wakudile Noa, musapudi wa
boloke, pamo ne basamba-babidi
¯
bakwabo paaletele dilobe pa yoya
ntanda ya bantu bampikwa bwine Leza. 6 Pa kuloteja kibundi
kya Sodoma ne kya Ngomola ke
¯ ¯
¯
buto webiponeje, watula kimfwa
kya bintu bikafikila bantu bampi¯
kwa bwine Leza. 7 Wapandije
¯
Lota moloke, wadi ujingwa mutyima bininge na mwiendelejo
¯
wadi wiendeja pampikwa bumvu
2
2 PETELO 2:1-15
bantu bajilula bijila— 8 mwanda difuku ne difuku, bilongwa
¯
bya kujilula bijila byadi bimona
ne kwivwana uno muntu moloke
¯
paadi ushikete umbukata mwa¯
bo, byadi bimwesha muya wandi moloke malwa. 9 Nanshi,
Yehova uyukile mwa kupandijija mu matompo bantu ba bwine Leza, ne kulama bakondame
mwanda wa konakanibwa mu difuku dya butyibi, 10 nakampata boba bakimba kusubija ngitu ya bakwabo ne kufutulula lupusa.
Ba kimpwa-moyo ne ba mutwe
¯
m umu, kebatyinangapo kutuka bantu ba ntumbo, 11 ino bamwikeulu, nansha byobatabukile bukatampe mu buninge ne bu¯
komo, pa mwanda wa kulemeka
¯
kobalemekele Yehova, kebebasambilangapo na bishima bya mutonko. 12 Ino bano bantu, pamo
bwa banyema balonga bintu na
kitetyima, babutwidilwe kukwatwa ne konakanibwa, batukananga mutonko pa bintu byokebayukilepo. Bakonakanibwanga bonakani butamba ku lwendo lwabo
lwa kyonakanya, 13 bakafikilwa na bibi bu mpalo ya lwendo
lwabo lubi.
¯
Baloelelwanga bumi bwa bya
kwisangaja, enka ne dyuba kelenkele. I makeme ne tukoba, betobelwe bufundiji bwabo bwa kyongo koku badya mafetyi pamo
nenu. 14 Meso abo i mayule
¯
makoji ba kadi kebabwanyangapo kuleka kulonga bubi, kadi
bongolanga myuya itelententa.
Badi na mutyima mufundijibwe
makomwa-meso. I bana bafingwe
mafingo. 15 Abo pa kushiya
2 PETELO 2:16–3:9
Bamo babomboka. Ba kibengo
kashinda koloke, i balubijibwe.
Balondanga kashinda ka Bala¯
¯
me, mwana Beole, wadi usenswe
mpalo ya kulonga bibi, 16 ino
¯
watopekelwe pa mwanda wa ku¯
jilula kwaajilwile kyokya kyoloke. Nyema uselanga biselwa wampikwa kunena, pa kunena na
¯
diwi dya muntu, wakankeje lwendo lwa bulubi lwa yewa mupolofeto.
17 Bano bantu i masulo ampikwa mema, ne mundu itakikwa
na kimpumpu kya luvula, kadi
¯
¯
fukutu if ıta fututu ibatengele.
18 Mwanda banenanga binenwa
bya bitupu bya kwitumbija mpata. Kadi byobakoka bantu na bya
kusakasaka bya ngitu ne na bilongwa bya kwiendeja pampikwa
bumvu, bongolanga bantu bakitamba mu kwinyongolola ku boba
balonga bibi. 19 Abo pobatandila bantu bwanapabo, abo bene i
bapika ba bubole. Mwanda shi
muntu wanekenibwa na mukwabo, ke umpika wandi. 20 Bine,
shi abo pa kupwa kwinyongolola ku bya disubi bya ino ntanda na buyuki bwa binebine bwa
Mfumwetu Umpandiji Yesu Kidishitu, kebeela monka mu bino
bintu’bi ne kunekenibwa, mwikadilo wabo wa mfulo ubabipidila kutabuka ne umbajinji mwine. 21 I kipite buya longa kebayukidijepo ne kashinda ka boloke kene kupita’ko kwikayuka
kupwa kebavundamina mbila ijila yobatambwile. 22 Byobya binena lukindi lwa bine bibebafikila, amba: “Mbwa wajokela ku byalashile aye mwine, ne ngulube
mukaji moijibwe nandi wakevuba mu bitoto.”
376
A baswedibwe, uno namino
ke mukanda wa bubidi onemulembela, pamo bwa umbaji˜
nji, nsakanga kusanamuna mulangilo wenu moloke na kwimuvuluja, 2 amba muvuluke myanda
¯
yanenenwe dibajinji na bapolofeto ne mbila ya Mfumwetu Umpandiji yaletelwe na batumibwa
benu. 3 Dibajinji, yukai amba
mu mafuku a mfulo bantu basepa¯
˜
nana na kibengo bakayanga ne kibengo kyabo, balonga mwendele
bya kusakasaka byabo 4 kebanena’mba: “Lelo kitatyi kya kwikala’po kwandi kyalailwe kidi pi?
¯ ¯
Mwanda tamba difuku dyalele bakulutuba betu mu tulo twa lufu,
bintu byonso byendanga muswe¯
lo umo onka na mobyadi bikadile
tamba ku ngalwilo ya bupangi.”
5 Mwanda i ku kusaka kobavulaminwe uno mwanda’mba ta¯
mba kala kwadi madiulu ne nta¯
nda y adi mishimatyije pototo
pangala pa mema ne umbukata
mwa mema na kinenwa kya
Leza; 6 kadi na bino’bi ntanda
¯
ya mu kine kitatyi’kya yaona¯
kanibwe poyalobele mu mema.
7 Ino na kinenwa kimo kyonka
madiulu ne ntanda bidi’ko pano’¯
bi bibikılwe mudilo kadi bilaminwe kufika ne mu difuku dya butyibi ne dya konakanibwa kwa
bantu bampikwa bwine Leza.
8 Inoko, kemwakelwai’ko kino’ki, a baswedibwe, amba difuku dimo kudi Yehova i pamo bwa
myaka 1 000 ne myaka 1 000 nayo
bwa difuku dimo. 9 Yehova kejengapo pa mwanda wa mulao
wandi, na mufwatakenya bamobamo amba waije, ino aye wimu¯
tukijije mutyima mwanda kasa-
3
377
2 PETELO 3:10—1 YOANO 1:3
Madiulu mapya ne ntanda
kilepo muntu koneka, aa, ino usa¯
ka bonso bafikile pa kwis asa.
¯
10 Ino difuku dya Yehova dikayanga bwa ngivi, dine dikapita
madiulu na mikungulo ya mu ki¯
tulumukila, ino bintu bya mulu
ne bya pano pa ntanda pa kukaba’byo bininge bikasungulukanga, ntanda nayo ne mingilo idi’¯
mo ikasokolwa patoka.
11 Bino bintu byonso’bi byobisa kusunguluka namino, talai shi mufwaninwe kwikala bantu ba muswelo’ka mu bilongwa
bijila bya mwikadilo ne mingilo
ya bwine Leza, 12 pomutenge˜
la ne kulama nyeke mu neni kitatyi kya kwikala’po kwa difuku dya Yehova, pene pakonakanibwa madiulu mu mimbi ya mu¯
dilo, bintu bya mulu ne bya pano
pa ntanda pobikasunguluka mu
kyanga kikatampe! 13 Inoko
batwe, mungya mulao wandi, tutengele madiulu mapya ne ntanda mipya mwine mukekalanga
boloke.
14 Nanshi, a baswedibwe, byomutengele bino bintu, longai bu-
komo bwenu bonso amba ku mfulo akemutane bampikwa dikeme
ne bampikwa kutopekwa kadi
mu ndoe. 15 Ne kadi, monai ki¯
tukijetyima kya Mfumwetu bu
lupandilo, monka mwemulembele ne mwanetu muswedibwe Polo
mungya tunangu twamupelwe,
16 wesambila pa bino bintu monka mwaesambilanga mu mikanda yandi yonso. Inoko, mudi bintu bimo bikomo kwivwana, kadi
bino bintu’bi binyengakanibwanga na bantu bampikwa kuyuka kintu kadi batelententa, monka mobanyengakenya ne Bisonekwa bikwabo, mwanda wa konakanibwa kwabo.
17 Shi ke pano, banwe baswedibwe, byomuyukile kala bino’bi, dyumukai kutyina’mba bakemongola na kilubo kya bantu bajilula bijila, kemujimija
kininga kyenu. 18 Ino tamai’nka kutama mu kanye kakatampe ne buyuki bwa Mfumwetu
Umpandiji Yesu Kidishitu. Atumbijibwe ntumbo pano ne mafuku onso nyeke.
dccc
ccc
MUKANDA UMBAJINJI WA
YOANO
¯
Kyokya kyadi’ko tamba ku
ngalwilo, kyotwaivwene,
kyotwamwene na meso etu, kyotwabandile, ne makasa etu eki¯
tenga, kitala kinenwa kya bu¯
mi, 2 (bine, b umi bwasokwe¯
lwe patoka, kadi twamwene ne
kusapula bukamoni ne kwimu-
1
¯
lombola bumi bwa nyeke bwadi na Tata kadi bwetusokwedi¯
lwe patoka,) 3 kyokya kyotwamwene ne kwivwana twimulombolanga’kyo nenu, amba banwe
nenu mwikale netu mu kipwano. Ne kadi, kino kipwano kyetu
kidi na Tata ne na wandi Mwana
1 YOANO 1:4–2:14
¯
Twisapulei bubi. Buswe i kitokeji
Yesu Kidishitu. 4 O mwanda
tubemulembela bino bintu bino’bi
¯
amba nsangaji yetu iyule ba.
5 Kadi musapu otwaivwene
kwadi, mwine otwimusapwila i
¯
uno, amba Leza i kitokeji kadi kekudipo fukutu nansha imo umbumo nandi. 6 Shi tunene amba:
“Tudi nandi mu kipwano,” koku
tukinangila mu fukutu, nankyo
tubabepa bubela kadi nankyo ketulondangapo bubine. 7 Inoko,
¯
shi tunangilanga mu kitokeji monka mwaikadile aye mwine mu
¯
kitokeji, nabya tupwene batwe
bene na bene, kadi mashi a Yesu
¯
wandi Mwana etutokejanga ku
bubi bonso.
8 Shi tunene amba: “Ketudipo na bubi,” nabya twiongolanga
batwe bene kadi bubine kebudipo motudi. 9 Shi twisapule bubi
bwetu, aye i wa binebine kadi i
moloke wa kwitulekela bubi bwe¯
tu ne kwitutokeja ku bukondame bonso. 10 Shi tunene amba:
“Ketulongelepo bubi,” nankyo tubamubepeja bubela, kadi kinenwa kyandi kekidipo motudi.
Twanwe twana twami, ne2
mulembela bino bintu kutyina’mba mwakalonga bubi. Inoko shi muntu walonga bubi,
tudi na mukwashi udi kudi Tata,
Yesu Kidishitu, muntu moloke.
2 Kadi aye i kitapwa kya kupwanija pa mwanda wa bubi bwetu, ke enkapo bwetu kete, aa,
ino i ne bwa ntanda yonso mituntulu. 3 Kadi pa kino tubajingulula’mba tubamuyuka, ko kunena’mba, shi tulame nyeke mbila yandi. 4 Yewa unena’mba:
“Namuyuka,” ino kulama mbila yandi mpika, i mbepai, kadi
378
bubine kebudipo mudi yao muntu. 5 Inoko yewa ense ulama
kinenwa kyandi, buswe bwa Leza
bubafikijibwa binebine ku bubwaninine mudi yao muntu. Pa
kino e potwayukila’mba tudi nandi umbumo. 6 Yewa unena’mba udi nandi umbumo ufwaninwe ne kunanga nyeke monka
mwaanangile aye.
7 Banwe baswedibwe, nkimulembelangapo mbila impya, aa,
ino i mbila ya kala yomwadi nayo
tamba ku ngalwilo. Ino mbila
ya kala i kinenwa kyomwaivwene. 8 Kadi monka, nemulembela mbila impya, ya bine kudi aye
ne komudi banwe, mwanda fuku¯
tu ipitanga ino kitokeji kya bine
kimunikanga kala.
9 Yewa unena’mba udi mu ki¯
tokeji koku ushikilwe mwanabo, nabya yao ukidi mu fukutu ne pano pene. 10 Yewa usenswe mwanabo nabya udi nyeke
¯
mu kitokeji, kadi mudi aye kemudipo kya kukukaja nansha kimo.
11 Inoko yewa ushikilwe mwanabo nabya udi mu fukutu kadi
˜
unananga mu fukutu, ne kadi kayukilepo kwine kwaenda, mwanda fukutu i mimusabe meso.
12 Nemulembela, twanwe twana tutyetye, mwanda bubi bwenu
i bwimulekelwe pa mwanda wa
dijina dyandi. 13 Nemulembela, banwe batata, mwanda mubamuyuka yewa udi’ko tamba ku
ngalwilo. Nemulembela, banwe
bansongwalume, mwanda mubanekenya yewa mubi. Nemulembela, banwe bana batyetye, mwanda mubayuka Tata. 14 Nemulembela, banwe batata, mwanda
mubamuyuka yewa udi’ko tamba
379
Bya kusakasaka. Bakinkwa na Kidishitu
ku ngalwilo. Nemulembela, banwe bansongwalume, mwanda
mwi bakomo kadi kinenwa kya
Leza kidi nyeke momudi kadi mubanekenya yewa mubi.
15 Kemwakisanswai ino ntanda nansha bintu bidi mu ino ntanda. Shi muntu usenswe ino ntanda, nankyo buswe bwa Tata kebudipo mudi aye; 16 mwanda
bintu byonso bidi mu ino ntanda—bya kusakasaka bya ngitu
ne bya kusakasaka bya meso ne
kwimwekeja na mitatulo pa byo¯
bya byodi nabyo mu bumi—kebitambangapo kwa Tata, ino bitambanga ku ino ntanda. 17 Ne
kadi, ino ntanda ipitanga ne bya
kusakasaka byayo bine, inoko
yewa ulonga kiswa-mutyima kya
Leza udi’ko nyeke.
18 Banwe bana batyetye, kino
kyo kitatyi kya mfulo, kadi enka
momwaivwanine amba kinkwa
na Kidishitu wiyanga, nansha ke
pano bakinkwa na Kidishitu bavule ke bamweke kala; e potwayukila’mba kino kyo kitatyi kya
mfulo. 19 Batambile motudi,
inoko kebadipo ba mwetu; mwanda shi badi ba mwetu, longa
badi netu nyeke. Inoko abo batambile mwanda wa kimweke pa¯
toka’mba ke bonsopo ba mwetu.
¯
20 Banwe mwi bashingwe mani
na yewa ujila kadi banwe bonso mudi na buyuki. 21 Nemulembela, ke kunenapo amba kemuyukilepo bubine, ino i mwanda mwibuyukile, kadi mwanda
i kutupu bubela butambanga ku
bubine.
22 Lelo mbepai i ani, le ke yewapo utuna’mba Yesu ke Kidishitupo? Uno ye kinkwa na Kidishi-
1 YOANO 2:15–3:2
tu, yewa utuna Tata ne Mwana
mwine. 23 Muntu ense utuna
Mwana kadipo ne na Tata mwine. Yewa witabija Mwana udi ne
na Tata. 24 Ino banwe, byobya
byomwaivwene tamba ku ngalwilo bifwaninwe kwikala nyeke momudi. Shi byobya byomwaivwene tamba ku ngalwilo bidi
nyeke momudi, nenu mukekalanga nyeke umbumo na Mwana ne umbumo na Tata. 25 Ne
kadi, kino’ki kyo kyawetulaile,
¯
ke bumi bwa nyeke kadi.
26 Bino’bi nemulembela’byo
mwanda wa boba bakimba kwimulubija. 27 Kadi banwe, ku¯
shingwa komwashingilwe mani
na aye kudi nyeke momudi, kadi
kekudipo kyomusakila muntu
emufundije; inoko kushingwa ko¯
mwashingilwe mani na aye kwimufundijanga bintu byonso, kadi
i kwa bine, ke kwa bubelapo. Monka mokwemufundijije, ikalai
nyeke umbumo nandi. 28 Shi
ke pano, a twana tutyetye, ikalai nyeke umbumo nandi, amba
¯
aye pa kusokolwa patoka twikale
tunena pampikwa kafinda ne kumusonsoloka bya bumvu mpika
mu kitatyi kya kwikala’po kwandi. 29 Shi muyukile amba aye
i moloke, muyukile amba muntu
ense ulongalonga boloke wabutwilwe nandi.
Talai mwikadile buswe bwi3
tusenswe Tata, amba twitwe
bu bana ba Leza; ne bine ye motwikadile. O mwanda ino ntanda keituyukilepo, mwanda keyamuyukile aye. 2 A baswedibwe, pano twi bana ba Leza, ino
kebetusokwedile mwine motukekadila. Tuyukile amba kyaba
1 YOANO 3:3-23
380
¯
¯
wamwipaıle bika? Mwanda mingilo yandi yadi mibi, ino ya
mwanabo myoloke.
13 Banwe banabetu, kemwakitulumukai shi ino ntanda imushikilwe. 14 Batwe tuyukile amba
twatambile ku lufu twatundu¯
lukila ku bumi, mwanda tusenswe banabetu. Yewa kasenswepo ukidi nyeke mu lufu. 15 Muntu ense ushikilwe mwanabo i
˜
ntapanani, kadi muyukile amba
˜
i kutupu ntapa nani udi na
¯
bumi bwa nyeke munda mwandi.
16 Pano e potwayukila buswe,
¯
mwanda aye wetupanine muya
wandi; ne batwe netu tufwani¯
nwe kupanina banabetu myuya
yetu. 17 Ino yewa ense udi na
bintu bya mu ino ntanda, wamone mwanabo mufudilwe ino wapele kumwivwanina lusa, le buswe bwa Leza budi nyeke mwadi
namani? 18 Twanwe twana tutyetye, ketwakisanswai na binenwa ne ludimi bitupu, ino twisanswei na bilongwa ne bubine.
19 Pano e potukayukila’mba
twi batambe ku bubine, kadi tukekala na kikulupiji mu mityima
yetu ku meso andi 20 mu mwanda onso mwitutopeka mityima
yetu, mwanda Leza i mukatampe
kupita mityima yetu kadi uyukile bintu byonso. 21 Banwe baswedibwe, shi mityima yetu keitutopekangapo, nabya tukanena pampikwa kafinda ku meso a
Leza; 22 kadi kyonso kyotulomba, shi kika shi kika, tutambulanga’kyo kwadi, mwanda tula˜
mine mbila yandi kadi tulonanga
bintu bisangaja ku meso andi.
23 I bine, ino yo mbila yandi,
amba twikale na lwitabijo mu di-
Mwishidile bana ba Leza ne ba Dyabola
kyonso kyakasokolwa tukekalanga pamo bwa aye, mwanda tukamumonanga mwine mwaikadile. 3 Kadi muntu ense udi na
¯
luno lukulupilo mudi aye witokejanga monka mwaikadile aye
¯
utoka.
4 Muntu ense ulongalonga
bubi ujilulanga ne bijila, nanshi
bubi i kujilula bijila. 5 Kadi muyukile amba aye wasokwelwe
mwanda wa kutalula bubi bwetu,
kadi mudi aye kemudipo bubi nansha bumo. 6 Muntu ense udi
nyeke umbumo nandi kalongalo˜
nangapo bubi; i kutupu muntu
ulongalonga bubi ke mumumone
nansha kumuyuka. 7 Twanwe
twana tutyetye, muntu kakemongola; yewa ulongalonga boloke i moloke, monka mwaikadile
aye nandi moloke. 8 Yewa ulongalonga bubi utambile kwa Dya˜
bola, mwanda Dyabola ulonanga
bubi tamba ku ngalwilo. O mwa¯
nda mwine Mwana Leza waso¯
kwelwe patoka: mwanda wa kutyumuna mingilo ya Dyabola.
9 Muntu ense ubutwilwe na
˜
Leza kalongalo nangapo bubi,
mwanda lukunwa Lwandi ludi
nyeke munda mwa yao muntu,
kadi kakokejapo kulongalonga
bubi, mwanda i mubutulwe na
Leza. 10 Bana ba Leza ne bana
ba Dyabola bayukenanga pa uno
mwanda: Muntu ense kalongalongapo boloke katambilepo kwa
Leza, ne yewa kasenswepo mwanabo mwine. 11 Uno’u o mwanda otwaivwene tamba ku ngalwilo, amba twisanswei batwe
bene na bene; 12 ketwakikalai
¯
bwa Kaini, watambile kwa yewa
mubi ne kwipaya mwanabo. Le
381
Binenwa bya mishipiditu. Leza i buswe
jina dya wandi Mwana Yesu Kidishitu ne kwisanswa batwe bene
na bene, monka mwaetupedile
mbila. 24 Ne kadi, yewa ulama mbila yandi udi nyeke umbumo nandi, aye nandi umbumo na
yao muntu. Byaetupele mushipiditu, tuyukile amba aye udi nyeke umbumo netu.
baswedibwe, kemwa4 Banwe
kitabijai binenwa byo-byonso
bya mishipiditu, inoko tompai binenwa bya mishipiditu mumone
shi i bitambe kwa Leza, mwanda
kubatambe bapolofeto ba bubela
bavule mu ino ntanda.
2 Talai mwa kuyukila binenwa bya mishipiditu bya kwa
Leza: Binenwa byonso bya mishipiditu bitabija’mba Yesu Kidishitu waile mu ngitu i bitambe kwa
Leza. 3 Inoko binenwa bya mishipiditu byo-byonso kebitabijapo Yesu kebitambilepo kwa Leza.
Ne kadi, bino’bi byo binenwa bya
mishipiditu bya kinkwa na Kidi¯
shitu, byomwaivwene amba bıyanga, kadi pano bidi kala mu ino
ntanda.
4 A twana tutyetye, banwe
mwi batambe kwa Leza, kadi mubanekenya babo bantu, mwanda
yewa udi umbumo nenu i mukatampe kutabuka yewa udi umbumo na ino ntanda. 5 Abo i batambe mu ino ntanda; o mwanda mwine banenanga byobya bitamba mu ino ntanda ne ntanda
nayo ibevwananga. 6 Batwe
twi batambe kwa Leza. Yewa
uyuka Leza witutejanga; yewa
katambilepo kwa Leza ketuteje˜
ngapo. Pano e potushiyanenya binenwa bya mishipiditu bya bine
1 YOANO 3:24–4:16
ne binenwa bya mishipiditu bya
bubela.
7 Banwe baswedibwe, twisanswei nyeke batwe bene na bene,
mwanda buswe i bwa kwa Leza,
kadi muntu ense usenswe i mubutulwe na Leza kadi uyukile
Leza. 8 Yewa ense kasenswepo kayukile Leza, mwanda Leza i buswe. 9 Pano e pasoko¯
k ele buswe bwa Leza kotudi,
mwanda Leza watumine wandi
Mwana mubutulwe bunka mu ino
¯
ntanda amba tumwene bumi ponka padi aye. 10 Buswe bwine
budi namino, ke kunenapo amba
batwe twamusenswe Leza, ino
amba aye wetusenswe watuma
ne wandi Mwana bu kitapwa kya
kupwanija pa mwanda wa bubi
bwetu.
11 Banwe baswedibwe, shi e
mwetusanshilwe Leza namino,
nanshi tufwaninwe netu kwisanswa batwe bene na bene.
12 I kutupu muntu ke mumone Leza nansha dimo. Shi twisanswe nyeke batwe bene na bene,
Leza udi nyeke motudi kadi buswe bwandi bubafikijibwa ku bubwaninine motudi. 13 Tuyukile amba tudi nyeke umbumo nandi, aye nandi umbumo netu,
mwanda wetupele mushipiditu
wandi. 14 Ne kadi, batwe bano’ba twamwene kadi tusapulanga bukamoni amba Tata watumine wandi Mwana ekale Umpandiji wa ino ntanda. 15 Yewa
ense witabija’mba Yesu Kidishi¯
tu i Mwana Leza, nabya Leza
udi nyeke umbumo na yao muntu, aye nandi umbumo na Leza.
16 Kadi tubayuka ne kwitabija
buswe bwitusenswe Leza.
1 YOANO 4:17–5:15
Lwitabijo lubanekenya. Bukamoni 3
Leza i buswe, kadi yewa udi
nyeke mu buswe udi nyeke
umbumo na Leza, ne Leza nandi udi nyeke umbumo nandi.
17 Enka nenki, e mwafikijibwa
buswe ku bubwaninine motudi,
amba twisambe pampikwa moyo
mu difuku dya butyibi, mwanda,
monka mwaikadile aye, e motwikadile ne batwe mu ino ntanda
ino’i. 18 Mu buswe kemudipo
moyo, ino buswe bubwaninine
bufundwilanga moyo kulampe,
mwanda moyo witujikakanyanga. I bine, yewa udi na moyo kafikijibwe ku bubwaninine mu buswe. 19 Ino batwe, tusenswe,
mwanda aye wetusenswe dibajinji.
20 Shi muntu unena’mba:
“Nsenswe Leza,” inoko ushikilwe
mwanabo, yao i mbepai. Mwanda yewa kasenswepo mwanabo, mwine wamwene, kakokejapo kusanswa Leza, mwine wakamwenepo. 21 Kadi ino’i yo mbila yotwatambwile kwadi, amba
yewa usenswe Leza ufwaninwe
ne kusanswa mwanabo.
Muntu ense witabija’mba
5
Yesu i Kidishitu i mubutulwe
na Leza, kadi muntu ense usenswe mbutwile usenswe ne mwana wandi mwine. 2 Pano e potuyukila’mba tusenswe bana ba
Leza, shi tusenswe Leza ne kulonda mbila yandi. 3 Mwanda
buno namino bo buswe bwa Leza,
amba tulame mbila yandi; kadi
¯
mbila yandi keilemangapo, aa,
4 mwanda muntu ense mubutulwe na Leza wanekenya ino nta˜
nda. Kadi buno bo bushindanani
bwanekenya ino ntanda, ke lwitabijo lwetu kadi.
382
5 Lelo i ani ukokeja kunekenya ino ntanda? Le ke yewapo
udi na lwitabijo amba Yesu i
¯
Mwana Leza? 6 Uno’u ye aye
waile kupityila ku mema ne mashi, Yesu Kidishitu; ke enkapo
na mema kete, ino i na mema ne
mashi. Kadi mushipiditu o usapula bukamoni, mwanda mushipiditu i bubine. 7 Mwanda kudi bintu bisatu bisapula bukamoni,
8 mushipiditu, mema ne mashi,
kadi bino bisatu’bi bisapulanga
bukamoni bumo bonka.
9 Shi twitabijanga bukamoni
bwa bantu, bukamoni bwa Leza
i bukatampe kutabuka. Mwanda
buno bo bukamoni buleta Leza,
amba wasapwile bukamoni padi
wandi Mwana. 10 Muntu wita¯
bije mudi Mwan a Leza udi
na bukamoni munda mwandi.
Yewa kadipo na lwitabijo mudi
Leza wamubepeja bubela, mwanda ketabijepo mu bukamoni buletele Leza pa mwanda wa wandi Mwana. 11 Buno namino
bo bukamoni, amba Leza wetupe¯
le bumi bwa nyeke, kadi buno
¯
bumi budi mudi wandi Mwana.
12 Yewa udi na Mwana udi na
¯
buno bumi; yewa kadipo na Mwa¯
¯
na Leza kadipo na buno bumi.
13 Nemulembela bino’bi mwanda wa muyuke amba mudi na
¯
bumi bwa nyeke, banwe badi na
lwitabijo mu dijina dya Mwa¯
na Leza. 14 Kadi kino kyo kikulupiji kyotumukulupile, amba,
wivwane tumulombe kintu kyonso, shi kika shi kika, mwendele kiswa-mutyima kyandi, witwivwananga. 15 Ne kadi, shi tuyukile amba witwivwananga mu
byonso byotumulomba, tuyukile amba tusa kutambula byotu-
383
˜
Yewa umbi. Banongojani
1 YOANO 5:16—2 YOANO 10
lomba mwanda twi bamulombe’byo.
16 Shi muntu wamone mwanabo ulonga bubi kebuletapo
lufu, ukalomba, ne Leza nandi
¯
ukamupa bumi, i amo, ukapa’bo
boba kebalongelepo bubi buleta
lufu. Kudi bubi buleta lufu. Nkimulombwelepo kulomba pa mwanda wa buno bubi. 17 Bukondame bonso i bubi; ino kudi bubi kebuletapo lufu.
18 Tuyukile amba muntu ense
mubutulwe na Leza kalongalo˜
nangapo bubi, ino Yewa mubu-
tulwe na Leza umutalanga, kadi
umbi kakokejapo kumukwata.
19 Tuyukile amba batwe twi batambe kudi Leza, inoko ino ntanda yonsololo idi mu makasa
a yewa umbi. 20 Ino tuyuki¯
le amba Mwana Leza waile, kadi
wetupele bujinguludi amba tuyuke yewa mwine wa bine. Kadi
tudi umbumo na yewa mwine
wa bine, ponka padi wandi Mwana Yesu Kidishitu. Aye’wa ye
¯
Leza wa bine ne bumi bwa nyeke.
21 A twana tutyetye, mwilamei
ku bilezaleza.
dccc
ccc
MUKANDA WA BUBIDI WA
YOANO
1 Ami mwana-mulume mutame, kudi lolo mutongwe ne bandi
bana, bonsenswe binebine, ke’nkapo amiwa, ino i ne boba bonso bayuka bubine, 2 pa mwanda wa bubine budi nyeke motudi, bukekala netu nyeke ne nyeke. 3 Tukekalanga na kanye
kakatampe ne lusa ne ndoe bitamba kudi Leza Tata ne kudi Yesu
¯
Kidishitu Mwana Tata, pamo ne
bubine ne buswe.
4 Nasangala bininge mwanda
nayuka’mba bobe bana bamo banangilanga mu bubine, monka
motwapedilwe mbila na Tata.
5 Pano nakulombe, abe lolo, twisanswei batwe bene na bene (nkikulembelepo mbila impya, ino
i yoya yotwadi nayo tamba ku
ngalwilo.) 6 Kadi buno namino
bo buswe, amba tunangile nye-
ke mwendele mbila yandi. Ino yo
mbila, monka momwaivwanine
tamba ku ngalwilo, amba munangile’mo nyeke. 7 Mwanda ku˜
batambe banongojani bangi mu
ino ntanda, bantu bapela kwitabija’mba Yesu Kidishitu waile mu
˜
ngitu. Uno’u ye nongojani kadi kinkwa na Kidishitu.
8 Dyumukai, kutyina mwakajimija bintu byotwaingidile, ino
amba mutambule mpalo mituntulu. 9 Muntu ense wenda kulampe mu bufundiji bwa Kidishitu
ne kwikala’mo nyeke mpika kadipo na Leza. Yewa udi nyeke mu
buno bufundiji ye udi na Tata ne
na Mwana mwine. 10 Shi muntu waiya komudi ne kwimuletela buno bufundiji mpika, kemwakimutambulai nansha dimo mu
enu mobo nansha kumwimuna
2 YOANO 11—3 YOANO 14
kwine. 11 Mwanda yewa umwimuna weabila nandi mingilo yandi mibi.
12 Nansha byondi na bivule
bya kwimulembela, nkisakilepo
kwimulembela’byo pa papye ne
Deotefese. Demeteusa
384
¯
na bwıno, ino nkulupile kwiya komudi kwisamba nenu mpala na
mpala, amba nsangaji yenu iyu¯
le ba.
13 Bana ba mwanenu mwanamukaji, mutongwe, abakwimuna.
dccc
ccc
MUKANDA WA BUSATU WA
YOANO
1 Ami mwana-mulume mutame, kudi Ngaiusa, muswedibwe,
onsenswe bya bine.
2 A muswedibwe, ami nombelanga’mba mu bintu byonso wikale biyampe, kadi wikale muko¯
mo nke, monka mwikadile muya
obe biyampe. 3 Mwanda nasangele bininge paile banabetu betusapwila myanda ya bubine budi
modi, amba unangilanga nyeke
mu bubine. 4 Nkidipo na kintu
kya kufwijija’ko kitabukile kino’ki, pongivwana’mba bami bana
banangilanga nyeke mu bubine.
5 A muswedibwe, wingilanga
¯
na kikokeji mu byolongelanga
banabetu, nansha byobadi beni
kodi. 6 Basapulanga buswe
bobe ku meso a kipwilo. Nakulombe wibashindikile mu muswelo
usangaja Leza. 7 Ke-pantu i pa
mwanda wa dijina dyandi pobatalukile kebenda, ne kusela kintu
nansha kimo mpika ku bantu ba
mizo. 8 Nanshi batwe, tufwaninwe kutundaila na kizaji bantu
badi namino’ba, amba twikale bengidi nabo mu bubine.
¯
9 Kudi byonalembele kipwilo,
inoko Deotefese, muntu uswile
kifuko kibajinji umbukata mwa¯
bo, katambulangapo na buleme
kintu nansha kimo kitamba kotudi. 10 O mwanda mwine, shi
nafika, nsa kuvuluja mingilo ya˜
lonanga, aye witunenenanga bintu byampikwa kwendelela’mo.
Kadi, kakadikilangapo enka pa
bino’bi, upelanga kutundaila ba¯
nabetu na buleme, kadi boba basaka kwibatundaila kaebakankaja ne kwibela panja pa kipwilo.
11 A muswedibwe, abe kokeula byobya bibi, ino iula byobya biyampe. Yewa ulonga biyampe i
mutambe kwa Leza. Yewa ulonga
bibi kamwene Leza. 12 Demeteusa unenenwanga biyampe na
abo bonsololo kadi ne na bubine
bwine. I bine, batwe netu, tusapulanga bukamoni pa mwanda wandi, kadi uyukile amba bukamoni
botusapula i bwa bine.
13 Nadi na bintu bingi bya kukulembela, inoko nkisakilepo ku¯
kulembela na kalembo ne bwıno.
14 Ino nkulupile kwimona nobe
panopano, tukesambe mpala na
mpala.
Ndoe ikale nobe.
˜
Balunda abakwimuna. Nimwine balunda pa dijina pa dijina.
MUKANDA WA
YUDE
1 Ami Yude, umpika wa Yesu
Kidishitu, ino mwanabo na Yakoba, kudi betyilwe bobasenswe kudi
¯
Leza Tata kadi bobalamıne Yesu
Kidishitu:
2 Lusa ne ndoe ne buswe bivudijibwe komudi.
3 Banwe baswedibwe, nans